Ο Γέροντας Εφραίμ [νυν όσιος Εφραίμ Κατουνακιώτης] ακολούθησε στη διδασκαλία του το ποιητικό πνεύμα του δασκάλου του, του Ιωσήφ του Ησυχαστή [νυν όσιος Ιωσήφ Ησυχαστής], και διαμόρφωσε όμοια παιδαγωγική με τη δική του. Διατύπωσε τις απόψεις του στοιχούμενος στην κατεύθυνσή μιας «δοξολογικής κοσμολογίας».
Ο παπα-Εφραίμ περιγράφει ως εξής την υπερκόσμια εμπειρία του:
«Όταν ο Χριστός κατοικήσει μέσα σου, το αισθάνεσαι.
Αισθάνεσαι το σκίρτημα, όπως λέγουν οι άγιοι Πατέρες.
Ω! Την εποχή εκείνη που πήγαινα εις τον Άγιον Βασίλειον, εις τον Γέροντα Ιωσήφ, τι Χάρις ήτο εκείνη!
Περπατούσα αυτά τα δρομάκια ανάμεσα στους θάμνους.
Τι θεωρίες, τι μυστήρια!
Θαρρείς, ότι οι θάμνοι, τα βράχια, η φύσις δοξολογούσαν, υμνούσαν τον Θεόν.
Κατά την πρώτη αρπαγή του νοός, έφυγε η ψυχή μου εις τα απέναντι βράχια. Δοξολογούσα τον Θεόν.
Ελάτε άστρα να δοξολογήσουμε τον Θεόν.
Ελάτε βράχια, θάλασσα και αλλά πολλά άλλα έλεγα, που ούτε να σκεφθείς μπορείς τώρα, όσον κι αν προσπαθήσεις.
Κατόπιν επανήλθα εις τον εαυτόν μου.
Η δευτέρα αρπαγή και η τρίτη έγιναν έξω από την εκκλησία εις την απλωταριά, ύστερα από πολλά δάκρυα.
Η ψυχή μου πήγε εις δυσθεώρητα ύψη.
Ευρέθην εις μίαν εκστατικήν κατάστασιν, ευρέθηκα εκτός εαυτού.
Δοξολογούσα τον Θεόν».
Από το βιβλίο του Γεωργίου Κρουσταλάκη, «Γέρων Εφραίμ Κατουνακιώτης, Ο Θεολόγος και Παιδαγωγός της ερήμου», των εκδόσεων Εν Πλω.
Ψυχοφελή μηνύματα...
Συντονιστής: Συντονιστές
-
toula
- Κορυφαίος Αποστολέας
- Δημοσιεύσεις: 52600
- Εγγραφή: Παρ Δεκ 11, 2009 7:29 am
- Τοποθεσία: ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ (ΤΟΥΛΑ) - ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ - ΑΘΗΝΑ
Re: Ψυχοφελή μηνύματα...
Αρχιμ. Παντελεήμων Κορφιωτάκης: Μνημόσυνο του ελέους και της αγάπης του.
του αρχιμ. Παύλου Παπαδόπουλου
Σαν απαλό αεράκι περιδιάβαινες στο μοναστήρι.
Απαλός σαν χάδι.
Εύθραυστος σαν μικρό παιδί.
Άγγιζες το κενό των ψυχών και το γέμιζες.
Τόσες εμπειρίες μαζί κι όμως τόσο ξένος για εμάς…
Άραγε σε καταλάβαμε ποτέ;
Άραγε καταλάβαμε ποτέ το βάρος που σήκωνες;
Τί μάχες έδινες μέσα στην καρδιά σου;
Τί πόνο κουβάλησες τόσα χρόνια;
Πόση υπομονή βάσταξες;
Πόση ταπείνωση ενδύθηκες;
Πόση αγάπη έδωσες χωρίς ανταπόκριση;
Μα εσύ εκεί, στην αγαπημένη σου σιωπή.
Σεμνός και απλός.
Πράος και υπάκουος.
Σαν σε προσευχή στέκεις ακόμα μπροστά μας.
Γεννημένος ησυχαστής.
Σαν αλκυονίδα ημέρα στο καταχείμωνο.
Καθάριος σαν το απάτητο χιόνι.
Ασκητικός, βγαλμένος σαν από κάποιο Γεροντικό.
Με το βλέμμα πάντα χαμηλά.
Με το νου πάντα στα υψηλά.
Σε κυνηγώ, προσπαθώ να σε βρω, έστω τώρα, με μάτια δακρυσμένα.
Σε αναζητώ στους διαδρόμους των κελιών, στο ιερό του Καθολικού, στην αυλή του μοναστηριού…
Όχι, δεν κλαίω εσένα.
Για μένα κλαίω.
Κλαίω σαν εγωιστής, που τώρα σε έχασα, που μου έφυγες.
Μα δεν κλαίω μόνο εγώ.
Κλαίνε όλοι εκείνοι που σε γνώρισαν.
Και τα δάκρυά τους, μαρτύρια εμπρός του Κυρίου· μνημόσυνο των έργων σου, του ελέους και της αγάπης σου.
Και τα τέκνα σου σαν ένας λυγμός θωρούν το λείψανό σου.
Βουβοί στέκουν μπροστά στον τάφο…
Δάκρυα ευγνωμοσύνης γεμίζουν το πρόσωπό τους.
Μα και δάκρυα για την ορφάνια τους.
Μα τώρα εσύ «εν ετέρα μορφή» συνεχίζεις να υπάρχεις.
Στο χώμα σε αναζητούμε, μα εσύ είσαι αλλού.
Σε χώρα που δεν έχει χώρο, σε χρόνο που παύουν οι χρόνοι.
Τώρα αρχίζει η ζωή σου μέσα στο φως.
Πλέον δεν χρειάζεσαι μάσκα οξυγόνου για να αναπνεύσεις.
Τώρα αναπνέεις αλλιώς.
Πλέον δεν χρειάζεσαι βοήθεια για να κινηθείς.
Τώρα κινείσαι αλλιώς.
Όλα εκείνα για τα οποία αγωνίστηκες, τώρα γίνονται τα στεφάνια σου.
Όλες οι θυσίες σου, τώρα ανταμείβονται.
Για μας Σαρακοστή, μα για σε Πάσχα αιώνιο.
Έφυγες, μα δεν έφυγες.
Είσαι ακόμα εδώ κι ας μην σε βλέπουμε.
Τώρα ζεις…τώρα και για πάντα.
Εύχου να ζήσουμε κι εμείς.
Συγχώρα μας…
- - - - - - - - - - -
Δεν είναι το θέμα εάν θα σε θυμόμαστε…
Αυτό είναι αυτονόητο.
Το ζητούμενο είναι εάν θα σε ευαρεστήσουμε με την ζωή μας…
Αυτό που ζητάμε είναι να πρεσβεύεις για εμάς, για το μοναστήρι σου, για όλους και όλες που εμπιστεύτηκαν το πετραχήλι σου…
Να πρεσβεύεις, να ευλογείς και να μας ενισχύεις στον πνευματικό αγώνα…
Πολλά μπορεί να πει κάποιος για τη ζωή σου και την προσφορά σου στην Εκκλησία, στους ανθρώπους…
Όμως τελικά δεν έχει σημασία τι θα πούμε εμείς ή τι γνώμη έχουμε εμείς για εσένα.
Σημασία έχει η αλήθεια που γνωρίζει ο Θεός για εσένα. Σημασία έχει η σχέση που είχες με τον Χριστό μας, με την Υπεραγία Θεοτόκο.
Σημασία δεν έχουν τα μάρμαρα του τάφου…
Σημασία έχει ότι έζησες σταυρικά, ασκητικά και τώρα ζεις «αλλιώς», δεν σε περιορίζει η ασθένεια, δεν σε βασανίζει πλέον ο πόνος. Τώρα είσαι λεύτερος…
Σαράντα ημερόνυχτα πέρασαν, μα για σένα πλέον δεν υπάρχουν μέρες και νύχτες, όλα είναι φως και ζωή.
Ένα παρόν συγχώρεσης και αποδοχής, ειρήνης και αγάπης.
Παντελεήμονος ιερομόναχου, πατρός και καθηγουμένου ημών, αιώνια η μνήμη.
+ 27 Φεβρουαρίου 2025
- - - - - - - - - - ---------
Γιατί γέροντα, όντως ήσουν σπουδαίος άνθρωπος;
Γιατί όλοι έχουν έναν καλό λόγο να πούνε για σένα;
Γιατί γέροντα ακόμα και φεύγοντας, έκανες τόσους ανθρώπους να έρθουν κοντά σου;
Πάλεψες γέροντα στον πιο σπουδαίο, δύσκολο και σημαντικό αγώνα του κάθε ανθρώπου. Τον αγώνα κατά του κακού εαυτού μας. Διότι ήξερες καλά, ότι κανείς δεν είναι εχθρός μας, κανείς δεν μπορεί να μας βλάψει, εάν εμείς οι ίδιοι δεν επιτρέψουμε την καρδιά μας να βλαφτεί από τον θιγμένο εγωισμό μας.
Εάν ανθρωπίνως κάπου έσφαλες, ζητούσες συγνώμη.
Δεν δίσταζες να ταπεινωθείς με κάθε ευκαιρία.
Δεν το έπαιζες ηγούμενος, σεβάσμιος και υπεράνω.
Αντιθέτως, «φοβόσουν» όλους εκείνους που αυτοδιαφημιζόταν «τέλειοι», «πνευματικοί άνθρωποι», «αλάνθαστοι γέροντες», «αυθεντίες».
Έχοντας σταθερό εκκλησιαστικό φρόνημα, στεκόσουν με ευλάβεια και σεβασμό, σαν καλός υποτακτικός, στις αποφάσεις της Εκκλησίας μας.
Δεν ζούσες μέσα στην αυτονομία της αλαζονείας, της ψευδαίσθησης μιας πνευματικής αυτάρκειας.
Κάθε σου κίνηση ήταν μέσα στο πλαίσιο της υπακοής.
Γι’αυτό και ησύχαζες και ειρήνευες μέσα στην ασφάλεια του «να ναι ευλογημένο».
Πολλοί ήταν εκείνοι που σε πλησίαζαν για να πάρουν κάτι από εσένα. Λίγοι ήταν εκείνοι που σε πλησίαζαν για σένα. Χωρίς να ζητούν, χωρίς να απαιτούν, χωρίς να εισβάλουν αδιάκριτα στην ησυχαστική ζωή σου.
Γιατί δυστυχώς οι άνθρωποι όταν βλέπουν έναν άνθρωπο του Θεού, αντί να ησυχάσουν κοντά του, αντί να ωφεληθούν από το παράδειγμα ζωής του, αντί να ξυπνήσουν πνευματικά, αυτοί δυστυχώς βρίσκουν την ευκαιρία να ζητήσουν λύση στα προβλήματά τους, να βολευτούν κοσμικά, να ισορροπήσουν συναισθηματικά.
Κι εσύ, γέροντα, δεν τους αρνιόσουν ούτε αυτά κι ας σε χρησιμοποιούσαν σαν δεκανίκι της ζωής τους. Γιατί σαν πατέρας, ήθελες να βοηθήσεις όπως μπορούσες στην αρχή, ώστε στη συνέχεια να τους ωφελήσεις και πνευματικά. Διότι το σημαντικό για σένα ήταν οι άνθρωποι να συνδεθούν με τον Χριστό και όχι με τον πνευματικό τους. Ο πνευματικός να είναι διάφανος, ώστε ο πιστός να βλέπει πίσω από τον πνευματικό, τον Σωτήρα Χριστό. Ήθελες να αποκτήσουν οι άνθρωποι μετάνοια ώστε να γίνουν καλοί-καλύτεροι και όχι απλά να είναι καλά, να περνούν καλά, να νιώθουν καλά.
Δεν ήθελες καθόλου την γεροντολατρεία που κάποιοι καλλιεργούσαν. Ζούσες με την διάκριση του σοφού γέροντα αλλά και την ταπείνωση του υποτακτικού.
Χαιρόσουν όταν έβλεπες μετάνοια.
Αυτό ήταν το σημαντικό. Όχι η πτώση, αλλά η μετάνοια.
Το σημαντικό ήταν να βλέπεις δάκρυα μετάνοιας στην εξομολόγηση και όχι δάκρυα εγωισμού.
Απέφευγες τις τιμές του κόσμου. Απέφευγες τις περιττές κοινωνικότητες. Ήσουν εσωστρεφής στην φύση σου, όμως η εσωστρέφεια αυτή συνδεόταν με την προσευχή και την ασκητικότητα, γι’ αυτό και ήταν γόνιμη με καρπούς πνευματικούς.
Χαιρόσουν όταν έβλεπες να προοδεύουν οι άνθρωποι στην ζωή τους. Χαιρόσουν όμως περισσότερο όταν έβλεπες τα πνευματικά σου τέκνα να προοδεύουν στα πνευματικά, να ξεπερνούν πάθη και κακές συνήθειες και πλέον να αγωνίζονται, ενισχυόμενοι από τα Μυστήρια της Εκκλησίας μας.
Πολλά θα ειπωθούν από τους ανθρώπους για σένα. Ο καθένας μπορεί να έχει μια ιστορία να διηγηθεί. Όμως την ιστορία της επίγειας ζωής σου την γνωρίζει μόνο ο Χριστός. Εμείς ξέρουμε αυτά που γίνανε μπροστά μας ή δημόσια. Ο Χριστός όμως ξέρει όλους εκείνους τους αγώνες, τις αγωνίες, την μετάνοια, την προσευχή, την νηστεία, την υπομονή που έκανες και στα κρυφά. Ξέρει όλα εκείνα που πραγματώθηκαν στο ταμείο της ψυχής σου. Ξέρει τα βαθιά της καρδιάς σου. Μιας καρδιάς που παραδόθηκε στην Θεία Πρόνοια, που αρνήθηκε την δόξα, την καλοπέραση, τον συμβιβασμό· που προτίμησε την αδοξία, την κακοπάθεια, την αφάνεια, την θυσία για την αγάπη του Χριστού.
Ήσουν σπουδαίος γέροντα…
Όχι για την περιουσία που πρόσφερες στο μοναστήρι σου, στους φτωχούς, στους πάσχοντες αδελφούς σου.
Όχι για τις πνευματικές συμβουλές που βοήθησαν τους αμέτρητους που εμπιστεύτηκαν το πετραχήλι σου.
Ήσουν σπουδαίος για μένα, γιατί είχες καρδιά με έλεος.
Γι’ αυτό και έκανες και όλα τα παραπάνω.
Ήσουν άνθρωπος.
Ήσουν χριστιανός.
Ήσουν ορθόδοξος.
Ήσουν μοναχός.
Ήσουν ιερέας.
Ήσουν πνευματικός.
Ήσουν ηγούμενος.
Ήσουν μια τρυφερότητα που έχει ένα παιδί.
Ήσουν απαλός και καθαρος.
Ήσουν εύθραυστος σωματικά, μα στέρεος πνευματικά.
Ήσουν και είσαι ένα κομμάτι της ζωής μας.
Και η κοίμησή σου, μια άνω τελεία στην σχέση μας.
Τώρα δεν προσμένεις τίποτα, γιατί όλα τα ζεις.
Τώρα δεν πονάς, μα συνεχίζεις να συμπονάς τον καθένα μας.
Τώρα στέκεις και πάλι αφανής σε εμάς, μα ορατός και γνωστός στον Κύριο.
Τελικά άξιζε αυτή η ζωή;
Άξιζαν οι κόποι, οι πόνοι, η κούραση, ο αγώνας;
Σα να σε βλέπω, σα να σε ακούω να μου λες,
«Άξιζαν, μα και πάλι ήταν λίγοι μπροστά στο δώρο της ζωής που μου προσφέρεται τώρα. Το δώρο της σωτηρίας τελικά μας χαρίζεται· γιατί κανένα αντίδωρό μας δεν μπορεί να σταθεί ισάξιο. Τι έκανα εγώ νομίζεις; Λίγο φιλότιμο έδειξα, έναν μικρό σταυρό υπέμεινα. Τίποτα το σπουδαίο δεν έκανα. Σπουδαίος είναι ο Θεός μας».
Αρχιμανδρίτης Παύλος Παπαδόπουλος
του αρχιμ. Παύλου Παπαδόπουλου
Σαν απαλό αεράκι περιδιάβαινες στο μοναστήρι.
Απαλός σαν χάδι.
Εύθραυστος σαν μικρό παιδί.
Άγγιζες το κενό των ψυχών και το γέμιζες.
Τόσες εμπειρίες μαζί κι όμως τόσο ξένος για εμάς…
Άραγε σε καταλάβαμε ποτέ;
Άραγε καταλάβαμε ποτέ το βάρος που σήκωνες;
Τί μάχες έδινες μέσα στην καρδιά σου;
Τί πόνο κουβάλησες τόσα χρόνια;
Πόση υπομονή βάσταξες;
Πόση ταπείνωση ενδύθηκες;
Πόση αγάπη έδωσες χωρίς ανταπόκριση;
Μα εσύ εκεί, στην αγαπημένη σου σιωπή.
Σεμνός και απλός.
Πράος και υπάκουος.
Σαν σε προσευχή στέκεις ακόμα μπροστά μας.
Γεννημένος ησυχαστής.
Σαν αλκυονίδα ημέρα στο καταχείμωνο.
Καθάριος σαν το απάτητο χιόνι.
Ασκητικός, βγαλμένος σαν από κάποιο Γεροντικό.
Με το βλέμμα πάντα χαμηλά.
Με το νου πάντα στα υψηλά.
Σε κυνηγώ, προσπαθώ να σε βρω, έστω τώρα, με μάτια δακρυσμένα.
Σε αναζητώ στους διαδρόμους των κελιών, στο ιερό του Καθολικού, στην αυλή του μοναστηριού…
Όχι, δεν κλαίω εσένα.
Για μένα κλαίω.
Κλαίω σαν εγωιστής, που τώρα σε έχασα, που μου έφυγες.
Μα δεν κλαίω μόνο εγώ.
Κλαίνε όλοι εκείνοι που σε γνώρισαν.
Και τα δάκρυά τους, μαρτύρια εμπρός του Κυρίου· μνημόσυνο των έργων σου, του ελέους και της αγάπης σου.
Και τα τέκνα σου σαν ένας λυγμός θωρούν το λείψανό σου.
Βουβοί στέκουν μπροστά στον τάφο…
Δάκρυα ευγνωμοσύνης γεμίζουν το πρόσωπό τους.
Μα και δάκρυα για την ορφάνια τους.
Μα τώρα εσύ «εν ετέρα μορφή» συνεχίζεις να υπάρχεις.
Στο χώμα σε αναζητούμε, μα εσύ είσαι αλλού.
Σε χώρα που δεν έχει χώρο, σε χρόνο που παύουν οι χρόνοι.
Τώρα αρχίζει η ζωή σου μέσα στο φως.
Πλέον δεν χρειάζεσαι μάσκα οξυγόνου για να αναπνεύσεις.
Τώρα αναπνέεις αλλιώς.
Πλέον δεν χρειάζεσαι βοήθεια για να κινηθείς.
Τώρα κινείσαι αλλιώς.
Όλα εκείνα για τα οποία αγωνίστηκες, τώρα γίνονται τα στεφάνια σου.
Όλες οι θυσίες σου, τώρα ανταμείβονται.
Για μας Σαρακοστή, μα για σε Πάσχα αιώνιο.
Έφυγες, μα δεν έφυγες.
Είσαι ακόμα εδώ κι ας μην σε βλέπουμε.
Τώρα ζεις…τώρα και για πάντα.
Εύχου να ζήσουμε κι εμείς.
Συγχώρα μας…
- - - - - - - - - - -
Δεν είναι το θέμα εάν θα σε θυμόμαστε…
Αυτό είναι αυτονόητο.
Το ζητούμενο είναι εάν θα σε ευαρεστήσουμε με την ζωή μας…
Αυτό που ζητάμε είναι να πρεσβεύεις για εμάς, για το μοναστήρι σου, για όλους και όλες που εμπιστεύτηκαν το πετραχήλι σου…
Να πρεσβεύεις, να ευλογείς και να μας ενισχύεις στον πνευματικό αγώνα…
Πολλά μπορεί να πει κάποιος για τη ζωή σου και την προσφορά σου στην Εκκλησία, στους ανθρώπους…
Όμως τελικά δεν έχει σημασία τι θα πούμε εμείς ή τι γνώμη έχουμε εμείς για εσένα.
Σημασία έχει η αλήθεια που γνωρίζει ο Θεός για εσένα. Σημασία έχει η σχέση που είχες με τον Χριστό μας, με την Υπεραγία Θεοτόκο.
Σημασία δεν έχουν τα μάρμαρα του τάφου…
Σημασία έχει ότι έζησες σταυρικά, ασκητικά και τώρα ζεις «αλλιώς», δεν σε περιορίζει η ασθένεια, δεν σε βασανίζει πλέον ο πόνος. Τώρα είσαι λεύτερος…
Σαράντα ημερόνυχτα πέρασαν, μα για σένα πλέον δεν υπάρχουν μέρες και νύχτες, όλα είναι φως και ζωή.
Ένα παρόν συγχώρεσης και αποδοχής, ειρήνης και αγάπης.
Παντελεήμονος ιερομόναχου, πατρός και καθηγουμένου ημών, αιώνια η μνήμη.
+ 27 Φεβρουαρίου 2025
- - - - - - - - - - ---------
Γιατί γέροντα, όντως ήσουν σπουδαίος άνθρωπος;
Γιατί όλοι έχουν έναν καλό λόγο να πούνε για σένα;
Γιατί γέροντα ακόμα και φεύγοντας, έκανες τόσους ανθρώπους να έρθουν κοντά σου;
Πάλεψες γέροντα στον πιο σπουδαίο, δύσκολο και σημαντικό αγώνα του κάθε ανθρώπου. Τον αγώνα κατά του κακού εαυτού μας. Διότι ήξερες καλά, ότι κανείς δεν είναι εχθρός μας, κανείς δεν μπορεί να μας βλάψει, εάν εμείς οι ίδιοι δεν επιτρέψουμε την καρδιά μας να βλαφτεί από τον θιγμένο εγωισμό μας.
Εάν ανθρωπίνως κάπου έσφαλες, ζητούσες συγνώμη.
Δεν δίσταζες να ταπεινωθείς με κάθε ευκαιρία.
Δεν το έπαιζες ηγούμενος, σεβάσμιος και υπεράνω.
Αντιθέτως, «φοβόσουν» όλους εκείνους που αυτοδιαφημιζόταν «τέλειοι», «πνευματικοί άνθρωποι», «αλάνθαστοι γέροντες», «αυθεντίες».
Έχοντας σταθερό εκκλησιαστικό φρόνημα, στεκόσουν με ευλάβεια και σεβασμό, σαν καλός υποτακτικός, στις αποφάσεις της Εκκλησίας μας.
Δεν ζούσες μέσα στην αυτονομία της αλαζονείας, της ψευδαίσθησης μιας πνευματικής αυτάρκειας.
Κάθε σου κίνηση ήταν μέσα στο πλαίσιο της υπακοής.
Γι’αυτό και ησύχαζες και ειρήνευες μέσα στην ασφάλεια του «να ναι ευλογημένο».
Πολλοί ήταν εκείνοι που σε πλησίαζαν για να πάρουν κάτι από εσένα. Λίγοι ήταν εκείνοι που σε πλησίαζαν για σένα. Χωρίς να ζητούν, χωρίς να απαιτούν, χωρίς να εισβάλουν αδιάκριτα στην ησυχαστική ζωή σου.
Γιατί δυστυχώς οι άνθρωποι όταν βλέπουν έναν άνθρωπο του Θεού, αντί να ησυχάσουν κοντά του, αντί να ωφεληθούν από το παράδειγμα ζωής του, αντί να ξυπνήσουν πνευματικά, αυτοί δυστυχώς βρίσκουν την ευκαιρία να ζητήσουν λύση στα προβλήματά τους, να βολευτούν κοσμικά, να ισορροπήσουν συναισθηματικά.
Κι εσύ, γέροντα, δεν τους αρνιόσουν ούτε αυτά κι ας σε χρησιμοποιούσαν σαν δεκανίκι της ζωής τους. Γιατί σαν πατέρας, ήθελες να βοηθήσεις όπως μπορούσες στην αρχή, ώστε στη συνέχεια να τους ωφελήσεις και πνευματικά. Διότι το σημαντικό για σένα ήταν οι άνθρωποι να συνδεθούν με τον Χριστό και όχι με τον πνευματικό τους. Ο πνευματικός να είναι διάφανος, ώστε ο πιστός να βλέπει πίσω από τον πνευματικό, τον Σωτήρα Χριστό. Ήθελες να αποκτήσουν οι άνθρωποι μετάνοια ώστε να γίνουν καλοί-καλύτεροι και όχι απλά να είναι καλά, να περνούν καλά, να νιώθουν καλά.
Δεν ήθελες καθόλου την γεροντολατρεία που κάποιοι καλλιεργούσαν. Ζούσες με την διάκριση του σοφού γέροντα αλλά και την ταπείνωση του υποτακτικού.
Χαιρόσουν όταν έβλεπες μετάνοια.
Αυτό ήταν το σημαντικό. Όχι η πτώση, αλλά η μετάνοια.
Το σημαντικό ήταν να βλέπεις δάκρυα μετάνοιας στην εξομολόγηση και όχι δάκρυα εγωισμού.
Απέφευγες τις τιμές του κόσμου. Απέφευγες τις περιττές κοινωνικότητες. Ήσουν εσωστρεφής στην φύση σου, όμως η εσωστρέφεια αυτή συνδεόταν με την προσευχή και την ασκητικότητα, γι’ αυτό και ήταν γόνιμη με καρπούς πνευματικούς.
Χαιρόσουν όταν έβλεπες να προοδεύουν οι άνθρωποι στην ζωή τους. Χαιρόσουν όμως περισσότερο όταν έβλεπες τα πνευματικά σου τέκνα να προοδεύουν στα πνευματικά, να ξεπερνούν πάθη και κακές συνήθειες και πλέον να αγωνίζονται, ενισχυόμενοι από τα Μυστήρια της Εκκλησίας μας.
Πολλά θα ειπωθούν από τους ανθρώπους για σένα. Ο καθένας μπορεί να έχει μια ιστορία να διηγηθεί. Όμως την ιστορία της επίγειας ζωής σου την γνωρίζει μόνο ο Χριστός. Εμείς ξέρουμε αυτά που γίνανε μπροστά μας ή δημόσια. Ο Χριστός όμως ξέρει όλους εκείνους τους αγώνες, τις αγωνίες, την μετάνοια, την προσευχή, την νηστεία, την υπομονή που έκανες και στα κρυφά. Ξέρει όλα εκείνα που πραγματώθηκαν στο ταμείο της ψυχής σου. Ξέρει τα βαθιά της καρδιάς σου. Μιας καρδιάς που παραδόθηκε στην Θεία Πρόνοια, που αρνήθηκε την δόξα, την καλοπέραση, τον συμβιβασμό· που προτίμησε την αδοξία, την κακοπάθεια, την αφάνεια, την θυσία για την αγάπη του Χριστού.
Ήσουν σπουδαίος γέροντα…
Όχι για την περιουσία που πρόσφερες στο μοναστήρι σου, στους φτωχούς, στους πάσχοντες αδελφούς σου.
Όχι για τις πνευματικές συμβουλές που βοήθησαν τους αμέτρητους που εμπιστεύτηκαν το πετραχήλι σου.
Ήσουν σπουδαίος για μένα, γιατί είχες καρδιά με έλεος.
Γι’ αυτό και έκανες και όλα τα παραπάνω.
Ήσουν άνθρωπος.
Ήσουν χριστιανός.
Ήσουν ορθόδοξος.
Ήσουν μοναχός.
Ήσουν ιερέας.
Ήσουν πνευματικός.
Ήσουν ηγούμενος.
Ήσουν μια τρυφερότητα που έχει ένα παιδί.
Ήσουν απαλός και καθαρος.
Ήσουν εύθραυστος σωματικά, μα στέρεος πνευματικά.
Ήσουν και είσαι ένα κομμάτι της ζωής μας.
Και η κοίμησή σου, μια άνω τελεία στην σχέση μας.
Τώρα δεν προσμένεις τίποτα, γιατί όλα τα ζεις.
Τώρα δεν πονάς, μα συνεχίζεις να συμπονάς τον καθένα μας.
Τώρα στέκεις και πάλι αφανής σε εμάς, μα ορατός και γνωστός στον Κύριο.
Τελικά άξιζε αυτή η ζωή;
Άξιζαν οι κόποι, οι πόνοι, η κούραση, ο αγώνας;
Σα να σε βλέπω, σα να σε ακούω να μου λες,
«Άξιζαν, μα και πάλι ήταν λίγοι μπροστά στο δώρο της ζωής που μου προσφέρεται τώρα. Το δώρο της σωτηρίας τελικά μας χαρίζεται· γιατί κανένα αντίδωρό μας δεν μπορεί να σταθεί ισάξιο. Τι έκανα εγώ νομίζεις; Λίγο φιλότιμο έδειξα, έναν μικρό σταυρό υπέμεινα. Τίποτα το σπουδαίο δεν έκανα. Σπουδαίος είναι ο Θεός μας».
Αρχιμανδρίτης Παύλος Παπαδόπουλος
-
toula
- Κορυφαίος Αποστολέας
- Δημοσιεύσεις: 52600
- Εγγραφή: Παρ Δεκ 11, 2009 7:29 am
- Τοποθεσία: ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ (ΤΟΥΛΑ) - ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ - ΑΘΗΝΑ
Re: Ψυχοφελή μηνύματα...
Σωματικές και ψυχικές ασθένειες….
…Οι σωματικές ασθένειες πληγώνουν, καταπιέζουν, αποδυναμώνουν τη σάρκα, αλλά εξακολουθούν να αφήνουν τον άνθρωπο να ζητάει βοήθεια. Οι ψυχικές ασθένειες διαταράσσουν το μυαλό, κλείνουν τον άνθρωπο στον εαυτό του, τον κάνουν δύσπιστο, φοβισμένο, μπερδεμένο. Αλλά οι ψυχικές ασθένειες είναι οι πιο δύσκολες, γιατί όχι μόνο πληγώνουν, αλλά μουδιάζουν, σβήνουν τη λαχτάρα για τον Θεό, στεγνώνουν τα δάκρυα και κάνουν την καρδιά να μην αισθάνεται τίποτα. Ο ψυχικά ασθενής περπατάει, μιλάει, εργάζεται, αλλά μέσα του είναι άδειος, κρύος, απελπισμένος.
Και κανείς δεν βλέπει, γιατί η ψυχή δεν εμφανίζεται στις εξετάσεις…
Σταματήστε να φροντίζετε μόνο το σώμα και το μυαλό σας, αν η ψυχή λιμοκτονεί! Το σώμα θεραπεύεται, η ψυχή μπορεί να επανισορροπήσει, αλλά η ψυχή, αν αφεθεί μόνη της, σιγά σιγά εξασθενεί και δεν ξέρει πλέον πώς να ζητήσει βοήθεια. Χωρίς τον Θεό, ο άνθρωπος δεν θεραπεύεται, αλλά μόνο αναβάλλει… Μην τρέχετε μακριά από τον πόνο, αλλά αναζητήστε το νόημά του. Μην καλύπτετε την πληγή, αλλά φέρτε την στο φως…
Όπου η ψυχή στρέφεται στον Θεό, ξεκινά η αληθινή θεραπεία.
~ Μοναχή Σιλουανή Vlad
______________________________
Σχόλιο π. κοινωνίας: Ὁ Μέγας Βασίλειος μαρτυρεῖ ὅτι οἱ χριστιανοί τῆς ἐποχῆς του κοινωνοῦσαν τακτικῶς τέσσερες φορές τήν ἑβδομάδα, δηλαδή τήν Τετάρτη, Παρασκευή, Σάββατο καί Κυριακή (ἐπιστολή 93).
Χαρακτηριστικό δε, της μεγάλης ωφέλιας της συχνής μεταλήψεως, είναι οτι στήν ευχή προ της θείας Κοινωνίας ο Άγιος Συμεών ο Νέος Θεολόγος, ζητά το έλεος του Θεού, γιατί γνωρίζει ότι η θεία Κοινωνία ενεργεί ανάλογα με την πνευματική κατάσταση του ανθρώπου, ήτοι καθαρίζει, λαμπρύνει (φωτίζει) και θεοποιεί . . .
…Οι σωματικές ασθένειες πληγώνουν, καταπιέζουν, αποδυναμώνουν τη σάρκα, αλλά εξακολουθούν να αφήνουν τον άνθρωπο να ζητάει βοήθεια. Οι ψυχικές ασθένειες διαταράσσουν το μυαλό, κλείνουν τον άνθρωπο στον εαυτό του, τον κάνουν δύσπιστο, φοβισμένο, μπερδεμένο. Αλλά οι ψυχικές ασθένειες είναι οι πιο δύσκολες, γιατί όχι μόνο πληγώνουν, αλλά μουδιάζουν, σβήνουν τη λαχτάρα για τον Θεό, στεγνώνουν τα δάκρυα και κάνουν την καρδιά να μην αισθάνεται τίποτα. Ο ψυχικά ασθενής περπατάει, μιλάει, εργάζεται, αλλά μέσα του είναι άδειος, κρύος, απελπισμένος.
Και κανείς δεν βλέπει, γιατί η ψυχή δεν εμφανίζεται στις εξετάσεις…
Σταματήστε να φροντίζετε μόνο το σώμα και το μυαλό σας, αν η ψυχή λιμοκτονεί! Το σώμα θεραπεύεται, η ψυχή μπορεί να επανισορροπήσει, αλλά η ψυχή, αν αφεθεί μόνη της, σιγά σιγά εξασθενεί και δεν ξέρει πλέον πώς να ζητήσει βοήθεια. Χωρίς τον Θεό, ο άνθρωπος δεν θεραπεύεται, αλλά μόνο αναβάλλει… Μην τρέχετε μακριά από τον πόνο, αλλά αναζητήστε το νόημά του. Μην καλύπτετε την πληγή, αλλά φέρτε την στο φως…
Όπου η ψυχή στρέφεται στον Θεό, ξεκινά η αληθινή θεραπεία.
~ Μοναχή Σιλουανή Vlad
______________________________
Σχόλιο π. κοινωνίας: Ὁ Μέγας Βασίλειος μαρτυρεῖ ὅτι οἱ χριστιανοί τῆς ἐποχῆς του κοινωνοῦσαν τακτικῶς τέσσερες φορές τήν ἑβδομάδα, δηλαδή τήν Τετάρτη, Παρασκευή, Σάββατο καί Κυριακή (ἐπιστολή 93).
Χαρακτηριστικό δε, της μεγάλης ωφέλιας της συχνής μεταλήψεως, είναι οτι στήν ευχή προ της θείας Κοινωνίας ο Άγιος Συμεών ο Νέος Θεολόγος, ζητά το έλεος του Θεού, γιατί γνωρίζει ότι η θεία Κοινωνία ενεργεί ανάλογα με την πνευματική κατάσταση του ανθρώπου, ήτοι καθαρίζει, λαμπρύνει (φωτίζει) και θεοποιεί . . .
-
toula
- Κορυφαίος Αποστολέας
- Δημοσιεύσεις: 52600
- Εγγραφή: Παρ Δεκ 11, 2009 7:29 am
- Τοποθεσία: ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ (ΤΟΥΛΑ) - ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ - ΑΘΗΝΑ
Re: Ψυχοφελή μηνύματα...
Περί Αυτογνωσίας: (Ευχή Αγίου Εφραίμ του Σύρου)
Posted on 23 Φεβρουαρίου, 2026
Απομαγνητοφωνημένη ομιλία μακαριστού αρχιμανδρίτου Αθανασίου Μυτιληναίου
[εκφωνήθηκε στην Ιερά Μονή Κομνηνείου Λαρίσης στις 25-3-1983]
Τώρα την Μεγάλη Τεσσαρακοστή, αγαπητοί μου, πολύ συχνά ακούεται η μικρά, εκείνη, κατανυκτική προσευχή του αγίου Εφραίμ, η οποία συνοδεύεται και με γονυκλισία: «Κύριε καί Δέσποτα τῆς ζωῆς μου, πνεῦμα ἀργίας, περιεργείας, φιλαρχίας καί ἀργολογίας, μή μοι δῷς. Πνεῦμα δέ σωφροσύνης, ταπεινοφροσύνης, ὑπομονῆς καί ἀγάπης, χάρισαί μοι τῷ σῷ δούλῳ. Ναί, Κύριε Βασιλεῦ, δώρησαί μοι τοῦ ὁρᾶν τά ἐμά πταίσματα καί μή κατακρίνειν τόν ἀδελφόν μου».
Ο όσιος πατήρ αισθάνεται ότι όταν αυτές οι πρώτες τέσσερις κακίες, που είναι το πνεύμα της αργίας, της περιεργείας, της φιλαρχίας και της αργολογίας και εν συνεχεία η επίτευξις των άλλων τεσσάρων αρετών, όπως είναι η σωφροσύνη, η ταπεινοφροσύνη, η υπομονή και η αγάπη, τότε θα επιτύχει κανείς ικανοποιητικά πνευματικά επίπεδα. Σαν κλειδί, όμως, αυτών των τεσσάρων αρετών προς επιτυχίαν και των τεσσάρων κακιών προς αποφυγήν των, προς περικοπήν των, θέτει την αυτογνωσία. Γι’αυτό λέγει: «Ναί, Κύριε Βασιλεῦ, δώρησαί μοι τοῦ ὁρᾶν τά ἐμά πταίσματα».«Βοήθησέ με, χάρισέ μου το να μπορώ να ιδώ τα δικά μου τα πταίσματα, και έτσι, με τον τρόπον αυτόν, να αποφύγω και την κατάκριση των άλλων και την δική μου προκοπή».
Η όλη προσευχή, όπως αντιληφθήκατε, αρχίζει με μίαν επίκλησιν προς τον Κύριον της ζωής: «Κύριε καί Δέσποτα τῆς ζωῆς μου». Πραγματικά έχει πάρα πολλή σημασία αυτό, διότι μόνον ο Κύριος της ζωής είναι ο γνώστης της ανθρωπίνης κατασκευής. Κανείς δεν γνωρίζει, ούτε ο ιατρός, ούτε ο φιλόσοφος, ούτε ο κοινωνιολόγος, ούτε εγώ ο ίδιος τον εαυτό μου. Κανείς δεν γνωρίζει τόσο, όσο γνωρίζει ο κατασκευαστής μου. Και ο κατασκευαστής μου είναι ο Κύριος της ζωής μου. Είναι Αυτός ο Οποίος με δημιούργησε. Γι΄αυτό αγαπητοί μου, πολλές φορές, όταν αναρωτιόμαστε τι ωφελεί τον άνθρωπο ή τι είναι ικανό να τον κάνει να αρρωστήσει, βεβαίως δεν θέλω να πω ότι θα απορρίψομε την γνώμη μιας πείρας που έχουν οι άνθρωποι, αλλά εφόσον όμως αυτή η πείρα που έχουν οι άνθρωποι, όπως η ιατρική πείρα, η κοινωνική πείρα κ.ο.κ. εφόσον αυτή η πείρα θα έρχεται, θα απορρέει από αυτό το οποίον λέγει και εντέλλεται ο Θεός δημιουργός μου.
Ένα μικρό παράδειγμα. «Πρέπει ή δεν πρέπει -συνηθισμένο ερώτημα για έναν νέον άνθρωπο, κυρίως για τον έφηβο- να μείνω εν παρθενία στα νεανικά μου χρόνια;». Η απάντησις: Ο κόσμος λέγει «Όχι». Πάρα πολλοί ιατροί, όχι όλοι -δόξα τω Θεώ- λέγουν «Όχι». Πολλοί κοινωνιολόγοι και εκπαιδευτικοί και ψυχολόγοι, όχι όλοι ευτυχώς, λέγουν «Όχι». Τι λέγει ο Χριστός; Ο κατασκευαστής μου; Ο κατασκευαστής μου, ο Οποίος γνωρίζει την μάρκα μου και τη δομή μου και την λειτουργία μου όσο κανένας άλλος, μου λέγει: «Θα μείνεις εν παρθενία μέχρι τον γάμο σου». Ποιον θα ακούσω; Προφανώς τον Κύριο της ζωής μου. Συνεπώς αποτείνομαι προς τον Κύριο της ζωής μου. «Κύριε καί Δέσποτα τῆς ζωῆς μου…». Διότι εσύ μου έδωσες σήμερα την φυσικήν ζωήν, σε Σένα ελπίζω ότι θα μου δώσεις και την πνευματικήν ζωήν, και την αιωνίαν ζωήν. Διότι ποια η αξία το να επιτύχω την φυσικήν ζωήν, την βιολογικήν ζωήν, με τα εντάλματα των ανθρώπων, και χάσω την αιωνίαν ζωήν, που σε Σένα υπάρχει;
Καλό, λοιπόν, θα ήταν να αρχίσομε αυτήν την προσευχήν, από το κλειδί της επιτυχίας της, που είναι η αυτογνωσία. Διότι αν θέλει ο Θεός, στην σειρά των Παρασκευών, της ακολουθίας των Χαιρετισμών προς την Θεοτόκον, θα αναλύσομε αυτήν την προσευχήν. Γι΄αυτό, κάνοντες αρχή από απόψε, ερωτούμε: «Από πού θα αρχίσομε;». Προφανώς από το κλειδί της επιτυχίας. Ποιο είναι αυτό; Είναι η αυτογνωσία! «Ναί, Κύριε Βασιλεῦ, δώρησαί μοὶ τοῦ ὁρᾶν τὰ ἐμὰ πταίσματα», «δώρισέ μου το δώρο αυτό, το ανεκτίμητο, να μπορώ να δω τα δικά μου τα πταίσματα». Με άλλα λόγια, «βοήθησέ με να έχω αυτήν την αυτογνωσία». Αλλά αυτή η αυτογνωσία, αγαπητοί μου, πράγματι αποτελεί κλειδί. Οι αρχαίοι Έλληνες το είχαν κατανοήσει αυτό. Γι΄αυτό και υπήρχε στη μετώπη του μαντείου των Δελφών εκείνο το περίφημο ρητό «γνῶθι σαὐτόν» «γνώριζε τον εαυτό σου». Γιατί πράγματι αποτελεί κόμβον όλων των περιπτώσεων του ανθρώπου και των ενεργειών του. Οι πατέρες έλεγαν τούτο: «Ἀρχὴ σωτηρίας τὸ ἐπιγνῶναι τινὰ ἑαυτόν». «Η αρχή της σωτηρίας είναι σε κάποιον το να αρχίσει να έχει επίγνωση του εαυτού του». Να ξέρει δηλαδή πού ακριβώς βρίσκεται, ποια είναι η όλη του κατάσταση, ποιος είναι αυτός ο ίδιος.
Αγαπητοί μου, ξέρετε ότι ο άνθρωπος εξερευνά τα βάθη των ουρανών- εννοείται των φυσικών ουρανών-, εξερευνά την γην, τα βάθη των θαλασσών, εισχωρεί μέσα σε ζούγκλες και άβατους τόπους, που ποτέ άνθρωπος δεν επάτησε· κι όμως δεν έχει εξερευνήσει αυτόν τον ίδιο τον εαυτόν του. Καταρχάς η ανθρωπότητα δεν εξερεύνησε αυτό το ον που λέγεται άνθρωπος. Και ύστερα, ο κάθε άνθρωπος δεν έχει εξερευνήσει αυτήν την «terra incognita», αυτήν την άγνωστη γη, την άγνωστη χώρα. Δεν την έχει εξερευνήσει. Ανεξαιρέτως. Μας το λέγει η Ψυχολογία ότι ο άνθρωπος δεν έχει εξερευνήσει τον εαυτόν του. Μας το λέγει όμως και ο λόγος του Θεού. Κυρίως ο λόγος του Θεού.
Γι’αυτό τον λόγο πρέπει να έχομε μία στροφή προς τα μέσα. Αυτή η στροφή προς τα μέσα θα μας κάνει να δούμε ακριβώς ποια είναι η κατάστασίς μας, ποιος είμαι εγώ. Να ανακαλύψω το εγώ μου. Το αφήνω και ενεργεί, όπως ενεργεί, παθιασμένο, κουβαλάει μαζί του όστρακα και κελύφη και του κόβουν την ταχύτητά του στον δρόμο του, εμφανίζεται κακομοιριασμένο, κακοποιημένο, που μπορεί ακόμη να δημιουργήσει και το γέλιο των άλλων ανθρώπων, κι όμως εγώ ποτέ δεν έκανα τον κόπο να κοιτάξω αυτό το «εγώ» μου, να ιδώ ποιος είμαι και πώς κινούμαι, πώς με βλέπουν οι άλλοι άνθρωποι, πώς με βλέπει ο Θεός. Είναι η επιστήμη των επιστημών και η τέχνη των τεχνών, να γνωρίσω τον εαυτό μου! Κι αν ακριβώς, αγαπητοί μου, αν ακριβώς πάσχομε σαν άνθρωποι και σαν κοινωνίες, είναι ακριβώς αυτή η απουσία της αυτογνωσίας. Εάν πάσχω, είναι γιατί δεν ξέρω ποιος είμαι εγώ. Εάν η κοινωνία πάσχει, είναι γιατί οι διοικούντες, οι κυβερνώντες, πάντοτε οι προϊστάμενοι, εκείνοι οι οποίοι προΐστανται κάποιας ομάδας ανθρώπων, είναι γιατί δεν εγνώρισαν τον άνθρωπο· και δεν εγνώρισαν τον άνθρωπο επειδή δεν εγνώρισαν τον εαυτό τους. Πώς θα γνωρίσω τον άλλο άνθρωπο; Δεν θα τον ψαχουλεύω να τον γνωρίσω, ούτε φυσικά θα τον βάλω στη χημική ανάλυση, ούτε στο τραπέζι, θα λέγαμε, της ανατομίας. Θα τον γνωρίσω τον όποιον άλλον άνθρωπον, εάν καθίσω στο σκαμνί τον εαυτόν μου και αρχίσω να αναλύω τον εαυτόν μου. Από τη στιγμή που θα αναλύσω τον εαυτόν μου και θα τον γνωρίσω, τότε εγνώρισα όλους τους ανθρώπους. Από δω θα ξεκινήσει και η αγάπη και η φιλανθρωπία, από δω θα ξεκινήσουν όλες οι αρετές! Πραγματικά από την αυτογνωσία ξεκινούν όλες οι αρετές.
Όταν, όμως, θα ξεκινήσω, αγαπητοί μου, να ερευνώ τον εαυτό μου, αναμφισβήτητα δεν θα πρέπει να υποστώ μίαν… θα λέγαμε, έτσι, λάμψη στα μάτια μου, από κάτι που υπάρχει μέσα στην ανθρώπινη ψυχή και εκ της κατασκευής της λάμπει. Να αρχίσω φερ’ ειπείν να γοητεύομαι με τας πολυπλόκους λειτουργίας του μυαλού μου. Αν μάλιστα τύχει να είμαι και μορφωμένος άνθρωπος, βλέπω τις δαιδαλώδεις σκέψεις που κάνω. Και αρχίζω να υφίσταμαι ένα είδος ναρκισσισμού, να αυτοθαυμάζομαι. Αυτό δημιουργεί μια κατάσταση ψευδή, βεβαίως, αυτογνωσίας. Δεν είναι αληθινή αυτογνωσία. Όπως λέγουν οι Πατέρες, ότι η ψυχή αφ’ εαυτής έχει το κάλλος της. Και όταν εγώ δω το κάλλος της ψυχής μου, αφ’ εαυτής, από μόνη της, από κατασκευή της, τότε αρχίζω να γοητεύομαι. Δεν θα κοιτάξω το κάλλος. Θα με παρασύρει αν δω το κάλλος της ψυχής· αλλά θα ιδώ τις πληγές της! Θα αντιπαρέλθω τα κάλλη της ψυχής, τις δυνατότητες του νου μου, της καρδιάς μου, της βουλήσεώς μου, θα τα βάλω στην άκρη. Και θα προσπαθήσω να ιδώ τα έλκη της ψυχής μου. Θα κατέβω στη συνείδησή μου και θα αρχίσω άτεγκτος κριτής και αδυσώπητος, διότι ξέρει η συνείδησις του πεπτωκότος ανθρώπου να δημιουργεί, όπως λέγει η Ψυχολογία, μηχανές. Και τότε θα αρχίσουν οι μηχανές, και θα μου λέγει ένας μηχανισμός ότι «ε, αυτός είναι έτσι και εκείνο είναι έτσι», και θα αρχίσει να δικαιολογείται η συνείδησις. Θα είμαι άτεγκτος κριτής. Θα κρίνω την συνείδησή μου με βάση και κριτήριο πάντοτε των λόγων του Θεού.
Δεν θα αρκεστώ να μείνω στη συνείδησή μου· εις το τι έπραξα και δεν έπραξα. Αλλά θα κατέβω και εις τα εφέσεις της ψυχής μου και εις τις ροπές της ψυχής μου, που είναι κάτω από την συνείδησή μου, ή δίπλα στην συνείδησή μου. Γιατί, όπως ξέρετε, από την στιγμή που ο Αδάμ ημάρτησε, δημιουργήθηκε το διαβόητον υποσυνείδητον. Υποσυνείδητον δεν είχε ο Αδάμ. Είχε μόνο συνείδηση. Από την στιγμή που είπε στον Θεό: «Όχι εγώ… η γυναίκα που μου έδωσες, αυτή μου έδωσε τον καρπό και έφαγα» σημαίνει ότι την ενοχή της συνειδήσεώς του δεν την παραδέχτηκε, αλλά την επέρριψε εις τον Θεόν και συνεπώς αφού επέρριψε εις τον Θεόν την ενοχή του σημαίνει ότι πια την έβαλε πλάι στην συνείδηση, την ενοχή, δηλαδή την στιγμή εκείνη, εκείνη τη στιγμή δημιουργήθηκε η παρασυνείδησις. Δηλαδή αυτό που λέμε σήμερα υποσυνείδητο. Θα ερευνήσω και αυτό. Είναι εκείνο που σας είπα προηγουμένως ότι δημιουργεί η συνείδηση μηχανές για να κρύπτει το υποσυνείδητο. Αλλά και τον εαυτό της ακόμα να κρύπτει. Θα κατεβώ και εις αυτό το υποσυνείδητο για να κρίνω τον εαυτό μου. Και τότε θα πω: «Αθανάσιε, είσαι αυτός· και λυπούμαι για λογαριασμό σου, που είσαι και κληρικός· λυπούμαι. Έχεις αυτό, εκείνο, εκείνο, αυτό το πάθος, εκείνο το πάθος, εκείνο το πάθος, αυτήν την έφεσιν, εκείνη, εκείνη, αυτήν την ροπήν, εκείνη, εκείνη. Ίσως να μην το διέπραξες ποτέ, αλλά είσαι ακάθαρτος». Βέβαια, βέβαια, θα σωθώ εάν δεν διέπραξα εκείνο που έπεφτε εις το συνειδητό μου ή εις την συνείδησή μου. Θα σωθώ. Αλλά για να γίνω άγιος πρέπει να καθαρίσω και την συνείδηση και το υποσυνείδητον.
Αυτό έκαναν εξάλλου εις την έρημο οι άγιοι. Και εκεί κατηνάλωσαν την ζωή των. Στο να καθαρίσουν την συνείδηση και το υποσυνείδητο. Αν ήταν δυνατόν να το εξαλείψουν. Και να επανέλθουν εις την αρχέγονο κατάσταση, τον προ-πτωτικόν Αδάμ. Και ο προπτωτικός Αδάμ είναι ο Ιησούς Χριστός. Ο νέος Αδάμ. Είναι ο εν Χριστώ άνθρωπος. Αυτός είναι ο εν Χριστώ άνθρωπος. Και ελάτε να μου πείτε αν έχομε να κάνομε δουλειά ή όχι... Και ελάτε να μου πείτε αν η υπόθεσις το να ζήσω πνευματική ζωή –μην απογοητευόμεθα όμως, μην απογοητευόμεθα- αν είναι εύκολη… Κι αν είναι υπόθεσις μιας ημέρας ή ενός έτους…Έτσι πραγματικά θα αρχίσω να βλέπω τον εαυτό μου.
Αλλά το να δω τον εαυτό μου, αγαπητοί μου, πρέπει να πούμε ότι δεν είναι μόνο δικό μου έργον. Είναι και έργον του Θεού. Είναι έργον της χάριτός Του. Γι’ αυτόν τον λόγο κάνω προσευχή και Του λέγω: «Ναί, Δέσποτα, Βασιλεῦ, δώρησαί μοὶ τοῦ ὁρᾶν τὰ ἐμὰ πταίσματα». «Δώσε μου αυτό το δώρο να μπορώ να βλέπω». Είναι συνεπώς ο μεγάλος προβολέας. Όπως, θα λέγαμε, είναι ένα σκοτεινό σπίτι, ένα σκοτεινό δωμάτιο, είναι ο εαυτός μου. Δεν έχω την διάθεση να τον ψαχουλέψω. Αλλά άμα ψαχουλεύω εδώ, δεν έχω εικόνα του όλου χώρου. Έχω ανάγκη φωτός. Αυτό το φως που θα διαυγάζει αυτόν τον σκοτεινόν χώρον είναι το Φως του Θεού. Είναι η χάρις του Χριστού. Και τότε θα μου φωτίσει τον χώρον αυτόν και τότε θα δω ποιος είμαι. Μάλιστα επειδή γνωρίζει ο κατασκευαστής μου, ο Χριστός, ότι όταν ρίξει άπλετο φως στη συνείδησή μου, θα τρομάξω, ακούστε το αυτό, θα τρομάξω, και υπάρχει ο κίνδυνος να απογοητευθώ, γι’αυτό ρίπτει λίγο λίγο φως. Κάποτε σε ορισμένες γωνιές της συνειδήσεως. Κάποτε σε όλο τον χώρο της συνειδήσεως. Αλλά ξεκινάει ως αμυδρό φως. Και όσο προχωρά, το φως αυτό αυξάνει. Εγώ το έχω δει αυτό σε πάρα πολλούς ανθρώπους όταν εξομολογούνται. Σήμερα μου λέγουν τα α αμαρτήματα και λέγουν δεν έχουν τίποτα. Λένε αλήθεια. Ύστερα από λίγο καιρό έρχονται, αφού ακούνε λόγο Θεού, δηλαδή έρχεται η χάρις του Θεού, τότε βλέπουνε κι άλλα πράγματα. Και λένε: «Αυτά δεν τα είχα δει άλλοτε». Και συνεπώς λέγουν και βγάζουν και βγάζουν. Γιατί; Γιατί τώρα αρχίζουν και τα βλέπουν. Γιατί τώρα τα βλέπουν; Γιατί τώρα φωτίζει τον χώρο της συνειδήσεώς τους ο Θεός. Είναι ανάγκη λοιπόν να παρακαλέσομε τον Κατασκευαστή μας να μας δώσει την χάρη Του, να μπορούμε να βλέπουμε εκείνα τα οποία υπάρχουν μέσα μας. Γι’αυτό πρέπει να προσευχόμεθα. Θα έλεγα εμπόνως, επιμόνως, μετά δακρύων!
Αυτό το «ὁρᾶν», «δώρησαί μοι τοῦ ὁρᾶν τὰ ἐμὰ πταίσματα», αυτό το «ὁρᾶν», το βλέπειν, δηλαδή αυτό το μάτι της ψυχής, πρέπει να έχει υγεία. Γι’αυτό πρέπει να παρακαλάμε τον Θεό να μας δίνει υγιές μάτι ψυχής. Αυτό το υγιές μάτι της ψυχής είναι θεμελιώδους σημασίας, θεμελιώδους, όπως ακριβώς το να πρέπει να γίνω καλλιτέχνης ή άνθρωπος επιστήμης και παρατηρήσεως και πειράματος, και να μην έχω μάτια. Ε, πώς είναι δυνατόν… Είπα παρατηρήσεως και να μην έχω μάτια. Είναι αδιανόητο πράγμα. Πρέπει, λοιπόν, να έχω μάτια και μάλιστα καλά μάτια. Και μάλιστα μάτια που να μη μου δίνουν ψευδαισθήσεις. Αλλά να έχω μάτια που να βλέπουν εξ αντικειμένου, σωστά, με ακρίβεια. Λοιπόν, αυτό το μάτι της ψυχής, «δώρησαί μοι τοῦ ὁρᾶν τὰ ἐμὰ πταίσματα»,το να βλέπω τα πταίσματά μου, τα αμαρτήματά μου, είναι, όπως σας εξήγησα, ανάγκη να είναι υγιές.
Πώς θα ξεκινήσει αυτό; Πώς δηλαδή θα γίνει το μάτι υγιές; Αν υποτεθεί ότι δεν είναι υγιές. Εκείνο που κάνει το μάτι της ψυχής υγιές είναι η ταπεινοφροσύνη! Είναι η ταπεινοφροσύνη. Θα σας πω ένα ωραίο από τον άγιο Μάρκο τον ασκητή. Λέγει το εξής: «Ὁ ταπεινόφρων καὶ ἔργον ἔχων πνευματικὸν ἀναγιγνώσκων τὰς θείας γραφὰς πάντα εἰς ἑαυτὸν νοήσει καὶ οὐκ εἰς ἕτερον». «Ο ταπεινός άνθρωπος, όταν διαβάζει», λέγει, «την Αγία Γραφή, ό,τι καταλαβαίνει, ουδέποτε λέγει: ‘’Α, αυτό είναι για τους άλλους’’, αλλά λέγει: ‘’Αυτό είναι για μένα’’». Δηλαδή τι αποκτά; Αυτογνωσία. Πώς αποκτά την αυτογνωσία; Όταν έχει ταπείνωση. Ο ταπεινόφρων άνθρωπος. Είναι μεγάλο πράγμα. Αγαπητοί μου, είναι μεγάλο πράγμα. Ας προσέξουμε το θέμα αυτό. Στον εγωιστή πείτε ό,τι θέλετε. Δεν βλέπει τίποτα. Ο εγωιστής είναι τυφλός. Είναι τυφλός. Όπως και αυτός που δεν έχει αγάπη είναι τυφλός, κι αυτός που δεν έχει ταπείνωση είναι τυφλός. Πείτε του ό,τι θέλετε. Δεν βλέπει. Δεν σας κοροϊδεύει. Δεν βλέπει! Δυστύχημα…
Αλλά εάν δω τον πραγματικό μου εαυτό, τότε θα αντιληφθώ ότι έχω πολλά πράγματα να κοιτάξω. Και τότε… ω, τότε, τότε δεν έχω καιρό να κοιτάξω τον άλλον άνθρωπο. Κι αν δεν έχω καιρό να κοιτάξω τον άλλον άνθρωπο, τότε δεν θα κατακρίνω. Ή, από μία στοιχειώδη αυτογνωσία, στοιχειώδη, θα πω: «Μα κι εγώ είμαι το ίδιο πράγμα, αν αυτός κάνει σήμερα αυτό, γιατί εγώ δεν θα το κάνω αύριο; Ποιος μου το εξασφαλίζει; Κι αν ακόμη ψάξω, θα βρω ότι κι εγώ έχω στοιχεία, που, αν βρεθώ στις συνθήκες που αυτός βρέθηκε, δεν ξέρω κι εγώ τι μπορεί να κάνω. Διαβάζω για ένα έγκλημα, για μία κλοπή, για μία πράξη βίας, οποιασδήποτε φύσεως, ποιος μου λέει εμένα, εάν βρεθώ κάτω από τις ίδιες συνθήκες, δεν θα κάνω το ίδιο;». Αδελφέ μου, αυτό το εξασφαλίζεις για τον εαυτό σου ότι δεν θα το κάνεις; Εάν το εξασφαλίζεις και είσαι σίγουρος, να το ξέρεις, μέτρο και κριτήριο: δεν έχεις αυτογνωσία. «Για όλους τους ανθρώπους είναι όλα δυνατά. Εγώ μπορώ να κάνω εγκλήματα; Γιατί δεν μπορώ να κάνω; Εάν με εγκαταλείψει η χάρις του Θεού, αν, αν, γιατί δεν μπορώ να κάνω;». Γι’αυτό τον λόγο ας λέμε: «Όλα μπορώ να τα κάνω. Μόνο η χάρις του Θεού αν με φυλάξει, τότε δεν θα κάνω εκείνα τα οποία σήμερα βλέπω στον άλλον και τρομάζω». Θα ΄λεγα για μια καλή γυναίκα, που ΄ναι νοικοκυρά, που έχει στο σπίτι της πολλή δουλειά να κάνει, όταν κάθεται και φτιάχνει το σπιτικό της και πάντα έχει μία απασχόληση, θα εξετάσει της γειτόνισσας το σπίτι σε ποια κατάσταση καθαριότητος βρίσκεται ή όχι; Αναμφισβήτητα όχι. Γιατί; Έχει να κοιτάξει το δικό της το σπίτι. Γιατί ακριβώς έχει πολλή δουλειά να κάνει.
Έτσι κι εδώ. Δεν θα ερευνήσω τον άλλον, δεν θα ψάχνω τον άλλον. Τον εαυτό μου, τον εαυτόν μου μόνο θα βλέπω, χωρίς αυτό βέβαια να σημαίνει ότι αν δω κάτι στον άλλον δεν θα του το διορθώσω. Διότι αυτήν την στιγμή, εάν εγώ επί παραδείγματι ως πνευματικός σου πω ότι «Αυτό το πράγμα έχεις· δεν σε κατηγορώ. Σου λέγω απλώς ότι έχεις κάτι για να το διορθώσεις κι εσύ· που το βλέπω εγώ και δεν το βλέπεις εσύ». Σημαίνει λοιπόν ότι εξετάζω τον εαυτό μου και μένω στον εαυτό μου, δεν σημαίνει ότι δεν θα βοηθήσω τον άλλον να διορθωθεί. Άπαγε, κάθε άλλο. Αλλά όταν ακριβώς μπορώ να βλέπω τον εαυτό μου, όπως είναι η παραβολή του Τελώνου και του Φαρισαίου, θυμηθείτε την, ο Τελώνης έβλεπε μόνο τον εαυτόν του, ο Φαρισαίος έβλεπε τον άλλον και όχι τον εαυτό του! Είναι φοβερό πράγμα… Όταν τελικά αποκτήσω την αυτογνωσία, τότε αναμφισβήτητα οδηγούμαι, αγαπητοί μου, στο να αποκτήσω όλες τις αρετές. Την πίστη, την ελπίδα, την αγάπη, την προσευχή. Αναφέρω τις κεφαλαιώδεις αυτές και θεολογικές αρετές.
Λέγει ο όσιος Πέτρος ο Δαμασκηνός: «Οὐδὲν κρεῖττον τοῦ γνῶναι τὴν οἰκείαν ἀσθενείαν καὶ ἀγνωσίαν, οὐδὲν χεῖρον τοῦ ταῦτα ἀγνοεῖν». «Δεν υπάρχει καλύτερο πράγμα από του να γνωρίζεις ποιος είσαι, την δική σου ασθένεια. Δεν υπάρχει χειρότερο πράγμα από του να αγνοείς ποιος είσαι. Δεν υπάρχει…».
Τέλος, πρέπει να σας πω και κάτι. Ο αληθινός, ο ταπεινός άνθρωπος, όταν κοιτάζει τον εαυτό του και βρίσκει τα ελαττώματά του… έχει βεβαίως και αρετές, δεν τίθεται θέμα, τι κάνει; Όπως κοιτάζει τον εαυτόν του, ο Θεός κάνει το εξής: βάζει το χέρι Του μπροστά και κρύβει τα καλά. Του λένε οι άλλοι άνθρωποι: «Κοίταξε, έχεις αυτό το καλό». Έχει βάλει το χέρι Του εκεί όμως ο Θεός και δεν βλέπει αυτός. Για να μην υψηλοφρονήσει, τον προστατεύει ο Θεός και του κρύπτει τα καλά. Ή μικραίνει τα καλά. Εάν οι άνθρωποι επιμένουν στο σημείο αυτό, του να του λέγουν τα καλά του, τότε είναι ως να του ρίπτουν εις τα χέρια του διαβόλου τον άνθρωπον αυτόν.
Και, τέλος, ο όσιος πατήρ Θεόδωρος λέγει τα εξής θαυμάσια: «Τὸ δεσποτικὸν λόγον ἐπὶ νοῦν ἔχε, τὸ δοῦλος ἀχρεῖος εἶναι καὶ μήπω τὴν ἐντολὴν πεπληρωκέναι (:έχε πάντα στον νου σου αυτό που είπε ο Χριστός: ‘’Είμαι δούλος αχρείος και οφείλω να εκπληρώσω τις εντολές του Θεού’’) τῷ ὄντι, τῷ ὄντι γάρ, ἐφ΄ ὅσον ἐν τῷ παρόντι βίῳ ἐσμέν (:όσο ακόμη είμεθα εις τον παρόντα βίο) οὔπω τῆς ἐξορίας ἀνακεκλήμεθα, ἀλλ’ ἀκμὴν ἐπὶ τὸν ποταμὸν Βαβυλῶνος καθεζόμεθα (:όσο ακόμη ζούμε, δεν έχομε ανακληθεί από την εξορία την βαβυλωνιακή, είμαστε ακόμη εις τις ακτές της Βαβυλώνος, του Ευφράτου ποταμού και κλαίμε την εξορία μας) ἀκμὴν περὶ τὴν Αἰγύπτιον πλινθουργίαν ταλαιπωροῦμεν, μήπω τὴν γῆν τῆς ἐπαγγελίας θεασάμενοι (:ακόμη είμαστε στη γη της σκλαβιάς, την Αίγυπτον, την πνευματική Αίγυπτο και τα έργα μας είναι η πλινθουργία, όπως τότε οι Εβραίοι ως δούλοι στον Φαραώ, και εργαζόμεθα τα έργα τα καθημερινά και είμεθα σκλάβοι. Όσο, λοιπόν, ακόμη είμεθα στην παρούσα ζωή και η γη της επαγγελίας είναι μακράν, ας ταπεινοφρονούμε. Ας έχομε, λοιπόν, αυτήν την αυτογνωσία, ας λέμε ότι είμεθα δούλοι αχρείοι). Ἐπειδὴ οὔπω ἐξεδυσάμεθα τὸν παλαιὸν ἄνθρωπον, τὸν φθειρόμενον κατὰ τὰς ἐπιθυμίας τῆς ἀπάτης, οὔπω ἐφορέσαμεν τὴν εἰκόνα τοῦ ἐπουρανίου· ἔτι γὰρ τὴν εἰκόνα τοῦ χοϊκοῦ φοροῦμεν· οὐκ ἔχομεν τοίνυν ὁδὸν καυχήσεως, ἀλλὰ δακρύειν ὀφείλομεν, δεόμενοι τοῦ δυναμένου σώζειν ἡμᾶς (:Φορούμε ακόμα την εικόνα του χοϊκού, του χωματένιου ανθρώπου· δεν ντυθήκαμε ακόμα την εικόνα και την φορεσιά του επουρανίου ανθρώπου. Πώς, λοιπόν, θα καυχηθούμε, τι θα πούμε; Ότι είμεθα ότι… Τίποτα… Να κλάψομε, να στραφούμε στον εαυτό μας, να δούμε τον πραγματικό εαυτό μας, για να μπορέσουμε να σωθούμε)».
Αγαπητοί μου, πράγματι είναι αναγκαιοτάτη αυτή η στροφή προς την αυτογνωσία. Λέγει πάλι ο Ησύχιος ο πρεσβύτερος, το θαυμάσιο που είναι και αγιογραφικό: «Οὐαὶ τοῖς ἀπολωλεκόσι τὴν καρδίαν, φησὶ· καὶ τί ποιήσουσιν, ὅταν ἐπισκέψηται Κύριος; (:Αλίμονο σε κείνους που έχασαν την καρδιά τους. Και την χάνουν όταν δεν έχουν αυτογνωσία. Και όταν θα έρθει ο Θεός να κρίνει την καρδιά, τι θα κάνουν τότε;)». «Δι’ ὃ σπουδαστέον ἡμῖν, ἀδελφοί»· «Γι΄αυτό, αγαπητοί μου αδελφοί», λέγει, εδώ ο όσιος Ησύχιος, «είναι ανάγκη να φροντίσουμε να κατακτούμε δια της αυτογνωσίας την καρδιά μας».
ΠΡΟΣ ΔΟΞΑΝ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΤΡΙΑΔΙΚΟΥ ΘΕΟΥ
και με απροσμέτρητη ευγνωμοσύνη στον πνευματικό μας καθοδηγητή
μακαριστό γέροντα Αθανάσιο Μυτιληναίο,
ψηφιοποίηση και επιμέλεια της απομαγνητοφωνημένης ομιλίας:
Ελένη Λιναρδάκη, φιλόλογος
ΠΗΓΕΣ:
Απομαγνητοφώνηση ομιλίας δια χειρός του αξιοτίμου κ. Αθανασίου Κ.
https://www.arnion.gr/mp3/omilies/p_ath ... oi_011.mp3
Κοινοποιήστε:
Χ Facebook Email
Σχετικά
Άγιος Εφραίμ ο Σύρος, Ιερά Μητρόπολη Περιστερίου και Εσταυρωμένος.
28 Ιανουαρίου, 2024
σε "ΕΚΚΛΗΣΙΑ"
Περί Αργίας (Ευχή Αγίου Εφραίμ του Σύρου).
24 Φεβρουαρίου, 2026
σε "ΕΚΚΛΗΣΙΑ"
Περί αργολογίας (Ευχή Αγίου Εφραίμ του Σύρου).
25 Φεβρουαρίου, 2026
σε "ΕΚΚΛΗΣΙΑ"
Posted on 23 Φεβρουαρίου, 2026
Απομαγνητοφωνημένη ομιλία μακαριστού αρχιμανδρίτου Αθανασίου Μυτιληναίου
[εκφωνήθηκε στην Ιερά Μονή Κομνηνείου Λαρίσης στις 25-3-1983]
Τώρα την Μεγάλη Τεσσαρακοστή, αγαπητοί μου, πολύ συχνά ακούεται η μικρά, εκείνη, κατανυκτική προσευχή του αγίου Εφραίμ, η οποία συνοδεύεται και με γονυκλισία: «Κύριε καί Δέσποτα τῆς ζωῆς μου, πνεῦμα ἀργίας, περιεργείας, φιλαρχίας καί ἀργολογίας, μή μοι δῷς. Πνεῦμα δέ σωφροσύνης, ταπεινοφροσύνης, ὑπομονῆς καί ἀγάπης, χάρισαί μοι τῷ σῷ δούλῳ. Ναί, Κύριε Βασιλεῦ, δώρησαί μοι τοῦ ὁρᾶν τά ἐμά πταίσματα καί μή κατακρίνειν τόν ἀδελφόν μου».
Ο όσιος πατήρ αισθάνεται ότι όταν αυτές οι πρώτες τέσσερις κακίες, που είναι το πνεύμα της αργίας, της περιεργείας, της φιλαρχίας και της αργολογίας και εν συνεχεία η επίτευξις των άλλων τεσσάρων αρετών, όπως είναι η σωφροσύνη, η ταπεινοφροσύνη, η υπομονή και η αγάπη, τότε θα επιτύχει κανείς ικανοποιητικά πνευματικά επίπεδα. Σαν κλειδί, όμως, αυτών των τεσσάρων αρετών προς επιτυχίαν και των τεσσάρων κακιών προς αποφυγήν των, προς περικοπήν των, θέτει την αυτογνωσία. Γι’αυτό λέγει: «Ναί, Κύριε Βασιλεῦ, δώρησαί μοι τοῦ ὁρᾶν τά ἐμά πταίσματα».«Βοήθησέ με, χάρισέ μου το να μπορώ να ιδώ τα δικά μου τα πταίσματα, και έτσι, με τον τρόπον αυτόν, να αποφύγω και την κατάκριση των άλλων και την δική μου προκοπή».
Η όλη προσευχή, όπως αντιληφθήκατε, αρχίζει με μίαν επίκλησιν προς τον Κύριον της ζωής: «Κύριε καί Δέσποτα τῆς ζωῆς μου». Πραγματικά έχει πάρα πολλή σημασία αυτό, διότι μόνον ο Κύριος της ζωής είναι ο γνώστης της ανθρωπίνης κατασκευής. Κανείς δεν γνωρίζει, ούτε ο ιατρός, ούτε ο φιλόσοφος, ούτε ο κοινωνιολόγος, ούτε εγώ ο ίδιος τον εαυτό μου. Κανείς δεν γνωρίζει τόσο, όσο γνωρίζει ο κατασκευαστής μου. Και ο κατασκευαστής μου είναι ο Κύριος της ζωής μου. Είναι Αυτός ο Οποίος με δημιούργησε. Γι΄αυτό αγαπητοί μου, πολλές φορές, όταν αναρωτιόμαστε τι ωφελεί τον άνθρωπο ή τι είναι ικανό να τον κάνει να αρρωστήσει, βεβαίως δεν θέλω να πω ότι θα απορρίψομε την γνώμη μιας πείρας που έχουν οι άνθρωποι, αλλά εφόσον όμως αυτή η πείρα που έχουν οι άνθρωποι, όπως η ιατρική πείρα, η κοινωνική πείρα κ.ο.κ. εφόσον αυτή η πείρα θα έρχεται, θα απορρέει από αυτό το οποίον λέγει και εντέλλεται ο Θεός δημιουργός μου.
Ένα μικρό παράδειγμα. «Πρέπει ή δεν πρέπει -συνηθισμένο ερώτημα για έναν νέον άνθρωπο, κυρίως για τον έφηβο- να μείνω εν παρθενία στα νεανικά μου χρόνια;». Η απάντησις: Ο κόσμος λέγει «Όχι». Πάρα πολλοί ιατροί, όχι όλοι -δόξα τω Θεώ- λέγουν «Όχι». Πολλοί κοινωνιολόγοι και εκπαιδευτικοί και ψυχολόγοι, όχι όλοι ευτυχώς, λέγουν «Όχι». Τι λέγει ο Χριστός; Ο κατασκευαστής μου; Ο κατασκευαστής μου, ο Οποίος γνωρίζει την μάρκα μου και τη δομή μου και την λειτουργία μου όσο κανένας άλλος, μου λέγει: «Θα μείνεις εν παρθενία μέχρι τον γάμο σου». Ποιον θα ακούσω; Προφανώς τον Κύριο της ζωής μου. Συνεπώς αποτείνομαι προς τον Κύριο της ζωής μου. «Κύριε καί Δέσποτα τῆς ζωῆς μου…». Διότι εσύ μου έδωσες σήμερα την φυσικήν ζωήν, σε Σένα ελπίζω ότι θα μου δώσεις και την πνευματικήν ζωήν, και την αιωνίαν ζωήν. Διότι ποια η αξία το να επιτύχω την φυσικήν ζωήν, την βιολογικήν ζωήν, με τα εντάλματα των ανθρώπων, και χάσω την αιωνίαν ζωήν, που σε Σένα υπάρχει;
Καλό, λοιπόν, θα ήταν να αρχίσομε αυτήν την προσευχήν, από το κλειδί της επιτυχίας της, που είναι η αυτογνωσία. Διότι αν θέλει ο Θεός, στην σειρά των Παρασκευών, της ακολουθίας των Χαιρετισμών προς την Θεοτόκον, θα αναλύσομε αυτήν την προσευχήν. Γι΄αυτό, κάνοντες αρχή από απόψε, ερωτούμε: «Από πού θα αρχίσομε;». Προφανώς από το κλειδί της επιτυχίας. Ποιο είναι αυτό; Είναι η αυτογνωσία! «Ναί, Κύριε Βασιλεῦ, δώρησαί μοὶ τοῦ ὁρᾶν τὰ ἐμὰ πταίσματα», «δώρισέ μου το δώρο αυτό, το ανεκτίμητο, να μπορώ να δω τα δικά μου τα πταίσματα». Με άλλα λόγια, «βοήθησέ με να έχω αυτήν την αυτογνωσία». Αλλά αυτή η αυτογνωσία, αγαπητοί μου, πράγματι αποτελεί κλειδί. Οι αρχαίοι Έλληνες το είχαν κατανοήσει αυτό. Γι΄αυτό και υπήρχε στη μετώπη του μαντείου των Δελφών εκείνο το περίφημο ρητό «γνῶθι σαὐτόν» «γνώριζε τον εαυτό σου». Γιατί πράγματι αποτελεί κόμβον όλων των περιπτώσεων του ανθρώπου και των ενεργειών του. Οι πατέρες έλεγαν τούτο: «Ἀρχὴ σωτηρίας τὸ ἐπιγνῶναι τινὰ ἑαυτόν». «Η αρχή της σωτηρίας είναι σε κάποιον το να αρχίσει να έχει επίγνωση του εαυτού του». Να ξέρει δηλαδή πού ακριβώς βρίσκεται, ποια είναι η όλη του κατάσταση, ποιος είναι αυτός ο ίδιος.
Αγαπητοί μου, ξέρετε ότι ο άνθρωπος εξερευνά τα βάθη των ουρανών- εννοείται των φυσικών ουρανών-, εξερευνά την γην, τα βάθη των θαλασσών, εισχωρεί μέσα σε ζούγκλες και άβατους τόπους, που ποτέ άνθρωπος δεν επάτησε· κι όμως δεν έχει εξερευνήσει αυτόν τον ίδιο τον εαυτόν του. Καταρχάς η ανθρωπότητα δεν εξερεύνησε αυτό το ον που λέγεται άνθρωπος. Και ύστερα, ο κάθε άνθρωπος δεν έχει εξερευνήσει αυτήν την «terra incognita», αυτήν την άγνωστη γη, την άγνωστη χώρα. Δεν την έχει εξερευνήσει. Ανεξαιρέτως. Μας το λέγει η Ψυχολογία ότι ο άνθρωπος δεν έχει εξερευνήσει τον εαυτόν του. Μας το λέγει όμως και ο λόγος του Θεού. Κυρίως ο λόγος του Θεού.
Γι’αυτό τον λόγο πρέπει να έχομε μία στροφή προς τα μέσα. Αυτή η στροφή προς τα μέσα θα μας κάνει να δούμε ακριβώς ποια είναι η κατάστασίς μας, ποιος είμαι εγώ. Να ανακαλύψω το εγώ μου. Το αφήνω και ενεργεί, όπως ενεργεί, παθιασμένο, κουβαλάει μαζί του όστρακα και κελύφη και του κόβουν την ταχύτητά του στον δρόμο του, εμφανίζεται κακομοιριασμένο, κακοποιημένο, που μπορεί ακόμη να δημιουργήσει και το γέλιο των άλλων ανθρώπων, κι όμως εγώ ποτέ δεν έκανα τον κόπο να κοιτάξω αυτό το «εγώ» μου, να ιδώ ποιος είμαι και πώς κινούμαι, πώς με βλέπουν οι άλλοι άνθρωποι, πώς με βλέπει ο Θεός. Είναι η επιστήμη των επιστημών και η τέχνη των τεχνών, να γνωρίσω τον εαυτό μου! Κι αν ακριβώς, αγαπητοί μου, αν ακριβώς πάσχομε σαν άνθρωποι και σαν κοινωνίες, είναι ακριβώς αυτή η απουσία της αυτογνωσίας. Εάν πάσχω, είναι γιατί δεν ξέρω ποιος είμαι εγώ. Εάν η κοινωνία πάσχει, είναι γιατί οι διοικούντες, οι κυβερνώντες, πάντοτε οι προϊστάμενοι, εκείνοι οι οποίοι προΐστανται κάποιας ομάδας ανθρώπων, είναι γιατί δεν εγνώρισαν τον άνθρωπο· και δεν εγνώρισαν τον άνθρωπο επειδή δεν εγνώρισαν τον εαυτό τους. Πώς θα γνωρίσω τον άλλο άνθρωπο; Δεν θα τον ψαχουλεύω να τον γνωρίσω, ούτε φυσικά θα τον βάλω στη χημική ανάλυση, ούτε στο τραπέζι, θα λέγαμε, της ανατομίας. Θα τον γνωρίσω τον όποιον άλλον άνθρωπον, εάν καθίσω στο σκαμνί τον εαυτόν μου και αρχίσω να αναλύω τον εαυτόν μου. Από τη στιγμή που θα αναλύσω τον εαυτόν μου και θα τον γνωρίσω, τότε εγνώρισα όλους τους ανθρώπους. Από δω θα ξεκινήσει και η αγάπη και η φιλανθρωπία, από δω θα ξεκινήσουν όλες οι αρετές! Πραγματικά από την αυτογνωσία ξεκινούν όλες οι αρετές.
Όταν, όμως, θα ξεκινήσω, αγαπητοί μου, να ερευνώ τον εαυτό μου, αναμφισβήτητα δεν θα πρέπει να υποστώ μίαν… θα λέγαμε, έτσι, λάμψη στα μάτια μου, από κάτι που υπάρχει μέσα στην ανθρώπινη ψυχή και εκ της κατασκευής της λάμπει. Να αρχίσω φερ’ ειπείν να γοητεύομαι με τας πολυπλόκους λειτουργίας του μυαλού μου. Αν μάλιστα τύχει να είμαι και μορφωμένος άνθρωπος, βλέπω τις δαιδαλώδεις σκέψεις που κάνω. Και αρχίζω να υφίσταμαι ένα είδος ναρκισσισμού, να αυτοθαυμάζομαι. Αυτό δημιουργεί μια κατάσταση ψευδή, βεβαίως, αυτογνωσίας. Δεν είναι αληθινή αυτογνωσία. Όπως λέγουν οι Πατέρες, ότι η ψυχή αφ’ εαυτής έχει το κάλλος της. Και όταν εγώ δω το κάλλος της ψυχής μου, αφ’ εαυτής, από μόνη της, από κατασκευή της, τότε αρχίζω να γοητεύομαι. Δεν θα κοιτάξω το κάλλος. Θα με παρασύρει αν δω το κάλλος της ψυχής· αλλά θα ιδώ τις πληγές της! Θα αντιπαρέλθω τα κάλλη της ψυχής, τις δυνατότητες του νου μου, της καρδιάς μου, της βουλήσεώς μου, θα τα βάλω στην άκρη. Και θα προσπαθήσω να ιδώ τα έλκη της ψυχής μου. Θα κατέβω στη συνείδησή μου και θα αρχίσω άτεγκτος κριτής και αδυσώπητος, διότι ξέρει η συνείδησις του πεπτωκότος ανθρώπου να δημιουργεί, όπως λέγει η Ψυχολογία, μηχανές. Και τότε θα αρχίσουν οι μηχανές, και θα μου λέγει ένας μηχανισμός ότι «ε, αυτός είναι έτσι και εκείνο είναι έτσι», και θα αρχίσει να δικαιολογείται η συνείδησις. Θα είμαι άτεγκτος κριτής. Θα κρίνω την συνείδησή μου με βάση και κριτήριο πάντοτε των λόγων του Θεού.
Δεν θα αρκεστώ να μείνω στη συνείδησή μου· εις το τι έπραξα και δεν έπραξα. Αλλά θα κατέβω και εις τα εφέσεις της ψυχής μου και εις τις ροπές της ψυχής μου, που είναι κάτω από την συνείδησή μου, ή δίπλα στην συνείδησή μου. Γιατί, όπως ξέρετε, από την στιγμή που ο Αδάμ ημάρτησε, δημιουργήθηκε το διαβόητον υποσυνείδητον. Υποσυνείδητον δεν είχε ο Αδάμ. Είχε μόνο συνείδηση. Από την στιγμή που είπε στον Θεό: «Όχι εγώ… η γυναίκα που μου έδωσες, αυτή μου έδωσε τον καρπό και έφαγα» σημαίνει ότι την ενοχή της συνειδήσεώς του δεν την παραδέχτηκε, αλλά την επέρριψε εις τον Θεόν και συνεπώς αφού επέρριψε εις τον Θεόν την ενοχή του σημαίνει ότι πια την έβαλε πλάι στην συνείδηση, την ενοχή, δηλαδή την στιγμή εκείνη, εκείνη τη στιγμή δημιουργήθηκε η παρασυνείδησις. Δηλαδή αυτό που λέμε σήμερα υποσυνείδητο. Θα ερευνήσω και αυτό. Είναι εκείνο που σας είπα προηγουμένως ότι δημιουργεί η συνείδηση μηχανές για να κρύπτει το υποσυνείδητο. Αλλά και τον εαυτό της ακόμα να κρύπτει. Θα κατεβώ και εις αυτό το υποσυνείδητο για να κρίνω τον εαυτό μου. Και τότε θα πω: «Αθανάσιε, είσαι αυτός· και λυπούμαι για λογαριασμό σου, που είσαι και κληρικός· λυπούμαι. Έχεις αυτό, εκείνο, εκείνο, αυτό το πάθος, εκείνο το πάθος, εκείνο το πάθος, αυτήν την έφεσιν, εκείνη, εκείνη, αυτήν την ροπήν, εκείνη, εκείνη. Ίσως να μην το διέπραξες ποτέ, αλλά είσαι ακάθαρτος». Βέβαια, βέβαια, θα σωθώ εάν δεν διέπραξα εκείνο που έπεφτε εις το συνειδητό μου ή εις την συνείδησή μου. Θα σωθώ. Αλλά για να γίνω άγιος πρέπει να καθαρίσω και την συνείδηση και το υποσυνείδητον.
Αυτό έκαναν εξάλλου εις την έρημο οι άγιοι. Και εκεί κατηνάλωσαν την ζωή των. Στο να καθαρίσουν την συνείδηση και το υποσυνείδητο. Αν ήταν δυνατόν να το εξαλείψουν. Και να επανέλθουν εις την αρχέγονο κατάσταση, τον προ-πτωτικόν Αδάμ. Και ο προπτωτικός Αδάμ είναι ο Ιησούς Χριστός. Ο νέος Αδάμ. Είναι ο εν Χριστώ άνθρωπος. Αυτός είναι ο εν Χριστώ άνθρωπος. Και ελάτε να μου πείτε αν έχομε να κάνομε δουλειά ή όχι... Και ελάτε να μου πείτε αν η υπόθεσις το να ζήσω πνευματική ζωή –μην απογοητευόμεθα όμως, μην απογοητευόμεθα- αν είναι εύκολη… Κι αν είναι υπόθεσις μιας ημέρας ή ενός έτους…Έτσι πραγματικά θα αρχίσω να βλέπω τον εαυτό μου.
Αλλά το να δω τον εαυτό μου, αγαπητοί μου, πρέπει να πούμε ότι δεν είναι μόνο δικό μου έργον. Είναι και έργον του Θεού. Είναι έργον της χάριτός Του. Γι’ αυτόν τον λόγο κάνω προσευχή και Του λέγω: «Ναί, Δέσποτα, Βασιλεῦ, δώρησαί μοὶ τοῦ ὁρᾶν τὰ ἐμὰ πταίσματα». «Δώσε μου αυτό το δώρο να μπορώ να βλέπω». Είναι συνεπώς ο μεγάλος προβολέας. Όπως, θα λέγαμε, είναι ένα σκοτεινό σπίτι, ένα σκοτεινό δωμάτιο, είναι ο εαυτός μου. Δεν έχω την διάθεση να τον ψαχουλέψω. Αλλά άμα ψαχουλεύω εδώ, δεν έχω εικόνα του όλου χώρου. Έχω ανάγκη φωτός. Αυτό το φως που θα διαυγάζει αυτόν τον σκοτεινόν χώρον είναι το Φως του Θεού. Είναι η χάρις του Χριστού. Και τότε θα μου φωτίσει τον χώρον αυτόν και τότε θα δω ποιος είμαι. Μάλιστα επειδή γνωρίζει ο κατασκευαστής μου, ο Χριστός, ότι όταν ρίξει άπλετο φως στη συνείδησή μου, θα τρομάξω, ακούστε το αυτό, θα τρομάξω, και υπάρχει ο κίνδυνος να απογοητευθώ, γι’αυτό ρίπτει λίγο λίγο φως. Κάποτε σε ορισμένες γωνιές της συνειδήσεως. Κάποτε σε όλο τον χώρο της συνειδήσεως. Αλλά ξεκινάει ως αμυδρό φως. Και όσο προχωρά, το φως αυτό αυξάνει. Εγώ το έχω δει αυτό σε πάρα πολλούς ανθρώπους όταν εξομολογούνται. Σήμερα μου λέγουν τα α αμαρτήματα και λέγουν δεν έχουν τίποτα. Λένε αλήθεια. Ύστερα από λίγο καιρό έρχονται, αφού ακούνε λόγο Θεού, δηλαδή έρχεται η χάρις του Θεού, τότε βλέπουνε κι άλλα πράγματα. Και λένε: «Αυτά δεν τα είχα δει άλλοτε». Και συνεπώς λέγουν και βγάζουν και βγάζουν. Γιατί; Γιατί τώρα αρχίζουν και τα βλέπουν. Γιατί τώρα τα βλέπουν; Γιατί τώρα φωτίζει τον χώρο της συνειδήσεώς τους ο Θεός. Είναι ανάγκη λοιπόν να παρακαλέσομε τον Κατασκευαστή μας να μας δώσει την χάρη Του, να μπορούμε να βλέπουμε εκείνα τα οποία υπάρχουν μέσα μας. Γι’αυτό πρέπει να προσευχόμεθα. Θα έλεγα εμπόνως, επιμόνως, μετά δακρύων!
Αυτό το «ὁρᾶν», «δώρησαί μοι τοῦ ὁρᾶν τὰ ἐμὰ πταίσματα», αυτό το «ὁρᾶν», το βλέπειν, δηλαδή αυτό το μάτι της ψυχής, πρέπει να έχει υγεία. Γι’αυτό πρέπει να παρακαλάμε τον Θεό να μας δίνει υγιές μάτι ψυχής. Αυτό το υγιές μάτι της ψυχής είναι θεμελιώδους σημασίας, θεμελιώδους, όπως ακριβώς το να πρέπει να γίνω καλλιτέχνης ή άνθρωπος επιστήμης και παρατηρήσεως και πειράματος, και να μην έχω μάτια. Ε, πώς είναι δυνατόν… Είπα παρατηρήσεως και να μην έχω μάτια. Είναι αδιανόητο πράγμα. Πρέπει, λοιπόν, να έχω μάτια και μάλιστα καλά μάτια. Και μάλιστα μάτια που να μη μου δίνουν ψευδαισθήσεις. Αλλά να έχω μάτια που να βλέπουν εξ αντικειμένου, σωστά, με ακρίβεια. Λοιπόν, αυτό το μάτι της ψυχής, «δώρησαί μοι τοῦ ὁρᾶν τὰ ἐμὰ πταίσματα»,το να βλέπω τα πταίσματά μου, τα αμαρτήματά μου, είναι, όπως σας εξήγησα, ανάγκη να είναι υγιές.
Πώς θα ξεκινήσει αυτό; Πώς δηλαδή θα γίνει το μάτι υγιές; Αν υποτεθεί ότι δεν είναι υγιές. Εκείνο που κάνει το μάτι της ψυχής υγιές είναι η ταπεινοφροσύνη! Είναι η ταπεινοφροσύνη. Θα σας πω ένα ωραίο από τον άγιο Μάρκο τον ασκητή. Λέγει το εξής: «Ὁ ταπεινόφρων καὶ ἔργον ἔχων πνευματικὸν ἀναγιγνώσκων τὰς θείας γραφὰς πάντα εἰς ἑαυτὸν νοήσει καὶ οὐκ εἰς ἕτερον». «Ο ταπεινός άνθρωπος, όταν διαβάζει», λέγει, «την Αγία Γραφή, ό,τι καταλαβαίνει, ουδέποτε λέγει: ‘’Α, αυτό είναι για τους άλλους’’, αλλά λέγει: ‘’Αυτό είναι για μένα’’». Δηλαδή τι αποκτά; Αυτογνωσία. Πώς αποκτά την αυτογνωσία; Όταν έχει ταπείνωση. Ο ταπεινόφρων άνθρωπος. Είναι μεγάλο πράγμα. Αγαπητοί μου, είναι μεγάλο πράγμα. Ας προσέξουμε το θέμα αυτό. Στον εγωιστή πείτε ό,τι θέλετε. Δεν βλέπει τίποτα. Ο εγωιστής είναι τυφλός. Είναι τυφλός. Όπως και αυτός που δεν έχει αγάπη είναι τυφλός, κι αυτός που δεν έχει ταπείνωση είναι τυφλός. Πείτε του ό,τι θέλετε. Δεν βλέπει. Δεν σας κοροϊδεύει. Δεν βλέπει! Δυστύχημα…
Αλλά εάν δω τον πραγματικό μου εαυτό, τότε θα αντιληφθώ ότι έχω πολλά πράγματα να κοιτάξω. Και τότε… ω, τότε, τότε δεν έχω καιρό να κοιτάξω τον άλλον άνθρωπο. Κι αν δεν έχω καιρό να κοιτάξω τον άλλον άνθρωπο, τότε δεν θα κατακρίνω. Ή, από μία στοιχειώδη αυτογνωσία, στοιχειώδη, θα πω: «Μα κι εγώ είμαι το ίδιο πράγμα, αν αυτός κάνει σήμερα αυτό, γιατί εγώ δεν θα το κάνω αύριο; Ποιος μου το εξασφαλίζει; Κι αν ακόμη ψάξω, θα βρω ότι κι εγώ έχω στοιχεία, που, αν βρεθώ στις συνθήκες που αυτός βρέθηκε, δεν ξέρω κι εγώ τι μπορεί να κάνω. Διαβάζω για ένα έγκλημα, για μία κλοπή, για μία πράξη βίας, οποιασδήποτε φύσεως, ποιος μου λέει εμένα, εάν βρεθώ κάτω από τις ίδιες συνθήκες, δεν θα κάνω το ίδιο;». Αδελφέ μου, αυτό το εξασφαλίζεις για τον εαυτό σου ότι δεν θα το κάνεις; Εάν το εξασφαλίζεις και είσαι σίγουρος, να το ξέρεις, μέτρο και κριτήριο: δεν έχεις αυτογνωσία. «Για όλους τους ανθρώπους είναι όλα δυνατά. Εγώ μπορώ να κάνω εγκλήματα; Γιατί δεν μπορώ να κάνω; Εάν με εγκαταλείψει η χάρις του Θεού, αν, αν, γιατί δεν μπορώ να κάνω;». Γι’αυτό τον λόγο ας λέμε: «Όλα μπορώ να τα κάνω. Μόνο η χάρις του Θεού αν με φυλάξει, τότε δεν θα κάνω εκείνα τα οποία σήμερα βλέπω στον άλλον και τρομάζω». Θα ΄λεγα για μια καλή γυναίκα, που ΄ναι νοικοκυρά, που έχει στο σπίτι της πολλή δουλειά να κάνει, όταν κάθεται και φτιάχνει το σπιτικό της και πάντα έχει μία απασχόληση, θα εξετάσει της γειτόνισσας το σπίτι σε ποια κατάσταση καθαριότητος βρίσκεται ή όχι; Αναμφισβήτητα όχι. Γιατί; Έχει να κοιτάξει το δικό της το σπίτι. Γιατί ακριβώς έχει πολλή δουλειά να κάνει.
Έτσι κι εδώ. Δεν θα ερευνήσω τον άλλον, δεν θα ψάχνω τον άλλον. Τον εαυτό μου, τον εαυτόν μου μόνο θα βλέπω, χωρίς αυτό βέβαια να σημαίνει ότι αν δω κάτι στον άλλον δεν θα του το διορθώσω. Διότι αυτήν την στιγμή, εάν εγώ επί παραδείγματι ως πνευματικός σου πω ότι «Αυτό το πράγμα έχεις· δεν σε κατηγορώ. Σου λέγω απλώς ότι έχεις κάτι για να το διορθώσεις κι εσύ· που το βλέπω εγώ και δεν το βλέπεις εσύ». Σημαίνει λοιπόν ότι εξετάζω τον εαυτό μου και μένω στον εαυτό μου, δεν σημαίνει ότι δεν θα βοηθήσω τον άλλον να διορθωθεί. Άπαγε, κάθε άλλο. Αλλά όταν ακριβώς μπορώ να βλέπω τον εαυτό μου, όπως είναι η παραβολή του Τελώνου και του Φαρισαίου, θυμηθείτε την, ο Τελώνης έβλεπε μόνο τον εαυτόν του, ο Φαρισαίος έβλεπε τον άλλον και όχι τον εαυτό του! Είναι φοβερό πράγμα… Όταν τελικά αποκτήσω την αυτογνωσία, τότε αναμφισβήτητα οδηγούμαι, αγαπητοί μου, στο να αποκτήσω όλες τις αρετές. Την πίστη, την ελπίδα, την αγάπη, την προσευχή. Αναφέρω τις κεφαλαιώδεις αυτές και θεολογικές αρετές.
Λέγει ο όσιος Πέτρος ο Δαμασκηνός: «Οὐδὲν κρεῖττον τοῦ γνῶναι τὴν οἰκείαν ἀσθενείαν καὶ ἀγνωσίαν, οὐδὲν χεῖρον τοῦ ταῦτα ἀγνοεῖν». «Δεν υπάρχει καλύτερο πράγμα από του να γνωρίζεις ποιος είσαι, την δική σου ασθένεια. Δεν υπάρχει χειρότερο πράγμα από του να αγνοείς ποιος είσαι. Δεν υπάρχει…».
Τέλος, πρέπει να σας πω και κάτι. Ο αληθινός, ο ταπεινός άνθρωπος, όταν κοιτάζει τον εαυτό του και βρίσκει τα ελαττώματά του… έχει βεβαίως και αρετές, δεν τίθεται θέμα, τι κάνει; Όπως κοιτάζει τον εαυτόν του, ο Θεός κάνει το εξής: βάζει το χέρι Του μπροστά και κρύβει τα καλά. Του λένε οι άλλοι άνθρωποι: «Κοίταξε, έχεις αυτό το καλό». Έχει βάλει το χέρι Του εκεί όμως ο Θεός και δεν βλέπει αυτός. Για να μην υψηλοφρονήσει, τον προστατεύει ο Θεός και του κρύπτει τα καλά. Ή μικραίνει τα καλά. Εάν οι άνθρωποι επιμένουν στο σημείο αυτό, του να του λέγουν τα καλά του, τότε είναι ως να του ρίπτουν εις τα χέρια του διαβόλου τον άνθρωπον αυτόν.
Και, τέλος, ο όσιος πατήρ Θεόδωρος λέγει τα εξής θαυμάσια: «Τὸ δεσποτικὸν λόγον ἐπὶ νοῦν ἔχε, τὸ δοῦλος ἀχρεῖος εἶναι καὶ μήπω τὴν ἐντολὴν πεπληρωκέναι (:έχε πάντα στον νου σου αυτό που είπε ο Χριστός: ‘’Είμαι δούλος αχρείος και οφείλω να εκπληρώσω τις εντολές του Θεού’’) τῷ ὄντι, τῷ ὄντι γάρ, ἐφ΄ ὅσον ἐν τῷ παρόντι βίῳ ἐσμέν (:όσο ακόμη είμεθα εις τον παρόντα βίο) οὔπω τῆς ἐξορίας ἀνακεκλήμεθα, ἀλλ’ ἀκμὴν ἐπὶ τὸν ποταμὸν Βαβυλῶνος καθεζόμεθα (:όσο ακόμη ζούμε, δεν έχομε ανακληθεί από την εξορία την βαβυλωνιακή, είμαστε ακόμη εις τις ακτές της Βαβυλώνος, του Ευφράτου ποταμού και κλαίμε την εξορία μας) ἀκμὴν περὶ τὴν Αἰγύπτιον πλινθουργίαν ταλαιπωροῦμεν, μήπω τὴν γῆν τῆς ἐπαγγελίας θεασάμενοι (:ακόμη είμαστε στη γη της σκλαβιάς, την Αίγυπτον, την πνευματική Αίγυπτο και τα έργα μας είναι η πλινθουργία, όπως τότε οι Εβραίοι ως δούλοι στον Φαραώ, και εργαζόμεθα τα έργα τα καθημερινά και είμεθα σκλάβοι. Όσο, λοιπόν, ακόμη είμεθα στην παρούσα ζωή και η γη της επαγγελίας είναι μακράν, ας ταπεινοφρονούμε. Ας έχομε, λοιπόν, αυτήν την αυτογνωσία, ας λέμε ότι είμεθα δούλοι αχρείοι). Ἐπειδὴ οὔπω ἐξεδυσάμεθα τὸν παλαιὸν ἄνθρωπον, τὸν φθειρόμενον κατὰ τὰς ἐπιθυμίας τῆς ἀπάτης, οὔπω ἐφορέσαμεν τὴν εἰκόνα τοῦ ἐπουρανίου· ἔτι γὰρ τὴν εἰκόνα τοῦ χοϊκοῦ φοροῦμεν· οὐκ ἔχομεν τοίνυν ὁδὸν καυχήσεως, ἀλλὰ δακρύειν ὀφείλομεν, δεόμενοι τοῦ δυναμένου σώζειν ἡμᾶς (:Φορούμε ακόμα την εικόνα του χοϊκού, του χωματένιου ανθρώπου· δεν ντυθήκαμε ακόμα την εικόνα και την φορεσιά του επουρανίου ανθρώπου. Πώς, λοιπόν, θα καυχηθούμε, τι θα πούμε; Ότι είμεθα ότι… Τίποτα… Να κλάψομε, να στραφούμε στον εαυτό μας, να δούμε τον πραγματικό εαυτό μας, για να μπορέσουμε να σωθούμε)».
Αγαπητοί μου, πράγματι είναι αναγκαιοτάτη αυτή η στροφή προς την αυτογνωσία. Λέγει πάλι ο Ησύχιος ο πρεσβύτερος, το θαυμάσιο που είναι και αγιογραφικό: «Οὐαὶ τοῖς ἀπολωλεκόσι τὴν καρδίαν, φησὶ· καὶ τί ποιήσουσιν, ὅταν ἐπισκέψηται Κύριος; (:Αλίμονο σε κείνους που έχασαν την καρδιά τους. Και την χάνουν όταν δεν έχουν αυτογνωσία. Και όταν θα έρθει ο Θεός να κρίνει την καρδιά, τι θα κάνουν τότε;)». «Δι’ ὃ σπουδαστέον ἡμῖν, ἀδελφοί»· «Γι΄αυτό, αγαπητοί μου αδελφοί», λέγει, εδώ ο όσιος Ησύχιος, «είναι ανάγκη να φροντίσουμε να κατακτούμε δια της αυτογνωσίας την καρδιά μας».
ΠΡΟΣ ΔΟΞΑΝ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΤΡΙΑΔΙΚΟΥ ΘΕΟΥ
και με απροσμέτρητη ευγνωμοσύνη στον πνευματικό μας καθοδηγητή
μακαριστό γέροντα Αθανάσιο Μυτιληναίο,
ψηφιοποίηση και επιμέλεια της απομαγνητοφωνημένης ομιλίας:
Ελένη Λιναρδάκη, φιλόλογος
ΠΗΓΕΣ:
Απομαγνητοφώνηση ομιλίας δια χειρός του αξιοτίμου κ. Αθανασίου Κ.
https://www.arnion.gr/mp3/omilies/p_ath ... oi_011.mp3
Κοινοποιήστε:
Χ Facebook Email
Σχετικά
Άγιος Εφραίμ ο Σύρος, Ιερά Μητρόπολη Περιστερίου και Εσταυρωμένος.
28 Ιανουαρίου, 2024
σε "ΕΚΚΛΗΣΙΑ"
Περί Αργίας (Ευχή Αγίου Εφραίμ του Σύρου).
24 Φεβρουαρίου, 2026
σε "ΕΚΚΛΗΣΙΑ"
Περί αργολογίας (Ευχή Αγίου Εφραίμ του Σύρου).
25 Φεβρουαρίου, 2026
σε "ΕΚΚΛΗΣΙΑ"
-
toula
- Κορυφαίος Αποστολέας
- Δημοσιεύσεις: 52600
- Εγγραφή: Παρ Δεκ 11, 2009 7:29 am
- Τοποθεσία: ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ (ΤΟΥΛΑ) - ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ - ΑΘΗΝΑ
Re: Ψυχοφελή μηνύματα...
Εκφράζεις μία κραυγή συγγνώμης ή ένα “σε συγχωρώ” και ακούς την πόρτα του παραδείσου να ανοίγει διάπλατα.
Μόλις κατάλαβες ότι αυτές είναι το σύνθημα και οι λέξεις κλειδιά !Η συγνώμη είναι κάτι βαθύτερο από αυτό που πιστεύουμε ότι είναι. Η λέξη που λες είναι αποτέλεσμα μιας εσωτερικής πνευματικής διεργασίας, όμως πολλές φορές μπορεί να είναι απλά μία λέξη απαλλαγμένη από την ουσία της και η καρδιά να είναι στραμμένη στην προδοσία ή το μίσος. Δεν αρκεί μόνο να λες συγγνώμη για τα λάθη που έκανες αλλά να συγχωρείς και όσους σε πληγώνουν. Δεν πάω να ζητήσω συγνώμη και να περιμένω κάποια απάντηση. Απλά επιθυμώ στην καρδιά σου να αποκαταστήσω το τραύμα που δημιούργησα και αν θες να με πετάξεις δεν έχω πρόβλημα, να' ναι ευλογημένο.
Και από την άλλη να σε συγχωρώ.... Δεν μπορώ να μην συγχωρέσω, όταν ο Χριστός που είναι πάνω στον Σταυρό έκανε το ίδιο για μένα και με λύτρωσε.
Πως μπορώ να πω όχι βλέποντας την αγκαλιά του Εσταυρωμένου ; Αδύνατον...
Αν ζητάς συγγνώμη ή συγχωρείς αλλά όταν βλέπεις τον άλλον σε πιάνει κόμπος στον λαιμό ή το στομάχι τότε η πράξη σου δεν μυρίζει παράδεισο αλλά έχει ακόμα την καπνίλα της κολάσεως και του μίσους και χρειάζεται δουλειά...
Πόσες φορές ίσως αγωνιούσες και έτρεμες να σε συγχωρήσει κάποιος για κάτι που έκανες και όμως κάποιες φορές όταν έρχεται η στιγμή να κάνεις κι εσύ το ίδιο δεν θέλεις...
Άνθρωπος που λέει "Δεν συγχωρώ με τίποτα, ούτε ζητάω συγγνώμη!" με αυτές τις φράσεις ξεκλειδώνει τις πύλες της κολάσεως και της απώλειας. Μέσα από την κατάσταση της μη-αγάπης τέτοιες λεξεις ακούγονται...
Τις περισσότερες φορές λέμε συγγνώμη απλά για κοινωνιολογικούς λόγους, να αποκαταστήσουμε μια κατάσταση εξωτερικά, για να πούμε ότι το κάναμε. Πολλές φορές λένε συγγνώμη τα χείλη αλλά όχι η καρδιά. Εκεί είναι το πρόβλημα, σημαίνει ότι έγινε ένα βήμα αλλά σκοντάφτουμε.
Συγγνώμη σημαίνει να σου έχουν σκοτώσει τον αδερφό και ενώ «έπρεπε» να κάνεις κομμάτια τον δολοφόνο , να τον αγκαλιάζεις και να τον κάνεις άνθρωπο του Θεού (Βίος Αγίου Διονυσίου).
Συγγνώμη δεν είναι απλά να χωρέσεις τον άλλον μέσα στην καρδιά σου. Αλλά να κατέβεις από τον θρόνο για να κάτσει ο άλλος. Να είσαι βασιλιάς και να βάζεις στη θέση σου τον δούλο και να γίνεις εσύ δούλος για εκείνον. Να χάσεις τα πάντα. Να χαθείς. Να διαλυθείς.
Πολλές συγγνώμες είναι επιφανειακές, συναισθηματικές γιατί έχουν ως πηγή κάποια εσωτερική ικανοποίηση ή βαθύτερη επιδίωξη σε ατομικό ή κοινωνικό επίπεδο.
Η Συγχώρεση που έδωσε ο Άγιος Διονύσιος στον δολοφόνο του αδερφού του είχε ως πηγή τον Χριστό.
“Αφού με συγχωρεί ο Χριστός, πώς μπορώ εγώ να κρατήσω κακία, ή μίσος ή να εκδικηθώ;”
Κάτι τέτοιες συγγνώμες στα ποδάρια του Κυρίου, στα εξομολογητήρια, αναβλύζουν αγιότητα.
Είναι όμορφο να λες συγγνώμη και να συγχωρείς… Δοκίμασέ το να νιώσεις την καρδιά σου να διαλύεται διότι έρχεται ο ορμή της αγάπης σαν εγκέλαδος όχι όμως να γκρεμίσει αλλά να ανοικοδομήσει τα πράγματα...
Έχει τόση δύναμη η συγχώρεση, που τον εγκληματία τον κάνει Άγιο και το μαραμένο λουλούδι να ανθίζει με τα δάκρυα της μετανοίας.
Συγχώρεση: “Ένα κομμάτι του παζλ από το κατ’ εικόνα στο καθ’ ομοίωση”
Πώς ο Θεός συγχωρεί αλλά εσύ όχι ; Σκέψου το...
π.Σπυρίδων Σκουτής - euxh. gr
Μόλις κατάλαβες ότι αυτές είναι το σύνθημα και οι λέξεις κλειδιά !Η συγνώμη είναι κάτι βαθύτερο από αυτό που πιστεύουμε ότι είναι. Η λέξη που λες είναι αποτέλεσμα μιας εσωτερικής πνευματικής διεργασίας, όμως πολλές φορές μπορεί να είναι απλά μία λέξη απαλλαγμένη από την ουσία της και η καρδιά να είναι στραμμένη στην προδοσία ή το μίσος. Δεν αρκεί μόνο να λες συγγνώμη για τα λάθη που έκανες αλλά να συγχωρείς και όσους σε πληγώνουν. Δεν πάω να ζητήσω συγνώμη και να περιμένω κάποια απάντηση. Απλά επιθυμώ στην καρδιά σου να αποκαταστήσω το τραύμα που δημιούργησα και αν θες να με πετάξεις δεν έχω πρόβλημα, να' ναι ευλογημένο.
Και από την άλλη να σε συγχωρώ.... Δεν μπορώ να μην συγχωρέσω, όταν ο Χριστός που είναι πάνω στον Σταυρό έκανε το ίδιο για μένα και με λύτρωσε.
Πως μπορώ να πω όχι βλέποντας την αγκαλιά του Εσταυρωμένου ; Αδύνατον...
Αν ζητάς συγγνώμη ή συγχωρείς αλλά όταν βλέπεις τον άλλον σε πιάνει κόμπος στον λαιμό ή το στομάχι τότε η πράξη σου δεν μυρίζει παράδεισο αλλά έχει ακόμα την καπνίλα της κολάσεως και του μίσους και χρειάζεται δουλειά...
Πόσες φορές ίσως αγωνιούσες και έτρεμες να σε συγχωρήσει κάποιος για κάτι που έκανες και όμως κάποιες φορές όταν έρχεται η στιγμή να κάνεις κι εσύ το ίδιο δεν θέλεις...
Άνθρωπος που λέει "Δεν συγχωρώ με τίποτα, ούτε ζητάω συγγνώμη!" με αυτές τις φράσεις ξεκλειδώνει τις πύλες της κολάσεως και της απώλειας. Μέσα από την κατάσταση της μη-αγάπης τέτοιες λεξεις ακούγονται...
Τις περισσότερες φορές λέμε συγγνώμη απλά για κοινωνιολογικούς λόγους, να αποκαταστήσουμε μια κατάσταση εξωτερικά, για να πούμε ότι το κάναμε. Πολλές φορές λένε συγγνώμη τα χείλη αλλά όχι η καρδιά. Εκεί είναι το πρόβλημα, σημαίνει ότι έγινε ένα βήμα αλλά σκοντάφτουμε.
Συγγνώμη σημαίνει να σου έχουν σκοτώσει τον αδερφό και ενώ «έπρεπε» να κάνεις κομμάτια τον δολοφόνο , να τον αγκαλιάζεις και να τον κάνεις άνθρωπο του Θεού (Βίος Αγίου Διονυσίου).
Συγγνώμη δεν είναι απλά να χωρέσεις τον άλλον μέσα στην καρδιά σου. Αλλά να κατέβεις από τον θρόνο για να κάτσει ο άλλος. Να είσαι βασιλιάς και να βάζεις στη θέση σου τον δούλο και να γίνεις εσύ δούλος για εκείνον. Να χάσεις τα πάντα. Να χαθείς. Να διαλυθείς.
Πολλές συγγνώμες είναι επιφανειακές, συναισθηματικές γιατί έχουν ως πηγή κάποια εσωτερική ικανοποίηση ή βαθύτερη επιδίωξη σε ατομικό ή κοινωνικό επίπεδο.
Η Συγχώρεση που έδωσε ο Άγιος Διονύσιος στον δολοφόνο του αδερφού του είχε ως πηγή τον Χριστό.
“Αφού με συγχωρεί ο Χριστός, πώς μπορώ εγώ να κρατήσω κακία, ή μίσος ή να εκδικηθώ;”
Κάτι τέτοιες συγγνώμες στα ποδάρια του Κυρίου, στα εξομολογητήρια, αναβλύζουν αγιότητα.
Είναι όμορφο να λες συγγνώμη και να συγχωρείς… Δοκίμασέ το να νιώσεις την καρδιά σου να διαλύεται διότι έρχεται ο ορμή της αγάπης σαν εγκέλαδος όχι όμως να γκρεμίσει αλλά να ανοικοδομήσει τα πράγματα...
Έχει τόση δύναμη η συγχώρεση, που τον εγκληματία τον κάνει Άγιο και το μαραμένο λουλούδι να ανθίζει με τα δάκρυα της μετανοίας.
Συγχώρεση: “Ένα κομμάτι του παζλ από το κατ’ εικόνα στο καθ’ ομοίωση”
Πώς ο Θεός συγχωρεί αλλά εσύ όχι ; Σκέψου το...
π.Σπυρίδων Σκουτής - euxh. gr
-
toula
- Κορυφαίος Αποστολέας
- Δημοσιεύσεις: 52600
- Εγγραφή: Παρ Δεκ 11, 2009 7:29 am
- Τοποθεσία: ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ (ΤΟΥΛΑ) - ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ - ΑΘΗΝΑ
Re: Ψυχοφελή μηνύματα...
Να μην απομακρύνεστε από την Εκκλησία, μη σχίζετε το χιτώνα του Χριστού.
Να θυμάστε ότι ο Χριστός στην αρχιερατική του προσευχή παρακαλούσε τον Πατέρα Του, λέγοντας:
«ίνα πάντες έν ώσι, καθώς συ, πάτερ, εν εμοί καγώ εν σοι, ίνα και αυτοί εν ημίν έν ώσιν, ίνα ο κόσμος πιστεύσει ότι συ με απέστειλας»
(Ιω. 17, 21).
Ο Κύριος θέλει ενότητα της Εκκλησίας.
Οι σχισματικοί, οι οποίοι βρίσκουν σφάλματα στη διδασκαλία της Εκκλησίας, απομακρύνονται απ’ αυτήν και πιστεύουν ότι θα βρούν τη σωτηρία στις αιρετικές τους οργανώσεις.
Ξέρετε όμως τι έλεγαν οι μεγάλοι άγιοι για τους ανθρώπους που σχίζουν το χίτώνα του Χριστού;
Ο Άγιος Κυπριανός, επίσκοπος Καρθαγένης, είπε ότι οι άνθρωποι οι οποίοι απομακρύνονται από την Εκκλησία και δεν έχουν κοινωνία μαζί της και μάρτυρες να είναι, ακόμα και με το αίμα τους, δεν καθαρίζουν την αμαρτία τους διότι η βαριά αυτή αμαρτία της διαίρεσης της Εκκλησίας δεν καθαρίζεται ούτε με το αίμα.
Και ο άγιος ιερομάρτυρας Ιγνάτιος ο Θεοφόρος είπε ότι αυτός που προκαλεί σχίσμα στην Εκκλησία δε θα κληρονομήσει την βασιλεία του Θεού.
Θυμηθείτε και τον λόγο του Κυρίου Ιησού Χριστού, ο Οποίος είπε στους αποστόλους και μέσω αυτών σε μας τους διαδόχους τους:
«Ο ακούων υμών εμού ακούει, και ο αθετών υμάς εμέ αθετεί· ο δε εμέ αθετών αθετεί τον αποστείλαντά με»
(Λκ. 10, 16).
Τρομερά είναι αυτά τα λόγια του Κυρίου. Να τα θυμάστε πάντοτε.
Να μην ξεχνάτε και αυτήν την ημέρα, την ημέρα του θριάμβου της ορθοδόξου πίστεως.
Η πίστη αυτή διατυπώθηκε οριστικά στην Ζ’ Οικουμενική Σύνοδο η οποία στερέωσε την Ορθοδοξία και καταπάτησε όλες τις αιρέσεις και τα σχίσματα.
Θα πείτε πως σήμερα έχουμε πολλές καινούριες αιρέσεις και σχίσματα.
Ναι, έχετε δίκαιο.
Αλλά πρέπει να ξέρουμε πως οι καινούριες αυτές αιρέσεις δεν λένε τίποτε καινούριο αλλά επαναλαμβάνουν αυτά που ήδη έχουν πει οι παλαιοί αιρετικοί.
Και όλες αυτές οι αιρέσεις αναθεματίστηκαν από την Ζ’ Οικουμενική Σύνοδο.
Γι’ αυτό μας αρκούν οι αποφάσεις των επτά Οικουμενικών Συνόδων και ιδιαίτερα της Εβδόμης.
Γι’ αυτό και χαιρόμαστε και πανηγυρίζουμε σήμερα το θρίαμβο της Ορθοδοξίας τη οποία εξέφρασε και στερέωσε η Ζ’ Οικουμενική Σύνοδος.
Ακριβώς γι’ αυτό το λόγο ορίστηκε αυτή την ημέρα να ψάλλεται δοξολογία ως ευχαριστία στο Θεό για την στερέωση της Ορθοδοξίας.
(Αγίου Λουκά Αρχιεπισκόπου Κριμαίας – Λόγοι και Ομιλίες τόμος Α’)
Να θυμάστε ότι ο Χριστός στην αρχιερατική του προσευχή παρακαλούσε τον Πατέρα Του, λέγοντας:
«ίνα πάντες έν ώσι, καθώς συ, πάτερ, εν εμοί καγώ εν σοι, ίνα και αυτοί εν ημίν έν ώσιν, ίνα ο κόσμος πιστεύσει ότι συ με απέστειλας»
(Ιω. 17, 21).
Ο Κύριος θέλει ενότητα της Εκκλησίας.
Οι σχισματικοί, οι οποίοι βρίσκουν σφάλματα στη διδασκαλία της Εκκλησίας, απομακρύνονται απ’ αυτήν και πιστεύουν ότι θα βρούν τη σωτηρία στις αιρετικές τους οργανώσεις.
Ξέρετε όμως τι έλεγαν οι μεγάλοι άγιοι για τους ανθρώπους που σχίζουν το χίτώνα του Χριστού;
Ο Άγιος Κυπριανός, επίσκοπος Καρθαγένης, είπε ότι οι άνθρωποι οι οποίοι απομακρύνονται από την Εκκλησία και δεν έχουν κοινωνία μαζί της και μάρτυρες να είναι, ακόμα και με το αίμα τους, δεν καθαρίζουν την αμαρτία τους διότι η βαριά αυτή αμαρτία της διαίρεσης της Εκκλησίας δεν καθαρίζεται ούτε με το αίμα.
Και ο άγιος ιερομάρτυρας Ιγνάτιος ο Θεοφόρος είπε ότι αυτός που προκαλεί σχίσμα στην Εκκλησία δε θα κληρονομήσει την βασιλεία του Θεού.
Θυμηθείτε και τον λόγο του Κυρίου Ιησού Χριστού, ο Οποίος είπε στους αποστόλους και μέσω αυτών σε μας τους διαδόχους τους:
«Ο ακούων υμών εμού ακούει, και ο αθετών υμάς εμέ αθετεί· ο δε εμέ αθετών αθετεί τον αποστείλαντά με»
(Λκ. 10, 16).
Τρομερά είναι αυτά τα λόγια του Κυρίου. Να τα θυμάστε πάντοτε.
Να μην ξεχνάτε και αυτήν την ημέρα, την ημέρα του θριάμβου της ορθοδόξου πίστεως.
Η πίστη αυτή διατυπώθηκε οριστικά στην Ζ’ Οικουμενική Σύνοδο η οποία στερέωσε την Ορθοδοξία και καταπάτησε όλες τις αιρέσεις και τα σχίσματα.
Θα πείτε πως σήμερα έχουμε πολλές καινούριες αιρέσεις και σχίσματα.
Ναι, έχετε δίκαιο.
Αλλά πρέπει να ξέρουμε πως οι καινούριες αυτές αιρέσεις δεν λένε τίποτε καινούριο αλλά επαναλαμβάνουν αυτά που ήδη έχουν πει οι παλαιοί αιρετικοί.
Και όλες αυτές οι αιρέσεις αναθεματίστηκαν από την Ζ’ Οικουμενική Σύνοδο.
Γι’ αυτό μας αρκούν οι αποφάσεις των επτά Οικουμενικών Συνόδων και ιδιαίτερα της Εβδόμης.
Γι’ αυτό και χαιρόμαστε και πανηγυρίζουμε σήμερα το θρίαμβο της Ορθοδοξίας τη οποία εξέφρασε και στερέωσε η Ζ’ Οικουμενική Σύνοδος.
Ακριβώς γι’ αυτό το λόγο ορίστηκε αυτή την ημέρα να ψάλλεται δοξολογία ως ευχαριστία στο Θεό για την στερέωση της Ορθοδοξίας.
(Αγίου Λουκά Αρχιεπισκόπου Κριμαίας – Λόγοι και Ομιλίες τόμος Α’)
-
toula
- Κορυφαίος Αποστολέας
- Δημοσιεύσεις: 52600
- Εγγραφή: Παρ Δεκ 11, 2009 7:29 am
- Τοποθεσία: ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ (ΤΟΥΛΑ) - ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ - ΑΘΗΝΑ
Re: Ψυχοφελή μηνύματα...
Δε μπορώ ν’ ασπασθώ μια φορά την εικόνα της Παναγίας και να την αποχωριστώ. Όταν Την πλησιάζω, σαν μαγνήτης με τραβάει κατά πάνω Της. Και πρέπει να είμαι μόνος, γιατί θέλω ώρες να Την ασπάζομαι.
Λες και γεμίζει η ψυχή από μια ζωντανή πνοή και από τόση χάρη, που δε μ’ αφήνει να φύγω. Αγάπη, έρωτας Θεού, φωτιά που καίει!
Κι αν είναι θαυματουργή η εικόνα, με το που μπαίνεις μες στην εκκλησία, σε καταλαμβάνει αυτό το φαινόμενο και αναδύει τόση ευωδιαστή πνοή, που μένεις εκστατικός και λες ότι δεν βρίσκεσαι στον εαυτό σου, αλλά μέσα σ’ ένα ευωδιαστό Παράδεισο!…
Άρπαζε εις την αγκαλιά σου την Εικόνα της Παναγίας ως να είναι ζώσα η Παναγία, ωσάν την μανούλα σου όταν ήσουν μικρή.
Λέγε της όλον τον πόνον σου και βρέχε την με τα δάκρυά σου τα καθαρά και θα εξαντλής παράκλησι συνεχή.
Η Παναγία είναι η μεγαλυτέρα ασφάλεια του ανθρώπου.
Και είναι αδύνατον ένας άνθρωπος να κάνη ευχή και να μην ανακαλύψει την Παναγία μέσα εις την ζωήν του…
Άγιος Ιωσήφ ο Ησυχαστής (1898–1959), «Έκφρασις Μοναχικής Εμπειρίας», Επιστολή ΛΔ΄ (34η), σελ. 202-203.
Λες και γεμίζει η ψυχή από μια ζωντανή πνοή και από τόση χάρη, που δε μ’ αφήνει να φύγω. Αγάπη, έρωτας Θεού, φωτιά που καίει!
Κι αν είναι θαυματουργή η εικόνα, με το που μπαίνεις μες στην εκκλησία, σε καταλαμβάνει αυτό το φαινόμενο και αναδύει τόση ευωδιαστή πνοή, που μένεις εκστατικός και λες ότι δεν βρίσκεσαι στον εαυτό σου, αλλά μέσα σ’ ένα ευωδιαστό Παράδεισο!…
Άρπαζε εις την αγκαλιά σου την Εικόνα της Παναγίας ως να είναι ζώσα η Παναγία, ωσάν την μανούλα σου όταν ήσουν μικρή.
Λέγε της όλον τον πόνον σου και βρέχε την με τα δάκρυά σου τα καθαρά και θα εξαντλής παράκλησι συνεχή.
Η Παναγία είναι η μεγαλυτέρα ασφάλεια του ανθρώπου.
Και είναι αδύνατον ένας άνθρωπος να κάνη ευχή και να μην ανακαλύψει την Παναγία μέσα εις την ζωήν του…
Άγιος Ιωσήφ ο Ησυχαστής (1898–1959), «Έκφρασις Μοναχικής Εμπειρίας», Επιστολή ΛΔ΄ (34η), σελ. 202-203.
-
toula
- Κορυφαίος Αποστολέας
- Δημοσιεύσεις: 52600
- Εγγραφή: Παρ Δεκ 11, 2009 7:29 am
- Τοποθεσία: ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ (ΤΟΥΛΑ) - ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ - ΑΘΗΝΑ
Re: Ψυχοφελή μηνύματα...
Η ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ, ΜΑΡΤΥΡΙΑ ΚΑΙ ΘΥΣΙΑ
Ο θρίαμβος της Εκκλησίας
Την Α’ Κυριακή των Νηστειών η Εκκλησία μας πανηγυρίζει τον θρίαμβό της. Η Ορθοδοξία γιορτάζει τη Νίκη της. Ζώντες και Τεθνεώτες, θριαμβεύουσα και Στρατευομένη Εκκλησία, όλο το Σώμα του Χριστού, πνευματικά εορτάζει. Η Νίκη αυτή περιγράφεται στο «Συνοδικό της Ορθοδοξίας», που διαβάζεται κατά την Λιτανεία των Αγίων Εικόνων. Εκεί φαίνεται, ποια είναι η Ορθοδοξία. Δεν πρόκειται για μια Ιδεολογία, για κάποιο «Κοινωνικό Σύστημα» ή Φιλοσοφία, για κάποια εγκόσμια Πολιτική, που επεκράτησε και θριαμβολογεί για τη συντριβή των αντιπάλων της. Όχι! Η Ορθοδοξία είναι ο νέος τρόπος ζωής και υπάρξεως, η ΧΡΙΣΤΟΖΩΗ, που εισήχθη στην ιστορία με τη Σάρκωση του Αιώνιου Λόγου του Θεού.
Αν λοιπόν μακαρίζονται σήμερα οι Άγιοι και Πιστοί όλων των αιώνων, είναι γιατί μας διέσωσαν την εν Χριστώ υπαρκτική Αλήθεια. τον τρόπο ζωής, δηλαδή, που μόνος οδηγεί στη θέωση, στη σωτηρία. Και αν αναθεματίζονται σήμερα όλοι οι αιρετικοί και νοθευτές της θείας Αποκαλύψεως, δεν είναι τούτο εκδήλωση μισαλλοδοξίας, αλλά προστασία της ανθρωπότητας από κάθε τι, που αλλοιώνει την γνησιότητα της χριστιανικής υπάρξεως και εμποδίζει τη θέωση, τη σωτηρία.
Οι Άγιοι της Π. Διαθήκης έμειναν πιστοί στην Αλήθεια, που τους απεκάλυψε ο Θεός με την φανέρωσή του σ’ αυτούς. Ηγετική μορφή στη θυσία για την Αλήθεια υπήρξε ο Μωυσής. Με κέντρο τον ένσαρκο Θείο Λόγο, τον Ιησού Χριστό, συναντώνται στην ίδια μαρτυρική πορεία με τους Αγίους της Π. Διαθήκης και οι Άγιοι της Καινής Διαθήκης. Μάρτυρες, άνδρες και γυναίκες, Όσιοι και Όσιες, Πατέρες και Μητέρες εν Χριστώ, Ασκητές και Ασκήτριες, έδωσαν και δίνουν ακατάπαυστα, την καλή μαρτυρία της Πίστεως, για να σωθεί η Αλήθεια στον κόσμο. Για να υπάρχει πάντα η μόνη σωστική κοινωνία στον κόσμο, η ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ, το Σώμα του Χριστού.
Κατά τον Απ. Παύλο στην Ορθοδοξία δεν μπορεί να ισχύσει η περίπτωση του ανθρώπου που αγωνίζεται να σώσει μόνο την «ψυχούλα» του, αδιαφορώντας για τους γύρω του, διότι δεν σώζεται κανείς μόνος του, αλλά μέσα στο Σώμα του Χριστού, στην κοινωνία των αδελφών του.
Το αποδεικνύει η αυτομαρτυρία του Απ. Παύλου: «Ηυχόμην γαρ ανάθεμα είναι αυτός εγώ από του Χριστού υπέρ των αδελφών μου…» (Ρωμ. θ’ 3). Ή: «Τοις πάσι γέγονα τα πάντα, ίνα πάντως τινάς σώσω» (Α’ Κορ. θ’ 22). Τα ίδια θα διακηρύξει και ο Νέος Παύλος της Ρωμηοσύνης, ο Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός: «Σιμά εις τα άλλα ηύρηκα και τούτον τον λόγον, οπού λέγει ο Χριστός μας, πως δεν πρέπει κανένας Χριστιανός, άνδρας ή γυναίκα, να φροντίζη δια του λόγου του μόνον, πώς να σωθή, αλλά να φροντίζη και δια τους αδελφούς του (πρβλ. Α’ Κορ. ι’ 24). Και όποιος φροντίζει μόνον δια του λόγου του και δεν φροντίζει και δια τους αδελφούς του, εκείνος θα κολασθή. Ακούοντας και εγώ, αδελφοί μου, ετούτον τον γλυκύτατον λόγον, όπου λέγει ο Χριστός μας, να φροντίζωμεν και δια τους αδελφούς μας, με έτρωγεν εκείνος ο λόγος μέσα εις την καρδίαν μου, ωσάν το σκουλήκι, όπου τρώγει το ξύλον…».
Η Ιεραποστολή της Εκκλησίας
είναι καρπός αυτού του πνεύματος της θυσίας για την Αλήθεια και για τους αδελφούς. Το αποδεικνύει περίτρανα το έργο του Παύλου και όλων των Αποστόλων, αλλά και το έργο του Νεοαποστόλου μας Πατροκοσμά. Γι’ αυτό βρίσκεται η Ιεραποστολή στο κέντρο της Ορθοδοξίας, και είναι η πεμπτουσία της μαρτυρίας της. Έργο της Ορθοδοξίας σε κάθε εποχή είναι να κρατήσει ανόθευτη και αναλλοίωτη την «Ζωή του Χριστού» (τον τρόπο υπάρξεως, που έφερε ο Χριστός στον κόσμο) και να τον μεταδώσει σε κάθε σημείο της γης. Για να σωθεί ο κόσμος! Η Κυριακή Ορθοδοξίας είναι γι’ αυτό, όχι απλώς ένας πανηγυρισμός, αλλά μια υπόμνηση σε κάθε ορθόδοξο, σε όλους μας, ότι ο κόσμος μας, η κοινωνία μας, περιμένουν ακόμη τον Χριστό. Ή γιατί δεν Τον γνώρισαν ακόμη, ή γιατί Τον γνώρισαν μεν, αλλά όπως Τον παραμόρφωσε και αλλοίωσε η αίρεση και η κάθε λογής πλάνη.
“ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΑ ΚΑΙ ΑΠΟΣΤΟΛΙΚΑ ΜΗΝΥΜΑΤΑ”(Απάνθισμα κηρυγμάτων από την «ΦΩΝΗ ΚΥΡΙΟΥ» των ετών 1980 και 1983) ΠΡΩΤΟΠΡ. ΓΕΩΡΓΙΟΥ Μ. ΜΕΤΑΛΛΗΝΟΥ ΕΚΔΟΣΕΙΣ «ΟΡΘΟΔΟΞΟΣ ΚΥΨΕΛΗ»
Ο θρίαμβος της Εκκλησίας
Την Α’ Κυριακή των Νηστειών η Εκκλησία μας πανηγυρίζει τον θρίαμβό της. Η Ορθοδοξία γιορτάζει τη Νίκη της. Ζώντες και Τεθνεώτες, θριαμβεύουσα και Στρατευομένη Εκκλησία, όλο το Σώμα του Χριστού, πνευματικά εορτάζει. Η Νίκη αυτή περιγράφεται στο «Συνοδικό της Ορθοδοξίας», που διαβάζεται κατά την Λιτανεία των Αγίων Εικόνων. Εκεί φαίνεται, ποια είναι η Ορθοδοξία. Δεν πρόκειται για μια Ιδεολογία, για κάποιο «Κοινωνικό Σύστημα» ή Φιλοσοφία, για κάποια εγκόσμια Πολιτική, που επεκράτησε και θριαμβολογεί για τη συντριβή των αντιπάλων της. Όχι! Η Ορθοδοξία είναι ο νέος τρόπος ζωής και υπάρξεως, η ΧΡΙΣΤΟΖΩΗ, που εισήχθη στην ιστορία με τη Σάρκωση του Αιώνιου Λόγου του Θεού.
Αν λοιπόν μακαρίζονται σήμερα οι Άγιοι και Πιστοί όλων των αιώνων, είναι γιατί μας διέσωσαν την εν Χριστώ υπαρκτική Αλήθεια. τον τρόπο ζωής, δηλαδή, που μόνος οδηγεί στη θέωση, στη σωτηρία. Και αν αναθεματίζονται σήμερα όλοι οι αιρετικοί και νοθευτές της θείας Αποκαλύψεως, δεν είναι τούτο εκδήλωση μισαλλοδοξίας, αλλά προστασία της ανθρωπότητας από κάθε τι, που αλλοιώνει την γνησιότητα της χριστιανικής υπάρξεως και εμποδίζει τη θέωση, τη σωτηρία.
Οι Άγιοι της Π. Διαθήκης έμειναν πιστοί στην Αλήθεια, που τους απεκάλυψε ο Θεός με την φανέρωσή του σ’ αυτούς. Ηγετική μορφή στη θυσία για την Αλήθεια υπήρξε ο Μωυσής. Με κέντρο τον ένσαρκο Θείο Λόγο, τον Ιησού Χριστό, συναντώνται στην ίδια μαρτυρική πορεία με τους Αγίους της Π. Διαθήκης και οι Άγιοι της Καινής Διαθήκης. Μάρτυρες, άνδρες και γυναίκες, Όσιοι και Όσιες, Πατέρες και Μητέρες εν Χριστώ, Ασκητές και Ασκήτριες, έδωσαν και δίνουν ακατάπαυστα, την καλή μαρτυρία της Πίστεως, για να σωθεί η Αλήθεια στον κόσμο. Για να υπάρχει πάντα η μόνη σωστική κοινωνία στον κόσμο, η ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ, το Σώμα του Χριστού.
Κατά τον Απ. Παύλο στην Ορθοδοξία δεν μπορεί να ισχύσει η περίπτωση του ανθρώπου που αγωνίζεται να σώσει μόνο την «ψυχούλα» του, αδιαφορώντας για τους γύρω του, διότι δεν σώζεται κανείς μόνος του, αλλά μέσα στο Σώμα του Χριστού, στην κοινωνία των αδελφών του.
Το αποδεικνύει η αυτομαρτυρία του Απ. Παύλου: «Ηυχόμην γαρ ανάθεμα είναι αυτός εγώ από του Χριστού υπέρ των αδελφών μου…» (Ρωμ. θ’ 3). Ή: «Τοις πάσι γέγονα τα πάντα, ίνα πάντως τινάς σώσω» (Α’ Κορ. θ’ 22). Τα ίδια θα διακηρύξει και ο Νέος Παύλος της Ρωμηοσύνης, ο Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός: «Σιμά εις τα άλλα ηύρηκα και τούτον τον λόγον, οπού λέγει ο Χριστός μας, πως δεν πρέπει κανένας Χριστιανός, άνδρας ή γυναίκα, να φροντίζη δια του λόγου του μόνον, πώς να σωθή, αλλά να φροντίζη και δια τους αδελφούς του (πρβλ. Α’ Κορ. ι’ 24). Και όποιος φροντίζει μόνον δια του λόγου του και δεν φροντίζει και δια τους αδελφούς του, εκείνος θα κολασθή. Ακούοντας και εγώ, αδελφοί μου, ετούτον τον γλυκύτατον λόγον, όπου λέγει ο Χριστός μας, να φροντίζωμεν και δια τους αδελφούς μας, με έτρωγεν εκείνος ο λόγος μέσα εις την καρδίαν μου, ωσάν το σκουλήκι, όπου τρώγει το ξύλον…».
Η Ιεραποστολή της Εκκλησίας
είναι καρπός αυτού του πνεύματος της θυσίας για την Αλήθεια και για τους αδελφούς. Το αποδεικνύει περίτρανα το έργο του Παύλου και όλων των Αποστόλων, αλλά και το έργο του Νεοαποστόλου μας Πατροκοσμά. Γι’ αυτό βρίσκεται η Ιεραποστολή στο κέντρο της Ορθοδοξίας, και είναι η πεμπτουσία της μαρτυρίας της. Έργο της Ορθοδοξίας σε κάθε εποχή είναι να κρατήσει ανόθευτη και αναλλοίωτη την «Ζωή του Χριστού» (τον τρόπο υπάρξεως, που έφερε ο Χριστός στον κόσμο) και να τον μεταδώσει σε κάθε σημείο της γης. Για να σωθεί ο κόσμος! Η Κυριακή Ορθοδοξίας είναι γι’ αυτό, όχι απλώς ένας πανηγυρισμός, αλλά μια υπόμνηση σε κάθε ορθόδοξο, σε όλους μας, ότι ο κόσμος μας, η κοινωνία μας, περιμένουν ακόμη τον Χριστό. Ή γιατί δεν Τον γνώρισαν ακόμη, ή γιατί Τον γνώρισαν μεν, αλλά όπως Τον παραμόρφωσε και αλλοίωσε η αίρεση και η κάθε λογής πλάνη.
“ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΑ ΚΑΙ ΑΠΟΣΤΟΛΙΚΑ ΜΗΝΥΜΑΤΑ”(Απάνθισμα κηρυγμάτων από την «ΦΩΝΗ ΚΥΡΙΟΥ» των ετών 1980 και 1983) ΠΡΩΤΟΠΡ. ΓΕΩΡΓΙΟΥ Μ. ΜΕΤΑΛΛΗΝΟΥ ΕΚΔΟΣΕΙΣ «ΟΡΘΟΔΟΞΟΣ ΚΥΨΕΛΗ»
-
proskynitis
- Τακτικό Μέλος
- Δημοσιεύσεις: 25
- Εγγραφή: Παρ Φεβ 07, 2025 5:30 pm
-
toula
- Κορυφαίος Αποστολέας
- Δημοσιεύσεις: 52600
- Εγγραφή: Παρ Δεκ 11, 2009 7:29 am
- Τοποθεσία: ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ (ΤΟΥΛΑ) - ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ - ΑΘΗΝΑ
Re: Ψυχοφελή μηνύματα...
Η σημασία της προσευχής / ευχής – Άγιος Εφραίμ ο Κατουνακιώτης
Λίγο προ του 1980 επισκέφθηκε τον Γέροντα Εφραίμ ένας νεαρός ειρηνοδίκης. Τον βρήκε στην κουζίνα να κάνει εργόχειρο. Έπαιρνε σφραγίδες από το ζεστό νερό της κατσαρόλας που σιγόβραζε πάνω στην πυροστιά του τζακιού και τις χάραζε.
Έβαλε μετάνοια και κάθισε στο κοντινό σεντούκι.
– Λοιπόν, τι έχουμε; κι έστρεψε ο Γέροντας το διαπεραστικό του βλέμμα στον νέο.
– Έχω προβλήματα, Γέροντα, διάφορα προβλήματα.
– Κάθε πότε εξομολογείσαι;
– Γέροντα –διστακτικά ο νέος– δεν εξομολογούμαι.
– Ε, τότε τα προβλήματα είναι φυσικό να βρίθουν.
– Μα, δεν έχω τι να εξομολογηθώ!
– Να σου πω εγώ τι να εξομολογηθείς. Θα πας τότε;… Είδες στον δρόμο να περνάει μια κοπέλα και σκέφτηκες κάτι πονηρό. Τι λες;
– Εντάξει, Γέροντα, θα πάω να εξομολογηθώ.
Έφυγε. Πέρασαν μερικοί μήνες και ξαναεμφανίστηκε.
– Καλώς τον Ευθυμάκο! Λοιπόν, εξομολογήθηκες;
– Ναι, Γέροντα.
– Και ο πνευματικός σε άφησε να μεταλάβεις; ρώτησε διερευνητικά.
– Μου είπε να μεταλαμβάνω κάθε 15 μέρες.
– Α, καλά, έκανε ευχαριστημένος ο Γέροντας. Και μας έλεγε ύστερα: «Κατάλαβα ότι δεν είχε μεγάλα προβλήματα το παιδί».
Όμως ο νέος συνέχισε τη συνομιλία προβάλλοντας το παράπονό του, ότι δεν έχει χρόνο να προσευχηθεί, λόγω φόρτου υπηρεσιακής εργασίας που του τρώει ακόμη και τις ελεύθερες ώρες.
Χαμογέλασε ο Γέροντας, και με πρακτικό ύφος:
– Θα σου δείξω εγώ πώς να προσεύχεσαι, και μου λες αν μπορείς ή όχι.
Ακούμπησε το εργόχειρό του δίπλα, σηκώθηκε, τίναξε τα ξυλαράκια απ’ την ποδιά του, και ψηλός, λευκογένειος, ιεροπρεπής πλησίασε τον νιπτήρα λέγοντας:
– Είναι πρωί και σηκώθηκες από τον ύπνο.
Άνοιξε ο Γέροντας το νερό και άρχισε με απλές κινήσεις να πλένει τα χέρια και το πρόσωπό του επαναλαμβάνοντας γλυκά και παρακλητικά, «Κύριε Ιησού Χριστέ, ελέησόν με». Πλησίασε την πετσέτα και σκουπίστηκε συνεχίζοντας και την ευχή. Μετά στράφηκε με το φωτεινό του πρόσωπο στον νέο και ρώτησε επιτακτικά:
– Αυτό μπορείς να το κάνεις;
– Ε, μπορώ, Γέροντα, ομολόγησε αφοπλισμένος εκείνος.
– Πρόσεχε, όμως, συνέχισε ο Γέροντας. Θα το κάνεις κάθε μέρα. Όχι μια ναι, μια όχι. Διότι, όπως γράφει ο αββάς Ισαάκ ο Σύρος, «μεγάλη η δύναμις της μικράς πολιτείας της αεί γινομένης» (Έχει μεγάλη δύναμη η μικρή προσπάθεια, που γίνεται όμως πάντοτε. Αββά Ισαάκ, Λόγος 73)
– Και κάτι ακόμη, πρόσθεσε ο Γέροντας, αφού ξανακάθισε στο εργόχειρο κι ετοιμαζόταν ν’ αρχίσει.
– Στην αίθουσα που δικάζεις υπάρχει καμιά εικόνα του Χριστού ή της Παναγίας;
– Υπάρχει.
– Λοιπόν, πριν αρχίσεις να δικάζεις, θα στραφείς και θα πεις: «Χριστέ μου, φώτισέ με να μην αδικήσω κάποιον απ’ αυτούς τους ανθρώπους».
Και αμέσως κοφτά: – Μπορείς;
– Ε, εντάξει, μπορώ, Γέροντα.
– Αμ, δεν σου είπα να γίνεις δικηγόρος, για να μιλήσεις με τον Θεό, τελείωσε χαμογελώντας πειρακτικά.
Και σε άλλους όμως που προφασίζονταν οικογενειακά βάρη, πολλές ασχολίες και άλλα, έλεγε επανειλημμένως: «Εάν εγώ μέσα στην ησυχία των Κατουνακίων λέω εκατό ευχές τη μέρα και σεις μέσα στην τύρβη της πόλεως και τις υποχρεώσεις της εργασίας και της οικογένειας λέτε τρεις ευχές, είμαστε ίσα».
Τον ρωτούσαμε, μήπως είναι πολύ λίγη αυτή η προσευχή ακόμη και για τους κοσμικούς. Και μας έλεγε περίπου τα εξής: «Εάν ο άνθρωπος συνηθίσει να λέει κάθε μέρα, έστω από λίγο, όσο μπορεί, αλλά κάθε μέρα την ευχή, η καρδιά του σιγά-σιγά γλυκαίνεται και περιμένει πότε θα έρθει εκείνη η ώρα. Και όταν γλυκαθεί η καρδιά, από μόνος του κανείς ζητάει περισσότερο».
Εξάλλου και ο νεαρός ειρηνοδίκης άκουσε τη συμβουλή του Γέροντα και σιγά-σιγά αγάπησε τόσο την προσευχή, ώστε ήρθε μια μέρα και ζήτησε την ευλογία του να μονάσει στο Άγιον Όρος, πράγμα που προς μεγάλη χαρά όλων μας έγινε.
Λίγο προ του 1980 επισκέφθηκε τον Γέροντα Εφραίμ ένας νεαρός ειρηνοδίκης. Τον βρήκε στην κουζίνα να κάνει εργόχειρο. Έπαιρνε σφραγίδες από το ζεστό νερό της κατσαρόλας που σιγόβραζε πάνω στην πυροστιά του τζακιού και τις χάραζε.
Έβαλε μετάνοια και κάθισε στο κοντινό σεντούκι.
– Λοιπόν, τι έχουμε; κι έστρεψε ο Γέροντας το διαπεραστικό του βλέμμα στον νέο.
– Έχω προβλήματα, Γέροντα, διάφορα προβλήματα.
– Κάθε πότε εξομολογείσαι;
– Γέροντα –διστακτικά ο νέος– δεν εξομολογούμαι.
– Ε, τότε τα προβλήματα είναι φυσικό να βρίθουν.
– Μα, δεν έχω τι να εξομολογηθώ!
– Να σου πω εγώ τι να εξομολογηθείς. Θα πας τότε;… Είδες στον δρόμο να περνάει μια κοπέλα και σκέφτηκες κάτι πονηρό. Τι λες;
– Εντάξει, Γέροντα, θα πάω να εξομολογηθώ.
Έφυγε. Πέρασαν μερικοί μήνες και ξαναεμφανίστηκε.
– Καλώς τον Ευθυμάκο! Λοιπόν, εξομολογήθηκες;
– Ναι, Γέροντα.
– Και ο πνευματικός σε άφησε να μεταλάβεις; ρώτησε διερευνητικά.
– Μου είπε να μεταλαμβάνω κάθε 15 μέρες.
– Α, καλά, έκανε ευχαριστημένος ο Γέροντας. Και μας έλεγε ύστερα: «Κατάλαβα ότι δεν είχε μεγάλα προβλήματα το παιδί».
Όμως ο νέος συνέχισε τη συνομιλία προβάλλοντας το παράπονό του, ότι δεν έχει χρόνο να προσευχηθεί, λόγω φόρτου υπηρεσιακής εργασίας που του τρώει ακόμη και τις ελεύθερες ώρες.
Χαμογέλασε ο Γέροντας, και με πρακτικό ύφος:
– Θα σου δείξω εγώ πώς να προσεύχεσαι, και μου λες αν μπορείς ή όχι.
Ακούμπησε το εργόχειρό του δίπλα, σηκώθηκε, τίναξε τα ξυλαράκια απ’ την ποδιά του, και ψηλός, λευκογένειος, ιεροπρεπής πλησίασε τον νιπτήρα λέγοντας:
– Είναι πρωί και σηκώθηκες από τον ύπνο.
Άνοιξε ο Γέροντας το νερό και άρχισε με απλές κινήσεις να πλένει τα χέρια και το πρόσωπό του επαναλαμβάνοντας γλυκά και παρακλητικά, «Κύριε Ιησού Χριστέ, ελέησόν με». Πλησίασε την πετσέτα και σκουπίστηκε συνεχίζοντας και την ευχή. Μετά στράφηκε με το φωτεινό του πρόσωπο στον νέο και ρώτησε επιτακτικά:
– Αυτό μπορείς να το κάνεις;
– Ε, μπορώ, Γέροντα, ομολόγησε αφοπλισμένος εκείνος.
– Πρόσεχε, όμως, συνέχισε ο Γέροντας. Θα το κάνεις κάθε μέρα. Όχι μια ναι, μια όχι. Διότι, όπως γράφει ο αββάς Ισαάκ ο Σύρος, «μεγάλη η δύναμις της μικράς πολιτείας της αεί γινομένης» (Έχει μεγάλη δύναμη η μικρή προσπάθεια, που γίνεται όμως πάντοτε. Αββά Ισαάκ, Λόγος 73)
– Και κάτι ακόμη, πρόσθεσε ο Γέροντας, αφού ξανακάθισε στο εργόχειρο κι ετοιμαζόταν ν’ αρχίσει.
– Στην αίθουσα που δικάζεις υπάρχει καμιά εικόνα του Χριστού ή της Παναγίας;
– Υπάρχει.
– Λοιπόν, πριν αρχίσεις να δικάζεις, θα στραφείς και θα πεις: «Χριστέ μου, φώτισέ με να μην αδικήσω κάποιον απ’ αυτούς τους ανθρώπους».
Και αμέσως κοφτά: – Μπορείς;
– Ε, εντάξει, μπορώ, Γέροντα.
– Αμ, δεν σου είπα να γίνεις δικηγόρος, για να μιλήσεις με τον Θεό, τελείωσε χαμογελώντας πειρακτικά.
Και σε άλλους όμως που προφασίζονταν οικογενειακά βάρη, πολλές ασχολίες και άλλα, έλεγε επανειλημμένως: «Εάν εγώ μέσα στην ησυχία των Κατουνακίων λέω εκατό ευχές τη μέρα και σεις μέσα στην τύρβη της πόλεως και τις υποχρεώσεις της εργασίας και της οικογένειας λέτε τρεις ευχές, είμαστε ίσα».
Τον ρωτούσαμε, μήπως είναι πολύ λίγη αυτή η προσευχή ακόμη και για τους κοσμικούς. Και μας έλεγε περίπου τα εξής: «Εάν ο άνθρωπος συνηθίσει να λέει κάθε μέρα, έστω από λίγο, όσο μπορεί, αλλά κάθε μέρα την ευχή, η καρδιά του σιγά-σιγά γλυκαίνεται και περιμένει πότε θα έρθει εκείνη η ώρα. Και όταν γλυκαθεί η καρδιά, από μόνος του κανείς ζητάει περισσότερο».
Εξάλλου και ο νεαρός ειρηνοδίκης άκουσε τη συμβουλή του Γέροντα και σιγά-σιγά αγάπησε τόσο την προσευχή, ώστε ήρθε μια μέρα και ζήτησε την ευλογία του να μονάσει στο Άγιον Όρος, πράγμα που προς μεγάλη χαρά όλων μας έγινε.