"Αγιον Ορος" Χριστιανικό Ορθόδοξο Φόρουμ

Από πότε αρχίζει η συγγνώμη (;)

Η συγνώμη αρχίζει από τὴ στιγμὴ κατὰ τὴν ὁποία, ἀναγνωρίζοντας τὸ εὔθραυστο τῶν ἄλλων, ὅπως ἀναγνωρίζω καὶ τὸ δικό μου, τὴν ἀνάγκη τους γιὰ προστασία καὶ βοήθεια, γιὰ εὐσπλαχνία, εἶμαι προετοιμασμένος νὰ φέρω μαζί τους τὸ φορτίο τῆς ἀδυναμίας τους, τὸ εὐάλωτο τῆς ἁμαρτωλότητάς τους.

Μητροπολίτη Σουρόζ Αντώνιου Bloom

Ἡ συγνώμη ἀρχίζει τὴ στιγμὴ ποὺ ἀποφασίζω νὰ ἀνέχομαι τοὺς ἀδελφούς μου, χωρὶς νὰ περιμένω νὰ ἀλλάξουν, νὰ τοὺς ἀνέχομαι ὅπως εἶναι, νὰ κάνω ἐλαφρότερο τὸ φορτίο τους, ὥστε κάποτε ἡ ἀλλαγή τους νὰ καταστεῖ ἐφικτή.

Ἡ προϋπόθεση πάντως τῆς συγνώμης βρίσκεται μέσα μου: εἶναι ἡ προθυμία μου νὰ ἀναλάβω αὐτὸν τὸν σταυρό, αὐτὸ τὸ φορτίο, ὥστε οἱ ἄλλοι νὰ θεραπευθοῦν ἢ τουλάχιστον νὰ προστατευθοῦν ἀπέναντι στὸ κακό. Αὐτὸ εἶναι κάτι ποὺ μπορεῖ νὰ τὸ κάνει ὁ καθένας, δὲν χρειάζεται παρὰ μία στιγμὴ κατανόησης, ἀποφασιστικότητα καὶ καλὴ θέληση. Ὅλοι μας ἔχουμε δίπλα μας ἀνθρώπους ποὺ δύσκολα ἀνεχόμαστε, ποὺ εἶναι αἰτία ταλαιπωρίας, δυστυχίας καὶ θυμοῦ· μποροῦμε νὰ ἀκυρώσουμε αὐτὸ τὸ θυμὸ καὶ νὰ ξεπεράσουμε τὴ δυστυχία ἂν κάνουμε τὸ καθῆκον μας, τὸ καθῆκον τῆς ζωῆς μας, τὸ ἔργο μας, ποὺ εἶναι νὰ κουβαλᾶμε μαζί τους τὸ φορτίο, νὰ εἴμαστε αὐτοὶ πού, πληγωμένοι καὶ προσβεβλημένοι καὶ ἀποδιωγμένοι, θὰ στραφοῦμε στὸν Κύριο καὶ θὰ ποῦμε: “Κύριε, συγχώρησε, γιατί δὲν μνησικακῶ, θέλω νὰ γίνω καὶ νὰ παραμείνω στέρεος μ’ αὐτὸν τὸν ἄνθρωπο στὴν ἀδυναμία του καὶ στὴν ἁμαρτωλότητά του. Δὲν θὰ σταθῶ κριτικὰ ἀπέναντί του, κι ἂν ἐγὼ δὲν εἶμαι ἀκόμη ἱκανὸς νὰ τὸ κάνω, κάνε το Ἐσὺ γιὰ μένα: μὴ μοῦ καταλογίσεις τὴν κρίση, μὴ μοῦ καταλογίσεις τὴν κατάκριση ποὺ μὲ τραχύτητα πρόφερα, μὴν ὑποστηρίξεις τὸν θυμό μου. Στάσου δίπλα σ’ αὐτὸν ποὺ ἔσφαλε, ἐπειδὴ αὐτὸς ἢ αὐτὴ ἔχει ἀνάγκη βοήθειας, συγχώρησης καὶ θεραπείας γι’ αὐτὸ ἀκριβῶς τὸ λόγο “.

Ἐκεῖ ἀρχίζει ἡ συγνώμη, κι ἂν δὲν ἀρχίσει ἐκεῖ δὲν θὰ μπορέσει νὰ ἐξελιχθεῖ σὲ τίποτα ἄλλο. Σηκώνουμε τὸ φορτίο ὁ ἕνας τοῦ ἄλλου, ἀποδεχόμαστε τὴν ἀλληλεγγύη μὲ ἐκείνους ποὺ ἔσφαλαν καὶ σφάλλουν, τοὺς ἀγαποῦμε “ἐν καινότητι” ζωῆς καὶ μόνον τότε ἡ συγχώρηση γίνεται αὐτὴ ποὺ πρέπει νὰ εἶναι: μία πράξη μεσιτείας ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ, μία πράξη ποὺ γιατρεύει καὶ μεταμορφώνει. Αὐτὴ τὴν ἀρχὴ τῆς συγνώμης ὅλοι μποροῦμε νὰ τὴν κάνουμε, εἶναι μέσα στὶς δυνάμεις μας νὰ ἀναλάβουμε αὐτὸ τὸ ἔργο. Ἂς κάνουμε λοιπὸν ὅ,τι μποροῦμε, καὶ ἂς ἀφήσουμε τὸ Θεὸ νὰ πραγματοποιήσει μέσα μας, γιά μᾶς, καταμεσῆς τῆς ζωῆς μας, αὐτὸ ποὺ ξεπερνᾶ τὴ καλή μας θέληση, ὥστε νὰ χτίσουμε σιγὰ-σιγὰ τὴ βασιλεία τῆς ἀμοιβαίας ἀγάπης, μιὰ βασιλεία ποὺ εἶναι ἀληθινὰ Βασιλεία τοῦ Θεοῦ.

Πηγή: agiazoni.gr/ Ησυχαστήριο Αγίας Τριάδος

Η μητέρα μου για να με δοκιμάσει αν νηστεύω με την καρδιά μου, μου έλεγε καμιά φορά κατά τη διάρκεια της σαρακοστής:
– Παιδί μου Ιάκωβε, είσαι τόσο αδύνατος! Φάε ένα αυγουλάκι να δυναμώσεις.
– Αν φάω μητέρα αυγό της απαντούσα, δεν θα καταλάβω Ανάσταση.
Εγώ θέλω να φάω το πασχαλινό αυγό για να καταλάβω Πάσχα.
Και όταν τελείωνε η Σαρακοστή κι ερχόταν το Πάσχα, μετά την Ανάσταση δεν έτρωγα αμέσως το αυγό, αλλά το έπαιρνα κι έβγαινα από το χωριό, έξω στο ύπαιθρο, στην εξοχή, όπου μέσα στις ερημικές λαγκαδιές έψαλλα το ”Χριστός Ανέστη” και τ΄αναστάσιμα τροπάρια μ’ όλη τη δύναμη της ψυχής μου, με πόθο και κατάνυξη, ώσπου έφθανε σχεδόν μεσημέρι.
Τότε καθόμουν και έτρωγα το πασχαλινό αυγό και μου φαινόταν ότι μοσχοβολούσε.
Ένας Άγιος Γέροντας ο μακαριστός π. Ιάκωβος( Τσαλίκης) .

Ἀς νηστεύσουμε νηστείαν δεκτή καὶ εὐάρεστη
στον Κύριο·
νηστείαν ἀληθινήν, ἀποξένωσιν παντὸς κακοῦ.
Νὰ ἀπομακρυνθοῦμε ἀπὸ τὴν πλάνη,
νὰ χαλιναγωγήσωμε τὴ γλῶσσα,
νὰ ἀποστραφοῦμε τὸν θυμό,
νὰ ἀποκοποῦμε ἀπὸ τὶς ἐπιθυμίες ποὺ σκοτίζουν τὴν ψυχή,
ἀπὸ τὴν καταλαλιὰ, τὸ ψεῦδος καὶ τὴν ἐπιορκία.
Ἡ ἔλλειψή τους – αὐτὴ εἶναι νηστεία ἀληθινή,
καὶ θυσία ποὺ εὐφραίνει τὸν Θεό.
Ἀς ἀρχίσουμε τὸν καιρὸ τῆς Νηστείας μὲ χαρμόσυνη καρδιά,
παραδίδοντας τοὺς ἑαυτοὺς μας σὲ πνευματικοὺς ἀγῶνες.
Ἀς καθαρίσουμε τὴν ψυχή,
ἀς ἁγνίσουμε τὸ σῶμα·
ὅπως νηστεύουμε ἀπὸ τροφές,
ἔτσι νὰ νηστεύσουμε καὶ ἀπὸ κάθε πάθος.
Ἀντὶ γιὰ γεύματα,
νὰ γευθοῦμε τὶς ἀρετὲς τοῦ Πνεύματος·
καὶ μένοντας σ’ αὐτὲς μὲ πόθο καὶ προσδοκία,
νὰ ἀξιωθοῦμε ὅλοι νὰ ἴδουμε
τὸ πάνσεπτο Πάθος τοῦ Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ μας
καὶ τὸ ἅγιο Πάσχα,
ὄχι μόνο μὲ τὰ μάτια,
ἀλλὰ μὲ καρδιά ποὺ ἀναγαλλιάζει πνευματικῶς.
[Από τις ακολουθίες της ημέρας]
Panteleimon Krouskos

ΕΛΑΜΨΕΝ Η ΧΑΡΙΣ ΣΟΥ ΚΥΡΙΕ
H περίοδος της Μεγάλης Τεσσαρακοστής είναι περίοδος προετοιμασίας για τον εορτασμό της Αναστάσεως του Χριστού. Είναι το ζωντανό σύμβολο ολόκληρης της ζωής του ανθρώπου, που πρόκειται να πληρωθεί με τη δική του ανάσταση από τους νεκρούς μαζί με τον Χριστό. Είναι περίοδος ανανέωσης της αφιέρωσης: προσευχής, νηστείας, ελεημοσύνης. Είναι καιρός μετανοίας, πραγματικής ανανέωσης του νοός, των καρδιών και πράξεών μας εναρμονιζόμενοι με τον Χριστό και τη διδασκαλία του. Είναι ο καιρός, κυρίως, για επιστροφή στις μεγάλες εντολές της αγάπης του Θεού και του πλησίον.
Στην Ορθόδοξη Εκκλησία, η Μεγάλη Τεσσαρακοστή δεν είναι περίοδος σκυθρωπότητας και νοσηρότητας. Αντιθέτως, είναι καιρός αγαλλιάσεως και καθαρότητος. Καλούμαστε «ν’ αλείψουμε την κεφαλή μας» και «να καθαρίσουμε τα σώματα και τις ψυχές μας». Οι πρώτοι ύμνοι της πρώτης ακολουθίας της Μεγάλης Τεσσαρακοστής δίνουν τον σωστό τόνο της περιόδου:
«Τὸν τῆς Νηστείας καιρὸν φαιδρῶς ἀπαρξώμεθα πρὸς ἀγῶνας πνευματικοὺς ἑαυτοὺς ὑποβάλλοντες, ἁγνίσωμεν τὴν ψυχήν, τὴν σάρκα καθάρωμεν, νηστεύσωμεν ὥσπερ ἐν τοῖς βρώμασιν ἐκ παντὸς πάθους, τὰς ἀρετὰς τρυφῶντες τοῦ Πνεύματος· ἐν αἷς διατελοῦντες, πόθῳ ἀξιωθείημεν πάντες κατιδεῖν τὸ πάνσεπτον Πάθος Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ καὶ τὸ ἅγιον Πάσχα, πνευματικῶς ἐναγαλλιώμενοι.
Ἔλαμψεν ἡ χάρις σου, Κύριε, ἔλαμψεν ὁ φωτισμὸς τῶν ψυχῶν ἡμῶν· ἰδοὺ καιρὸς εὐπρόσδεκτος, ἰδοὺ καιρὸς μετανοίας» (Ύμνοι του εσπερινού).
Τη μετάνοιά μας ζητεί ο Θεός, όχι τις τύψεις μας. Λυπόμαστε για τις αμαρτίες μας, αλλά το πράττουμε εν χαρά για το έλεος του θεού. Απονεκρώνουμε τη σάρκα μας, αλλά το κάνουμε με τη χαρά της Αναστάσεως εις ζωήν αιώνιον. Ετοιμαζόμαστε κατά τη διάρκεια της Σαρακοστής για την Ανάσταση, τόσο του Χριστού όσο και της δικής μας.
π.Θ.Χόπκο

Υπάρχει «ιδιωτική» Θεία Λειτουργία

Πρωτίστως, ως γνωστόν, και μόνον ο χαρακτηρισμός «ιδιωτική» Θεία Λειτουργία είναι αδόκιμος, ασύμβατος, λαθεμένος, αχαρακτήριστος. Δεν υπάρχει Θεία Λειτουργία που περιορίζεται σε μια κατηγορία ορθοδόξων πιστών και, ωσαύτως, δεν τελείται «εν τω κρυπτώ», ιδιωτικά, απομονωμένα.

Του Δημητρίου Π. Λυκούδη, θεολόγου.

Είναι μια συνήθεια που επικρατεί στην επαρχία. Πολλοί είναι εκείνοι που ζητούν από τον ιερέα να λειτουργήσουν και «ν᾿ανοίξουν» ένα εξωκκλήσι, κυρίως, κατά την ημέρα της εορτής του αγίου/αγίας που τιμάται ο ιερός Ναός και κατά τη διάρκεια του θέρους και των καλοκαιρινών διακοπών. Ο γράφων θυμάται, είναι αλήθεια, με περισσή νοσταλγία, ὀταν, κατά την εφηβική του ηλικία, διακονούσε ως ιεροψάλτης σε πολλές τέτοιου είδους «ιδιωτικές» Θείες Λειτουργίες στην επαρχία. Υπάρχει, όμως, «ιδιωτική» Θεία Λειτουργία; Είναι σωστό να τελείται ως «ιδιωτική;»

Πρωτίστως, ως γνωστόν, και μόνον ο χαρακτηρισμός «ιδιωτική» Θεία Λειτουργία είναι αδόκιμος, ασύμβατος, λαθεμένος, αχαρακτήριστος. Δεν υπάρχει Θεία Λειτουργία που περιορίζεται σε μια κατηγορία ορθοδόξων πιστών και, ωσαύτως, δεν τελείται «εν τω κρυπτώ», ιδιωτικά, απομονωμένα. «Η σύμπασα κτίση συνάγεται και ευχαριστεί τον Θεόν. Αυτό ακριβώς είναι η θεία Λειτουργία: η επί το αυτό Σύναξη του σύμπαντος και η πορεία του προς τη Βασιλεία του Τριαδικού Θεού» (1).

Η Θεία Λειτουργία είναι υπόθεση του όλου Σώματος της Εκκλησίας, του πληρώματος, δηλαδή, του χριστεπώνυμου ποιμνίου. Σε αντίθετη περίπτωση, καταλιμπάνεται και αποδομείται η λειτουργική τάξη και συνοχή και η κοινοτική ευρυθμία μεταξύ των πιστών.

Αυτό, δε, που εξοργίζει ακόμη περισσότερο είναι η παράλογη «απαίτηση» χορείας των πιστών, στην προσπάθεια να τελέσουν μια «ιδιωτική» Θεία Λειτουργία, να απαιτούν, τρόπον τινά, από τον ιερέα – λειτουργό να μην κοινοποιήσει και γνωστοποιήσει την επικείμενη τέλεση της Θείας Λειτουργίας ή, ακόμη χειρότερα, να μη σημάνει τα σήμαντρα, φοβούμενοι μήπως και ακουστεί και προστρέξουν και άλλοι στον Ιερό Ναό. Αυτές οι ενέργειες, όπου, βέβαια, λαμβάνουν χώρα, είναι απαράδεκτες τόσο από όσους τις επιδιώκουν και επιζητούν όσο και από εκείνους που τις αποδέχονται και τις πραγματοποιούν!

Η τέλεση της Θείας Λειτουργίας είναι ευλογημένη, αγαστή, χαριτωμένη κίνηση και απόφαση. Πλην, όμως, δεν έχουμε δικαίωμα να απαιτούμε να τελείται «κεκλεισμένων» των θυρών, πολύ δε περισσότερο, να αναπαυόμαστε στους λογισμούς ότι πρόκειται για μια οικογενειακή υπόθεση που τελείται για το «καλό» και, επομένως, όσοι λιγότεροι τόσο καλύτερα!

Η Θεία Λειτουργία είναι «η συγκεφαλαίωσις της όλης οικονομίας» (2), «Θεοφάνεια Τριαδική» (3). Ας μην περιορίζουμε τον αγιασμό και την ευλογία, λοιπόν, μονοδιάστατα και ανθρωποκεντρικά. Ας αγαπήσουμε την όλη λειτουργική κοινότητα, ας συμπορευθούμε λειτουργικά και χριστοκεντρικά, ενθυμούμενοι ότι δεν υπάρχει «ιδιωτική» Θεία Λειτουργία, παρά μόνο «ιδιωτική» πρωτοβουλία για την τέλεση Θείας Λειτουργίας, πλην, όμως, που θα γνωρίζει η ενοριακή κοινότητα και θα δύναται, όποια και όποιος, βέβαια, είναι διαθέσιμος και επιθυμεί, να σπεύσει και να συμμετάσχει (και όχι να παρακολουθήσει).

Εδώ έχουν, άλλωστε, εφαρμογή τα λόγια του μακαριστού καθηγητού: «Όταν οι πιστοί μαζεύονται σ᾿ένα ορισμένο τόπο και μια ορισμένη στιγμή για να τελέσουν τη θεία Ευχαριστία, η Σύναξή τους αυτή φανερώνει το μυστήριο της Εκκλησίας. Η Εκκλησία και η Ευχαριστία είναι το σώμα του Χριστού, είναι ο ίδιος ο Χριστός» (4).

Παραπομπές:

1. Ιερομ. Γρηγορίου, Η Θεία Λειτουργία, Σύναξη, Αθήνα 1982, σελ. 34, πρβλ., Ιωάννου Φουντούλη, Λειτουργική Α’, Εισαγωγή στη Θεία Λατρεία, Θεσσαλονίκη 2004, κυρίως τις σελίδες 183-192.

2. Ιερομ. Γρηγορίου, Η Θεία Λειτουργία, σελ. 27.

3. Αυτόθι, σελ. 31.

4. Αυτόθι, σελ. 39.