Ψυχοφελή μηνύματα...

[toula]

O άγιος Ιωάννης ο Σιναϊτης: Ο συγγραφέας της «Κλίμακος»
Η Δ΄ Κυριακή των Νηστειών είναι αφιερωμένη σε μια μεγάλη ασκητική, πατερική και πνευματική μορφή της Εκκλησίας μας, στον άγιο Ιωάννη το Σιναΐτη, ο οποίος μας είναι καλλίτερα γνωστός ως άγιος Ιωάννης της Κλίμακος, από το ομώνυμο περισπούδαστο σύγγραμμά του. Η προβολή και η τιμή του αγίου αυτού άνδρα κατά την Αγία και Μεγάλη Τεσσαρακοστή κρίθηκε επιβεβλημένη από τους Πατέρες. Το περίφημο σύγγραμμά του, θεωρήθηκε ως εξαιρετικό μέσο πνευματικής καθοδήγησης για τους αγωνιζόμενους πιστούς. Αλλά και η οσιακή του μορφή αποτελεί παράδειγμα αγώνα κατά των ψυχοκτόνων παθών μας αυτή την ιερή περίοδο.
Γεννήθηκε στην Παλαιστίνη, κατ’ άλλους στη Συρία, περί το 523 από πλούσια, ευγενή και ευσεβή οικογένεια. Οι γονείς του φρόντισαν να του δώσουν σπουδαία εκπαίδευση. Περισσότερο όμως φρόντισαν να του μεταδώσουν τη δική τους ευσέβεια και πίστη στο Θεό. Κοντά σε πνευματικούς δασκάλους σπούδασε σε βάθος τη θεολογία της Εκκλησίας μας. Του άρεσε να μελετά με πάθος τις άγιες Γραφές και τα συγγράμματα των μεγάλων Πατέρων της Εκκλησίας μας. Από πολύ μικρός αγαπούσε την άσκηση και γι’ αυτό νέος όντας αποσύρθηκε στην έρημο του Σινά, κοντά στον φημισμένο ερημίτη και πνευματικό δάσκαλο Μαρτύριο και εκάρη μοναχός.
Έζησε κοντά στον άγιο ασκητή τέσσερα χρόνια διδασκόμενος τις αρετές και τους τρόπους επίτευξης της προσωπικής κάθαρσης, σημειώνοντας τεράστια πνευματική πρόοδο. Η φήμη του δεν άργησε να διαδοθεί ώστε στο ερημητήριό του έτρεχε πλήθος μοναχών και λαϊκών να τον συμβουλευθούν. Μάλιστα είχε αποκτήσει και τη φήμη του θαυματουργού, ο οποίος με την προσευχή του έκανε πολλά θαύματα. Εκεί έζησε για δεκαεννιά χρόνια. Κατόπιν εγκαταβίωσε στη Μονή του Θωλά. Όταν κοιμήθηκε ο ηγούμενος της σεβάσμιας Μονής της Αγίας Αικατερίνης Σινά, οι μοναχοί τον ανάδειξαν ηγούμενο, όπου τους ποίμανε για λίγα χρόνια και γι’ αυτό πήρε και την ονομασία Σιναΐτης.
Η νοσταλγία όμως της ερημικής ζωής τον οδήγησε να αφήσει την Μονή και να φύγει ξανά στην έρημο, όπου έμεινε ως την κοίμησή του, ασκούμενος, προσευχόμενος και συγγράφοντας τα περισπούδαστα βιβλία του «Κλίμαξ» και «Λόγος προς τον Ποιμένα». Κοιμήθηκε το 606 και η Εκκλησία τιμά τη μνήμη του στις 30 Μαρτίου, ημέρα της κοίμησής του και ιδιαιτέρως την Δ΄ Κυριακή των Νηστειών.
Ήταν σοφός άνθρωπος και προπαντός μεγάλος ασκητής, εφάμιλλος του μεγάλου Αντωνίου, αγίου Ευθυμίου και αγίου Σάββα. Γύρω από τον μεγάλο αυτό δάσκαλο ασκητή συγκεντρώθηκαν πολλές χιλιάδες μοναχοί, παίρνοντας από αυτόν μαθήματα πνευματικού αγώνα. Για να μπορούν οι μοναχοί να έχουν καταγραμμένες τις σοφές διδαχές και παραινέσεις του, τις κατέγραψε στα προαναφερόμενα συγγράμματά του.
Η «Κλίμαξ», που σημαίνει σκάλα, είναι το πρώτο και σπουδαίο σύγγραμμά του, διότι το περιεχόμενό του, ως νοητή σκάλα, ανεβάζει κλιμακωτά τον ασκούμενο άνθρωπο στην κορυφή των αρετών. Περιέχει τριάντα λόγους σε αντίστοιχες αρετές. Αρχίζει από τις αρετές, οι οποίες εύκολα αποκτώνται και έχουν κυρίως πρακτικό χαρακτήρα, και προχωρεί στις δύσκολες και υψηλές αρετές, οι οποίες έχουν θεωρητικό χαρακτήρα. Ο άγιος Ιωάννης αποδεικνύεται βαθύτατος γνώστης της ανθρώπινης ψυχής, όταν η επιστήμη της ψυχολογίας ήταν άγνωστη και ως έννοια. Με θαυμαστό τρόπο, ανατέμνει την ανθρώπινη ψυχή και προσπαθεί να εντοπίσει τις αμαρτωλές έξεις της και τις καταβολές, ώστε να την θεραπεύσει και να τη θωρακίσει από την ψυχοκτόνο δράση της αμαρτίας και του κακού. Γνωρίζει πως στην ανθρώπινη ψυχή υπάρχουν βαθμίδες κάθαρσης από τα πάθη και επίσης βαθμίδες απόκτησης των αρετών. Γι’ αυτό και ιεραρχεί με καταπληκτικό τρόπο την κάθαρση
και την απόκτηση αρετών, ώστε να γίνεται με τον πλέον ενδεδειγμένο τρόπο. Έστω για παράδειγμα: αρχίζει με τις αρετές της μετάνοιας, της υπακοής, της μνήμης του θανάτου, για να αποκολλήσει τον άνθρωπο από την αμαρτία και προχωρεί σε υψηλές αρετές, όπως τις διακρίσεως, της ησυχίας, της απάθειας, της ταπεινοφροσύνης κλπ. Οι απόκτηση των αρετών είναι έτσι ταξινομημένες στο ιερό σύγγραμμα, ώστε η κάθε αρετή να προϋποθέτει την προηγούμενη και αυτή να είναι προϋπόθεση για την επόμενη! Μεγαλύτερη ηθική τελειότητα από αυτή δεν έχει γραφεί ακόμη ως τώρα!
Η «Κλίμαξ» είναι γραμμένη σε υπέροχη λόγια και κομψή ελληνική γλώσσα, καλοδουλεμένη και με μελωδικότητα. Έχει διαύγεια σκέψεων, γλαφυρότητα, παραστατικότητα, πλούτο εκφράσεων, επιτυχημένες παρομοιώσεις, ζωηρές εικόνες, ώστε να παρουσιάζει τον ιερό συγγραφέα της ως έναν σπάνιο χειριστή της ελληνικής γλώσσας και σκέψεως.
Αλλά και το δεύτερο μικρό του σύγγραμμα «Λόγος προς τον Ποιμένα», είναι μια βαθυστόχαστη πραγματεία – οδηγό για όσους έχουν επωμισθεί την ευθύνη να ποιμαίνουν ανθρώπινες ψυχές.
Τα υπέροχα κεφάλαια του βιβλίου της «Κλίμακος» είναι ένα από τα προσφιλή και ωφέλημα αναγνώσματα των πιστών αυτή την κατανυκτική περίοδο. Ανήκει στα λεγόμενα νηπτικά κείμενα και απευθύνεται τόσο στους μοναχούς, όσο και στους κοσμικούς και συμπληρώνει τον θαυμαστό πλούτο της εκκλησιαστικής μας γραμματείας. Όσοι αισθανόμαστε την ανάγκη να αγωνιστούμε κατά των παθών μας, την κάθαρση του κακού εαυτού μας και την πνευματική μας πρόοδο, είναι ενδεδειγμένο να εντάξουμε τα συγγράμματα του αγίου Ιωάννου στα αναγνώσματά μας. Οι σοφές παραινέσεις του μεγάλου πνευματικού δασκάλου θα αποτελέσουν πολύτιμο πνευματικό οδηγό για κλιμακωτή κατάκτηση αρετών, ώστε να αξιωθούμε να υποδεχτούμε τον Αναστάντα Κύριο, καθαροί από τους ρύπους της αμαρτίας και τη φθορά του κακού.
ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ Θεολόγου – Καθηγητού

[toula]

“ΚΑΘΕ ΤΟΠΟΣ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΓΙΝΕΙ ΤΟΠΟΣ ΑΝΑΣΤΑΣΗΣ
ΦΤΑΝΕΙ ΝΑ ΖΕΙΣ ΤΗΝ ΤΑΠΕΙΝΩΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ”
(ΓΕΡΟΝΤΙΣΣΑ ΓΑΒΡΙΗΛΙΑ)

[toula]

Γιατί ανάβουμε κερί και καίμε θυμίαμα; Τι λέμε;
-Γέροντα, όταν ανάβουμε ένα κεράκι, λέμε ότι είναι γι’ αυτόν τον σκοπό;
– Το ανάβεις· που το στέλνεις; Δεν το στέλνεις κάπου; Με το κεράκι ζητούμε κάτι από τον Θεό. Όταν το ανάβης και λες «γι’ αυτούς που πάσχουν σωματικά και ψυχικά και γι’ αυτούς που έχουν την πιο μεγάλη ανάγκη», μέσα σ’ αυτούς είναι και οι ζώντες και οι κεκοιμημένοι. Ξέρεις πόση ανάπαυση νιώθουν οι κεκοιμημένοι, όταν ανάβουμε ένα κεράκι γι’ αυτούς; Έτσι έχει κανείς πνευματική επικοινωνία και με τους ζώντας και με τους κεκοιμημένους. Το κεράκι με λίγα λόγια είναι μια κεραία που μας φέρνει σε επαφή με τον Θεό, με τους αρρώστους, με τους κεκοιμημένους κ.λπ.
-Το θυμίαμα, Γέροντα, γιατί το καίμε;
– Το ανάβουμε για δοξολογία στον Θεό. Τον δοξολογούμε και Τον ευγνωμονούμε για τις μεγάλες ευεργεσίες Του σε όλον τον κόσμο. Το θυμίαμα είναι και αυτό μια προσφορά. Και αφού το προσφέρουμε στον Θεό και στους Αγίους θυμιάζοντας τις εικόνες, θυμιάζουμε μετά και τις ζωντανές εικόνες του Θεού, τους ανθρώπους.
Να βάζετε καρδιά είτε πρόκειται για αίτημα είτε για ευχαριστία.
Με το κεράκι λέω: «Θεέ μου, Σου ζητάω με όλη μου την καρδιά να μου κάνης μια χάρη».
Και με το θυμίαμα λέω: «Σε ευχαριστώ, Θεέ μου, με όλη μου την καρδιά για όλες τις δωρεές Σου. Σ’ ευχαριστώ που συγχωρείς τις δικές μου τις πολλές αμαρτίες και την αχαριστία όλου του κόσμου και την δική μου την αχαριστία την πολλή».
(Επιμέλεια Στέλιος Κούκος)
Απόσπασμα από το βιβλίο του Γέροντος Παϊσίου Αγιορείτου [νυν οσίου Παϊσίου], «Πνευματική αφύπνιση», Λόγοι β’, έκδοση Ιερού Ησυχαστηρίου «Ευαγγελιστής Ιωάννης ο Θεολόγος», Σουρωτή Θεσσαλονίκης.

[toula]

ΜΕ ΨΕΥΤΙΚΗ ΑΓΑΠΗ ΔΕΝ ΠΗΓΑΙΝΟΥΜΕ ΣΤΟΝ ΠΑΡΑΔΕΙΣΟ… (ΑΓΙΟΣ ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ)

[toula]

Αδιαλείπτως προσεύχεσθε, εν παντί ευχαριστείτε
Έλεγε ο Γέρων Ιωσήφ ο Ησυχαστής:
Η πράξη της νοεράς προσευχής είναι να βιάσεις τον εαυτόν σου να λέγεις συνεχώς την ευχή με το στόμα αδιαλείπτως. Στην αρχή γρήγορα, να μην προφθάνει ο νους να σχηματίζει λογισμό μετεωρισμού. Να προσέχεις μόνο στα λόγια: «Κύριε Ιησού Χριστέ, ελέησόν με». Όταν αυτό πολυχρονίσει, το συνηθίζει ο νους και το λέγει και γλυκαίνεσαι ωσάν να έχεις μέλι στο στόμα σου και θέλεις να το λέγεις. Αν το αφήσεις στενοχωρείσαι πολύ.
Όταν το συνηθίσει ο νους και χορτάσει -το μάθει καλά τότε το στέλνει στην καρδιά. Επειδή ο νους είναι ο τροφοδότης της ψυχής και μεταφέρει στην καρδιά οτιδήποτε φαντασθεί. Όταν ο ευχόμενος κρατεί τον νου του να μη φαντάζεται τίποτε αλλά να προσέχει μόνο τα λόγια της ευχής τότε αναπνέοντας ελαφρά με κάποια βία και θέληση δική του τον κατεβάζει στην καρδιά και τον κρατεί μέσα και λέγει με ρυθμό την ευχή, «Κύριε Ιησού Χριστέ, ελέησόν με»;
Αν θέλεις να βρεις τον Θεό δια της «ευχής» δεν θα σταματάς ποτέ αυτήν την εργασία. Όρθιος, καθήμενος, βαδίζοντας δεν θα μένεις χωρίς την ευχή. Να μη βγαίνει πνοή χωρίς την ευχή για να εφαρμόζεται ο λόγος του Παύλου «Αδιαλείπτως προσεύχεσθε, εν παντί ευχαριστείτε».
Εάν μπορέσεις να λέγεις την «ευχή» εκφώνως και συνέχεια σε δύο-τρεις μήνες πιστεύω την συνηθίζεις και μετά πλησιάζει η Θεία Χάρις και σε ξεκουράζει. Αρκεί να μη σταματήσεις να την λέγεις με το στόμα, χωρίς διακοπή. Όταν την παραλάβει ο νους τότε θα ξεκουρασθείς με την γλώσσα να την λέγεις. Όλη η βία είναι στην αρχή, έως ότου γίνει συνήθεια. Κατόπιν θα την έχεις σ’ όλα τα χρόνια της ζωής σου. Μόνο κτύπα ευθέως την θύρα του Θείου ελέους και πάντως ο Χριστός μας θα σου ανοίξει, εάν επιμένεις.

[toula]

Ο Άγιος Ιωάννης της Κλίμακος και η Δ’ Κυριακή των Νηστειών...!!!
Λόγος του Αειμνήστου π. Γεωργίου Καψάνη, Γέροντος της Ιεράς Μονής Γρηγορίου Αγίου Όρους
«Ο Άγιος Ιωάννης της Κλίμακος, τον οποίο σήμερα η Εκκλησία μας ιδιαιτέρως τιμά, είναι ένα πολύτιμο δώρο του Θεού στην Εκκλησία μας, διότι μας άφησε πολύτιμη παρακαταθήκη, την «Κλίμακα», με την οποία μας διδάσκει δύο σπουδαία πράγματα:
Πρώτον, η πρόοδος στην πνευματική ζωή πρέπει να γίνεται μετ’ επιστήμης, όχι χωρίς πρόγραμμα, όχι πρόχειρα, όχι χωρίς συνέπεια, αλλά με προσοχή και με προσπάθεια ν’ αγωνιστεί κανείς να αποτινάξει από επάνω του τα πάθη και να οικειωθεί τις αρετές. Και…
Δεύτερον, σ’ αυτόν τον αγώνα δεν μπορεί κανείς να φθάσει από την μια στιγμή στην άλλη στην τελειότητα, αλλά πρέπει με βαθμίδες να ανεβαίνει τις αρετές, να τις επιδιώκει, να τις επιθυμεί, να προσεύχεται γι’ αυτές ωσότου φθάσει στην υψίστη αρετή, που είναι η Αγάπη!
Και ο Άγιος Ιωάννης μάς αναφέρει 30 σκαλοπάτια στην κλίμακα των αρετών, τα οποία πρέπει ο αγωνιζόμενος Μοναχός και Χριστιανός να τα ανεβεί.
Είναι ένα μήνυμα σημαντικό όχι μόνο για τους Μοναχούς, αλλά και για τους εν τω κόσμω αγωνιζομένους Χριστιανούς, ότι δεν πρέπει να ξεχνάμε, παρασυρόμενοι από τις βιοτικές μέριμνες, ότι κύριος σκοπός της ζωής μας, είναι η τελείωσή μας.
Είναι η ένωσή μας με τον Θεό.
Είναι η κάθαρσή μας από τα πάθη.
Είναι ο αγώνας ο πνευματικός. Κι αυτός πρέπει να γίνεται, όπως είπα, με συνέπεια, με αγώνα καθημερινό, με πόθο Θεού.
Κι αυτό είναι για τους Μοναχούς το κύριο έργο και δεν πρέπει να το ξεχνάμε, ιδίως όσοι εξήλθαμε στην έρημο. Αυτόν τον αγώνα εξήλθαμε να κάνουμε.
Και οι Χριστιανοί στον κόσμο, κι αυτοί με τις συνθήκες που ευρίσκονται, που δεν έχουν βέβαια την άνεση που έχουν οι Μοναχοί, ούτε τον χρόνο που έχουν οι Μοναχοί, αλλά μπορούν όμως κι αυτοί να αφιερώνουν κάποιον χρόνο στη ζωή τους για να ασχολούνται με την πνευματική τους πρόοδο και καλλιέργεια και κάθαρση από τα πάθη και τον φωτισμό του Θεού.
Και υπάρχουν σήμερα στον κόσμο Χριστιανοί που κάνουν αυτόν τον αγώνα με τη βοήθεια του Θεού, και οι οποίοι δεν παρασύρονται από τα πρόσκαιρα και φθαρτά για να ξεχνούν τα αιώνια και τα μένοντα, αλλά μπορούν και αγωνίζονται μέσα στον κόσμο για τη σωτηρία τους και την ένωσή τους με τον Θεό. Κι αυτοί θα έχουν πολύ μεγάλο μισθό!
Διότι είναι πολύ δύσκολο πράγμα, σε μια εποχή, που συναγωνίζονται όλα να διασπούν τον άνθρωπο, να τον βγάζουν σε μία εξωστρέφεια, να μην αγαπά την εσωστρέφεια τού έσω ανθρώπου, αλλά να φθείρεται συνεχώς από την προσκόλληση στα επίγεια, στα δευτερεύοντα, στα γήινα, στα μάταια· κι όμως υπάρχουν Χριστιανοί σήμερα, που από αγάπη για τον Θεό και αγωνίζονται, και νικούν αυτή την εξωστρέφεια, κι αυτή την προσκόλληση στα γήινα και στα φθαρτά, για τη σωτηρία τους, για την αγάπη του Χριστού, για την ένωσή τους με τον Θεό.
Κι εμείς οι Μοναχοί έχουμε αυτόν τον μόνιμο στόχο. Πρέπει να μη ξεχνάμε το «δι’ ό εξήλθομεν», και τον αγώνα αυτόν πρέπει να τον κάνουμε κάθε ημέρα.
Να μη περνά η ημέρα που να μη κάνουμε αυτόν τον αγώνα. Τον αγώνα της καθάρσεως από τα πάθη, και τον αγώνα της αποκτήσεως των αρετών και του φωτισμού!
Γιατί αν περάσει και μία ημέρα της ζωής μας, που δεν κάναμε αυτόν τον αγώνα, αυτή η ημέρα πήγε χαμένη.
Γι’ αυτό βλέπουμε στο Γεροντικό και στους Βίους των Αγίων ότι οι Άγιοι είχαν ανύστακτο το ενδιαφέρον της ψυχής τους να κάνουν αυτόν τον αγώνα, μέχρι την τελευταία τους στιγμή.
Και ενθυμείσθε τον Αββά Σισώη που ήλθε η ώρα του να φύγει απ’ αυτόν τον κόσμο και παρακάλεσε τον Θεό να τον αφήσει ακόμη μισή ώρα να μετανοήσει. Όλη την ζωή του μετανοούσε, αλλά δεν του έφθανε. Ζητούσε ακόμη μισή ώρα να μετανοήσει! Και μετά ήλθε ο χορός των Προφητών, των Αποστόλων, ο Ίδιος ο Χριστός να πάρουν την ευλογημένη και αγωνιζομένη ψυχή του.
Ας παρακαλέσουμε τον Θεό, διότι η ραθυμία μάς χαυνώνει πολλές φορές και ξεχνάμε το «δι’ ό εξήλθομεν», την εγρήγορση και την πνευματική αναζήτηση της ανόδου μας στην Κλίμακα των αρετών, αφού λέγει και ο λόγος του Κυρίου: «Γρηγορείτε και προσεύχεσθε, ίνα μη εισέλθητε εις πειρασμόν»!
Αυτό είναι το ήθος του Μοναχού και του Ορθοδόξου Χριστιανού. Πρέπει να είναι η εγρήγορση, διότι ανά πάσα στιγμή κινδυνεύουμε να πέσουμε στη ματαιότητα των φθαρτών πραγμάτων του κόσμου και να ξεχάσουμε τον αιώνιο προορισμό μας και την αποστολή μας, που είναι η κατάπαυσή μας στους κόλπους του Αγίου Θεού.
Εύχομαι, με την Ευχή του Αγίου Ιωάννου της Κλίμακος, μεγάλου Διδασκάλου της Εκκλησίας μας, που το βιβλίο του «Κλίμαξ» είναι το Αναγνωστικό και το καλύτερο σύγγραμμα και για τον τελειότερο Χριστιανό και Μοναχό.
Δεν χρειάζεται άλλο βιβλίο για την πρώτη τάξη, ούτε άλλο βιβλίο για την τελευταία τάξη του Πνευματικού Πανεπιστημίου, διότι η «Κλίμακα» τα έχει όλα!
Είναι και το Αλφαβητάριο, αλλά είναι και το βιβλίο των τελείων, διότι περιέχει μέσα σοφία πνευματική, την οποία έλαβε ο Άγιος εκ της προσωπικής του πείρας και του αγώνα του στην πνευματική ζωή, αλλά και εκ της πείρας του, ως Γέροντος και Ηγουμένου Αδελφών Μοναχών, την οποία αποτύπωσε στο βιβλίο του αυτό.
Γι’ αυτό είπα, ότι η «Κλίμαξ», την οποία διαβάζουμε μάλιστα τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή στα Μοναστήρια, η «Κλίμαξ» είναι ένα μεγάλο πολύτιμο δώρο του Θεού στην Εκκλησία μας και, αν δεν το είχαμε, θα ήμασταν φτωχότεροι. Γι’ αυτό η Πρόνοια του Θεού μερίμνησε να υπάρχουν τέτοια σπουδαία θεόπνευστα βοηθήματα, ώστε απ’ αυτά να παιδαγωγούμαστε και να οδηγούμαστε στη σωτηρία.
Με την Ευχή, λοιπόν, του Αγίου Ιωάννου της Κλίμακος να ενισχυθούμε κι εμείς για να συνεχίσουμε τον αγώνα μέχρι να εορτάσουμε το Άγιον Πάσχα, αλλά και μετά το Άγιον Πάσχα, γρηγορούντες και προσευχόμενοι πάντοτε. Αμήν»…!!!

[toula]

Χριστιανός είναι αυτός, που προσπαθεί να μοιάσει όσο το δυνατόν περισσότερο στον Χριστό ,με τις λέξεις τα έργα και τις σκέψεις.
"Άγιος Ιωάννης της Κλίμακος "

[toula]

Η “Κλίμακα” του Αγίου Ιωάννη του Σιναΐτη σε ηλεκτρονική μορφή για Μελέτη και Ανάγνωση…!!!
https://www.orthodoxianewsagency.gr/ort ... ./klimaka/...

[toula]

Η “Κλίμακα”, του Οσίου Ιωάννου του Σιναϊτου, διαιρείται σε Τριάντα Λόγους...!!!
Η διαίρεση αυτή έχει Χριστολογική χροιά, καθόσον ο Κύριος σε ηλικία των τριάντα ετών «τον τριακοστόν βαθμό εν τη νοερά κλίμακι εκληρώσατο»!
- Οι Τρεις Πρώτοι Λόγοι αποτελούν την Εισαγωγή.
- Ακολουθούν οι Τέσσερις Βασικές Αρετές: Υπακοή, Μετάνοια, Μνήμη Θανάτου και Χαροποιόν Πένθος.
- Από τον Όγδοο μέχρι τον Εικοστό Έκτο Λόγο περιγράφονται τα σκληρά Πάθη, προς τα οποία πρέπει να πολεμήσει ο Πνευματικός Αγωνιστής: Οργή, Μνησικακία, Καταλαλιά, Πολυλογία, Ψεύδος, Ακηδία, Γαστριμαργία, Ανηθικότης, Φιλαργυρία, Αναισθησία, Ύπνος, Δειλία, Κενοδοξία, Υπερηφάνεια, Βλασφημία, Πονηρία.
Συνάμα περιγράφονται και οι αντίστοιχες Αρετές: Αοργησία, Σιωπή, Εγκράτεια, Αγνεία, Πραότης, Απλότης, Ταπεινοφροσύνη.
Ο Εικοστός Λόγος “Περί Διακρίσεως” μιλεί για τα Πάθη, τις Αρετές, τους Λογισμούς και για την απλανή Διάκριση.
- Οι Τέσσερις τελευταίοι Λόγοι περιγράφουν τους γλυκούς καρπούς των Ασκητικών Μόχθων: Η κατάκτηση της Ησυχίας, της μακάριας Προσευχής, της θεομιμήτου Απαθείας και της λυτρώσεως από τον σάλο των Παθών...!!!