Ψυχοφελή μηνύματα...

[toula]

Γράφει ο Δημήτριος Λυκούδης

Ο Όσιος Μάρκος ο ασκητής, αυτός ο πνευματικός ογκόλιθος της ασκητικής γραμματείας, διδάσκει: «Μηδέν λογίζου ή πράττε άνευ του κατά Θεόν σκοπού. Ο γαρ ασκόπως αδοιπορών, ματαιοπονήσει» (Φιλοκαλία, τόμος Α’, εκδ. Παπαδημητρίου, Αθήναι 1972, Περί Νόμου Πνευματικού, νδ’, σ. 99).

Και, δηλαδή, ποιος είναι ο σκοπός; Πότε λογίζεται η άσκηση μου πνευματική, πότε στεφανούται υπό Θεού, πότε αναπαύει, πότε ευδοκιμεί, πότε ευωδιάζει το όλον έργον, ορθοτομεί, ορθοπρακτεί ο πιστός, φωτίζεται, σώζεται και αγιάζεται; Η απάντηση εξάγεται και πάλιν από τον πλούτο της Αγιογραφικής διδασκαλίας της Εκκλησίας μας και από τον οδοδείχτη της Αγιοπατερικής παρακαταθήκης: «Όσο πνευματικότερος είναι ο άνθρωπος, τόσο λιγότερα δικαιώματα ζητάει απ᾿ αυτήν τη ζωή».

Ο Όσιος Μάρκος συμπληρώνει: «Πάσα θλίψις κατά Θεόν, έργον εστίν ευσεβείας ενυπόστατον. Η γαρ αληθινή αγάπη δι᾿ εναντίων δοκιμάζεται» (Αυτόθι, ξε’, σ. 100). Όταν δε πάλι αναφερόμαστε στην αποποίηση του πιστού, προσοχή, του πνευματικού ανθρώπου, το τονίζω, στην αποποίηση του πνευματικού ανθρώπου από κάθε δικαίωμα, ή, σχεδόν κάθε δικαίωμα, ομιλούμε για μια συνειδητή αποδοχή, αυτοθέλητη, αυτενέργητη, εκούσια και πανηγυρικά και καθ᾿ ολοκληρίαν απόφαση του πιστού να καταστεί δοχείον του Παναγίου Πνεύματος, διά της επελεύσεως της θείας Χάρης. Άλλωστε, σε αυτό δεν αναφέρεται ο Όσιος Συμεών, ο Νέος Θεολόγος, όταν διδάσκει « αδιαλείπτως εν τη διανοία κρατών τα προστάγματα του Θεού και εν αυτοίς νυκτός και ημέρας ενασχολούμενος, νοερώς τε και αισθητώς ταύτα λογιζόμενος και σπουδή εργαζόμενος, χωρίζεται της μνήμης κατ᾿ ολίγον του κόσμου, των πραγμάτων του βίου, των χρωμάτων, των συγγενών ιδίως, και τοις πνευματικοίς αναλόγως συγγίνεται»;

Έχω γράψει και πάλι για τον αγαπημένο σ᾿ εμένα Μολιέρο (Moliere, 1622-1673, το πραγματικό του όνομα ήταν Ζαν Μπατίστ Πουλέν – Jean Baptiste Paquelin)), τον σημαντικότερο δάσκαλο της κωμωδίας στη δυτική λογοτεχνία. Στο έργο του «Μισάνθρωπος», αναφερόμενος σε πολλούς ταλαίπωρους, αυτοπροσδιοριζόμενους ως «πνευματικούς» της εποχής του, λέγει: «Αυτός ο δήθεν….στις ζωγραφιές σκεπάζει τα γυμνά, μα στην πράξη πολύ τ᾿ αποζητάει». Μα, αυτό που μού συνεπαίρνει νου και καρδία, χωρίς υπερβολή, είναι ετούτος ο λόγος του, πάλι από το ίδιο έργο: «Η αγάπη δεν είναι χαρακτήρων συμφωνία…».

Επομένως, αν και αποφεύγω διά βίου, τέτοιους λεκτικούς συμπερασματικούς προσδιορισμούς, κατανοείς τι εννοούμε όταν λέμε πως ο πνευματικός αγώνας είναι δύσκολος, έμπονος, απαιτεί έμφλογη τάση, αιμάσσουσα καρδία μα και χαρίεσσα φυσιογνωμία ως «κατατηκόμενοι τω της ησυχίας έρωτι…».

[toula]

Αλβανίας Αναστάσιος: Η σημασία του πόνου και οι ουσιαστικές μορφές ελευθερίας.

Όταν ο Μακαριστός Αρχιεπίσκοπος Αλβανίας Αναστάσιος έγραφε γγια τη σημασία του πόνου και τις ουσιαστικές μορφές ελευθερίας.

Διαβάστε ακολούθως το ιδιαίτερα ενδιαφέρον κείμενο με όσα πρέσβευε ο Μακαριστός Αρχιεπίσκοπος Αλβανίας Αναστάσιος:

«Αλλοίμονο στους ανθρώπους που δεν έχουν πονέσει. Δεν έχουν περάσει δυσκολίες. Είναι σκληροί. Μόνο ο πόνος μας κάνει να καταλαβαίνουμε τους άλλους και να είμαστε πιο ώριμοι. Να μην ανησυχούμε για τον πόνο. Μας κάνει πιο ώριμους».

«Το μεγάλο πρόβλημα είναι άλλες δυσκολίες οι οποίες έρχονται από το στενό σου περιβάλλον και οι οποίες μπορεί να σε οδηγήσουν σε κάμψη σε απογοήτευση. Από εκεί που περιμένεις μια βοήθεια δεν έρχεται, έρχεται το αντίθετο ή από εκεί που έχεις βοηθήσει έρχεται η αγνωμοσύνη. Όλα αυτά κουράζουν. Αλλά, όλα αυτά ωριμάζουν τους ανθρώπους.

Η ελευθερία από την πικρία, την αγανάκτηση και το παράπονο είναι πολύ ουσιαστικές μορφές ελευθερίας.

Πρέπει να είμαστε ελεύθεροι και από την απαίτηση ευγνωμοσύνης απέναντι στον άλλο. Να προσφέρουμε την ευχαριστία μας αλλά να μην έχουμε την απαίτηση να μας δίνουν ευγνωμοσύνη. Να μην φανταζόμαστε ότι από παντού θα έχουμε κοινή αποδοχή.

Υπάρχουν άνθρωποι που μας παρεξηγούν. Σχολιάζουν δυσμενώς και αυτά μας πικραίνουν».

Αρχιεπίσκοπος Αλβανίας Αναστάσιος

(Από συνέντευξή του στην Κάτια Τσιμπλάκη-CNNGreece, Φεβρουάριος 2016).

[toula]

Όταν ο Αρχιεπίσκοπος Αναστάσιος μιλούσε για την αναστήλωση της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Αλβανίας

Μια από τις πιο εμβληματικές μορφές της Ορθόδοξης Εκκλησίας, ο Αρχιεπίσκοπος Αλβανίας, Αναστάσιος, άφησε σήμερα Σάββατο (25.1.2025) την τελευταία πνοή του ύστερα από πολυήμερη νοσηλεία στο νοσοκομείο «Ευαγγελισμός».

Ο Αρχιεπίσκοπος Αναστάσιος, είχε κληθεί να αναστηλώσει την Ορθόδοξη Εκκλησία της Αλβανίας μετά την πτώση του καθεστώτος Ενβέρ Χότζα. Ο ίδιος είχε μιλήσει στο ΑΠΕ – ΜΠΕ και στη δημοσιογράφο Μαίρη Τζώρα, τον Ιούνιο του 2017, με αφορμή τη συμπλήρωση 25 χρόνων από την εκλογή του ως αρχιεπισκόπου Τιράνων, Δυρραχίου και πάσης Αλβανίας.

Η συνέντευξη του 2017:
«Στην Αλβανία, το πρώτο που ένοιωσα ήταν ένας μεγάλος πόνος και μια αίσθηση οδύνης για τα όσα είχαν συμβεί, τα οποία εμείς από το εξωτερικό είχαμε παρακολουθήσει απλώς ως θεατές» είχε πει.

Ο ίδιος είχε μιλήσει για τον προσωπικό του διαρκή αγώνα, την προσδοκία, την προσπάθεια, την αγωνία για να «αναστηλώσει» την Ορθόδοξη Εκκλησία στην Αλβανία, από τον Ιούνιο του 1992, τότε που εξελέγη Αρχιεπίσκοπος Τιράνων, Δυρραχίου και πάσης Αλβανίας.

Ο Ιεράρχης, κατά κόσμον Αναστάσιος Γιαννουλάτος, με σπουδές στην Ελλάδα και τη Γερμανία, είχε προοπτική, όπως επεσήμανε, να εργαστεί στη χώρα μας και στην Αφρική. Τον Ιανουάριο του 1991 – ενώ ήταν Τακτικός Καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών και Τοποτηρητής της Ιεράς Μητροπόλεως Ειρηνουπόλεως στην Ανατολική Αφρική – δέχεται από το Οικουμενικό Πατριαρχείο τηλεφώνημα ότι επελέγη Πατριαρχικός Έξαρχος εν Αλβανία, για να εξετάσει τί είχε απομείνει από την Ορθοδοξία σε μια χώρα, η οποία επί 23 χρόνια ήταν κάτω από τον πιο σκληρό αθεϊστικό διωγμό και είχε ολοκληρωτικά διαλυθεί.

«Ποτέ δεν είχα σκεφθεί κάτι τέτοιο. Υπακούοντας, όμως, στο αίτημα του Οικουμενικού Θρόνου, αποδέχθηκα την πρωτόγνωρη αυτή αποστολή», είχε δηλώσει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ και είχε σημειώσει πως χρειάστηκαν έξι μήνες, για να του χορηγήσουν οι αλβανικές Αρχές θεώρηση του διαβατηρίου του. Ένα χρόνο αργότερα, από τη θέση πλέον του Προκαθημένου, βρέθηκε σ΄ ένα δύσκολο περιβάλλον.

Η μετακομμουνιστική Αλβανία
Ο Αρχιεπίσκοπος Αναστάσιος ξεδίπλωσε την κατάσταση που κλήθηκε, τότε, να αντιμετωπίσει και τη ζοφερή πραγματικότητα στην Αλβανία του 1992.

«Είχαμε και άλλοτε διωγμούς της θρησκείας, αλλά αυτό που συνέβη στην Αλβανία ήταν κάτι το μοναδικό. Η Εκκλησία διαλύθηκε εντελώς. Ανάλογα φαινόμενα δεν έχουμε στην ιστορία. Δεν υπάρχει άλλο Κράτος που ανακηρύχθηκε με το Σύνταγμά του αθεϊστικό. Ο Ενβέρ Χότζα ήθελε να πρωτοτυπήσει. Οι περισσότεροι ναοί γκρεμίστηκαν ή μετατράπηκαν σε στάβλους, αχυρώνες, μηχανουργεία, κινηματογράφους κ.ά.

Όλοι οι κληρικοί υποχρεώθηκαν να εγκαταλείψουν το έργο τους. Το χειρότερο δεν ήταν πως οι ναοί κατεδαφίστηκαν, αλλά ότι οι διώκτες προσπάθησαν να ξεριζώσουν από τις καρδιές των ανθρώπων τη δυνατότητα να πιστεύουν. Από τα παιδικά έως τα πανεπιστημιακά χρόνια, η εκπαίδευση ήταν συστηματικά αθεϊστική. Ο ανελέητος διωγμός οδήγησε τη χώρα σε πνευματική κατάρρευση. Όπως χαρακτηριστικά γράφει ο Ντοστογιέφσκι, αν δεν υπάρχει Θεός, όλα επιτρέπονται».

Η ελπίδα αναστήθηκε
Με τη μεγάλη προσδοκία ότι θα ριζώσει και πάλι η ελπίδα, ο Μακαριώτατος έφτασε στην Αλβανία σε ηλικία 62 ετών, χωρίς να γνωρίζει τη γλώσσα. «Στη χώρα αυτή είχαν σταυρώσει και είχαν θάψει τον Χριστό για 23 χρόνια. Τελικά όμως ο Χριστός Ανέστη» είχε επισημάνει, λέγοντας ότι οι πρώτες λέξεις που έμαθε ήταν αυτός ο χαιρετισμός στα Αλβανικά.

«Όταν φτάσαμε στον ερειπωμένο Καθεδρικό Ναό του Ευαγγελισμού, ο οποίος τα προηγούμενα χρόνια είχε μετατραπεί σε γυμναστήριο, ρώτησα πώς λέγεται το “Χριστός Ανέστη” στα αλβανικά. Πρόσθεσα, πάρετε ο καθένας ένα κερί. Όταν το άναψαν, αναφώνησα “Krishti u Ngiall”! (Χριστός Ανέστη!). Με πολλή συγκίνηση και δάκρυα, οι λιγοστοί παριστάμενοι αντιφώνησαν “Vertet u Ngjall”! (Αληθώς Ανέστη!). Η ελπίδα αναστήθηκε. Δημιουργήθηκε νέα προοπτική για το μέλλον. Η προσπάθεια αυτά τα χρόνια συντελέστηκε μέσα σε σύννεφα, καταιγίδες και πολλαπλές δυσκολίες. Το «Χριστός Ανέστη» καθόρισε τον ρυθμό της όλης πορείας», τόνισε.

Μωσαϊκό μιας Βαλκανικής πραγματικότητας
Η πραγματικότητα στην Αλβανία καθόρισε και την ιδιοτυπία της Εκκλησίας, την οποία ο Ποιμενάρχης πρέπει να διαχειριστεί, ώστε να κτίσει γέφυρες αγάπης, αλληλεγγύης και προοπτικής. Πέραν του γεγονότος ότι επρόκειτο για μια «εντελώς διαλυμένη Εκκλησία, αποτελούσε συγχρόνως ένα μωσαϊκό, αν θέλετε, της Βαλκανικής πραγματικότητος», είπε χαρακτηριστικά ο Αρχιεπίσκοπος Αναστάσιος και παρέθεσε τις ιδιαιτερότητες του περιβάλλοντος, μέσα στο οποίο έδωσε αγώνα για να μεταφέρει το μήνυμα του Ευαγγελίου.

«Μία ιδιοτυπία αυτής της Εκκλησίας είναι ότι δεν έχει ομοιογένεια εθνικής καταγωγής. Είναι κάτι που δεν γίνεται εύκολα αντιληπτό. Τα μέλη της είναι Αλβανοί, Έλληνες, Σλάβοι, Βλάχοι (άλλοι συνδεόμενοι με την Ελλάδα, άλλοι με τη Ρουμάνια, άλλοι απορροφημένοι από την τοπική κοινωνία) κ.ά. Προσπαθήσαμε από την πρώτη στιγμή να είμαστε όλοι μαζί. Συμβολικά τόνιζα: Όλα τα δένδρα στο δάσος είναι ελεύθερα να αναπτυχθούν κάτω από τον Ήλιο της Δικαιοσύνης. Επίσης δεχθήκαμε όσους ήθελαν να ακολουθούν το Παλαιό Ημερολόγιο. Είμαστε ένα μωσαϊκό της Βαλκανικής πραγματικότητος».

Ο ρόλος στην κοινωνία
Με τη βασική αρχή ότι «κάθε ανθρώπινο πρόσωπο είναι Εικόνα του Θεού, άρα πρόσωπο σεβαστό», ο Αρχιεπίσκοπος Αναστάσιος σεβάστηκε όλες τις θρησκευτικές πεποιθήσεις και άπλωσε χέρι συνεργασίας και σεβασμού στις θρησκευτικές κοινότητες της Αλβανίας.

Όπως εξήγησε, η Ορθόδοξη Αυτοκέφαλη Εκκλησία της Αλβανίας δεν αποτελεί την πλειοψηφία της χώρας, όπως σε άλλες Βαλκανικές περιοχές, αλλά ούτε μια μικρή περιορισμένη μειοψηφία, όπως στα κέντρα των παλαιφάτων Πατριαρχείων και τόνισε:

«Είμαστε περίπου 20-22% του πληθυσμού της χώρας. Έχουμε σημαντικό ρόλο μέσα στην κοινωνία. Συγχρόνως υπάρχουν και εκείνοι, οι οποίοι ανησυχούν για αυτό τον ρόλο. Προσπαθήσαμε από την πρώτη στιγμή να καλλιεργήσουμε αλληλοκατανόηση και αλληλοσεβασμό. Το κάθε ανθρώπινο πρόσωπο είναι για μάς σεβαστό. Όλοι οι άνθρωποι είναι δημιουργήματα του Θεού. Οι διαφορετικές θρησκευτικές πεποιθήσεις είναι δική τους επιλογή και δική τους ελευθερία. Εμείς τους σεβόμαστε, τους αγαπούμε και συνεργαζόμαστε μαζί τους».

Διάλογος ζωής με τις άλλες θρησκευτικές κοινότητες
Ο Ιεράρχης επισήμανε χαρακτηριστικά πως «η λέξη ανοχή έχει κάτι το υπεροπτικό», ενώ με ήρεμη και γαλήνια εκφορά του λόγου του τονίζει: «Επιδιώκουμε σχέσεις αρμονικές κατανοήσεως και συνυπάρξεως. Ο άλλος μπορεί να είναι διαφορετικός, αλλά δεν σημαίνει ότι είναι αντίπαλος ή εχθρός. Διατηρούμε αγαθές σχέσεις με τη Μουσουλμανική Σουνιτική κοινότητα, την κοινότητα των Μπεκτασί, τη Ρωμαιοκαθολική και την Προτεσταντική. Βρισκόμαστε σε “διάλογο ζωής”. Προφανώς, δεν κάνουμε καμιά έκπτωση στις ιδέες, στις πεποιθήσεις μας. Είμαστε αυτό που είμαστε, αλλά όχι σε σχέση συγκρουσιακή».

Ένα παράθυρο ανοιχτό στην κοινωνία και τον πολιτισμό
Το συγκρότημα του Καθεδρικού Ναού, που είναι αφιερωμένος στην Ανάσταση του Χριστού και δεσπόζει στο κέντρο των Τιράνων, σηματοδοτεί την αναγέννηση της Ορθοδόξου Εκκλησίας, ενώ παράλληλα αποτελεί κύτταρο πολιτισμού, ένα «παράθυρο ανοικτό στην κοινωνία», όπως σημείωσε ο Ιεράρχης. Στον χώρο κάτω από τον Καθεδρικό Ναό, δημιουργήθηκε ένα Πολιτιστικό Κέντρο, που έχει ανοικτές τις πόρτες για ποικίλες εκδηλώσεις. «Δεν είμαστε μια κλειστή κοινότητα, που φοβόμαστε και ανησυχούμε. Ακτινοβολούμε την πίστη, την αγάπη και την ελπίδα. Αντικρίζουμε τους ανθρώπους με σεβασμό, χωρίς φοβία ή ανησυχία».

Η αγωνιώδης πορεία για την ανασύσταση της Ορθοδόξου Αυτοκεφάλου Εκκλησίας στην Αλβανία μέσα από τα ερείπια αποτυπώνεται στον δυτικό τοίχο του παρεκκλησίου του Καθεδρικού Ναού, που είναι αφιερωμένο στη Γέννηση του Χριστού.

Τα προβλήματα στη Διακονία
Μέσα σε ένα δύσκολο περιβάλλον, όπου η Ορθοδοξία είχε υποστεί πλήρη καθίζηση, ο Αρχιεπίσκοπος Αναστάσιος, αξιοποιώντας τη θεολογική σκέψη και ιεραποστολική εμπειρία αιώνων, κινήθηκε σε τρία επίπεδα: α) Χρήση της μητρικής γλώσσας στη λατρεία, την κατήχηση και το κήρυγμα. β) Δημιουργία γηγενούς κλήρου. γ) Εξασφάλιση οικονομικής αυτοδυναμίας. Ειδικότερα ανέφερε: «Οι λατρευτικές εκδηλώσεις γίνονται στην αλβανική γλώσσα. Στα ελληνικά χωριά προφανώς στην ελληνική, σε σλαβικές ενορίες στην σλαβονική κ.λ.π». Παράλληλα, μέσα στην 25ετη διακονία του, κυκλοφόρησαν στα αλβανικά, μηνιαία εφημερίδα, περιοδικά, βιβλία (160), που πλούτισαν την Ορθόδοξη Γραμματεία.

Σχετικά με τη δημιουργία γηγενούς κλήρου: Αρχικά ιερείς από την Ελλάδα και την Αμερική στάθηκαν στο πλευρό του Αρχιεπισκόπου Αναστασίου, βοηθώντας τον κατά την πρώτη περίοδο του έργου του. Οργανώθηκαν Σεμινάρια που εξελίχθηκαν σε μια Θεολογική Ακαδημία. «Δεν δέχτηκα κανέναν υποψήφιο για ιεροσύνη, αν δεν είχε τελειώσει τη Μέση Εκπαίδευση και που δεν θα ήταν διατεθειμένος να συνεχίσει σπουδές», επεσήμανε ο Ιεράρχης. Επίσης έχουν χειροτονηθεί επίσκοποι αλβανικής καταγωγής, με άρτιες θεολογικές σπουδές.

Η οικονομική αυτοδυναμία της Αυτοκεφάλου Εκκλησίας της Αλβανίας υπήρξε το πιο δύσκολο έργο στην όλη προσπάθεια: «Έπρεπε να εξασφαλίσουμε κάτι σταθερό από τοπικούς πόρους. Στην αρχή στραφήκαμε στις τραπεζικές καταθέσεις. Κατόπιν σε αγορές ακινήτων. Τελικά με τη βοήθεια του Θεού, με διάφορες δωρεές και με ένα τραπεζικό δάνειο, πραγματοποιήσαμε την κατασκευή ενός υδροηλεκτρικού έργου. Αυτό θα εξασφαλίσει την αντιμετώπιση των βασικών λειτουργικών αναγκών της Εκκλησίας και τη συνέχιση του εκπαιδευτικού και κοινωνικού της έργου. Δεν είναι μόνο οι κληρικοί με τις οικογένειές τους, αλλά και περίπου 800 εργαζόμενοι στα 30 σχολεία όλων των βαθμίδων, στα κέντρα υγείας και στις διάφορες κοινωνικές δραστηριότητες».

Το έργο αγάπης για την κοινωνία
«Το οικονομικό πρόβλημα ήταν δύσκολο. Η Εκκλησία είναι πάμπτωχη. Είχαν δημεύσει όλη την περιουσία της. Πάρα ταύτα σε αυτό το διάστημα ανεγείραμε 150 νέους ναούς, επισκευάσαμε άλλους 160 και αναστηλώσαμε 60 πολιτιστικά μνημεία. Χρειάστηκε, πολλές φορές, να κάνουμε δρόμους, υδραγωγεία, οικοτροφεία, κλινικές, σχολεία όλων των βαθμίδων. Όλα αυτά τα έργα αποτελούν έκφραση αγάπη για τον Θεό και τον άνθρωπο. Δόξα τω Θεώ πολλοί ανταποκρίθηκαν στις παρακλήσεις μας για οικονομική βοήθεια, από την Ελλάδα, από τις διάφορες χώρες της Ευρώπης, από την Αμερική, από την Αυστραλία. Μερικές περιπτώσεις είναι ιδιαίτερα συγκινητικές» σημείωσε.

«Η Ορθόδοξος Αυτοκέφαλος Εκκλησία της Αλβανίας όχι μόνο ανασυγκροτήθηκε πλήρως με όλες τις εκκλησιαστικές δομές, αλλά συγχρόνως συνέβαλε ουσιαστικά στην γενικότερη ανορθωτική εξέλιξη καθώς και στην πνευματική και κοινωνική ανάπτυξη της Αλβανίας» κατέληξε.

[toula]

Στην Κιβωτό της Ορθοδοξίας

Κανείς να μη μας εξαπατά με κούφια λόγια κι ούτε οι ίδιοι να ξεγελούμε τον εαυτό μας: πριν αποκτήσουμε το χάρισμα του πένθους και των δακρύων, δεν υπάρχει μέσα μας μετάνοια, ούτε αληθινή μεταμέλεια, ούτε φόβος Θεού στην καρδιά μας, ούτε καταδικάσαμε τον εαυτό μας, ούτ΄ αισθάνθηκε η ψυχή μας τη μέλλουσα κρίση και τον αιώνιο βασανισμό.

Γιατί αν καταδικάζαμε τον εαυτό μας και τ΄ αποκτούσαμε αυτά και ζούσαμε μέσα τους, αμέσως θα μας έρχονταν και δάκρυα.

Χωρίς τα δάκρυα όμως ούτε η σκληρότητα της καρδιάς μας μπορεί ποτέ να μαλακώσει, ούτε η ψυχή μας θ΄ αποκτήσει πνευματική ταπείνωση, ούτε θα καταφέρουμε να γίνουμε ταπεινοί.

Κι εκείνος που δεν έγινε ταπεινός δεν μπορεί να ενωθεί με το Πνεύμα το Άγιο. Κι εκείνος που δεν εξαγνίστηκε ώστε να ενωθεί μ΄ αυτό, ούτε τη θεωρία και τη γνώση του Θεού μπορεί να έχει, ούτε είναι άξιος να μαθαίνει μυστικά τις αρετές της ταπεινώσεως.

Άγιος Συμεών ο Νέος Θεολόγος

[toula]

Ο άγιος Πορφύριος για τον άγιο Ιωάννη της Κλίμακος

Σε μία από τις επισκέψεις μου στην Ελλάδα – διηγείται ο Αρχιεπίσκοπος Σιναίου κ. Δαμιανός – που πήγα να εξομολογηθώ στον γέροντα Πορφύριο, κρατούσε το βιβλίο του αγίου Ιωάννου της Κλίμακος – τότε είχε βγη η έκδοση του βιβλίου από την Ι. Μ. Παρακλήτου που είχε την ερμηνεία και το κείμενο – και μου λέει:

– Βρε, παιδί μου, αυτό δεν μπορεί… εγώ το έχω δει ποιος άγγελος είχε πιάσει το χέρι του και έγραφε.

– Τι έγραφε, Γέροντα;

Και προσπαθούσε να βρη ο Γέροντας ένα κομμάτι που τον είχε ιδιαίτερα εντυπωσιάσει, αλλά κάτι εκείνη την στιγμή μας διέκοψε και δυστυχώς δεν το επισημάναμε εκείνο το σημείο και μας διέφυγε εκείνη η λεπτομέρεια. Μετά καταλάβαμε ότι αυτό το σημείο της “Κλίμακος” τον είχε εντυπωσιάσει, διότι είχε δει ότι Άγγελος Κυρίου κατεύθυνε το χέρι του αγίου Ιωάννου.

Κάποτε που είδα τον Γέροντα Πορφύριο, μου είπε: «κοίταξε να δης, όταν θα έχης τον τρόπο και την δυνατότητα να πας πάνω στην Αγία Κορυφή, να πας ακριβώς σε εκείνο το σημείο (και μου περιέγραφε ακριβώς πού) και να κάτσης πάνω σε εκείνον τον βράχο, ο ήλιος να δύη όμως, να χτυπάη ο ήλιος το εκκλησάκι της Αγίας Κορυφής και εκεί θα δης πράγματα και θαύματα…». Αλλά αυτά μου είπε να μην τα λέω παντού.

Επειδή εγώ δεν ανέβαινα στην Αγία Κορυφή, το είπα στους πατέρες της Μονής μήπως κανείς πάει έχοντας τον πόθο και αξιωθεί να δη αυτά που έλεγε ο Γέροντας. Όταν το είπα αυτό στους πατέρες, κάποιος μου είπε ότι ο Πατριάρχης Ιεροσολύμων Νεκτάριος πρώην Επίσκοπος Σιναίου, αναφέρει στο βιβλίο του ότι υπάρχει ένα θαυμαστό σημείο κοντά στην Αγία Κορυφή όπου αν σταθής εκεί κατά την δύση του ηλίου βλέπεις εξαιρετικά πράγματα.

Από το βιβλίο: «Ο Όσιος Πορφύριος (Μαρτυρίες – Διηγήσεις – Νουθεσίες)». Α’. Μαρτυρίες. Έκδοση «Ενωμένη Ρωμηοσύνη», σελ. 180.

[toula]

Μακαριστός Αλβανίας: Η «τεχνητή νοημοσύνη» ποτέ δεν θα κατορθώσει να αντικαταστήσει την αγάπη

Ένα μεστό νοημάτων άρθρο του Μακαριστού Αρχιεπισκόπου Αλβανίας Αναστασίου

Η Ορθοδοξία βλέπει την ανάπτυξη των θετικών επιστημών και της τεχνολογίας με δοξολογία και ευχαριστία στον Θεό, που έχει δωρίσει στον άνθρωπο τη δυνατότητα να αναζητεί την αλήθεια, να ανακαλύπτει άγνωστες πτυχές της Δημιουργίας.

Αξίζει να υπογραμμισθεί ότι η Ορθόδοξη Εκκλησία έχει αποφύγει την προσπάθεια να κηδεμονεύσει την επιστημονική έρευνα και δεν λαμβάνει θέση για κάθε επιστημονικό επίτευγμα, όταν αυτό αναδύεται.

Η σύγχρονη τεχνολογία έχει διευκολύνει τον καθημερινό βίο, έχει συμβάλει στην αντιμετώπιση σοβαρών ασθενειών, στην πιο άνετη επικοινωνία των ανθρώπων, ενώ έχει προχωρήσει στην εξερεύνηση του σύμπαντος και πολλά άλλα.


Συγχρόνως, όμως, με την ευχαριστία μας και τον σεβασμό που αποδίδουμε στην επιστημονική έρευνα, είμαστε υποχρεωμένοι να επισημάνουμε και τους κινδύνους, οι οποίοι υποκρύπτονται σε ορισμένα επιστημονικά επιτεύγματα, τονίζοντας την αξιοπρέπεια του ανθρώπου και τον θείο του προορισμό.

Και αυτό, γιατί δεν μπορούν μόνες τους η επιστήμη και η τεχνολογία να αντιμετωπίσουν και να θεραπεύσουν όλα τα ανθρώπινα προβλήματα – ηθικά, συναισθηματικά, υπαρξιακά.

Η επιστήμη και η τεχνολογία δεν είναι σε θέση να καλύψουν, από μόνες τους, όλο το φάσμα των ανθρωπίνων ζητημάτων και πόθων.

Πολλές ελπίδες διακινούνται για τα επιτεύγματα τους˙ για παράδειγμα, η «τεχνητή νοημοσύνη» πολλαπλασιάζει τις δυνατότητες της νόησης˙ αλλά ο άνθρωπος δεν είναι μόνο νόηση.

Η «τεχνητή νοημοσύνη» ποτέ δεν θα κατορθώσει να αντικαταστήσει την αγάπη. Αυτή πάντα θα τροφοδοτείται από την πίστη˙ την κοινωνία με τον Θεό της αγάπης.

Αυτός ο μακρόκοσμος ο απέραντος του σύμπαντος και αυτός ο μικρόκοσμος ο εκπληκτικός που φέρουμε μέσα μας, είναι πράγματα τα οποία το μυαλό δεν μπορεί να τα συλλάβει πλήρως.

Είναι σαν να έχεις μια μεγάλη λεκάνη με μυρμήγκια, τα οποία τριγυρίζουν μέσα της – όλος τους ο κόσμος είναι αυτή η λεκάνη, τί να καταλάβουν από τον υπόλοιπο κόσμο;

Πρέπει, λοιπόν, και ο άνθρωπος να συνειδητοποιήσει ότι δεν μπορεί να αντιληφθεί τα πάντα, δεν είναι τόσο ικανός όσο φαντάζεται. Η αληθινή σοφία είναι γεμάτη ταπείνωση.

Δεν τα ξέρουμε όλα, δεν τα καταλαβαίνουμε όλα, δεν είμαστε οι σπουδαίοι που φανταζόμαστε.

Με δυο λόγια, η αναζήτηση της επιστήμης με στόχο την εξερεύνηση των μυστικών της δημιουργίας όσο και η πνευματική αναζήτηση της Εκκλησίας για προσέγγιση και επικοινωνία με τον Δημιουργό είναι δύο διαφορετικές μορφές αναζητήσεως της αλήθειας. Και οι δύο αποτελούν εκφράσεις δοξολογίας σε Εκείνον που είναι η Αλήθεια.

[toula]

Όταν ο Μακαριστός Αλβανίας συμμετείχε στην εξέγερση της Νομικής το 1973

Όταν ο Μακαριστός Αρχιεπίσκοπος Αλβανίας Αναστάσιος βοηθούσε τους εξεγερμένους φοιτητές της Νομικής.

Ο Μακαριστός Αρχιεπίσκοπος Αλβανίας στην περίοδο της Χούντας ήταν από τους ιερείς που αντιστάθηκαν στη βία και την διαστροφή της Χούντας. Δεν σιώπησε, δεν έμεινε ακίνητος πάνω απ’ τα χιλιάδες βιβλία του.

Τα τρόφιμα στους φοιτητές της Νομικής
Στις 21 Φεβρουαρίου του 1973, περίπου 3000-4000 φοιτητές καταλαμβάνουν το κτήριο της Νομικής Σχολής Αθηνών και καλούν τον λαό να συμπαρασταθεί στον αγώνα τους από την ταράτσα του κτηρίου. Τα γεγονότα αυτά θεωρούνται προάγγελος της εξέγερσης του Πολυτεχνείου.

Οι φοιτητές σήκωσαν στους ώμους τους το βάρος της αντίστασης κατά της Χούντας προσπαθώντας να ξυπνήσουν τον λαό, δείχνοντάς του ένα φωτεινό μονοπάτι αντίδρασης στο καθεστώς, ρισκάροντας την σωματική τους ακεραιότητα, ακόμη και τη ζωή τους. Είχαν προηγηθεί κι άλλες δράσεις, όμως αυτή φάνηκε να είναι η πιο σοβαρή που τρόμαξε, ίσως για πρώτη φορά, τους συνταγματάρχες.

Το απόγευμα της ίδιας μέρας, ξεκίνησαν οι πρώτες επαφές με τους συγκλητικούς ενώ πολύ γρήγορα το αίτημα της κατάληψης (να γυρίσουν πίσω οι συνδικαλιστές φοιτητές που η Χούντα είχε στρατέψει διακόπτοντας τις αναβολές λόγω σπουδών) έδωσε τη θέση του σε πολιτικά συνθήματα κατά της δικτατορίας. Το κίνημα έχει ριζοσπαστικοποιηθεί και ζητούσε την πλαισίωσή του από τον λαό της Αθήνας. Γύρω στις 3 τη νύχτα, οι προσπάθειες του Πρύτανη να εκτονώσουν την κατάσταση, ζητώντας από τους φοιτητές να εκκενώσουν το κτήριο, εξασφαλίζοντας μία ασφαλή (όπως ισχυρίστηκε ο ίδιος) αποχώρηση, πέφτουν στο κενό. Οι φοιτητές δεν δέχονται να φύγουν.

Ένα από τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι φοιτητές είναι η πείνα. Αποκλεισμένοι μέσα στο κτήριο της Νομικής ήδη για πολλές ώρες, δεν μπορούν να βρουν κάτι να φάνε.

Ο τότε επίσκοπος Ανδρούσης Αναστάσιος Γιαννουλάτος, καθηγητής Θεολογίας, μαζί με άλλους κληρικούς και φοιτητές της Θεολογίας (ο ιερέας Χρίστος Χριστοδούλου, ο διάκονος Τιμόθεος Λαγουδάκης κ.α.) προσπαθούν να περάσουν μέσα από τα μπλόκα της αστυνομίας και να δώσουν σακούλες με τρόφιμα στους φοιτητές. Η αστυνομία τους απωθεί.

Όπως αποκαλύπτει ο Διονύσης Μαυρογένης, στην εκπομπή «Εδώ και Σήμερα» (ΕΡΤ, 1982), οι κληρικοί καταφέρνουν να περάσουν «με κίνδυνο της ζωής τους, κάτω απ’ τα ράσα μερικά καρβέλια ψωμί και πρόσφορα, μέσα από μια τρύπα που είχαν ανοίξει οι φοιτητές και που ένωνε το νεκροτομείο με το αμφιθέατρο. Οι παπάδες αυτοί στάθηκαν πάντα στο πλευρό μας», θα πει χαρακτηριστικά ο Μαυρογένης.

Το περιστατικό επιβεβαιώνει ο δημοσιογράφος Μηνάς Παπάζογλου που συμμετείχε στην εξέγερση της Νομικής και μάλιστα προσθέτει ότι ο Αναστάσιος κατάφερε ν’ ανέβει επάνω στην Νομική και να δει τους φοιτητές.

Τέλος, ο Νίκος Μπίστης προσθέτει: «Και μας έδωσε τρόφιμα, μας εμψύχωσε κλπ.».

Στην ΕΣΑ
Μαρτυρίες υπάρχουν επίσης και για μία άλλη δράση του Αναστάσιου στην περίοδο της Χούντας. Με επανειλημμένες επισκέψεις του στο κολαστήριο της ΕΣΑ, ο τότε καθηγητής και επίσκοπος διαμαρτυρήθηκε για συνθήκες κράτησης των συλληφθέντων και συμπαραστάθηκε στους φοιτητές μαζί με τους γονείς τους.

«Εγώ τον θυμάμαι ακόμα περισσότερο μετά από μερικούς μήνες στην ΕΣΑ όταν είχε έρθει να διαμαρτυρηθεί για τις συνθήκες κράτησης», αναφέρει ο Νίκος Μπίστης, ενώ και ο Ανδρέας Αργυρόπουλος, στο βιβλίο του «Χριστιανοί και πολιτική δράση κατά την περίοδο της Δικτατορίας 1967-1974» αναφέρει: «Ο Αναστάσιος Γιαννουλάτος μαζί με τον πατέρα Γεώργιο Πυρουνάκη και το διάκονο Τιμόθεο Λαγουδάκη θα σταθεί στο πλευρό των συλληφθέντων φοιτητών της εξέγερσης της Νομικής, μαζί με τους γονείς τους τούς επισκέπτεται στο ΕΑΤ – ΕΣΑ και τους συμπαρίσταται. Στη συγκέντρωση της Νομικής ομάδα φοιτητών της Θεολογικής Σχολής, μεταξύ των οποίων ήσαν και μερικοί κληρικοί, δίνει ψήφισμα συμπαράστασης, το οποίο και διαβάζεται στους συγκεντρωμένους».

Να σημειωθεί ότι «ο Τιμόθεος Λαγουδάκης συνελήφθη και βασανίστηκε στο ΕΑΤ-ΕΣΑ και ένα χρόνο μετά, τον Ιούνιο του 1974, χάνει τη ζωή του σε ένα περίεργο τροχαίο ατύχημα μαζί με τον συναγωνιστή του κληρικό Παντελήμονα Κατσούλη».

[toula]

«Όταν προσεύχεστε, μη φλυαρείτε όπως οι ειδωλολάτρες, που νομίζουν ότι με την πολυλογία τους θα εισακουσθούν» (Ματθ. 6, 7), μας δίδαξε και τον τρόπο της προσευχής, δείχνοντας ότι το να εισακουσθεί η προσευχή εξαρτάται όχι από το πλήθος των λόγων, αλλά από την εγρήγορση του νου.
Εάν αγρυπνούμε, η Χάρη μας κάνει ναούς του Αγίου Πνεύματος, ώστε όλα να μας έρχονται πολύ εύκολα… οπουδήποτε κι αν είσαι, το θυσιαστήριο το έχεις μαζί σου… αφού συ ο ίδιος είσαι και ιερέας και θυσιαστήριο και θύμα που θυσιάζεται.
Γιατί όπου και να είσαι μπορείς να στήσεις τον βωμό δείχνοντας μόνο άγρυπνη διάθεση, και καθόλου δεν σε εμποδίζει ο τόπος ούτε ο καιρός, αλλά κι αν δεν γονατίσεις, κι αν δεν κτυπήσεις το στήθος και δεν σηκώσεις τα χέρια στον ουρανό, αλλά δείξεις μόνο θερμή διάνοια, η προσευχή σου είναι πλήρης.
Αυτό λοιπόν κάνε και συ: στέναξε πικρά, θυμήσου τα αμαρτήματά σου, κοίταξε ψηλά στον ουρανό, πες με το νου σου «ελέησόν με, ο Θεός…» και η προσευχή σου είναι πλήρης.
Διότι αυτός που είπε «ελέησόν με, ο Θεός…», έκανε εξομολόγηση· αυτός που είπε: «ελέησόν με…» έλαβε συγχώρηση των παραπτωμάτων, πέτυχε τη Βασιλεία των Ουρανών.
Άγιος Ιωάννης Χρυσοστομος.
(«Ο κόσμος της Προσευχής», εκδ. Κάλαμος, σ. 121-126)

[toula]

Το ήθος του ορθόδοξου κληρικού στη σύγχρονη εποχή οφείλει να είναι σύμφωνο με τις αιώνιες αρχές της Εκκλησίας, ενώ ταυτόχρονα να ανταποκρίνεται στις σύγχρονες προκλήσεις και ανάγκες της κοινωνίας.
Οι βασικές αρχές που πρέπει να διέπουν το ήθος του είναι οι εξής: Α) Πνευματικότητα και προσευχή: Ο κληρικός πρέπει να είναι άνθρωπος της προσευχής, της νηστείας και της μελέτης των Αγίων Γραφών και των Πατερικών κειμένων. Ο ίδιος πρέπει να αποτελεί ζωντανό παράδειγμα χριστιανικής ζωής, οδηγώντας το ποίμνιο με ταπεινότητα και αγάπη προς τον Χριστό.
Β) Ταπείνωση και αγάπη: Το ήθος του πρέπει να χαρακτηρίζεται από ταπείνωση, αποφεύγοντας την υπερηφάνεια και τον εγωκεντρισμό.
Η αγάπη προς τον πλησίον είναι η κεντρική αξία που καλείται να εκφράζει μέσα από το ποιμαντικό και κοινωνικό του έργο.
Γ) Ακεραιότητα και διαφάνεια: Σε έναν κόσμο που πλήττεται από τη διαφθορά και την υποκρισία, ο κληρικός πρέπει να διακρίνεται για την ειλικρίνεια, την τιμιότητα και την υπευθυνότητά του, τόσο στη διαχείριση των εκκλησιαστικών ζητημάτων όσο και στην προσωπική του ζωή.
Δ) Ποιμαντική μέριμνα και σύγχρονη κοινωνική ευαισθησία: Ο σύγχρονος κληρικός οφείλει να είναι κοντά στους ανθρώπους και στις ανάγκες τους, προσεγγίζοντας με διάκριση και κατανόηση τα προβλήματα της εποχής, όπως η φτώχεια, η ανεργία, τα οικογενειακά προβλήματα, η νεανική αποξένωση, η τεχνολογία και οι κοινωνικές αλλαγές.
Ε) Ευαγγελικό φρόνημα και κατήχηση: Η διδασκαλία του πρέπει να είναι εμπνευσμένη από το Ευαγγέλιο, με λόγο απλό και ουσιαστικό, ώστε να οδηγεί τους ανθρώπους στη μετάνοια και στη σωτηρία.
Η κατήχηση οφείλει να γίνεται με σύγχρονα μέσα αλλά πάντα με βάση την Ορθόδοξη Παράδοση.
ΣΤ) Σεβασμός προς την Εκκλησιαστική Παράδοση και προσαρμογή στις νέες συνθήκες: Χωρίς να προδίδει την Παράδοση, ο κληρικός πρέπει να αναζητά σύγχρονους τρόπους επικοινωνίας και διακονίας, αξιοποιώντας την τεχνολογία και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης με σύνεση και διάκριση.
Ζ) Συνεργασία και ενότητα: Πρέπει να προάγει την ενότητα μέσα στην Εκκλησία και να συνεργάζεται αρμονικά με τον επίσκοπο, τους συναδέλφους κληρικούς, αλλά και με τους λαϊκούς συνεργάτες, προωθώντας το έργο της Εκκλησίας σε πνεύμα ενότητας και αγάπης.
Το ήθος του σύγχρονου ορθόδοξου κληρικού είναι, επομένως, ένας συνδυασμός βαθιάς πνευματικότητας και ενεργής κοινωνικής παρουσίας, με στόχο τη μαρτυρία του Χριστού στον κόσμο.

[toula]

Κυριακή ΙΕ΄ Λουκά (Ζακχαίου)
ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΜΗΝΑ
«Ἦλθε γάρ ὁ υἱός τοῦ ἀνθρώπου ζητῆσαι καί σῶσαι τό ἀπολωλός». Ὁ Χριστός ἀναζήτησε καί ἡ ἀπολομένη «δραχμή» εὑρέθη. Ὁ Ζακχαῖος ἔσκαψε τό χωράφι σέ βάθος· κατέβηκε στόν ἔσω τῆς καρδίας ἄνθρωπο καί διά τῆς μετανοίας, ἀνεκάλυψε τόν πολύτιμον Μαργαρίτη. Κατενόησε ὅτι τά ἐπίγεια πράγματα, - ἐξουσία, πλούτη, ἡδονές- ἀλλοιώνουν τήν εἰκόνα τοῦ Θεοῦ καί ἐμποδίζουν τόν νοῦ νά ἐργαστεῖ τίς ἀρετές, ὥστε νά φτάσει ἡ ψυχή στό καθ’ ὁμοίωση. Σ’ αὐτήν τήν ἀλλοτριωμένην, ἀπό πλευρᾶς πνευματικῆς, κατάσταση πού εὑρίσκετο ὁ Ζακχαῖος πρίν συναντήσει τόν Ἰησοῦν, ἀφουγκράστηκε μέσα στήν καρδιά του νά ἐμφωλεύουν τά γνωρίσματα τῆς φθορᾶς καί τοῦ θανάτου.
Κατάλαβε ὅτι βαθιά θλίψη καί μελαγχολία συνοδεύουν τίς κινήσεις τῶν ψυχοσωματικῶν αἰσθήσεων τοῦ ἀνθρώπου, τοῦ εὑρισκομένου μακράν τοῦ Σωτῆρος. Στήν κρίσιμη γι’ αὐτόν στιγμή, ἔρχεται ὁ Χριστός. Τόν κοιτάζει ἐπάνω στή συκομορέα. Τοῦ φωτίζει τήν ψυχή· τήν καθαρίζει ἀπό τήν ἁμαρτία ἀνοίγοντας δρόμο καί προοπτική σωτηρίας στόν ἀνυποψίαστο, πρός ὥραν, ἀρχιτελώνη. «Σήμερον ἐν τῷ οἴκῳ σου δεῖ με μεῖναι».
Εὐθύς μυστικός ἀρραβῶνας συνάπτεται μεταξύ Χριστοῦ καί Ζακχαίου· γλυκοχαράζει ἡ Ἀνάσταση. «...ἰδού τά ἡμίση τῶν ὑπαρχόντων μου, Κύριε, δίδωμι τοῖς πτωχοῖς…»[1]. Ἡ ἐλεημοσύνη ἀπαλλάσσει τόν Ἀπόστολο Ζακχαῖο ἀπό τά βαρίδια τῆς ἐπιγείου δόξης καί τοῦ πλούτου· πτωχός πλέον κατά κόσμον πλουτίζει κατά Θεόν. «Εἶπε δέ πρός αὐτόν ὁ Ἰησοῦς ὅτι σήμερον σωτηρία τῷ οἴκῳ τούτῳ ἐγένετο».
Ἀπόστολος τοῦ Θεανθρώπου Ἰησοῦ ἀπό τοῦδε ὁ Ζακχαῖος, χριστοποίησε τά χαρίσματα τοῦ Παρακλήτου καί κατέστη αἰώνιον πρότυπον ἀληθοῦς μετανοίας καί ἐξομολογήσεως.
Ἡ σωτηρία πού ἔφερε ὁ Χριστός στόν κόσμον ἦταν καί εἶναι ἀπαλλαγή ἀπό τόν διάβολο, τόν θάνατο, ὅπως ἐπίσης καί ἀπό τίς σαρκικές ἐπιθυμίες. Αὐτό ὁ Ζακχαῖος τό κατενόησε εἰς βάθος. Δηλαδή ἡ παρηγοριά πού δίνει ἡ παρουσία τοῦ Χριστοῦ στόν ἄνθρωπο, στήν οἰκογένεια, εἶναι πραγματική· γίνεται προσιτή, κτῆμα στόν κάθε ἕνα πού θά θελήσει νά ἀκούσει τόν λόγο Του.
Ἐν τούτοις, ἀδελφοί, τό ἀπλωμένο «χέρι» τοῦ Τριαδικοῦ Θεοῦ καί τοῦ Σωτῆρος Ἰησοῦ Χριστοῦ ζητάει καί τήν δική μας ἀνταπόκριση. Ὁ Μεσσίας Ἰησοῦς ἐπιθυμεῖ, θέλει νά μάθουμε ὅτι ἡ ἀγάπη Του εἶναι μεγαλύτερη ἀπό τίς ἁμαρτίες μας, νά δεχτοῦμε ὅτι ἡ ζωή μαζί Του, εἶναι ἀπείρως καλύτερη ἀπό αὐτήν πού ζοῦμε ἄνευ τῆς ἀκτίστου Χάριτος.
Ἡ κατάθεση τῶν ἁμαρτιῶν μας, ἡ ἐξομολόγηση στό μυστήριο τῆς μετανοίας, ξεπλένει ἀλαφρώνει τήν βαριά καρδιά μας ὥστε νά δέχεται μέ ἀναστάσιμη χαρά τόν Κύριο τῆς Δόξης, κάτι πού ὁλοκληρώνεται κατ’ ἐξοχήν στό μυστήριο τῆς θείας Εὐχαριστίας.
Αὐτό τό μυστήριον τῆς μετανοίας, ἀδελφοί, ὅσον οὔπω ἀρχίζει. Τήν μεθ’ ἑπομένη Κυριακή εἰσερχόμεθα στό ἅγιον Τριώδιον· ἄραγε θά ἑορτάσουμε ἀληθινά τήν περίοδο αὐτή τοῦ ἁγιασμοῦ μας, μέ ἀποκορύφωμα τά Πάθη τοῦ Ἰησοῦ καί τήν λαμπροφόρον Ἀνάσταση; Δηλαδή τήν ἀληθινή μετάβαση ἀπό τή γῆ πρός τόν οὐρανό, ἀπαρχήν νέας βιοτῆς; (Ἅγιος Πορφύριος). Ἡ ἀπάντηση σαφῶς θά δοθεῖ ἐπί τοῦ πεδίου. «Ἰδού νῦν καιρός εὐπρόσδεκτος, ἰδού νῦν ἡμέρα σωτηρίας».
Σήμερα ὁ οἰκογενειάρχης-πατέρας ἅγιος Ζακχαῖος, γίνεται αἰτία σωτηρίας ὅλης τῆς οἰκογένειας. Καί λέμε ὁ πατέρας, ὄχι ὁ Α και ὁ Β, ὅπως ἀνόητα διαδίδεται ἐν μέσῳ τῶν ἀπίστων. Σήμερα ὁ Ζακχαῖος γίνεται παράδειγμα καί ὑπόδειγμα γιά ὅλους τούς οἰκογενειάρχες, ὅλες τίς εὐλογημένες οἰκογένειες (ἄνδρας-γυναίκα), πού διέπονται ἀπό ἀρχοντιά, λεβεντιά καί φιλότιμο. Δύο φύλα ἐποίησεν ὁ Θεός. Κάθε τί ἄλλο προέρχεται ἐκ τοῦ πονηροῦ· ἀπό βδελυρές καρδιές καί ἀκάθαρτα χείλη.
Οἱ ἀνοησίες τῆς Ν. Ἐποχῆς, ἐκτός ἀπό καταστροφή στήν οἰκογένεια, ὁδηγοῦν «στήν χώρα καί σκιά θανάτου» . Μόνον ἡ ἄπειρη θεία ἀγάπη ἔχει καί τήν δύναμη καί τήν θέληση νά σώσει τόν ἄνθρωπο, τήν οἰκογένεια, τόν κόσμο, ἀπό τήν μελαγχολία, τή θλίψη, τήν κατάθλιψη. Ἀπό τήν ἀρχή ὡς τό τέλος της ἡ σωτηρία ἀποτελεῖ δωρεά τῆς θείας Ἀγαθότητος καί σέ καμία περίπτωση δέν εἶναι ἀπόκτημα, δύναμη ἤ ἔργο τοῦ ἀνθρώπου ἤ οἰουδήποτε πολιτισμοῦ ἤ τάχα προόδου. Γι’ αὐτό καί ἡ διδασκαλία τοῦ Θεανθρώπου Ἰησοῦ στόν κόσμο, ὀνομάζεται διδασκαλία ἀληθείας, ζωῆς, ἀκτίστου Χάριτος.
Δέν ὑπάρχει, ἀδελφοί μου, ἀνθρώπινος πολιτισμός ἤ ἀνθρώπινο ἔργο ἤ ἀνθρώπινη φιλοσοφία καί Ἐπιστήμη, πού θά μποροῦσε νά σώσει τό γένος τῶν ἀνθρώπων ἀπό τήν κατάθλιψη, τήν ἀπελπισία καί τελικά τόν θάνατο.
Θεωροῦμε λοιπόν, ἁγία Γερόντισσα, ὅτι ἡ μοναδική ἀνθρώπινη πράξη πού ἔχει οὐσιώδη σημασία στήν ζωή τῶν ἀνθρώπων εἶναι ἡ πίστη στόν Χριστό Ἰησοῦ, ἡ πίστη δηλαδή στό ἔργο τῆς σωτηρίας πού Ἐκεῖνος ἐπετέλεσε καί ἐξακολουθεῖ ἀδιάκοπα νά ἐπιτελεῖ ἐν τῇ ἁγίᾳ Ὀρθοδόξῳ Ἐκκλησίᾳ.
Αὐτή ἡ πίστη εἶναι ἡ μοναδική ὀρθή, ὀρθόδοξη συμβολή μας στήν σωτηρία μας, ἤτοι ἀπαλλαγή ἀπό τήν ἁμαρτία, τόν θάνατο καί τόν διάβολο. Τό ζήσαμε σήμερα χριστιανοί μου μέσα ἀπό τήν εἰλικρινή μετάνοια καί ἐξομολόγηση τοῦ Ἀποστόλου Ζακχαίου. Τό ἀκοῦμε κάθε φορά ὅταν ἐρωτῶμεν τόν Κύριον πῶς θά σωθοῦμε; Ἐκεῖνος μᾶς θυμίζει τήν ἀνάγνωση τῶν γραφῶν, τίς ἐντολές· ὅπως ἀκριβῶς βεβαίωσε στόν Νεανίσκο, σέ ἄλλη περίπτωση, πού ἀπαντῶντας στόν ἸΗΣΟΥ εἶπε: «Ἀγαπήσεις Κύριον τόν Θεόν σου, ἐξ ὅλης τῆς καρδίας σου….»[2]· Ὁ ἐρωτῶν δηλαδή κατενόησε τήν ὀρθόδοξη ἀλήθεια. Καί ἡ αἰώνιος ἀπάντησις τοῦ Κυρίου καί Θεοῦ καί Σωτῆρος Χριστοῦ: «Ὀρθῶς ἀπεκρίθης[3]. Τοῦτο ποίει καί ζήσῃ». Πού σημαίνει σέ τελευταία ἀνάλυση: Ὀρθοδοξία· Ὀρθοπραξία· Zωή αἰώνιος.
Στόν Σωτῆρα καί Κύριο Ἰησοῦ Χριστό, ἡ Δόξα, ἡ Βασιλεία, τό Κράτος, ἡ προσκύνησις εἰς τούς αἰῶνας. Ἀμήν.
[1](Λουκ.ιθ’
[2](Λουκ.ι’, 27)
[3](Λουκ. ι’, 28)