Ψυχοφελή μηνύματα...

[toula]

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΜΕ ΤΙΣ ΤΗΓΑΝΙΤΕΣ ΠΑΤΑΤΕΣ, ΤΙΣ ΑΣΠΡΕΣ ΠΑΣΤΕΣ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΛΑΤΣΙΟ - Η Πρόνοια του Θεού στις λεπτομέρειες της
Αγαπούσε τις τηγανιτές πατάτες. «Το πιο ωραιότερο φαγητό!» έλεγε ο Γέροντας. «Τηγανιτή πατατίτσα!». Αλλ’ εκείνο το βράδυ που γύρισε από μία ομιλία, δεν άνοιξε ούτε το ψυγείο, γιατί το θυμόταν άδειο.
Πήγε να πέσει νηστικός, «σαν άνθρωπος πείναγα, δεν ξέρω μια λιγούρα», έλεγε. «Ρε, μάνα, αν ζούσες, κι ερχόμουν και σου ‘λεγα, μάνα, μού κάνεις πατατούλα που ξέρεις πόσο σ’ αγαπάω, αμέσως θα μου ‘κανες! Τώρα, θα πέσω στο κρεβάτι νηστικός…».
Έπεσε μ’ ένα μικρό παπλωματάκι, αλλά, «κάποια στιγμή κρύωνα, κρύωνα…», ώσπου ξυπνάει, είχε ξεπαγιάσει, «κοιτάω… ακούω τη μητέρα μου, που μου λέει (σ.σ. η κεκοιμημένη μητέρα του): Παιδί μου, θα κρυώσεις…».
Είχε καταλάβει νωρίτερα ότι κάποιος έρχονταν και τον σκέπαζε γιατί το πάπλωμα έπεφτε κι εκείνη τον σκέπαζε.
«Σ’ ευχαριστώ, μάνα! Σ’ ευχαριστώ, μάνα!».
Άκουσε, τότε, να του λέει η κεκοιμημένη μητέρα του:
«Παιδί μου, άκουσε να δεις, λες ότι πεινάς… Άνοιξε το ψυγείο και θα βρεις κάτι να φας. Ν’ ανοίξεις το ψυγείο και θα φας! Ακούς, τι σου λέω! Σήκω πάνω!».
Είπε, ο Γέροντας: «Να σηκωθώ… Τι να πάω να δω; Αφού δεν είχα τίποτα…». Είχε, όμως, ξεχάσει εκείνο το κουτάκι.
«Ένα κουτάκι τόσο (σ.σ. μικρό) σε μια τσαντούλα πλαστική», που δεν το είχε ανοίξει από την ώρα που το πήρε δώρο απ’ τους ανθρώπους γιατί υπέθεσε πως είχε μέσα πάστες από ένα ανδρόγυνο που ερχόντουσαν, «κι όταν ερχόντουσαν ξέρανε ότι μ’ άρεσαν οι πάστες οι άσπρες και μου έφερναν».
Τις είχε βάλει στο ψυγείο, χωρίς να τις ανοίξει. Τις είχε ξεχάσει εντελώς. «Α, οι πάστες!» λέει. «Μωρέ, θα τις φάω εγώ κι ας ανεβεί το ζάχαρο! Ανοίγω το κουτάκι και τι να δω;».
Έκπληκτος είδε μέσα στο κουτί, που πάντα είχε μέσα το γλυκό, «ένα κομμάτι κασέρι, σαλάμι, μια ντομάτα και ψωμί φρέσκο».
«Καλά, αυτοί ποτέ δε μου είχαν φέρει κολατσιό… Τι είναι αυτά; Πως τα φέρανε εδώ;».
Τα έφαγε και στύλωσε.
Την άλλη μέρα, πήρε στο τηλέφωνο την ευλαβή κυρία του ανδρογύνου για να λύσει την απορία του.
«Λέει, άχου πάτερ, σας σκεπτόμασταν!».
«Γιατί;» της λέει.
«Ήρθαμε και σας είδαμε, κι αντί να σας αφήσουμε τις πάστες, αφήσαμε το κουτί με το κολατσιό, που θα γυρίζαμε και θα καθόμασταν κάπου να φάμε!».
Η Πρόνοια του Θεού είναι γραμμένη για εμάς από μέρες, δευτερόλεπτα, περιόδους και χρόνια στις λεπτομέρειες της. Αν δεν χαλάγαμε το Σάββατο το βράδυ με τις αγωνίες μας, θα τρώγαμε άσπρη πάστα σήμερα το βράδυ.
Στη Μνήμη του Παππούλη Μας Γέροντος Νεκταρίου Βιτάλη
Εκοιμήθη + 08.02 2018

[toula]

“Στις 14 Σεπτεμβρίου 1932 ἔγινε στὸ Ἅγιον Ὅρος δυνατὸς σεισμός. Ἔγινε τὴν τετάρτη ὥρα τῆς νύχτας, κατὰ τὸ μέσον της ἀγρυπνίας τῆς Ὑψώσεως τοῦ Τιμίου Σταυροῦ. Βρισκόμουν στοὺς χορούς, κοντὰ στὸ ἐξομολογητήριο τοῦ πατρος Ὑφηγουμένου, ὁ ὁποῖος ἐκείνη τὴν ὥρα βρισκόταν δίπλα μου, ἔξω ἀπὸ τὸ ἐξομολογητήριο...
Ἀπὸ τὸ ἐξομολογητήριο ἔπεσε ἕνα τοῦβλο μὲ ἀσβέστη. Στὴν ἀρχὴ φοβήθηκα λίγο, ἀλλὰ γρήγορα ἡσύχασα καὶ λέω στὸ Γέροντα Ὑφηγούμενο: “Νά, ὁ ἐλεήμων Κύριος θέλει νὰ μετανοήσωμε. Καὶ βλέπαμε τοὺς μοναχοὺς καὶ κάτω στὸ ναὸ καὶ στοὺς χορούς, κι ἐλάχιστοι ἀπ’ αὐτοὺς φοβήθηκαν. Περίπου ἔξι βγῆκαν ἀπὸ τὴν ἐκκλησία, οἱ ἄλλοι ὅμως παρέμειναν στὰ στασίδια τους κι ἡ ἀγρυπνία συνεχίστηκε μὲ τὴν καθορισμένη τάξη καὶ τόσο ἤρεμα σὰν νὰ μὴν συνέβαινε τίποτε.
Καὶ σκέφτηκα: Πόσο μεγάλη χάρη Ἁγίου Πνεύματος ἔχουν οἱ μοναχοί, ὥστε νὰ μένουν ἥσυχοι σὲ τέτοιο σεισμό· γιατί ἔτρεμαν ὅλες οἱ τεράστιες οἰκοδομὲς τῆς Μονῆς [Μονὴ Ἁγίου Παντελεήμονος (Ρωσικό)], ἔπεφταν οἱ σοβάδες, κουνιόνταν οἱ πολυέλαιοι, τὰ καντήλια καὶ τὰ μανουάλια καὶ χτυποῦσαν στὸ καμπαναριὸ οἱ καμπάνες, χτύπησε ἀκόμα κι ἡ μεγαλύτερη καμπάνα (σχεδὸν δώδεκα τόνοι).
Καὶ σκεφτόμουν: Ψυχὴ ποὺ γνώρισε τὸν Κύριο δὲν φοβᾶται τίποτε, ἐκτὸς ἀπὸ τὴν ἁμαρτία καὶ προπαντὸς τὴν ἁμαρτία τῆς ὑπερηφάνειας. Γνωρίζει πῶς ὁ Κύριός μας ἀγαπᾶ· κι ἂν Αὐτὸς μας ἀγαπᾶ, τότε τί νὰ φοβηθοῦμε;
Ὁ ἐλεήμων Κύριός μας νουθετεῖ:
– Παιδιά μου, μετανοεῖτε καὶ ζῆτε μὲ ἀγάπη, γίνετε ὑπάκουοι καὶ ἐγκρατεῖς καὶ μάθετε ἀπὸ μένα τὴν πραότητα καὶ τὴν ταπείνωση, καὶ οἱ ψυχές σας θὰ βροῦν ἀνάπαυση"
(Ἀπὸ τὸ βιβλίο “Ὁ Ὅσιος Σιλουανὸς ὁ Ἀθωνίτης”)

[toula]

«Στα σαράντα τέσσερά μου χρόνια ο Θεός μου φανέρωσε αυτό, που θα με κράταγε μέχρι τέλους της ζωής μου σταθερό στη στενή και τεθλιμμένη οδό, που είχα επιλέξει:
Το της «ατιμίας πόμα καθάρσιον» που λέει και ο Άγιος Ιωάννης ο Σιναϊτης.
Από τότε μέχρι την τελευταία μου αναπνοή ούτε στιγμή δε μ΄ άφησε η συκοφαντία, η προσβολή, η περιφρόνηση.
Δε θέλω να σου μιλήσω ούτε για περιστατικά, ούτε για πρόσωπα.
Μπορεί να σε σκανδαλίσω με λογισμούς αγανάκτησης και κατάκρισης.
Δε θα μπορέσεις έτσι να καταλάβεις, ότι και τη συκοφαντία και την προσβολή και την περιφρόνηση έφτασα να τ΄ αγαπήσω.
Απορείς;
Κι όμως, έμαθα να τα βλέπω σαν τα καρφιά του σταυρού μου.
Αυτή ήταν η οδός της ανάστασής μου.
Να ΄ναι ευλογημένα. Με μάθαν ν΄ αγαπώ, απαλλαγμένος από την αγωνία να αρέσω, να γοητεύω, να τιμώμαι.
Με μάθαν να στρέφω το βλέμμα στους ταπεινούς και καταφρονεμένους, στους απλούς, καθημερνούς και ανώνυμους ανθρώπους, στο χρυσάφι της γης»
Άγιος Νεκτάριος

[toula]

Ήταν Δεκέμβριος του '87..
Περπατά στο δρόμο ένας χριστιανός.
Έξω από μια εκκλησία ένας ζητιάνος σχεδόν γυμνός, παραμονές των εορτών, χειμώνας, σαρακοστή Χριστουγέννων είπαμε,
το κρύο τσουχτερό, κρυώνει.
Τον βλέπει ο χριστιανός, τον λυπάται, βγάζει από πάνω του το μάλλινο χοντρό σακάκι και το βάζει στο ζητιάνο.
-Ευχαριστώ του λέει εκείνος και απλώνει ο ζητιάνος το χέρι και του δίδει ένα κομμάτι αντίδωρο τυλιγμένο σ’ ένα χαρτί.
Το πήρε αυτός γεμάτος απορία και όπως ήταν νηστικός το έφαγε...
Τότε..
Ω, τι ήταν αυτό!
Τι θεία ευφροσύνη ήταν αυτή!
Τι αγαλλίαση!
Πλημμύρισε ολόκληρος!
Όλο του το σώμα άστραψε σαν το φως!
Και ας μην είχε ούτε καν ήλιο.
Γεμιςε και από υπερακατάληπτον ευωδίαν...
Ένοιωσε νέος άνθρωπος, σα να πετά, αλλιώτικος,
όλα του γύρω άλλαξαν, έγιναν πανέμορφα,
όλοι του οι άνθρωποι του φαινόταν όμορφοι,
ήθελε να τους αγκαλιάσει, να τους βάλει μέσα στην καρδιά του,
τα σπίτια, τα μάρμαρα, οι δρόμοι, τα αυτοκίνητα, το καυσαέριο, τα πάντα, όλα άστραφταν, άστραφταν από αγάπη…
Έμεινε ακίνητος για πολλή ώρα, ποιος ξέρει πόσην ώρα,
απολαμβάνοντας αυτή τη θεία δωρεά...
Τελικά γύρισε προς το ζητιάνο...
Έλειπε!...
Και στη θέση του ζητιάνου ήταν ριγμένο το σακάκι του.
Το πήρε, το αγκάλιασε σφιχτά...
Για μια βδομάδα δεν έφαγε ούτε μια μπουκιά ψωμί...
Δεν ήπιε ούτε μια σταγόνα νερό...
Μόνον κάθε πρωί κοινωνούσε, χωρίς να παίρνει αντίδωρο.
Τον είχε υπερχορτάσει η ελεημοσύνη...Η θεία ελεημοσύνη...
Ο χριστιανός αυτός που έλαβε τόσο πλούσια την θεία δωρεά,
δεν ήτο ούτε θρησκόληπτος, ούτε πλανεμένος.
Αντιθέτως μάλιστα δεν είχε καμιά σχέση με την Εκκλησία.
Τριάντα τουλάχιστον χρόνια είχε να κοινωνήσει.
Για εκκλησιασμό δεν πήγαινε παρά μόνο σε γάμους, βαπτίσεις, μνημόσυνα και λοιπά. Αδιάφορος και καμιά φορά και πολέμιος της Εκκλησίας και του κλήρου.
Κανέναν επαίτη δε βοηθούσε ποτέ, διότι τους θεωρούσε απατεώνες και επαγγελματίες.
Αλλά η εσωτερική παρόρμησις να βγάλει το σακάκι του και να τυλίξει τον γυμνό,
ήτο άνωθεν,
δεν μπορεί μέχρι σήμερα να την ερμηνεύσει.
Αλλά ανταποκρίθηκε θετικά.
Ήτο γι’ αυτόν η κλήσις για τον αναβαπτισμό του...
Ήτο η δική του Πεντηκοστή, η δική του Δαμασκός..
... (ΔΑΜΑΣΚΟΣ= Σε αυτή την πόλη έλαβε χώρα η μεταστροφή και θεία κλήση του αποστόλου Παύλου από διώκτη σε χριστιανό
με την όραση του ακτίστου φωτός και την προσωρινή του τύφλωση.)
Όταν πήρε το σακάκι λοιπόν, , το κράτησε σφιχτά επάνω του.
Τέτοια δύναμη έπαιρνε απ’ αυτό, σαν να ήταν ο χιτώνας του Κυρίου...
Μπήκε στην εκκλησία.
Μετά την εξομολόγηση και τον κανόνα που πήρε, ζει με φόβον Θεού
και ποιος ξέρει αν δεν προβάλλει ο Θεός δια μέσω αυτού
έναν νέον απόστολο του Ευαγγελίου του, έναν νέον ομολογητή και μάρτυρα.
-"Αδελφοί μου, θα πω τον λόγον του Κυρίου, της Αγίας Γραφής:
Ελεείτε χριστιανοί, ελεείτε...
Πάντοτε έλεος με αγάπη.
Με όποιον τρόπον θέλετε.
Αλλά πάντα με αγάπη...
Αμήν, γένοιτο.
Είθε ο Θεός να δώσει σε όλους εμάς και στον καθένα χωριστά με όποιο μέσον και με όποιο τρόπο θελήσει Εκείνος.
Να γίνει σάς εύχομαι η ψυχή σας χωρητικό δοχείο της χάριτος... !
Αμήν. Αμήν γιά πάντα..."

[toula]

"Όταν λέτε την ευχή Κύριε Ιησού Χριστέ.."
Το παν είναι ο έρωτας στον Χριστό.
Άμα η ψυχή σας επαναλαμβάνει με λατρεία, με πόθο τις πέντε λέξεις “Κύριε Ιησού Χριστέ, ελέησόν με”, δεν χορταίνει.
Είναι λέξεις αχόρταστες! Σ’ όλη σας την ζωή να τις λέτε, κρύβουν τόσους χυμούς!
Κι όταν λέτε την ευχή “Κύριε Ιησού Χριστέ, ελέησόν με”, να την λέτε αργά, ταπεινά, απαλά, με θείο Έρωτα.
Με γλυκύτητα να λέτε το όνομα του Χριστού. Να λέτε μία-μία τις λέξεις:
“Κύριε … Ιησού … Χριστέ … ελέησόν με”, απαλά, τρυφερά, αγαπητικά.
Ο τελειότερος τρόπος προσευχής είναι ο σιωπηλός. Εκεί γίνεται η πιο αληθινή λατρεία..
Όσιος Πορφύριος
Μαρτυρίες – Διηγήσεις – Νουθεσίες

[toula]

«Νά ἐργάζεσαι μέσα στό ἐργαστήριο σου σάν νά βρίσκεσαι μέσα σέ μοναστήρι!
Γιατί τήν ἡσυχία θά μᾶς τήν προσφέρουν ὄχι οί κατάλληλοι τόποι, ἀλλά ὁ προσεκτικός τρόπος ζωῆς».
Ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστόμου

[toula]

"Μάθε ότι έτσι έρχεται σε σένα το έλεος του Θεού.."
Απόφυγε την περιέργεια, τα κουτσομπολιά και οτιδήποτε περιττό που δεν σε αφορά. Κάθε μέρα ετοιμάσου για πειρασμούς και θλίψεις, για κάθε είδους προσβολές, συκοφαντίες και τα παρόμοια. Μάθε ότι έτσι έρχεται σε σένα το έλεος του Θεού.
Για την υπομονή σε όλα θα σταθείς στην τάξη των μαρτύρων και χωρίς άλλους αγώνες θα αξιωθείς της Βασιλείας των Ουρανών.
~Άγιος Σεραφείμ Ρομάντσιωφ της Μονής Γκλινσκ

[toula]

Γέροντας Πορφύριος Καυσοκαλυβίτης
Όταν είχε κοιμηθεί ο Γέροντας Πορφύριος, ήρθε μια κοπέλα από την Αυστραλία για να τον επισκεφθεί. Δεν ήξερε ότι είχε πεθάνει.
Όταν ήρθε στο μοναστήρι, είδε ότι έξω υπήρχε κόσμος, βρήκε την πόρτα ανοιχτή και ανέβηκε τροχάδην επάνω στο κελλάκι του. Είδε παραδόξως, τον Γέροντα να κάθεται στο κρεβάτι, μίλησε μαζί του αρκετή ώρα, είπε ότι ήθελε να πει, πήρε τις απαντήσεις και, πολύ χαρούμενη, κατέβαινε την σκάλα.
Εκείνη την στιγμή εμφανίστηκε μια αδελφή. Εν τω μεταξύ η πόρτα ήταν κλειστή. Της λέει:
-Εσύ πως βρέθηκες μέσα; Πως μπήκες;
Και απαντάει η κοπέλα:
-Να. Δεν είχε κόσμο έξω, βρήκα την πόρτα ανοιχτή και ανέβηκα επάνω και μίλησα του Γέροντα. Δεν είχε κανέναν.
Της λέει:
-Μα πως; Μίλησες στον Γέροντα;
Λέει:
-Ναι.
-Μα ο Γέροντας, της λέει, έχει πεθάνει.
-Τι λες; Αφού ο Γέροντας είναι επάνω!
Και γυρίζει απότομα πάλι επάνω τροχάδην, να δει τον Γέροντα. Ανεβαίνει επάνω, άδειο το κελλί, στρωμένο το κρεβατάκι του… Και τότε ξέσπασε σε λυγμούς, που αυτή είχε δει τον Γέροντα και μίλησε, ενώ ήδη ο Γέροντας είχε κοιμηθεί!
Από το βιβλίο: «Ανθολόγιον Θαυμάτων – Αγίου Πορφυρίου Καυσοκαλυβίτου».

[toula]

«Ο άγιος άνθρωπος μαζεύει τον πόνο των ανθρώπων και δίνει χαρά.
Ο κοσμικός, μαζεύει χαρά και δίνει πόνο»
Γέροντας Εφραίμ Αριζόνας

[toula]

"Ο μεγάλος υιός του εύσπλαχνου Πατέρα και οι Πατέρες της Εκκλησίας μας."
Ας ρίξουμε μία ματιά και στον πρεσβύτερο και όχι μονάχα στον νέο άσωτο γιο!
• Άγιος Ιωάννης Χρυσόστομος (4ος αιώνας)
Τον χαρακτηρίζει "άχαρι και αχάριστο" επειδή δεν αναγνωρίζει την αγάπη του Πατέρα.
Τον θεωρεί "υπερήφανο και φθονερό", αφού λυπάται για την αποκατάσταση του αδελφού του.
Βλέπει σε αυτόν ένα σύμβολο των Ιουδαίων που εναντιώθηκαν στη σωτηρία των εθνικών.
• Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς (14ος αιώνας)
Λέει ότι "ζει κοντά στον Πατέρα, αλλά όχι πραγματικά ενωμένος μαζί Του", γιατί δεν έχει την ίδια αγαπητική διάθεση.
Βλέπει στον μεγαλύτερο γιο την εικόνα του ανθρώπου που πράττει το καλό τυπικά, αλλά χωρίς αγάπη και ταπείνωση.
• Άγιος Εφραίμ ο Σύρος (4ος αιώνας)
Τον χαρακτηρίζει "ζηλότυπο και μικρόψυχο", αφού δεν αντέχει τη χαρά του αδελφού του.
Θεωρεί ότι είναι "αιχμάλωτος της αυταρέσκειας", αφού δεν συνειδητοποιεί ότι όσα έχει, είναι δώρα του Πατέρα.
• Άγιος Πορφύριος ο Καυσοκαλυβίτης (20ός αιώνας)
Λέει ότι ο μεγάλος γιος "είναι σαν τους ανθρώπους που κάνουν το καλό, αλλά έχουν σκληρή καρδιά".
Θεωρεί ότι είναι "θρησκευόμενος, αλλά χωρίς την αληθινή χαρά του Θεού".
• Άγιος Παΐσιος ο Αγιορείτης (20ός αιώνας)
Τον χαρακτηρίζει "άνθρωπο που έχει καλή ζωή, αλλά όχι πνευματική διάκριση".
Λέει ότι μοιάζει με "χριστιανούς που νηστεύουν, προσεύχονται, αλλά δεν συγχωρούν".
• Άγιος Αυγουστίνος (4ος-5ος αιώνας)
Τον περιγράφει ως "άνθρωπο της δικαιοσύνης, αλλά χωρίς αγάπη".
Θεωρεί ότι "συμβολίζει τον Ιουδαϊκό λαό, που δεν δέχτηκε τους αμαρτωλούς και τους εθνικούς".
Λέει ότι η στάση του δείχνει "έναν άνθρωπο που δεν κατανοεί τη χάρη του Θεού".
• Μέγας Βασίλειος (4ος αιώνας)
Αναφέρει ότι "ζει στον οίκο του Πατέρα, αλλά ως ξένος", γιατί δεν έχει την ίδια καρδιά.
Τον χαρακτηρίζει "εγωιστή και ανυπάκουο", αφού αρνείται να συμμετάσχει στη χαρά του Πατέρα.
Βλέπει ότι "ενώ δεν αμάρτησε εξωτερικά, μέσα του δεν είναι ενωμένος με τον Πατέρα".
• Άγιος Κύριλλος Αλεξανδρείας (4ος-5ος αιώνας)
Τον αποκαλεί "σκληρό και πνευματικά τυφλό", γιατί δεν κατανοεί τη μετάνοια του αδελφού του.
Θεωρεί ότι "συμβολίζει τον άνθρωπο που νομίζει ότι η αρετή του τον καθιστά ανώτερο".
Λέει ότι "αντιπροσωπεύει την ψυχή που μένει στον τύπο και όχι στο πνεύμα του Νόμου".
• Άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός (8ος αιώνας)
Τον βλέπει ως "άνθρωπο που έχει καλή διαγωγή, αλλά δεν έχει το φρόνημα του Χριστού".
Λέει ότι είναι "τυφλωμένος από τη δική του αρετή".
Τον θεωρεί παράδειγμα "του θρησκευόμενου ανθρώπου που δεν συγχωρεί".
• Άγιος Συμεών ο Νέος Θεολόγος (10ος-11ος αιώνας)
Τον χαρακτηρίζει "ευσεβή εξωτερικά, αλλά χωρίς θεία χάρη".
Θεωρεί ότι "ο άνθρωπος που δεν συμμετέχει στη χαρά του Πατέρα, είναι ήδη μακριά Του".
Μιλά για "τη μορφή της κρυφής υπερηφάνειας, που καταστρέφει ακόμα και την καλή ζωή".
● Γενική Πατερική Διδασκαλία.
Οι Πατέρες συμφωνούν ότι ο μεγαλύτερος γιος συμβολίζει τον άνθρωπο που ζει σωστά εξωτερικά, αλλά του λείπει η εσωτερική μετάνοια, η ταπείνωση και η αγάπη. Δεν είναι ένας ανοιχτά αμαρτωλός, αλλά δεν έχει την καρδιά που θέλει ο Θεός.
Έτσι, πολλοί Πατέρες τον συνδέουν με:
-Τους Ιουδαίους που δεν δέχτηκαν τους εθνικούς.
-Τους χριστιανούς που τηρούν τον νόμο αλλά χωρίς αγάπη.
-Τους ανθρώπους που έχουν αρετές, αλλά πέφτουν στην υπερηφάνεια.
Όλοι αυτοί οι Πατέρες επισημαίνουν ότι η ζωή κοντά στον Πατέρα δεν αρκεί αν δεν συνοδεύεται από αγάπη και ταπείνωση.