Ψυχοφελή μηνύματα...

[toula]

«Οι ασθένειες μας βγαίνουν σε καλό, όταν τις υπομένουμε αγόγγυστα,
παρακαλώντας τον Θεό να μας συγχωρήσει τις αμαρτίες μας και δοξάζοντας το Όνομά Του!»!!

Όσιος Πορφύριος ο Καυσοκαλυβίτης

[toula]

«Ο διάβολος μας βοηθά να κάνουμε ελεημοσύνη,
να νηστεύουμε, να παρθενεύουμε, να χτίζουμε Εκκλησίες γιατί ξέρει,
ότι μπορεί να μας ρίξει στην υπερηφάνεια.
Μόνο δύο πράγματα δεν θα σε αφήσει να κάνεις ο διάβολος:
α) να πεις ''Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με''
και β) να πας να εξομολογηθείς.»

Γέροντας Νίκων ο Νεοσκητιώτης.

[toula]

Γιατί έχεις μεγάλη ιδέα, άνθρωπε, γιά τον εαυτό σου, αφού είσαι συγγενής της γης, ομοούσιος με τη στάχτη, ένα με την υλική φύσι; Σήμερα είσαι πλούσιος, αύριο φτωχός. Σήμερα υγιής, αύριο άρρωστος. Σήμερα χαρούμενος, αύριο λυπημένος. Σήμερα σε δόξα, αύριο σε ατιμία. Σήμερα νέος, αύριο γέρος. Μήπως στέκεται από τα ανθρώπινα τίποτε σταθερό και μόνιμο; Γιατί, λοιπόν, υπερηφανεύεσαι, άνθρωπε, πού είσαι καπνός και ματαιότητα;

~ Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος
(Άπαντα τα έργα ΕΠΕ Τόμος 8Α, σελ. 396)

[toula]

ύναξις Ὑπεραγίας Θεοτόκου τῆς ἀναζητήσεως τῶν ἀπολωλότων, ἐν Ρωσίᾳ
Ἡ θαυματουργὸς καὶ ἱερὰ εἰκόνα τῆς Παναγίας, ποὺ ὀνομάζεται «Ἡ τῶν ἀπολωλότων ἀναζήτησις», τιμᾶται ἤδη ἀπὸ τὸν 6ο αἰῶνα μ.Χ. στὴν Κωνσταντινούπολη. Ἡ Παναγία, κατὰ τὴν ἐποχὴ τοῦ αὐτοκράτορα Ἰουστινιανοῦ, ἔσωσε ἀπὸ τὴν κόλαση τὸν μοναχὸ Θεόφιλο ἀπὸ τὴν Ἐκκλησία τῶν Ἀδάνων τῆς Μικρᾶς Ἀσίας, ὁ ὁποῖος μετανόησε.
Ἡ εἰκόνα τῆς Παναγίας βρίσκεται σήμερα στὸ ναὸ τῆς Ἀναστάσεως τῆς Μόσχας, ποὺ ἐπονομάζεται Σλοβούσκυ καὶ θαυματουργεῖ.

[toula]

Σύναξις Ὑπεραγίας Θεοτόκου τῆς Σικελιωτίσσης ἐν Ντιβνογκὸρκ τῆς Ρωσίας
Ἡ ἱερὰ εἰκόνα τῆς Παναγίας τῆς Σικελιώτισσας φυλάσσεται στὴ μονὴ Κοιμήσεως τῆς Θεοτόκου Ντιβνογκὸρκ τῆς Ρωσίας. Τὴν ἐπωνυμία «Σικελιώτισσα» ἔλαβε ἀπὸ τὸν τόπο προελεύσεώς της, ἐφόσον, κατὰ τὴν παράδοση, δυὸ εὐσεβεῖς Ἕλληνες μοναχοί, ὁ Ξενοφῶν καὶ ὁ Ἰωάννης, τὴ μετέφεραν ἀπὸ τὰ θεία ὑψώματα τῆς Σικελίας, πιθανῶς κατὰ τὰ τέλη τοῦ 15ου αἰῶνα μ.Χ. Οἱ δυὸ γέροντες ἵδρυσαν μονὴ κοντὰ στὸν ποταμὸ Δὸν καὶ ἔζησαν μέχρι τῆς ἀποπερατώσεώς της στὰ σπήλαια τῶν ἀσβεστογενῶν βράχων τῆς λοφώδους ἐκείνης περιοχῆς.
Ἐπὶ τῆς εἰκόνος ἀναπαριστᾶται ἡ Θεοτόκος καθήμενη ἐπὶ νεφελῶν νὰ κρατᾶ λευκὸ ἀνθισμένο κρίνο στὸ δεξί της χέρι καὶ τὸ Θεῖο Βρέφος μὲ τὸ ἀριστερὸ αὐτῆς καθήμενο στὰ γόνατά της. Τὸ Βρέφος κρατᾶ μὲ τὴ σειρά του κρίνο στὸ ἀριστερὸ χέρι καὶ εὐλογεῖ μὲ τὸ δεξιό. Γύρω ἀπὸ τὴν κεφαλὴ τῆς Παναγίας ἀναπαρίστανται ὀκτῶ ἄγγελοι σὲ στάση ἱκεσίας καὶ γονυκλισίας. Ἄνωθεν τῆς κεφαλῆς τῆς Θεοτόκου ἱστορεῖται τὸ Ἅγιο Πνεῦμα ἐν εἴδει περιστερᾶς.
Ἡ εἰκόνα τῆς Παναγίας ἔχει ἐπιτελέσει πολλὰ θαύματα καὶ τιμᾶται ἰδιαίτερα ἀπὸ τὸ ἔτος 1831, ὁπότε καὶ κατέπαυσε θαυματουργικὰ τὴν ἐπιδημία χολέρας.

[toula]

Άγιο Τριώδιο

Όπως όλοι γνωρίζουμε, από την Κυριακή του Τελώνου και του Φαρισαίου, αρχίζει η μακρά περίοδος του Τριωδίου, η οποία τελειώνει το Μεγάλο Σάββατο. Γύρω, λοιπόν, από την περίοδο αυτή θα αναφερθούμε στην αποψινή μας συγκέντρωση.
Είναι η πιο σημαντική εορτολογική περίοδος της Εκκλησίας μας, διότι δίνει την ευκαιρία στους πιστούς να συναισθανθούν τη λανθασμένη πορεία της ζωής τους, να τη διορθώσουν και να επανακαθορίσουν τη στάση τους απέναντι στο θεό και τους συνανθρώπους Αυτό αποτελεί σίγουρα απαραίτητη προϋπόθεση για να μπορέσουμε κεκαθαρμένοι και αλλαγμένοι να οδεύσουμε στα σωτήρια Πάθη του Χριστού και τη λαμπρρηφόρα Ανάσταση.
Μια μικρή αναφορά πρώτα, στη ονομασία της περιόδου, τη διαίρεση και το σκοπό της. Με τη λέξη «Τριώδιο», εννοούμε το τμήμα εκείνο του κινητού κύκλου του εκκλησιαστικού έτους, που, όπως προκύπτει και από τα πιο πάνω που αναφέραμε, έχει προπαρασκευαστικό χαρακτήρα για την προσωπική-υπαρξιακή συνάντηση του κάθε πιστού με το σταυροαναστάσιμο Πάσχα και ιδιαίτερα με τον Αναστάντα Κύριο μας.
Σε αυτή την περίοδο, περιλαμβάνονται 10 Κυριακές και ισάριθμες εβδομάδες, από τις οποίες οι τέσσερις πρώτες Κυριακές και οι ενδιάμεσες τρεις εβδομάδες είναι προπαρασκευαστικές νηστείας και καλούνται γενικά των Απόκρεω, και οι υπόλοιπες επτά εβδομάδες των Νηστειών, η πρώτη ονομάζεται Καθαρά Εβδομάδα και η τελευταία ονομάζεται Αγία και Μεγάλη Εβδομάδα. Από αυτές, οι έξι πρώτες εβδομάδες απαρτίζουν την Αγία και Μεγάλη Τεσσαρακοστή και η τελευταία τιμάται με ιδιαίτερη νηστεία, εξαιτίας του γεγονότος ότι κατά τη διάρκεια της, έλαβαν χώρα τα θεία και υπερφυσικά Πάθη του Κυρίου.

Θα πρέπει να σημειωθεί ότι παλαιότερα, στο Τριώδιο περιλαμβανόταν και η περίοδος πενήντα ημερών από το Πάσχα, η οποία, αργότερα, απετέλεσε ιδιαίτερη περίοδο στην Ορθόδοξη Εκκλησία, εκείνη της Αγίας Πεντηκοστής και η ιδιαίτερη Ακολουθία, βρίσκεται σε ένα άλλο εκκλησιαστικό βιβλίο, το Πεντηκοστάριο. Σημειώνεται ότι στις Σλαβικές Εκκλησίες, το Πεντηκοστάριο ακόμα και σήμερα καλείται «Τριώδιο των άνθρεων», για να διακρίνεται από το πριν το Πάσχα Τριώδιο, το οποίο χαρακτηρίζεται ως το «Τριώδιο της νηστείας».
Την ονομασία «Τριώδιον» την οφείλουμε στον Επίσκοπο Μαϊουμά Κοσμά. Πρώτος αυτός συνέταξε ύμνους, που αποτελούνταν από τρεις ωδές, για να δηλώσει τα τρία Πρόσωπα της Παναγίας και Ζωαρχικής Τριάδας και τους αφιέρωσε σε κάποιες μέρες της Αγίας και Μεγάλης Εβδομάδας. ΄Ετσι, τη Μεγάλη Δευτέρα ψάλλεται η πρώτη ωδή, τη Μεγάλη Τετάρτη η Τρίτη ωδή, το Μεγάλο Σάββατο η Πέμπτη, ενώ οι άλλες δύο, η ογδόη και η ένατη είναι σταθερές. Ψάλλονται δηλαδή όλες τις ημέρες.

Το παράδειγμα του επισκόπου Μαϊουμά, ακολούθησαν πολλοί από τους πατέρες. Ανάμεσα τους, εξέχουσα θέση κατέχουν οι αδελφοί Στουδίτες Θεόδωρος και Ιωσήφ. Είχαμε δηλαδή τη δημιουργία τριωδίων για όλες τις μέρες της εκκλησιαστικής λειτουργικής περιόδου του Τριωδίου.
Το υλικό των ύμνων του Τριωδίου, καθώς και η εορταστική του διαμόρφωση, σταθεροποιήθηκε σταδιακά, βαθμιαία και εξελικτικά. Συγκεκριμένα, η πρώτη αφετηρία του καταρτισμού του Τριωδίου, υπήρξε η νηστεία της Μεγάλης Εβδομάδας πριν από το Πάσχα, η οποία καθιερώθηκε πιθανόν από τους Αποστόλους, σύμφωνα με τα λόγια του Κυρίου «θα έλθουν ημέρες όταν αρθεί από αυτούς ο νυμφίος και τότε θα νηστεύσουν». Εκτεινόταν καταρχήν σε μία με δύο μέρες και από το πρώτο μισό του τρίτου αιώνα, επιμηκύνθηκε σε ολόκληρη εβδομάδα.
Η σαρανταήμερη νηστεία, θεσπίστηκε από τα μέσα ή στα τέλη του 3ου αιώνα για την άξια προπαρασκευή για το Πάσχα και μαρτυρείται ήδη από την Α΄ Οικουμενική Σύνοδο της Νικαίας που έγινε το 325 μ.Χ., τον 5ον κανόνα συγκεκριμένα και από το Μέγα Αθανάσιο. Η νηστεία, που επικράτησε με την πάροδο του χρόνου, έχει σχέση με τη σαρανταήμερη νηστεία του Μωϋσή, του Ηλία και του ίδιου του Κυρίου μας.
Τον 6ον αιώνα, καθιερώνεται η θεία λειτουργία των Προηγιασμένων, γεγονός, που οφείλεται αφενός μεν στην συχνότερη μετάληψη των αχράντων μυστηρίων και αφετέρου στην αυστηρότατη νηστεία που τηρούσαν παλαιότερα οι Χριστιανοί, απέχοντας από τροφή μέχρι τις απογευματινές ώρες των ημερών της Τετάρτης και της Παρασκευής.

Γενικά, η Εκκλησία προσέδωσε στο Τριώδιο στοιχεία τέτοια που να δημιουργούν κατάνυξη και εγρήγορση στους πιστούς. Οι αναμνήσεις των γεγονότων, στα οποία είναι αφιερωμένες οι Κυριακές αυτής της περιόδου, τα ευαγγελικά αναγνώσματα, οι ύμνοι και τα τιμώμενα πρόσωπα της Εκκλησίας μας, έχουν συντεθεί κατάλληλα, ώστε να επιτελούν σπουδαίο παιδαγωγικό ρόλο στην πνευματική πορεία των πιστών.
Ως αποστολικά αναγνώσματα την περίοδο αυτή στις εκκλησίες, διαβάζοντας περικοπές από την προς Εβραίους επιστολή του Αποστόλου Παύλου. ΄Όπως γνωρίζουμε, σε αυτήν εκτίθεται πληρέστερα το γεγονός της σωτηρίας του ανθρώπου που πραγματοποιήθηκε στο πρόσωπο του Χριστού.
Αρχίζοντας, λοιπόν, από την πρώτη Κυριακή, του Τελώνου και του Φαρισαίου, δηλαδή από την ερχόμενη Κυριακή, αναγιγνώσκεται στις εκκλησίες η σχετική ευαγγελική περικοπή, η οποία είναι σε όλους μας γνωστή. Αυτό γίνεται για να παραδειγματιστούμε από την εωσφορική και ψυχοκτόνο υπεροψία του Φαρισαίου και να μιμηθούμε τη σωτήρια ταπείνωση και μετάνοια του αμαρτωλού Τελώνη, η οποία παρουσιάζεται σαν βασική προϋπόθεση για την έναρξη του πνευματικού μας αγώνα.

Ιδιαίτερα ο σημερινός άνθρωπος με την αλαζονική υπεροψία που το διακρίνει στην καθημερινή του ζωή, έχει ανάγκη του εγκεντρισμού του στην ταπείνωση και τη μετάνοια ως πορεία που θα τον οδηγήσει σε διέξοδο ζωής από τα απελπιστικά αδιέξοδα του.
Στη δεύτερη Κυριακή, του Ασώτου ή του Φιλεύσπλαχνου Πατέρα όπως επικράτησε αργότερα, δεσπόζουν τα παραδείγματα της ειλικρινούς μετάνοιας και της σωτήριας επιστροφής στην απύθμενη αγάπη του Θεού, η οποία συνοδεύει τον άνθρωπο σε όλη του τη ζωή.
Η Τρίτη Κυριακή (των Απόκρεω) , είναι αφιερωμένη στη Μέλλουσα Κρίση του κόσμου. Στις εκκλησίες διαβάζεται το Ευαγγέλιο της σχετικής περικοπής, προκειμένου να συνειδητοποιήσουν οι πιστοί ότι κανένας εφησυχασμός δεν συγχωρείται , αλλά επιβάλλεται εγρήγορση και αγώνας.
Η τέταρτη Κυριακή ( της Τυρινής) είναι αφιερωμένη στη μνήμη του τραγικού γεγονότος της αδαμιαίας παρακοής και της εξορίας των πρωτοπλάστων από τον Παράδεισο. Διαβάζεται το ευαγγέλιο της σωστής προσευχής και νηστείας, διότι από την επομένη, την Καθαρά Δευτέρα, αρχίζει η νηστεία και η ένταση του πνευματικού αγώνα , ως το Πάσχα.
Την πρώτη Κυριακή των Νηστειών, γιορτάζουμε το θρίαμβο της Ορθόδοξης πίστης και την αποκρυστάλλωση της αλήθειας της Εκκλησίας μας, από την Ζ΄ Οικουμενική Σύνοδο. Με αυτό τον τρόπο, η Εκκλησία θέλει να διδάξει τους πιστούς πως η αλήθεια της αποτελεί προϋπόθεση για τη σωτηρία του ανθρώπου.

Τη δεύτερη Κυριακή των Νηστειών, τιμούμε τη μνήμη ενός μεγάλου Πατέρα της Εκκλησίας μας και αγωνιστή της Ορθοδοξίας, του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά. Ο οποίος προβάλλει ως ζωντανό παράδειγμα αγωνιστικότητας για τον καθένα μας .
Την Τρίτη Κυριακή των Νηστειών ( της Σταυροπροσκυνήσεως), προσκυνούμε τον Τίμιο Σταυρό του Κυρίου, για ν΄ αντλήσουμε από αυτόν δυνάμεις και εφόδια που θα μας ενισχύσουν να συνεχίσουμε τον πνευματικό μας αγώνα.
Την Πέμπτη Κυριακή των Νηστειών, τιμούμε τη μνήμη ενός άλλου μεγάλου αγωνιστή εναντίον των ανθρωπίνων παθών και δασκάλου της ερήμου, του Αγίου Ιωάννη, συγγραφέα της Κλίμακας, ο οποίος μέσα από το ομώνυμο βιβλίο του παρουσιάζει τα στάδια του αγώνα για την πνευματική τελείωση.
Την έκτη Κυριακή, τιμούμε επίσης μια άλλη μεγάλη μορφή της εκκλησίας μας , την Αγία Μαρία την Αιγυπτία, την αμαρτωλή εκείνη γυναίκα, η οποία έγινε παράδειγμα πραγματικής ταπείνωσης και μετάνοιας. Ακολουθεί η Κυριακή των Βαίων και η Μεγάλη Εβδομάδα, όπου κορυφώνεται η κατάνυξη και ο πνευματικός μας αγώνας.

O λατρευτικός πλούτος του Τριωδίου, είναι προσαρμοσμένη στο πνεύμα της μετάνοιας και της συντριβής του ανθρώπου και στην εν Χριστώ απολύτρωση . Είναι φτιαγμένες έτσι ώστε να μεταγγίζουν στους πιστούς διάθεση για μετάνοια. Για παράδειγμα, σημειώνουμε το θαυμάσιο Μεγάλο Κανόνα του Αγίου Ανδρέα Κρήτης, την καταπληκτική αυτή θρηνητική ελεγεία, ο οποίος ψάλλεται τμηματικά την πρώτη εβδομάδα των νηστειών και ολόκληρος το βράδυ της Τετάρτης , της Ε΄ εβδομάδας.
Σημειώνουμε επίσης τον αξεπέραστο Ακάθιστο Ύμνο, ποίημα του μεγαλύτερου υμνογράφου του Βυζαντίου, του Ρωμανού του Μελωδού ο οποίος ψάλλεται τμηματικά κάθε Παρασκευή βράδυ στις τέσσερις πρώτες εβδομάδες των νηστειών και ολόκληρος , το βράδυ της Παρασκευής της Ε΄ εβδομάδας. Ο εξαίσιος αυτός ύμνος που ονομάζεται και Χαιρετισμοί εξυμνεί το ιερό πρόσωπο της Θεοτόκου και τη μοναδική συμβολή της , στο έργο της σωτηρίας του ανθρώπου.
Οι Ορθόδοξοι πιστοί διεξάγουν τον προσωπικό τους αγώνα καθ΄ όλη τη διάρκεια του Τριωδίου, ο οποίος συνιστάται στη νηστεία , στον εκκλησιασμό, στη μετοχή στα μυστήρια της Εκκλησίας μας, στην περισυλλογή και στον εγκεντρισμό σε αρετές που προάγουν πνευματικά τον άνθρωπο. Η εμπειρία πιστοποιεί πως η άσκηση της Μ. Τεσσαρακοστής μεταμορφώνει κυριολεκτικά τους ασκούμενους και τους αναδεικνύει σε νέες υπάρξεις, με καινούργιο ήθος και ύφος.

Τους ημερεύει, τους γαληνεύει τους δίνει αισιοδοξία και τους πλημμυρίζει με εσωτερική ουράνια χαρά. Η αποχή από τις σωματοκτόνες λιπαρές τροφές και κυρίως η αποχή από τις ψυχοκτόνες συνήθειες, επαναφέρουν τον άνθρωπο στην αυθεντική του κατάσταση.
Εδώ νομίζουμε ότι χρειάζεται μια διευκρίνιση. Το ασκητικό πνεύμα που προβάλλει η Εκκλησία μας τις μέρες αυτές, δεν αποτελεί μια στείρα καθηκοντολογία, μια πιστή τήρηση ενός άκαμπτου τυπικού ένας τακτικός καθωσπρεπισμός, μια υποκριτική ευσεβοφάνεια. Άσκηση είναι η έκφραση αληθινής και ανιδιοτελούς αγάπης. Άσκηση είναι η ταπείνωση. Άσκηση σημαίνει υπακοή την Εκκλησία. Είναι γεγονός πως οι άνθρωποι του καιρού μας, αδυνατούν να κατανοήσουν το νόημα της άσκησης στη ζωή μας. Ζούμε σε μια εποχή κατά την οποία ο άνθρωπος έγινε όλος σώμα, υποδουλωμένος σε ιδεολογήματα και προκατασκευαστικές θεωρίες.
Ο σύγχρονος τρόπος ζωής, περιόρισε στο ελάχιστο την άσκηση του ανθρώπου, εγκλώβισε το μεγαλείο του ανθρώπου στη φυλακή της αισθητικής ζωής και δημιούργησε μια κατ΄ όνομα ορθόδοξη ζωή. Με αυτά τα βασικά πνευματικά ελλείμματα, καλούμαστε να εντρυφήσουμε από τον πνευματικό πλούτο της περιόδου της Μ. Τεσσαρακοστής.

Η εκκλησία λοιπόν , ως στοργική μητέρα και πνευματική μας τροφός προσπαθεί, μέσω των ιερών ακολουθιών και του κατανυκτικού κλίματος της περιόδου του Τριωδίου, να μας βοηθήσει να συναισθανθούμε την αμαρτωλότητα μας, να μετανοήσουμε ειλικρινά , να αναπτύξουμε αγωνιστική διάθεση και να οδηγηθούμε εκεί όπου η χάρη του Κυρίου μας, θα πλημμυρίσει την ύπαρξή μας.
Οι κοσμικές καρναβαλίστικες ασχήμιες που διαπιστώνουμε αυτές τις μέρες, κατάλοιπα του προχριστιανικού ειδωλολατρικού παρελθόντος, μπορεί φαινομενικά να δίνουν κάποια προσωρινή ευθυμία, όμως σε καμιά περίπτωση δεν συμβιβάζονται με το πραγματικό νόημα του Τριωδίου, το οποίο συνιστά συντριβή και κατάνυξη, μπροστά στο δράμα της αμαρτωλής μας φύσης. Δεν έχουμε ανάγκη από προσωρινή φυγή από τη σκληρή καθημερινότητα, αλλά από μόνιμη λύτρωση , την οποία μας προσφέρει μόνο ο Χριστός.

Να αναφέρουμε εδώ ότι οι μεταμφιέσεις προέρχονται από τις αρχαίες λατρείες. Πίστευαν ότι με τη μεταμφίεση αποκτούν μαγική δύναμη για την παραγωγή της γης ή ότι εξαπατούν τα κακά πνεύματα. Πάντως, είχαν άμεση σχέση με τις Διονυσιακές γιορτές. Το καρναβάλι ή τα καρναβάλια, με τη μεταγενέστερη εξέλιξη του , είχε σκοπό την απόκρυψη του προσώπου, για να διευκολύνεται η διασκέδαση και κάθε φαυλότητα και παρανομία.
Την περίοδο αυτή των τριών εβδομάδων, πολλοί άνθρωποι αντί να την αφιερώνουν για τους σκοπούς που εκθέσαμε πιο πάνω, τη χαρίζουν στο Διάβολο. Εξακριβωμένα ιατρικά στοιχεία αναφέρουν ότι , στην Πάτρα, όπου λαμβάνει χώρα το πολυδάπανο καρναβάλι, μέσα σε τρεις μήνες από το τέλος του Βακχικού και του Διονυσιακού οργίου, παρουσιάζονται δεκαπλάσιες εκτρώσεις σε σύγκριση με τις άλλες περιόδους του έτους. Μητροπολίτης στην Ελλάδα, ερωτηθείς πρόσφατα για τις ηθικές συνέπειες της περιόδου αυτής, απάντησε ότι, τα διαζύγια πολλαπλασιάζονται εμφανής, με αυξανόμενα τα οικογενειακά δράματα. Κάποτε εκτυλίσσονται και τραγωδίες αιμομιξιών, λόγω προσωπείου, δηλ. της μάσκας.
Το τραγικό στην περίπτωση είναι ότι βλέπουμε σαν φυσιολογικό φαινόμενο σήμερα τη διοργάνωση καρναβαλίστικων εκδηλώσεων, με συμμετοχή ακόμα και μικρών παιδιών. Τα νήπια και οι νέοι μας πηγαίνουν μασκαρεμένοι για να ξεφαντώσουν, δήθεν. Ο καρνάβαλος, με όλες τις ασχήμιες του, τείνει να καταστεί «παράδοση» σ΄ ένα χώρο που αποπνέει άρωμα Ορθοδοξίας και πνευματικότητας. Τα παιδιά μας, αντί από βρέφους να γνωρίζουν τα ιερά γράμματα και την αλήθεια της Εκκλησίας μας, μαθαίνουν να υποκρίνονται με τις μάσκες, να ασχημονούν και να διαφθείρονται. Και ‘Όταν μια φορά πληγωθεί η αγνότης, ποτέ πλέον δεν μπορεί να αποκατασταθεί, γιατί πεθαίνει για πάντα»έλεγε σεβάσμιος γέροντας.

Ο γνωστός ιεροκήρυκας Σεραφείμ Παπακώστας έγραφε: «Αρκεί να καταλάβει την καρδιά του νέου ο δαίμων της ανηθικότητας και ασφαλώς θα γίνει αναίσθητος προς όλους»Οι άνθρωποι στην περίοδο των Αποκριών με τις μάσκες που φορούν , αποβάλλουν και προσβάλλουν το ανθρώπινο πρόσωπο, στην εικόνα του Θεού. Μεταβάλλονται σε αρκούδες, σκύλους, γάτες, γουρούνια, ώστε να είναι επίκαιρος ο λόγος του ψαλμωδού: «Άνθρωπος εν τιμή ων συ συνήκε, παρασυνεβλήθη τοις κτήνεσι τοις ανοήτοις και ωμοιώθη αυτοίς». Τι να πει κάποιος για τη γυμνότητα που προβάλλεται στις εκδηλώσεις του καρναβαλιού ή για τη διακωμώδηση Ιερών και οσίων μας. Διαστάσεις, λοιπόν, λοιμικής νόσου τείνει να προσλάβει το καρναβάλι, αφού επιδεικνύεται υπερβάλλων ζήλος και κοπιώδης δραστηριότητα για το ποιος θα οργανώσει το εντυπωσιακότερο καρναβάλι , ξοδεύοντας τεράστια ποσά και απασχολώντας εκατοντάδες ανθρώπους.
Και δεν είναι βέβαια μόνο η σπατάλη τόσων χρημάτων που θα μπορούσαν να διατεθούν για την κάλυψη άλλων σπουδαίων αναγκών, όχι μόνο στην ανακούφιση πτωχών και ενδεών ανθρώπων, αλλά και σε πολιτιστικούς και πνευματικούς στόχους, στη βελτίωση π.χ. των συνθηκών υγείας και παιδείας. Το σημαντικότερο, όπως αναφέραμε και πιο πάνω, είναι η ηθική ζημιά και βλάβη που προκαλείται από την παρότρυνση σε σαρκικά αμαρτήματα, κάτω μάλιστα από την ελευθερία κινήσεων που προσφέρει η μάσκα η οποία λειτουργεί ως άσυλο αδιαντροπιάς και αποπροσωποποίησης.
Κάτω από το προσωπείο, ο άνθρωπος παύει να είναι πρόσωπο, που έχει απέναντι του και βλέπει το Θεό και τους συνανθρώπου (μια και η λέξη πρόσωπο σχηματίζεται από τις λέξεις προς και όψις ή ώψ) και μεταβάλλεται σε απρόσωπο ον, μέλος ενός ανώνυμου πλήθους, που κινείται μόνο από εμπαθείς ορέξεις και επιθυμίες.

Σήμερα ιδιαίτερα που το καρναβάλι, έχει υποστεί τελεία αλλαγή προς το χειρότερο, με εισαγόμενα πρότυπα από μεγαλουπόλεις του εξωτερικού, θα πρέπει να μας προβληματίζει σοβαρά ως ορθόδοξους χριστιανούς, αφού έχουμε πίσω μας μια παράδοση με τόση μεγάλη αρχοντιά. Δεν πρέπει να παραβλέψουμε και τη διαφαινόμενη σαφή τάση εκείνων που οργανώνουν καρναβάλια, για επιστροφή στο παγανιστικό ειδωλολατρικό παρελθόν, απ΄ όπου κατάγεται το καρναβάλι, με σύγχρονη αδιαφορία και περιφρόνηση των αρχών του Χριστιανισμού και της Εκκλησίας που έβαλε τέρμα στα παλιά, ξερίζωσε τις κακές συνήθειες και εισήγαγε το νέο άνθρωπο της αρετής και της αγιότητας.
Για να μην υπάρχει μάλιστα καμιά αμφιβολία και αμφιταλάντευση από κανένα, που θα ήθελε να επιδείξει ελαστικότητα και επιείκεια, επικαλούμαστε τον 62ο κανόνα της Πενθέκτης Οικουμενικής Συνόδου, ο οποίος καταδικάζει τις μεταμφιέσεις και τις μάσκες, όπως και τους χορούς και τους αστεϊσμούς, που ελάμβαναν χώρα σε καρναβασικές γιορτές του παρελθόντος. Στους κληρικούς που μετέχαν, επιβάλλει την ποινή της καθαίρεσης και στους λαϊκούς, την ποινή του αφορισμού.

Για τους χριστιανούς, η περίοδος των τριών πρώτων εβδομάδων του Τριωδίου, είναι προγύμναση για τη ιερή και κατανυκτική Μεγάλη Τεσσαρακοστή. Αποτελεί το στάδιο της προετοιμασίας για πνευματικούς αγώνες και την πρόσκληση αρετών. ΄Όταν οι ειδωλολατρίζοντες ασχημονούν και βακχεύσουν «εν κραιπάλη και μέθη», οι χριστιανοί, ως καλοί αθλητές, συμπροσεύχονται, έτοιμοι να ακούσουν το σύνθημα της εκκίνησης:
«Το στάδιον των αρετών ηνέωκται οι βουλόμενοι αθλήσαι εισέλθετε, αναζωσάμενοι τον καλόν της νηστείας αγώνα, οι γαρ νομίμως αθλούντες δικαίως στεφανούνται….»
Τελικά, η εν Χριστώ ζωή, η ζωή της χαρμολύπης, η σταυροαναστάσιμη ζωή, είναι η ωραιότερη και η ανώτερη. Χωρίς το Χριστό στη ζωή μας, τα πάντα αποβαίνουν «ματαιότης ματαιοτήτων».

Χριστάκης Ευσταθίου (Θεολόγος)
Πηγή: Εκκλησία της Κύπρου

[toula]

Ὑπερηφανευεσαι; θα πεσης!

«Πᾶς ὁ ὑψῶν ἑαυτὸν ταπεινωθήσεται, ὁ δὲ ταπεινῶν ἑαυτὸν ὑψωθήσεται» (Λουκ. 18,14)
Ὁ ἄνθρωπος, ἀγαπητοί μου, εἶνε γεμᾶτος κακίες καὶ ἐλαττώματα. Ἂν ἔχετε ἀν­τίρ­­ρησι, ἀ­κοῦστε τὸν Σωκράτη, ποὺ ἔζησε τετρα­­κό­σα χρόνια πρὸ Χριστοῦ καὶ διδάσκει τὰ ὑ­περή­φανα πνεύματα τὸ «γνῶ­θι σαυτόν». Ὅ­ποιος νομίζει ὅτι ὁ ἄνθρωπος εἶνε ἰ­δανι­κός, ἄ­­ψογος, αὐτὸς πλανᾶται· ἀγνοεῖ τὸν ἑ­αυτό του, ἀγνοεῖ τί διδάσκει ἡ πίστι μας, ποιό εἶνε τὸ θέ­­­λημα τοῦ Θεοῦ, σὲ ποιό ὕψος μᾶς καλεῖ Ἐ­κεῖνος.
Σκεφτῆτε κάποιον πού, ἐνῷ στὸ πρό­σωπό του ἔ­χει μουτζοῦρες, αὐ­τὸς καυ­χᾶ­ται πὼς εἶ­νε καθαρός, ὁ καθαρώτερος στὸν κόσμο. Γιὰ νὰ μὴ μένῃ λοιπὸν στὴν πλάνη καὶ νομίζῃ πὼς εἶνε καλὸς χριστιανός, ἂς πάῃ στὸν καθρέφτη. Καὶ ὑπάρχει ἕνας καθρέφτης κρυστάλ­λινος, ποὺ δὲν κολακεύει κανένα, δείχνει στὸν καθένα τὶς ψυχικὲς ἀσχημίες του. Ποιός εἶνε ὁ καθρέ­φτης; Ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ. Διαβάστε ἐκεῖ π.χ. τὴν τραγῳδία ποὺ λέ­­γεται βιβλίο τοῦ Ἰώβ, ὅ­που ἀκοῦμε τὰ λόγια· «ἄνθρωπος σα­­πρία καὶ υἱ­ὸς ἀνθρώπου σκώληξ», ὁ ἄνθρω­πος εἶνε σαπίλα, διαφθορά, ἕνα σκουλήκι (Ἰὼβ 25,6).
Ἂν θέλουμε λοιπὸν ν᾽ ἀπαλλαγοῦμε ἀπὸ τὶς ἁ­μαρτίες μας, ἂς ἀνοίγουμε ἰδίως τὸ Εὐ­αγγέλιο, ποὺ εἶ­νε γραμμένο στὴν ἑλληνικὴ γλῶσσα, καὶ ἂς καθρεφτιζώμαστε σ᾽ αὐτό, γιὰ νὰ δεχθοῦ­με τὴν πνευματικὴ μεταμόρφωσι, ποὺ μό­νο τὸ βιβλίο αὐτὸ χαρίζει. Καθρέφτης εἶνε καὶ τὸ σημε­ρινὸ εὐαγγέλιο (βλ. Λουκ. 18,10-14).

Εἴπαμε, ὅτι εἶνε πολ­λὲς οἱ κακί­ες τοῦ ἀν­θρώ­που. Ὅπως ὑπάρχουν ἀσθένειες σωματι­κὲς ἀλλὰ ἀσθένεια ἀπὸ ἀσθένεια διαφέρει (ὑ­πάρχει ἁπλὸ κρυ­ολόγημα, ὑπάρχει καὶ καρκίνος· καὶ τὸ μὲν κρυολόγημα ἐνοχλεῖ, μὰ ὁ καρ­κίνος συγ­κλονίζει), ἔτσι ὑπάρχει καὶ διαφο­­ρὰ με­ταξὺ ψυ­χικῶν ἀσθενειῶν. Ἂν λοι­πὸν μὲ ρω­τήσε­τε, ποιά ψυχικὴ ἀσθένεια, ποιά ἁ­μαρτία δη­­λα­δή, εἶνε ἡ μεγαλύτερη; θὰ σᾶς ἀ­παντήσω· Ἁμαρτία ἀσφαλῶς εἶνε καὶ ὁ φόνος καὶ ἡ κλο­πὴ καὶ ἡ πορνεία καὶ ἡ μοιχεία καὶ ἡ ἐπι­ορκία καὶ ἡ βλασφημία καὶ ἡ φιλαργυρία καὶ ἡ πλεονεξία…· ὅλα εἶνε θανάσιμα ἁμαρτήματα. Ὅ­πως τὸ χταπόδι σφίγγει τὸ θῦμα του μὲ ὀχτὼ πλοκάμια, ἔτσι κι ὁ σατανᾶς πνίγει τὴν ἀν­θρώ­­πινη ὕπαρξι μὲ τὰ ὀχτὼ θανάσιμα ἁμαρτήματα. Λέγονται θανάσιμα, γιατὶ θανατώνουν ὅ,τι ἅ­γιο, ὅ,τι εὐγενές, ὅ,τι θεϊκὸ ἔχουμε μέσα μας. Μεγαλύτερο ὅμως ἀπ᾽ ὅλα τ᾽ ἁ­μαρτήματα, κα­τὰ τὴν ἁγία Γραφή, εἶνε ἡ ὑπερηφάνεια. Δυσ­τυ­χῶς δὲν τῆς δίνουμε σημασία. Ἂν βλαστημή­σῃς, τὸ αἰσθάνεσαι· ἂν πέ­σῃς στὴν πορνεία ἢ τὴ μοιχεία, κάρβουνο ἔ­χεις στὴν καρδιά· ἂν κλέ­ψῃς, φοβᾶσαι μὴ σὲ πιάσουν…. Μὰ ἡ ὑπερηφά­­νεια ἁπλώνει ἕνα ἀδιόρατο νέφος, ποὺ καλύ­πτει τὸν πνευματικὸ ὁ­ρίζοντα· εἶνε ἕνα δυσδι­άκριτο πάθος. Αὐτοὶ ποὺ πηγαίνουν στὸν πνευ­ματικὸ καὶ ἐξομολογοῦν­ται, λένε ἄλλα ἁ­μαρτή­ματα, ἀλλὰ σπανί­ως ὁμολογοῦν ὅτι εἶνε ὑπε­ρήφανοι. Κατὰ τὸ σημε­ρινὸ ὅμως εὐαγγέλιο ἡ ὑπερηφάνεια εἶνε ἁμαρτία πολὺ σοβαρή.
* * *
Τί εἶνε, ἀδελφοί μου, ἡ ὑπερηφάνεια; Τὸ εἴ­­δαμε σήμερα στὸ πρόσωπο τοῦ φαρισαίου. Οἱ φαρισαῖοι καυχῶνταν γιὰ τὶς ἀ­ρετές τους, νόμιζαν πὼς εἶνε τὸ ἀνθόγαλα τῆς κοινω­νίας, εἶχαν τὴν ἀξίωσι νὰ τοὺς τιμοῦν, νὰ τοὺς θαυ­μάζουν. Ἕνας τέτοιος φαρισαῖος πῆγε στὸ ναό. Μπῆκε ἀγέρωχος· οὔτε κεφάλι ἔσκυψε, οὔτε γόνατα ἔκλινε· δὲν ἔνιω­σε δέος ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ, ἦταν σὰν νὰ μπαίνῃ στὸ σπίτι του ἢ σ᾽ ἕνα κατάστημα ἢ ἄλλον δημόσιο χῶρο. Πῆρε θέσι στὸ κέντρο γιὰ νὰ κάνῃ προσευχή.
Προσευχή;!… Κάθε ἄλλο. Τὰ λόγια του δὲν ἦ­ταν προσ­ευχή· περιφρονώντας τὸν ἄλλο, τὸν τελώνη, πῆρε λιβάνι κι ἀντὶ γιὰ τὸ Θεὸ θύμιαζε ἕνα εἴδωλο, τὸν ἑ­αυτό του. Ἐγώ, Θεέ μου, εἶπε, δὲν ἅρ­παξα, δὲν ἀδίκησα, δὲν μοίχευσα, δέν…. Μὰ ἡ πίστι μας δὲν εἶ­νε μόνο ἄρνησις («δέν»), εἶνε καὶ θέσις. Ἔρ­χον­ται πολλοὶ σήμερα στὸν πνευματι­κὸ καὶ λένε· Ἐ­γώ, παππού­λη, δὲν ἔκλεψα, δὲν σκότωσα, δὲν ἔ­κανα τοῦτο ἢ ἐκεῖνο… Καὶ μ᾽ αὐτὸ θέλεις νὰ σοῦ δώσω πιστοποιητικὸ ἁγι­ότητος; Μὲ τὰ «δέν» δὲν πᾷς στὸν παράδεισο. Μπορεῖ νὰ μὴν ἔ­κλεψες ποτέ σου οὔτε μία δραχμή, νὰ μὴ διέπραξες ἕνα ἀπὸ τὰ θανάσιμα ἁμαρτήματα· ἀλλ᾽ ἐὰν στὴν πόρτα σου βλέ­πῃς τὴ χήρα, τὸ ὀρ­φα­­­νό, τὸν δυστυχισμένο νὰ τουρτουρίζουν τώρα τὸ χειμῶνα, κ᾽ ἐσένα δὲν σοῦ καίγεται καρφί, θὰ πᾷς στὴν κόλασι μὲ τὸ ὠτομοτρίς!
* * *
Αὐτὴ εἶνε ἡ ὑπερηφάνεια, ἀγαπητοί μου. Ἀπὸ τότε ποὺ εἶ­πε τὴν παραβολὴ αὐτὴν ὁ Χρι­­­στὸς πέρασαν δύο χιλιάδες χρόνια, ἀλλὰ νομίζεις ὅτι εἶνε ἡ φωτογραφία τῶν σημερινῶν χρόνων. Γιατὶ καὶ σήμερα δύο εἶνε τὰ μεγάλα ἁ­μ­αρτήματα τοῦ αἰῶνος τούτου. Τὸ ἕνα εἶνε ὁ πανσεξουαλισμός, γιὰ τὸν ὁ­ποῖον εὐθύνεται ὁ Αὐστρο-Ἑβραῖος Φρόυντ (1856-1939), ποὺ διαπότισε τὸν κόσμο μὲ τὴ θεωρία, ὅτι ὁ ἄξονας γύρω ἀπ᾽ τὸν ὁποῖο στρέφεται ὅλη ἡ ζωὴ εἶνε ὁ σαρ­κικὸς ἔρωτας, ἡ σάρκα καὶ μόνο ἡ σάρκα. Τὸ δεύτερο, ἀκόμη χειρότερο, εἶνε ἡ ὑπερηφάνεια. Ἡ γενεά μας εἶνε γενεὰ πορνικὴ καὶ προπαντὸς γενεὰ ὑπερήφανη.
Καυχῶνται οἱ ἄνθρωποι· γιὰ κάτι τὶ ὁ καθένας.
Ἄλλοι γιὰ τὰ λεφτά τους. Ἦταν κάποτε κι αὐ­τοὶ φτωχαδάκια, ἀλλὰ μὲ ἀτιμίες καὶ κομ­πῖνες κατώρθωσαν νὰ πλουτήσουν. Ὁ γεί­τονάς τους ἔμεινε στὴν καλύβα, τίμιος ἐρ­γάτης, ἀγρότης, χωρικός· αὐ­τοὶ ἔκαναν ἐπιχειρήσεις, μεγαθήρια οἰ­κοδομήματα, στόλους ἀ­πὸ καρά­βια, καὶ μὲ πόζα φαρισαίου δὲν καταδέχονται νὰ κοιτάξουν τὸν ἀνάπηρο, τὸν ἥ­ρωα, τὴ χήρα. Κάποτε μάλιστα ἡ νοοτοπία αὐτὴ γίνεται παράδειγμα, μεταδίδεται σὰν ψώρα στὴ μᾶ­ζα. Οἱ νεόπλουτοι εἶνε οἱ νεώτεροι φαρισαῖ­οι. Γι᾽ αὐ­τὸ πέφτω καὶ προσ­κυνῶ τὰ πόδια τῆς χήρας, τοῦ ὀρφανοῦ, τοῦ βοσκοῦ, μὰ ποτέ τέτοιους ἀνθρώπους ποὺ εἶνε οἱ νεώτεροι φαρισαῖοι.
Ἄλλοι πάλι καμαρώνουν γιὰ τὴν καταγωγή τους· διότι κρατᾶνε ἀπὸ μεγάλα τζάκια, ἀπὸ εὐγενεῖς οἰκ­ογένειες, ῥέει στὶς φλέβες τους αἷμα ἀριστοκρατικῶν προγόνων.

Ἄλλος καυχᾶται γιατὶ ἔχει ὡραία γυναῖκα, ἔξυπνα παιδιά, οἰκογενειακὸ ὄνομα, ἢ καὶ γιὰ ἄλλους συγ­γενεῖς, συμπεθεριά, κουμπαριές.
Ἄλλος γιὰ τὶς κοινωνικές του γνωριμίες καὶ διασυνδέσεις μὲ ἰσχυροὺς τῆς ἡμέρας.
Ἄλλος καυχᾶται γιὰ φωνητικὸ χάρισμα, γιὰ καλλιτεχνικὲς διακρίσεις (στὸ θέατρο, τὴ μουσική, τὴ ζωγρα­φική κ.λπ.), ἢ γιὰ ἀθλητικές του ἐπιδό­σεις, γιατὶ ἔχει δύναμι στὰ κάτω ἄκρα, δίνει κλωτσιὲς κ᾽ εἶνε διάσημος ποδοσφαιριστής.
Ἀλλὰ τὸ πιὸ χαρακτηριστικὸ τῆς ἐποχῆς μας εἶνε ὅτι ὑπερηφανεύεται γιὰ τὴν ἐπιστήμη καὶ τὴν τεχνολογία της. Αὐτὲς εἶνε οἱ καραμέλλες ποὺ πιπιλί­ζουν καὶ θαυμάζουν μικροὶ καὶ μεγά­λοι. Ταλαίπωρε κόσμε, ταλαίπωρη γενεά! προ­­τιμότερο νὰ ζούσαμε σὰν τοὺς προγόνους μας, μὲ τὰ δᾳδιὰ στὶς καλύβες, καὶ νά ᾽χουμε ἥσυχο τὸ κεφάλι μας, παρὰ σὲ ἠλεκτρο­φωτισμένες πόλεις στὴν ἐποχὴ τῆς πυρηνι­κῆς ἐνεργείας καὶ ὑπὸ τὴν ἀπειλὴ καταστροφῆς. Μιὰ ἐ­πιστήμη χωρὶς Θεὸ καὶ ἠθική, ἡ ἄθεη ἐπιστή­μη, ὑ­πάρχει φόβος νὰ κάνῃ κάρβουνο μυριάδες ἀνθρώπους, νὰ καταστρέψῃ τὸν κόσμο.
* * *
Ἡ ὑπερηφάνεια, ἀδελφοί μου, εἶνε ἡ ἁμαρτία τοῦ αἰῶνος μας. Νὰ γνωρίζουμε ὅμως, ὅτι ὁ ὑπερήφανος θὰ τιμωρηθῇ.
Ὑπερηφανεύτηκε ὁ διάβολος, πού ᾽ταν ὁ ὡ­ραιότερος ἄγγελος, καὶ ἔπεσε, γκρεμίστηκε, ἔγινε σατανᾶς.
Ὑπερηφανεύτηκε ὁ Γολιὰθ καὶ νικήθηκε ἀ­πὸ τὸ νεαρὸ Δαυῒδ μὲ μιὰ σφεντόνα.
Ὑπερηφανεύτηκε ὁ Ἡρῴδης καὶ τιμωρήθηκε, ἔγινε «σκωληκόβρωτος» (Πράξ. 12,21-23).
Ὑπερηφανεύτηκε στὶς ἡμέρες μας ἡ Γερμα­νία, καὶ τιμωρήθηκε. Ἦταν γραμμένο σὲ μιὰ πα­λαιὰ προφητεία· ἔπεσε στὰ χέρια μου ὅ­ταν ἤ­μουν παιδί, τὴ διάβασα σ᾽ ἕνα μονα­στή­ρι, καὶ ἡ ἐκπλήρωσί της κατόπιν μοῦ ᾽κανε ἐντύπωσι.
Ὑπερηφανεύτηκε κι ὁ ἄλλος δικτάτωρ, τῆς ῾Ρώ­μης, ποὺ καυχόταν ὅτι ἔχει τόσα ἀεροπλάνα ὥστε θὰ σκιάσῃ τὸν ἥλιο τῆς πατρίδος μας, καὶ ἔπεσε, οἱ στρατηγοί του ταπεινώθηκαν.
Εἶνε λοιπὸν νόμος τοῦ Θεοῦ καὶ τὸν ἀκούσαμε ἀπὸ τὰ χείλη τοῦ Κυρίου μας· «Πᾶς ὁ ὑ­ψῶν ἑαυτὸν ταπεινωθή­σεται» (Λουκ. 18,14). Ὑπερη­φανεύεσαι; θὰ πέσῃς.

Φοβερὸ πάθος ἡ ὑπερηφάνεια καὶ ὑπάρχει σὲ ὅλους. Πάρτε 5 – 10 παιδιὰ καὶ ρωτῆστε τα· Ποιός ἀπὸ σᾶς εἶνε ὁ καλύτερος; Δὲν θὰ βρῆ­τε οὔτε ἕνα νὰ παραδεχτῇ ὅτι εἶνε κατώτερο ἀ­πὸ τ᾽ ἄλλα. Μαζὶ μὲ τὸ γάλα τῆς μάνας ποτίζονται τὴ ῥοπὴ στὴν ὑ­περηφάνεια.
Τὸν βλέπεις τὸν ὑπερήφανο; Φαίνεται. Δὲν ἔρ­χεται νωρὶς στὴν ἐκκλησία. Κι ὅταν ἔρθῃ πῶς στέκεται; σκύβει νὰ φιλήσῃ τὴν εἰκόνα; ὑποκλίνεται ὅταν τὸν θυμιάζῃ ὁ παπᾶς; Σηκώνεται ὄρθιος ὅταν διαβάζεται τὸ Εὐαγγέλιο; Σκύβει ὅταν περνοῦν τὰ ἅγια; Ποῦ εἶνε τώρα ἐκεῖνες οἱ ταπεινὲς ψυχὲς ποὺ ἔρχον­ταν ἀπὸ τὸ Ἑξάψαλμο, στέκονταν μὲ θεῖο φόβο, ἔσκυβαν καὶ προσκυνοῦσαν, ἄκουγαν ὄρθιοι τὸ Εὐαγγέλιο, ὑποκλίνονταν ταπεινὰ στὰ ἅγια, φιλοῦσαν τὸ χέρι τοῦ ἱερέως, αἰσθάνονταν δέ­ος ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ; «Ὡς φοβερὸς ὁ τόπος οὗτος· οὐκ ἔστι τοῦτο ἀλλ᾽ ἢ οἶκος Θεοῦ, καὶ αὕτη ἡ πύλη τοῦ οὐρανοῦ» (Γέν. 28,17). Ἂν μπαίνῃς στὴν ἐκ­κλησιὰ μὲ ὑπερηφάνεια, σὰν τὸ φαρισαῖο, δὲν ἔ­χεις νὰ ὠφεληθῇς τίποτα.
Τελειώνω μ᾽ ἕνα ἀνέδοτο. Μιὰ μέρα σ᾽ ἕνα χωριὸ χτύπησε ἡ καμπάνα κ᾽ ἔρχονταν ὅλοι στὴν ἐκ­κλησία. Ἔξω ἀπὸ τὴν ἐκκλησία εἶχε σταθῆ ἕνας ἀ­σκητής, ποὺ ὁ Θεὸς τοῦ εἶχε δώσει τὸ χάρισμα νὰ βλέπῃ ὄχι τὸ ἐξωτερικὸ τῶν ἀνθρώπων ἀλλὰ τὶς καρδιές τους. Ἕνας ἀπ᾽ τοὺς πολλοὺς εἶχε χρόνια νὰ πατήσῃ, ἀλλὰ τώρα κάτι ξύπνησε μέσα του, θυμήθηκε τὴ μάνα του ποὺ τὸν πήγαινε μικρὸ καὶ τὸν ἔβαζε νὰ γονατίζῃ μπροστὰ στὸ Θεό. Ἂς πάω κ᾽ ἐ­γώ, σκέφτηκε. Καθὼς πλησίασε, ἄρχισε νὰ διστά­ζῃ. Θεέ μου, σκέφτηκε, εἶμαι ἄξιος ἐγὼ ὁ ἁμαρτω­λὸς νὰ μπῶ στὸ παλάτι σου;… Ὁ ἀσκητὴς εἶδε τοὺς ἄλλους εἶδε κι αὐτὸν νὰ εἶνε ὅλοι μαῦροι. Ὅ­ταν τελείωσε ἡ ἐκκλησία κ᾽ ἔβγαιναν ὅλοι, ὁ ἀσκη­τὴς τοὺς παρατηροῦσε πάλι. Μαῦροι μπήκανε, μαῦροι βγήκανε. Μόνο ἕνας, αὐτὸς ποὺ εἴπαμε, διέφερε· ἦταν τώρα ἄσπρος σὰν τὸ χιόνι! Τὸν παίρνει ὁ ἀσκητὴς παράμερα· –Τί συμβαίνει μὲ σένα; ποιός εἶσαι; Ἐκεῖνος εἶπε μὲ δάκρυα· –Παππούλη, σήμερα ἀκούγοντας τὴν καμπάνα θυμήθηκα τὴ μάνα μου καὶ εἶπα· “Θεέ μου, ἐγὼ εἶμαι ἁμαρτωλός, πρέπει ν᾽ ἀνοίξῃ ἡ γῆ νὰ μὲ καταπιῇ. Ἀλλὰ ἀ­πὸ αὔριο θ᾽ ἀλλάξω”. Καὶ ἔ­κλαψα… Τότε ὁ ἀσκητὴς κατάλαβε, ὅτι αὐτὸς ἄλλαξε, γιατὶ μπῆκε καὶ βγῆκε σὰν τὸν τελώνη· μαῦρος μπῆκε – ἄσπρος βγῆκε.

Τὸ συμπέρασμα γιὰ ἐμᾶς. Ἀδελφοί, πῶς μπαίνουμε στὴν ἐκκλησία; Μαῦροι μπαίνουμε, ἄσπροι βγαίνουμε διὰ τῆς μετανοίας. Ὤ ἁγία πίστι μας! Ἄνοιξε, Κύριε, τὶς καρδιές μας νὰ κλάψουμε, νὰ με­τανοήσουμε, καὶ τότε μαῦ­ροι θὰ μπαίνουμε – ἄσπροι θὰ βγαίνουμε δοξάζον­τες Πατέρα Υἱὸν καὶ ἅγιον Πνεῦμα· ἀμήν.

(†) ἐπίσκοπος Αὐγουστῖνος
Ἀπομαγνητοφωνημένη ὁμιλία, ἡ ὁποία ἔγινε στὸν ἱ. ναὸ Ἁγ. Κων/νου & Ἑλένης; Ἀμυνταίου τὴν Κυριακὴ 11-2-1968 πρωί, μὲ νέο τώρα τίτλο. Καταγραφὴ καὶ σύντμησις 4-1-2023.
Περίοδος Δ΄ – Ἔτος Μ΄
Φλώρινα – ἀριθμ. φύλλου 2530
Κυρ. Τελώνου & Φαρισαίου (Λουκ. 18,10-14)
5 Φεβρουαρίου 2023

[toula]

ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΕΛΩΝΟΥ ΚΑΙ ΦΑΡΙΣΑΙΟΥ [:Λουκ. 18, 9-14]
Ο ΙΕΡΟΣ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΤΑΝΟΙΑ ΤΟΥ ΤΕΛΩΝΗ

«...Έχεις όμως και τρίτο δρόμο που φέρνει στη μετάνοια. Και σου παρουσίασα πολλές οδούς μετάνοιας, για να σου κάνω με την ποικιλία τους εύκολη τη σωτηρία. Όμως ποια είναι αυτή η τρίτη οδός; Η ταπεινοφροσύνη. Έχε ταπεινό φρόνημα και εξάλειψες το πλήθος των αμαρτιών σου. Και έχεις και γι᾽ αυτό απόδειξη από την Αγία Γραφή, από την ανάγνωση της παραβολής του Τελώνη και του Φαρισαίου [:Λουκα 18, 10-14 ].
«Ἄνθρωποι δύο ἀνέβησαν εἰς τὸ ἱερὸν προσεύξασθαι, ὁ εἷς Φαρισαῖος καὶ ὁ ἕτερος τελώνης(:δύο άνθρωποι ανέβηκαν στο ιερό για να προσευχηθούν˙ ο ένας ήταν Φαρισαίος και ο άλλος τελώνης)», λέγει· και άρχισε ο Φαρισαίος να απαριθμεί τις αρετές του: «ὁ Θεός, εὐχαριστῶ σοι ὅτι οὐκ εἰμὶ ὥσπερ οἱ λοιποὶ τῶν ἀνθρώπων, ἅρπαγες, ἄδικοι, μοιχοί, ἢ καὶ ὡς οὗτος ὁ τελώνης(:σ’ ευχαριστώ, Θεέ μου, διότι δεν είμαι σαν τους άλλους ανθρώπους, που είναι άρπαγες, άδικοι, μοιχοί, ή και σαν αυτόν εκεί τον τελώνη. Ενώ δηλαδή όλοι οι άλλοι είναι ένοχοι και αξιοκατάκριτοι, εγώ είμαι ο μόνος ανένοχος. Σ’ ευχαριστώ λοιπόν, διότι δεν βλέπω στον εαυτό μου τις τόσες κακίες που έχουν οι άλλοι. Έχω όμως και αρετές: Δεν είμαι εγώ όπως όλος ο κόσμος, ούτε όπως αυτός ο Τελώνης)».

Άθλια και ταλαίπωρη ψυχή, όλη την οικουμένη την καταδίκασες, γιατί λύπησες και τον πλησίον σου; Δεν σου άρκεσε η οικουμένη, κι έφτασες να καταδικάσεις και τον Τελώνη; Όλους λοιπόν τους κατηγόρησες και δεν λυπήθηκες ούτε τον ένα αυτόν άνθρωπο; ‘’Δεν είμαι εγώ όπως όλος ο κόσμος, ούτε όπως αυτός ο Τελώνης’’. Και συνεχίζει: «Νηστεύω δὶς τοῦ σαββάτου, ἀποδεκατῶ πάντα ὅσα κτῶμαι(:νηστεύω δύο φορές την εβδομάδα, δίνω το δέκατο από τα υπάρχοντά μου στους φτωχούς)». Είπε δηλαδή λόγια αλαζονικά. Άθλιε άνθρωπε, καλά όλη την οικουμένη την καταδίκασες, γιατί κατηγόρησες και τον πλησίον σου Τελώνη; Δεν χόρτασες με την κατηγορία της οικουμένης, αλλά κατέκρινες κι εκείνον που ήταν μαζί σου;
Τι έκαμε λοιπόν ο Τελώνης; Όταν τα άκουσε αυτά δεν είπε: «Εσύ ποιος είσαι που λες αυτά εναντίον μου; Από πού γνωρίζεις τον βίο μου; Δεν με συναναστράφηκες. Δεν έμεινες μαζί μου. Δεν ζήσαμε μαζί. Γιατί υπερηφανεύεσαι τόσο πολύ; Ποιος είναι μάρτυρας των δικών σου αγαθοεργιών; Γιατί παινεύεις τον εαυτό σου; Γιατί κάνεις χάρη στον εαυτό σου;» Όμως τίποτε απ' αυτά δεν είπε ο Τελώνης, αλλά, αφού έσκυψε, προσκύνησε τον Θεό και είπε: «Θεέ μου, συγχώρεσέ με τον αμαρτωλό», και με την ταπεινοφροσύνη που έδειξε ο Τελώνης, δικαιώθηκε. Αντίθετα ο Φαρισαίος κατέβηκε από το ναό στερημένος τη δικαίωση, ενώ ο Τελώνης κατέβηκε πετυχαίνοντας τη δικαίωση. Κι έτσι τα λόγια νίκησαν τα έργα. Γιατί ο ένας έχασε τη δικαίωση από τα έργα, ενώ ο άλλος με τον ταπεινό λόγο και λογισμό πέτυχε τη δικαίωση. Αν και βέβαια ούτε ταπεινοφροσύνη ήταν εκείνο· γιατί ταπεινοφροσύνη είναι όταν κανείς, ενώ είναι μεγάλος, ταπεινώνει τον εαυτό του. Αυτό που είπε ο Τελώνης δεν ήταν λόγος ταπεινοφροσύνης, αλλά ήταν η αλήθεια· γιατί ήταν αληθινά τα λόγια· ήταν πραγματικά αμαρτωλός.

Πραγματικά πες μου, τι υπάρχει χειρότερο από τον Τελώνη; Είναι έμπορος ξένης σοδειάς, και καρπώνεται καρπούς από ξένους κόπους. Και τον κόπο βέβαια δεν τον προσέχει, ενώ το κέρδος το μοιράζεται. Ώστε η αμαρτία του Τελώνη είναι η χειρότερη. Γιατί τίποτε άλλο δεν είναι ο Τελώνης, παρά σκέτος εκβιασμός. Εκβιασμός χωρίς φόβο, αμαρτία νόμιμη, εύσχημη πλεονεξία. Πραγματικά τι υπάρχει χειρότερο από τον Τελώνη που κάθεται στον δρόμο και τρυγάει τους ξένους κόπους; Όταν είναι η ώρα των κόπων, καμιά φροντίδα εκ μέρους του, όταν όμως φτάνει η στιγμή του κέρδους, από εκείνα που δεν κόπιασε παίρνει τη μερίδα. Ώστε, εάν ο Τελώνης, ενώ ήταν αμαρτωλός, πέτυχε τόση μεγάλη δωρεά με την ταπεινοφροσύνη του, πόσο πιο μεγάλη δεν θα επιτύχει εκείνος που είναι ενάρετος και ζει ταπεινά; Ώστε, αν εξομολογηθείς τις αμαρτίες σου και ταπεινωθείς, γίνεσαι δίκαιος.

Θέλεις να μάθεις και ποιος είναι ταπεινόφρονας; Πρόσεχε τον Παύλο τον δάσκαλο της οικουμένης, τον πνευματικό ρήτορα, το σκεύος της εκλογής, το λιμάνι το ακύμαντο, τον πύργο τον ασάλευτο, εκείνον που με το μικροκαμωμένο σώμα του περικύκλωνε την οικουμένη και σαν κάποιος φτερωτός περιέτρεξε αυτήν. Πρόσεχε εκείνον που έχει ταπεινό λογισμό, τον αμαθή και φιλόσοφο, τον φτωχό και πλούσιο. Εκείνον ονομάζω πραγματικό ταπεινόφρονα, εκείνον που υπέμεινε αμετρήτους κόπους, που έστησε αμέτρητα τρόπαια κατά του διαβόλου, που κήρυττε και έλεγε « χάριτι δὲ Θεοῦ εἰμι ὅ εἰμι· καὶ ἡ χάρις αὐτοῦ ἡ εἰς ἐμὲ οὐ κενὴ ἐγενήθη, ἀλλὰ περισσότερον αὐτῶν πάντων ἐκοπίασα, οὐκ ἐγὼ δέ, ἀλλ᾿ ἡ χάρις τοῦ Θεοῦ ἡ σὺν ἐμοί(: με τη χάρη του Θεού όμως είμαι ό,τι είμαι τώρα, δηλαδή Απόστολος, ίσος με τους άλλους. Και η χάρη που μου έδωσε ο Κύριος δεν έμεινε άκαρπη και χωρίς αποτέλεσμα, αλλά περισσότερο από όλους αυτούς κοπίασα. Και το έργο μάλιστα αυτό δεν το εργάστηκα εγώ, αλλά η χάρη του Θεού που είναι μαζί μου και με ενισχύει)» [Α' Κορ. 15, 10]. Εκείνος που υπέμεινε φυλακές και πληγές και μαστιγώματα, εκείνος που σαγήνευσε με επιστολές την οικουμένη, εκείνος που κλήθηκε με ουράνια φωνή. Εκείνος ταπεινοφρονεί, λέγοντας:« ἐγὼ γάρ εἰμι ὁ ἐλάχιστος τῶν ἀποστόλων, ὃς οὐκ εἰμὶ ἱκανὸς καλεῖσθαι ἀπόστολος, διότι ἐδίωξα τὴν ἐκκλησίαν τοῦ Θεοῦ(:γιατί εγώ είμαι ο πιο ασήμαντος, ο κατώτερος απ᾽ όλους τους αποστόλους, και δεν είμαι ικανός να ονομασθώ απόστολος, διότι κατεδίωξα την Εκκλησία του Θεού)» [Α' Κορ. 15, 9].

Είδες μέγεθος ταπεινοφροσύνης, είδες τον Παύλο που ταπεινοφρονεί, που ονομάζει ελάχιστο τον εαυτό του; Γιατί λέγει:«εγώ είμαι ο πιο ασήμαντος από τους αποστόλους, και δεν είμαι ικανός να ονομασθώ απόστολος». Γιατί αυτό πραγματικά είναι ταπεινοφροσύνη, το να ταπεινώνεται σε όλους και να ονομάζει τον εαυτό του ελάχιστο. Σκέψου ποιος ήταν αυτός που έλεγε αυτά τα λόγια. Ήταν ο Παύλος,ο πολίτης του ουρανού,αυτός που σωματικά ίσα-ίσα που ζούσε,το στήριγμα των εκκλησιών,ο επίγειος άγγελος,ο ουράνιος άνθρωπος.
Γι’ αυτό ευχαρίστως ασχολούμαι με τον άνδρα αυτόν και τον ενθυμούμαι, επειδή βλέπω την ομορφιά της αρετής του. Δεν μου ευφραίνει τόσο τα μάτια ο ήλιος, όταν ανατέλλει και σκορπά τις λαμπρές του ακτίνες, όσο μου φωτίζει τη σκέψη το πρόσωπο του Παύλου. Γιατί ο ήλιος φωτίζει τα μάτια, ο Παύλος όμως σου δίνει φτερά και σε ανεβάζει σε ουράνια ύψη, καθώς σου κάνει την ψυχή ψηλότερη από τον ήλιο και ανώτερη από τη σελήνη. Τέτοια είναι η δύναμη της αρετής. Κάνει άγγελο τον άνθρωπο, δίνει φτερά στην ψυχή και την ανυψώνει στον ουρανό. Αυτήν την αρετή μας διδάσκει ο Παύλος. Ας προθυμοποιηθούμε λοιπόν και ας φροντίσουμε να γίνουμε ζηλωτές της αρετής του.

Αλλά δεν πρέπει να ξεφύγουμε από το θέμα μας. Σκοπός μας ήταν να υποδείξουμε ως τρίτο δρόμο της μετάνοιας την ταπεινοφροσύνη και ακόμη πως ο τελώνης ούτε καν έδειξε ταπεινοφροσύνη, αλλά απλώς ομολόγησε την αλήθεια φανερώνοντας τα αμαρτήματά του. Και δικαιώθηκε ο τελώνης χωρίς να πληρώσει χρήματα, χωρίς να διανύσει πέλαγα, χωρίς να βαδίσει δρόμους μακρινούς, χωρίς να περάσει θάλασσες άπειρες, χωρίς να προσκαλέσει φίλους, χωρίς να καταναλώσει χρόνο πολύ, αλλά δια της ταπεινοφροσύνης δικαιώθηκε και αξιώθηκε να κερδίσει τη βασιλεία των ουρανών, την οποία είθε όλοι μας να κερδίσουμε με τη χάρη και τη φιλανθρωπία του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού, στον οποίο ανήκει η δόξα και η δύναμη στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

ΠΡΟΣ ΔΟΞΑΝ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΤΡΙΑΔΙΚΟΥ ΘΕΟΥ,
επιμέλεια κειμένου: Ελένη Λιναρδάκη, φιλόλογος
ΠΗΓΕΣ:
Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου, Οι εννέα λόγοι περί μετανοίας, απόσπασμα από την ομιλία Β', Αποστολική Διακονία της Εκκλησίας της Ελλάδος, σειρά Η Φωνή των Πατέρων μας, Αθήνα 1998, σελ. 49-52.
Αγ. Ιωάννου Χρυσοστόμου Άπαντα τα έργα, πατερικές εκδόσεις «Γρηγόριος ο Παλαμάς»(ΕΠΕ),εκδ. οίκος «Το Βυζάντιον», Θεσσαλονίκη 1987, τόμος 30, Ομιλίες Κατηχητικές- Ηθικές, Λόγοι «Περί μετανοίας», επιλογές από την ομιλία Β΄, σελίδες 126-133.
· Βιβλιοθήκη των Ελλήνων, Άπαντα των αγίων Πατέρων, Ιωάννου Χρυσοστόμου έργα, τόμος 9, σελίδες 31-34(ή 13- 15 του PDF).
· http://www.greek-language.gr/.../liddel ... index.html
Π. Τρεμπέλα, Η Καινή Διαθήκη με σύντομη ερμηνεία (απόδοση στην κοινή νεοελληνική), εκδόσεις αδελφότητος θεολόγων «Ο Σωτήρ», έκδοση τέταρτη, Αθήνα 2014.
Η Καινή Διαθήκη, Κείμενον και ερμηνευτική απόδοσις υπό Ιωάννου Κολιτσάρα, εκδόσεις αδελφότητος θεολόγων «Η Ζωή», έκδοση τριακοστή τρίτη, Αθήνα 2009.
http://users.sch.gr/.../Palaia.../Bibli ... athikh.htm
http://users.sch.gr/.../Kainh.../Biblia ... athikh.htm

[toula]

"Όχι σε μένα τον αμαρτωλό. Στον Χριστό, στον Χριστό!"

Με πήγαν κάτι πνευματικοπαίδια μου στην Κρήτη και πήγα κι εγώ την Κυριακή στην εκκλησία.
Κάθισα σε μία γωνιά, έτσι μαζεμένος. Μετά από λίγο ήρθε μία γυναίκα να εκκλησιαστεί και άρχισε να φωνάζει:
-Τι τον θέλετε αυτόν τον παπά εδώ, διώξτε τον καλόγερο, δεν μπορώ.
Ο κόσμος δεν με είχε δει. Λίγοι με είδαν.
Εγώ άρχισα να προσεύχομαι.
Μα όσο εγώ προσευχόμουν, τόσο περισσότερο φώναζε αυτή.
Την έβγαλαν έξω, αλλά έλεγε πως τάχα θέλει να μπει μέσα για τη Λειτουργία και την άφησαν. Μόλις μπήκε, άρχισε πάλι να φωνάζει. Την κρατούσαν τέσσερις άντρες δυνατοί και πάλι δεν μπορούσαν να την κάνουν καλά.
Άρχισε να λέει διάφορες βρισιές για μένα και τους είπα να τη φέρουν εκεί μπροστά μου. Όταν την έφεραν, εκεί να δεις πως έκανε...
Τη σταύρωσα και ησύχασε. Ήταν πολύ ταλαιπωρημένη. Δαιμόνιο είχε. Κατάλαβες;
Ξέρεις, δαιμόνιο ήταν και έφυγε.
Τελείωσε η Λειτουργία κι άρχισε ο κόσμος να έρχεται να μου φιλάει το χέρι.
Έπεσαν πάνω μου άλλος να με ακουμπήσει, άλλος πέταγε τη ζακέτα του πάνω μου, άλλος το μαντήλι του, άλλος έβαζε το χέρι του να με αγγίξει.
-Όχι σε μένα τον αμαρτωλό. Στον Χριστό, στον Χριστό!
Τους έλεγα κι έτρεχα γρήγορα να κρυφτώ, μα που να τους ξεφύγω... Να πάρει η ευχή, με νόμισαν για Άγιο. Βρε εμένα τον αμαρτωλό. Να πάρει η ευχή τι πάθαμε.
Ξέρεις τους αγαπώ τους Κρητικούς, είναι καλοί οι καημένοι. Και πολύ εργατικοί. Και λένε ωραίες μαντινάδες.
Ακούεις, βρε τους ευλογημένους, να με νομίζουν για Άγιο. Τι πάθαμε να πάρει η ευχή;

Άγιος Πορφύριος ό Καυσοκαλυβίτης

[toula]

«Κάθε έργο πρό του οποίου δεν αρμόζει η ατάραχος προσευχή, καλύτερα να μη γίνεται».

Το 1919, ο Αγιος Σιλουανός ο Αθωνίτης, πέρασε από τη Ρωσία, όπου και επισκέφθηκε διάφορες μονές. Σ’ ένα από τα ταξίδια του με τραίνο, καθόταν απέναντι από ένα έμπορο. Αυτός άνοιξε μπροστά του μια ταμπακιέρα και του προσέφερε τσιγάρο «φιλικά», ίσως ειρωνικά, αφού ο άθεος κομμουνισμός είχε ήδη επικρατήσει, μα πάνω απ’ όλα δοκιμαστικά για το φρόνημα του ασκητού.
...Ο άγιος Σιλουανός ευχαρίστησε το συνεπιβάτη του και αρνήθηκε την προσφορά.
...Τότε ο έμπορος ρώτησε αν ο λόγος της άρνησης ήταν η θεώρηση του καπνίσματος ως «αμαρτία». Πρόσθεσε δε, ότι κατ’ αυτόν το κάπνισμα βοηθάει στην πολυάσχολη ζωή, αφού είναι αναγκαίο να σταματάει κανείς την ένταση στην εργασία και να αναπαύεται για λίγα λεπτά. Επίσης ανέφερε ότι διευκολύνει την επαγγελματική ή τη φιλική συνομιλία και γενικά τη ροή της ζωής. Συνέχισε δε, να προσθέτει και άλλα πλεονεκτήματα του καπνίσματος για να πείσει τον ασκητή.
...Ο άγιος άκουγε αμίλητος και κάποια στιγμή είπε στο συνεπιβάτη του: «Κύριε πριν καπνίσετε προσευχηθείτε κάθε φορά λέγοντας το Πάτερ ημών».
...Ο έμπορος απάντησε ότι αυτό φαινόταν σ’ αυτόν ανάρμοστο.
...Ο άγιος Σιλουανός τότε είπε: «Κάθε έργο προ του οποίου δεν αρμόζει η ατάραχος προσευχή καλύτερα να μη γίνεται».

Άγιος Σιλουανός ο Αθωνίτης