Η θεολογία της... γκρίνιας

[nkope]

Η θεολογία της... Γκρίνιας

Toυ Οσιολογ. Μοναχού Μωυσέως Αγιορείτου

Από καιρό ήθελα να γράψω για το φαινόμενο αυτό. Δίσταζα. Τελικά, όπως βλέπετε, το αποφάσισα. Ίσως με τα παρακάτω να κρίνω και τον εαυτό μου. Μάλλον. Από ετών παρατηρείται το φαινόμενο μιας συνεχούς γκρίνιας για τα εκκλησιαστικά δρώμενα από διάφορους κληρικούς, λαϊκούς και μοναχούς, θεολόγους και μη, γνωστούς, ειδικούς, ονομαστούς (δεν θα ήθελα νʼ αναφέρω ονόματα εδώ), με βιβλία κι άρθρα, σε περιοδικά κι εφημερίδες, για τα κακώς κείμενα, για τους κακούς χριστιανούς, τους λαθεμένους κληρικούς, τους αβαθείς αρχιερείς, τις ανοημάτιστες εορτές, τις αντιπαραδοσιακές εθιμοτυπίες, τις λατρευτικές απροσεξίες, τα αήθη ήθη, τʼ αθεολόγητα κηρύγματα, τη νοσηρή λαϊκή ευσέβεια και λοιπά πολλά γνωστά. Θα προσπαθήσω να ʼμαι σύντομος.

Οι ασχολούμενοι αρκετά με αυτή τη μονότονη γκρινιάρικη και παραπονιάρικη κριτική δεν λέγω ότι σε πολλά δεν έχουν και δίκιο, όμως τελικά κουράζονται και κουράζουν και φοβάμαι πως ζητούν πολλά από τους άλλους με περισσή αυστηρότητα, παραβλέποντας τον εαυτός τους, ή βλέποντάς τον με μπόλικη επιείκεια, εύκολα δικαιολογούμενοι και κινούμενοι κάποτε από προσωπικές τους δυσκολίες, ελλείψεις, αστοχίες, λάθη, προβλήματα, προβληματισμούς και κενά. Μακάρι να λαθεύω. Δεν λέγω πως μόνο οι άγιοι μπορούν να κρίνουν, ούτε πως αντικειμενικά δεν υπάρχουν θέματα προς κρίση και διόρθωση. Μιλώ για μια τυπική τακτική μόνιμης σφοδρής κριτικής των πάντων απ΄ ορισμένους, που ξαφνικά ανακάλυψαν την ορθότητα, ωσάν η Εκκλησία επί αιώνες να ήταν σε νάρκη, κι εκείνοι να υπήρξαν οι θεόσταλτοι διορθωτές των κακώς κειμένων της Εκκλησίας, όψιμοι σωτήρες της, θεολόγοι της γκρίνιας, σχολαστικοί, ορθολογιστές, ανελεήμονες, ακριβοδίκαιοι και άτεγκτοι.

Μάλιστα αυτή η θεολογική γκρίνια, ταπεινόλογη και ταπεινόσχημη ενίοτε κι άλλοτε φαρισαϊκή κι επηρμένη, μένει μόνο σε παρατηρήσεις, δίχως να προσφέρει ουσιαστικές λύσεις και να δίνει κουράγιο κι ελπίδα στον σύγχρονο κουρασμένο άνθρωπο, που, τουλάχιστον στην αρχή, έχει μεγάλη την ανάγκη της παραμυθίας, του κουράγιου και της ελπίδος. Παρουσιάζοντας συνεχώς σκάνδαλα, ξεσκεπάζοντας σκανδαλοποιούς, βάζοντας τον καθένα στη θέση του, σαν μυστικοί σκανδαλοθήρες, μήπως γινόμαστε πρόξενοι σκανδαλισμού; Γνωρίζετε ότι τα πιο αυστηρά λόγια ο Χριστός τα είπε για τους υποκριτές και τους σκανδαλίζοντες…

Οι θεολόγοι της γκρίνιας είναι ορισμένοι. Είναι βέβαια συμπαθείς κι όμως κιόλας είπα λέγουν κι αρκετά ορθά, όμως λέγοντας πάντα πολλά και συνέχεια διορθωτικά κι επιτιμητικά νομίζω χάνουν. Ευτυχώς που δεν λαμβάνουν και καίριες αποφάσεις, γιατί όλοι θα ήμασταν από καιρό απωλεσμένοι. Λίγη συγκατάβαση, επιείκεια, ανεκτικότητα, συγχωρητικότητα και φιλαδελφία δεν βλάπτει. Δηλαδή θα καλύπτουμε τα λάθη και δεν θα διορθώνουμε τα σφάλματα; κανείς ποτέ δεν είπε αυτό. Όμως κι αυτό το συνεχές κυνηγητό και κατηγορητήριο, η υψωμένη βέργα, η ασίγαστη παρατηρητικότητα, η αξεκούραστη αυστηρή κριτική, η διόγκωση των ελλείψεων, μήπως προέρχεται από εσωτερική ακαταστασία, απουσία αυτογνωσίας, προσευχής κι εμπιστοσύνης στον Θεό;

Οι νηπτικοί θεολόγοι για το υπάρχον κακό οίκτειραν τον εαυτό τους κι όλα τα ʼβλεπαν καλά λίαν κι ο αδελφός τους ήταν ο Θεός τους και για τις πτώσεις του έκλαιγαν οι ίδιοι ως κύριοι αίτιοι. Μήπως αυτή η θεολογία της γκρίνιας ταυτίζεται μʼ ένα λανθάνοντα φαρισαϊσμό αφιλαδελφείας, αφιλοτεκνίας, αφιλανθρωπίας και τελικά αφιλοθείας; Ας μελετηθεί ξανά η παραβολή των ζιζανίων.

Ένας γέροντας έλεγε: «Συνέχεια περί ηθικής συνήθως ομιλούν οι ανήθικοι». Και: «Το μεγαλύτερο θαύμα της Ορθοδοξίας είναι ότι διαφυλάχθηκε αλώβητη, παρά τους τόσους ανάξιους εκφραστές της». Λέγοντας αυτά ουδόλως μιλούμε περί ψευδοεφησυχασμού, ανόητης οφθαλμαπάτης, δαιμονοκίνητης αγγελολογίας και χαζοχαρούμενης ωραιολογίας, αλλά περί ανδρείας και θεοχαρίτωτης αυτογνωσίας, προς θεοαγάπητη αδελφογνωσία, μετά αγιοπατερικής αλληλοπεριχωρήσεως, αλληλοσεβασμού και αλληλοκατανοήσεως προς θεογνωσία και θεοληψία. Η θεολογία της γκρίνιας ας αφεθεί στους θεολόγους της «χαράς», του «έρωτος» και της «δικαιοσύνης»…

Περιοδικό "Σύναξη", Ιανουάριος - Μάρτιος 2003.

[NIKOSZ]

Διαβαζω στο "ΣΚΕΥΟΣ ΕΚΛΟΓΗΣ" του Ιερομοναχου Χριστοδουλου για τον Π.Παισιο και παραθετω ενα χωριο:

-Γεροντα,τολμησε ενας κοσμικος μια φορα να του πει,λενε οτι ο ταδε ειναι ανηθικος.Εσεις τι γνωμη εχετε γι'αυτο;

-"Oτι << οι τελωναι και αι πορναι προαγουσιν υμας εις την βασιλειαν του Θεου>> ( Ματθ κεφ κα' , στιχ 31 ) δεν σου λεει τιποτα;Γιατι τελικα αυτους,επειδη συναισθανονται τα χαλια τους,ο Θεος τους οικονομει,και τα χαλια τους - με την μετανοια τους - τα κανει χαλιά για την ουρανια βασιλεια Του.

Μ'εμας εχει προβλημα ο Θεος,που νομιζουμε οτι ειμαστε δικαιοι και κρινουμε τους αλλους,και μη αισθανομενοι την αναγκη της βοηθειας Του,δεν τη ζητουμε και συνεπως στερουμε στην Θεια Χαρη το δικαιωμα να ενεργησει και να μας σωσει"

Καπου αλλου λεει ο ιερομοναχος Χριστοδουλος:

Παρα πολλοι απο εμας εχουμε παρεξηγησει τον λογο αυτο.Οταν εχουμε καποιο προβλημα μ'εναν αδελφο,του λεμε κατ'ιδιαν αυτο που θελουμε.Αν ομως δεν μας ακουσει,κανουμε μετα χρηση του χωριου <<ειπε η εκκλησια>> κι αρχιζουμε να κοινοποιουμε και να γνωστοποιουμε το παραπτωμα του αδελφου και στους αλλους,και μαλιστα,φτανουμε στο σημειο να το δημοσιευσουμε στα περιοδικα και στις εφημεριδες.

Ο Γεροντας,ομως στεναχωριοταν και δεν ηθελε τα αδελφια-γιατι ειμαστε αδελφοι εν Χριστω- να ξεσκεπαζουν και να διαπομπευουν το ενα το αλλο.Παντα ελεγε οτι σε καμμια περιπτωση δεν δικαιολογειται,οταν δει ενας αδελφος μια ακαθαρσια,να ΦΩΝΑΖΕΙ ΝΑ ΤΗΝ ΔΟΥΝ ΚΑΙ ΝΑ ΤΗΝ ΜΑΘΟΥΝ ΚΑΙ ΟΙ ΑΛΛΟΙ.Ο συνετος Χριστιανος με καθε τροπο κοιτα πως να την σκεπασει,για να μην την αντιληφθουν και οι αλλοι,κι αυτο δεν πρεπει να γινεται μεχρι ενος ορισμενου σημειου και απο κει και περα να ξεσκεπαζει κανεις τη βρωμια,γιατι η αγαπη-εφ'οσον βεβαια υπαρχει στην ψυχη και η ψυχη κατευθυνεται απ'αυτην-ΠΑΝΤΑ ΣΚΕΠΕΙ.

Ρητα το ευαγγελιο και χωρις περιθωρια μας το λεει,δεν λεει <<μερικες φορες>> η <<μεχρι ενος ορισμενου οριου>> αλλα ΠΑΝΤΑ ΣΚΕΠΕΙ,ΠΑΝΤΑ ΥΠΟΜΕΝΕΙ...κλπ.Οταν καποιος ξεσκεπαζει τοτε αυτος δεν φερεται απο το Αγιο Πνευμα του Θεου κι ουτε το Πνευμα ενεργει τους καρπους Του,γιατι <<ο δε καρπος του Πνευματος εστι αγαπη,χαρα,ειρηνη,μακροθυμια,χρηστοτης,αγαθωσυνη...>>

Oστις εαυτον υψωσει ταπεινωθησεται και οστις εαυτον ταπεινωση υψωθησεται

[nkope]

Να μην καταδικάζουμε το κακό, αλλά να το διορθώνουμε

Ο Γέροντας αποδεικνυόταν ανατόμος και θεραπευτής τόσο της ανθρώπινης ψυχής, όσο και των ανθρωπίνων ψυχικών σχέσεων.
Μου έλεγε σχετικά:
"Ο σκοπός μας δεν είναι να καταδικάζουμε το κακό, αλλά να το διορθώνουμε. Με την καταδίκη ο άνθρωπος μπορεί να χαθεί, με την κατανόηση και τη βοήθεια θα σωθεί. Τον αμαρτωλό πρέπει να τον αντικρίζουμε με αγάπη και με σεβασμό στην ελευθερία του. Όταν ένα οικογενειακό μας πρόσωπο ρίχνει ένα βάζο από το τραπέζι και το σπάει, συνήθως οργιζόμαστε. Αν εκείνη τη στιγμή, την κρίσιμη, με μια κίνηση ψυχικής ανύψωσής μας, δείξουμε κατανόηση και δικαιολογήσουμε τη ζημία, κερδίσαμε και την ψυχή μας και την ψυχή του αδελφού μας.
Κι αυτή είναι όλη η πνευματική ζωή μας:
Μια κίνηση ανύψωσής μας, μέσα στις δοκιμασίες των θλίψεων, από την αγανάκτηση του εγωισμού στην κατανόηση της αγάπης". [Γ 37π.]

ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ: "ΑΝΘΟΛΟΓΙΟ ΣΥΜΒΟΥΛΩΝ Γερ. ΠΟΡΦΥΡΙΟΥ ΚΑΥΣΟΚΑΛΥΒΙΤΟΥ"

[strumfi]

ΑΓΑΠΑ ΟΛΟΥΣ
«Η αγάπη του Γέροντα δεν είχε σύνορα, ήταν απεριόριστη. Επεκτεινόταν σʼ όλα τα παιδιά του Θεού, σʼ όλους τους ανθρώπους, φίλους και εχθρούς. Μου έλεγε: «Το στεφάνι της αγάπης μας στους φίλους έχει ξένα σώματα (υπολογισμό, ανταπόδοση, ματαιοδοξία, συναισθηματική αδυναμία, εμπαθή συμπάθεια), ενώ το στεφάνι της αγάπης μας στους εχθρούς είναι καθαρό». Μου έλεγε ακόμη: «Η εν Χριστώ αγάπη μας πρέπει να φθάνει παντού, ακόμη και στους χίπηδες στα Μάταλα. Ήθελα πολύ να πάω εκεί, όχι για να τους κάνω κήρυγμα ή να τους κατηγορήσω, αλλά για να ζήσω μαζί τους «χωρίς αμαρτίες» και νʼ αφήσω να μιλήσει μόνη της η αγάπη του Χριστού, που μεταμορφώνει...
Στο θέμα των κοινωνικών μου σχέσεων, με συμβούλευε: «Δεν πρέπει να κάνεις τον χριστιανικό σου αγώνα με κηρύγματα και αντιδικίες, αλλά με πραγματική μυστική αγάπη. Όταν αντιδικούμε, οι άλλοι αντιδρούν. Όταν τους αγαπάμε, συγκινούνται και τους κερδίζουμε. Όταν αγαπάμε, νομίζουμε ότι προσφέρουμε στους άλλους, ενώ στην πραγματικότητα προσφέρουμε πρώτα στον εαυτό μας...»
Ανθολόγιο Συμβουλών Γέροντος Πορφυρίου, δ΄ έκδ., σ. 54.