"Αγιον Ορος" Χριστιανικό Ορθόδοξο Φόρουμ

Το Πνεύ­μα το Άγιο, δί­νει ένα δώρο σε όλους τους σε­σω­σμέ­νους, ώστε όλοι στον πα­ρά­δει­σο να ομι­λούν την Ου­ρά­νια γλώσ­σα εν­δο­μύ­χως.

Εί­ναι κάτι το οξύ­μω­ρο, να υπάρ­χει ένα πλή­θος αγ­γέ­λων και σε­σω­σμέ­νων που να ομι­λούν εν­δια­θέ­τως και να υμνούν το Θεό και έτσι να υπάρ­χει μια ανε­πα­νά­λη­πτη ησυ­χία!

Γέρων Εφραίμ Σεραγιώτης

Όταν γί­νε­ται Θεία Λει­τουρ­γία, δεν μπο­ρεί ο ιε­ρεύς να την αφή­σει στην μέση, ο,τι­δή­πο­τε και να συμ­βεί και πό­λε­μος να κη­ρυ­χτεί, θα την τε­λειώ­σει. Και οι εχθροί να έρ­χον­ται έξω από την Εκ­κλη­σία, θα κοι­τά­ξει το πολύ – πολύ να βια­στεί λίγο, για να τε­λειώ­σει. Θα βο­η­θή­σει ο Θεός να τε­λειώ­σει. Αλλά πρέ­πει να έχει κα­νείς εμ­πι­στο­σύ­νη στον Θεό· να μην φο­βά­ται.

Άγιος Παΐσιος ο Αγιορείτης

Η Παναγία Φανερωμένη στη Ζάκυνθο

Του Δημητρίου Λυκούδη

Πολλά χρόνια πριν, κάποτε στο Γυμνάσιο, είχα διαβάσει ένα από τα λίγα, ομολογουμένως (σε σχέση με τα μυθιστορήματα και τα άλλα έργα του) διηγήματα του Ξενόπουλου. Μου άρεσε και μου αρέσει ακόμη ο Ξενόπουλος και, δεν είναι υπερβολή, να καταθέσω ότι εδιάβασα όλα τα έργα του πολλές φορές το καθένα και ξεχωριστά. Ο τίτλος του διηγήματος είναι “Η Φανερωμένη” και αναφέρεται σε ένα θαυματουργό εικόνισμα που βρέθηκε στα δίχτυα των ψαράδων, της Ζακύνθου, αν ενθυμούμαι καλά, μιας και ο συγγραφέας Ξενόπουλος πάντοτε έκανε αναφορές στην ιδιαίτερη πατρίδα του. Το εικόνισμα φωτιζόταν με ένα υπερκόσμιο φως. Το πήραν οι ναυτικοί με τιμές, το εναπόθεσαν στο νησί. Οι ιερείς έκαμναν λιτανείες και περιέφεραν το εικόνισμα προκειμένου να συγκεντρωθούν χρήματα για να χτίσουν εκκλησία στη Χάρη της Φανερωμένης, την οποία και έτσι ονόμασαν, αφού θαυματουργικά τους “φανερώθηκε”.

Μετά την παρέλευση τεσσάρων χρόνων, κλήρος και λαός, έκαμναν την πρώτη Θεία Λειτουργία στον λαμπρότατο και περικαλλή ιερό ναό, που η αγάπη των νησιωτών έκτισε προς τιμήν Της Παναγίας μας. Και, κατά τη διάρκεια της Θείας Λειτουργίας, λίγο πριν την ολοκλήρωσή της, υπερκόσμιο φως και άρρητο και πάλι έλουσε το θαυματουργό εικόνισμα, κάτι που έγινε διά οράσεως αντιληπτό σε όλους τους συμμετέχοντας στα λειτουργικά τελούμενα.

Αυτό ήταν! Επέρασαν 200 χρόνια από τότε και το εικόνισμα “εσίγησε”. Κανένα σημάδι, ούτε φως πια, ούτε θαυματουργία, ούτε μαρτυρία κατατέθηκε ότι η Παναγία είναι εκεί και το εικόνισμά Της έχει Χάρη και την ευλογία Της. Και καταλήγει ο Ξενόπουλος στο διήγημά του πως, τι τα ήθελαν τα θαύματα πλέον οι Ζακυνθινοί; Μήπως δεν ήξεραν ότι η Παναγία είναι ολοζώντανη και θαυματουργεί αδιάκοπα και ασταμάτητα απανταχού;

Η Θεία πα­ρη­γο­ριά τί εί­ναι; Θα σας πω ένα πα­ρά­δειγ­μα, για να κα­τα­λά­βε­τε κα­λύ­τε­ρα. Ένα παι­δά­κι κά­νει μια μι­κρή ζη­μιά, σπά­ζει λ.χ. ένα ερ­γα­λείο του πα­τέ­ρα του και ύστε­ρα στε­νο­χω­ριέ­ται και κλαί­ει, για­τί την θε­ω­ρεί πολύ με­γά­λη. Όσο πε­ρισ­σό­τε­ρο κλαί­ει και ανα­γνω­ρί­ζει την ζη­μιά που έκα­νε και υπο­φέ­ρει, τόσο πε­ρισ­σό­τε­ρο ο πα­τέ­ρας του το χαϊ­δεύ­ει και το πα­ρη­γο­ρεί: Καλά, παι­δά­κι μου, μη στε­νο­χω­ριέ­σαι, δεν πει­ρά­ζει, θα αγο­ρά­σου­με άλλο. Εκεί­νο όμως, βλέ­πον­τας την στορ­γή του πα­τέ­ρα του, κλαί­ει από φι­λό­τι­μο πε­ρισ­σό­τε­ρο. Και όσο στε­νο­χω­ριέ­ται, άλλο τόσο ο πα­τέ­ρας του το σφίγ­γει στην αγ­κα­λιά του, το φι­λά­ει και το χαϊ­δεύ­ει. Έτσι και όσο πε­ρισ­σό­τε­ρο υπο­φέ­ρει ο άν­θρω­πος και λυ­πά­ται για την αμαρ­τω­λό­τη­τά του ή για την αχα­ρι­στία του προς τον Θεό και κλαί­ει φι­λό­τι­μα που λύ­πη­σε με τις αμαρ­τί­ες του τον Θεό Πα­τέ­ρα του, τόσο πε­ρισ­σό­τε­ρο και ο Θεός τον αν­τα­μεί­βει με Θεία αγαλ­λί­α­ση και τον γλυ­καί­νει εσω­τε­ρι­κά. Αυτή η λύπη έχει μεν πόνο, αλλά έχει και ελ­πί­δα και πα­ρη­γο­ριά.

Άγιος Παΐσιος ο Αγιορείτης

Στην Θεία Λει­τουρ­γία κα­νο­νι­κά δεν κα­θό­μα­στε. Αν δεν έχει κου­ρά­γιο κα­νείς, μπο­ρεί να κα­θί­σει, όταν λέ­γε­ται ο Από­στο­λος. Αν όμως έχει σο­βα­ρό πρό­βλη­μα υγεί­ας και δεν μπο­ρεί να στα­θεί, τότε θα κα­θί­σει. Εγώ σε Θεία Λει­τουρ­γία ποτέ δεν έχω κα­θί­σει…

Άγιος Παΐσιος ο Αγιορείτης

Πρέ­πει τα­κτι­κά να εξο­μο­λο­γού­μα­στε και να Κοι­νω­νού­με. Όταν ένας άν­θρω­πος αρ­ρω­στή­σει, παίρ­νει δύ­να­μη με την με­τάγ­γι­ση αί­μα­τος. Πόσο με­γα­λύ­τε­ρη δύ­να­μη παίρ­νει ο άν­θρω­πος, όταν με­ταγ­γί­ζε­ται μέσα του το Θεί­ον Αίμα του Χρι­στού! Καμ­μιά φορά πα­ρα­τη­ρεί­ται αλ­λοί­ω­ση στο πρό­σω­πο εκεί­νου, που Κοι­νω­νεί. Ακό­μη συμ­βαί­νει με­ρι­κές φο­ρές, ο άν­θρω­πος να νοιώ­θει με­γα­λύ­τε­ρη χαρά, όταν δεν εί­ναι πολύ καλά προ­ε­τοι­μα­σμέ­νος για να Κοι­νω­νή­σει, διό­τι εί­ναι πιο τα­πει­νός από άλ­λες φο­ρές, που έχει προ­ε­τοι­μα­στεί καλά.

Άγιος Παΐσιος ο Αγιορείτης

Εξαρ­τά­ται πως Κοι­νω­νά­ει κα­νείς, πόσο κόπο κά­νει γι’ αυτό. Ένας που Κοι­νω­νά­ει συ­χνά, δεν ση­μαί­νει ότι θα αγιά­σει κιό­λας. Αν ήταν έτσι, θα αγιά­ζουν όλοι οι πα­πά­δες που κα­τα­λύ­ουν ολό­κλη­ρο Άγιο Πο­τή­ρι. Πόσο κρα­τά­ει κα­νείς τη Χάρη πάνω του; Μην την χά­νου­με αμέ­σως μετά…

Άγιος Παΐσιος ο Αγιορείτης

Η κα­λύ­τε­ρη ετοι­μα­σία εί­ναι η τα­πει­νή αν­τι­με­τώ­πι­ση, η συν­τρι­βή, το φι­λό­τι­μο. Να προ­σέρ­χε­σαι στην Θεία Κοι­νω­νία με συ­ναί­σθη­ση της αμαρ­τω­λό­τη­τός σου, ζη­τών­τας τα­πει­νά το έλε­ος του Θεού. Για την Θεία Κοι­νω­νία δεν προ­ε­τοι­μά­ζε­ται κα­νείς αλ­λά­ζον­τας τα ρού­χα και πλέ­νον­τας τα δόν­τια. Το κυ­ριώ­τε­ρο εί­ναι να εξε­τά­σει τον εαυ­τό του· να δει: Αι­σθά­νε­ται την Θεία Κοι­νω­νία ως ανάγ­κη; Εί­ναι τα­κτο­ποι­η­μέ­νος; Μή­πως υπάρ­χει κάτι που τον εμ­πο­δί­ζει από την Θεία Κοι­νω­νία και δεν το έχει εξο­μο­λο­γη­θεί; Αν π.χ. μά­λω­σε με κά­ποιον, πρέ­πει πρώ­τα να συμ­φι­λιω­θεί μαζί του και μετά να Κοι­νω­νή­σει. Για να νιώ­σου­με την Θεία Κοι­νω­νία, πρέ­πει να υπάρ­χουν προ­ϋ­πο­θέ­σεις.

Η κα­λύ­τε­ρη προ­ϋ­πό­θε­ση εί­ναι η τα­πει­νή προ­σπά­θεια να κό­ψου­με τα πάθη μας, για να μεί­νει στην καρ­διά μας ο Χρι­στός. Αλ­λιώς ο Χρι­στός έρ­χε­ται με την Θεία Κοι­νω­νία μέσα μας, αλλά φεύ­γει αμέ­σως και δεν αι­σθα­νό­μα­στε τί­πο­τε. Όταν πα­ρα­μέ­νει ο Χρι­στός, γί­νε­ται μία αλ­λοί­ω­ση στον άν­θρω­πο. Υπάρ­χουν άν­θρω­ποι που νιώ­θουν μέσα τους τον Χρι­στό από την μία Θεία Κοι­νω­νία μέ­χρι την άλλη, χω­ρίς δια­κο­πή.

Άγιος Παΐσιος ο Αγιορείτης

Οι άγιοι άγγελοι, με την εντολή του Θεού, παίρνουν ενεργό μέρος στα ανθρώπινα πράγματα, διακονώντας στο έργο της θείας οικονομίας, φροντίζοντας για τη σωτηρία μας, γνωστοποιώντας μας το θείο θέλημα, τιμωρώντας μας παιδαγωγικά για την παράβασή του, προστατεύοντάς μας από κινδύνους, στηρίζοντάς μας στον πνευματικό αγώνα, παρηγορώντας μας στις θλίψεις, λυτρώνοντάς μας από πειρασμούς και πολλά άλλα. Σχετικά παραδείγματα υπάρχουν άφθονα στην Αγία Γραφή, για να περιοριστούμε μόνο σ’ αυτήν.

Στην Παλαιά Διαθήκη, άγγελοι φρουρούν το δρόμο προς το δέντρο της ζωής, μετά την έξωση των πρωτοπλάστων από τον παράδεισο, (Γεν. 3:24), άγγελος οδηγεί τους Ισραηλίτες κατά την έξοδό τους από την Αίγυπτο (Εξ. 14:19), άγγελος τους αναγγέλλει την τιμωρία του Θεού για την αθέτηση εντολής Του (Κριτ. 2:14), άγγελος εκτελεί απόφαση του Θεού για την επιβολή θανατικού (Β’ Βασ. 24:16), άγγελος φέρνει στον προφήτη Ηλία ψωμί και νερό μέσα στην έρημο (Γ’ Βασ. 19:5-7) και του μεταφέρει εντολή του Κυρίου (Δ’ Βασ. 1:3), άγγελος σπέρνει τον όλεθρο στην Ιερουσαλήμ (Α’ Παραλ. 21:16), άγγελος θανατώνει τους εχθρούς των Εβραίων Ασσυρίους (Β’ Παραλ. 32:21), άγγελοι προφυλάσσουν τον Ιούδα το Μακκαβαίο από τα βέλη των εχθρών (Β’ Μακ. 10:29-31), άγγελος μπαίνει επικεφαλής του στρατού των Ιουδαίων που νικούν το Σύρο στρατηγό Λυσία (Β’ Μακ. 11:8-11), άγγελοι σώζουν τους Ιουδαίους στην Αλεξάνδρεια από τους εξαγριωμένους ελέφαντες του Πτολεμαίου Δ’ (Γ’ Μακ. 6:16-19), άγγελος μεταβάλλει τη λάβρα του καμινιού του Ναβουχοδονόσορ σε δροσιά και σώζει τους άγιους Τρεις Παίδες (Δαν. Ύμνος 25-26), ο αρχάγγελος Γαβριήλ εξηγεί στον προφήτη Δανιήλ ένα θείο όραμα (Δαν. 8:15-26), άγγελος μεταφέρει αστραπιαία τον προφήτη Αμβακούμ από την Ιουδαία στη Βαβυλώνα, για να πάει φαγητό στον προφήτη Δανιήλ, που βρισκόταν στο λάκκο με τα λιοντάρια (Δαν. Βηλ και Δράκων: 33 39), άγγελος προστάζει τη δούλη του Αβραάμ Άγαρ, που είχε δραπετεύσει από το σπίτι του κυρίου της και πλανιόταν στην έρημο, να γυρίσει πίσω (Γεν. 16;7-14) αλλά και τη σώζει από το θάνατο, όταν πλανιόταν πάλι στην έρημο με το γιο της Ισμαήλ (Γεν. 21 -19), άγγελος εμποδίζει τον Αβραάμ να θυσιάσει το γιο του Ισαάκ, όπως τον είχε προστάξει, για να τον δοκιμάσει, ο Θεός (Γεν. 22:11-18), άγγελος κλείνει το δρόμο στο μάντη Βαλαάμ, όταν αυτός, καβάλα στο γαϊδούρι του, πηγαίνει να καταραστεί τους Εβραίους (Αριθ. 22:22-35), άγγελος προστάζει το Γεδεών να ελευθερώσει τους Ισραηλίτες από τα χέρια των Μαδιανιτών (Κριτ. 6:11-22), άγγελος αποκαλύπτει στη στείρα γυναίκα του Μανωέ ότι θα γεννήσει το Σαμψών (Κριτ. 13:321) και άγγελος, ο αρχάγγελος Ραφαήλ, , προστατεύει θαυμαστά τον Τωβίτ και το γιο του Τωβία (Τωβ. 5:1 κ.ε.).

Στην Καινή Διαθήκη, ο αρχάγγελος Γαβριήλ προαναγγέλλει στον Ζαχαρία τη γέννηση του Ιωάννη του Βαπτιστή (Λουκ. 1:11-20) και στην Παρθένο Μαριάμ τη γέννηση του Ιησού (Λουκ. 1:26-38), άγγελος αναγγέλλει και στους ποιμένες της Βηθλεέμ τη γέννηση του Σωτήρα (Λουκ. 2:8-14), άγγελος αποκαλύπτει στον δίκαιο Ιωσήφ ότι το Παιδί, που θα γεννούσε η Μαριάμ, προερχόταν από το Άγιο Πνεύμα (Ματθ. 1:20), άγγελος προστάζει τον ίδιο να φύγει με τη Θεοτόκο και τον νεογέννητο Κύριο στην Αίγυπτο (Ματθ. 2:13) και να επιστρέψει στην Παλαιστίνη μετά το θάνατο του Ηρώδη (Ματθ. 2:19-20), άγγελος κυλάει την πέτρα του τάφου του Χριστού και αποκαλύπτει στις Μυροφόρες την ανάστασή Του (Ματθ. 28:2-7), άγγελοι εμφανίζονται στους αποστόλους κατά την ανάληψη του Κυρίου στους ουρανούς και τους προαναγγέλλουν τη δευτέρα παρουσία Του (Πραξ. 1 -11), άγγελος ελευθερώνει από τη φυλακή τους δώδεκα αποστόλους (Πραξ. 5:17-21), άγγελος στέλνει τον διάκονο Φίλιππο να κατηχήσει και να βαπτίσει τον Αιθίοπα αξιωματούχο (Πραξ. 8:26), άγγελος λύνει τις αλυσίδες του αποστόλου Πέτρου και τον βγάζει από τη φυλακή του Ηρώδη (Πραξ. 12:611).

Από το βιλίο: Γέροντος Ευστρατίου (Γκολοβάνσκι), Απαντήσεις σε ερωτήματα χριστιανών. Ιερά Μονή Παρακλήτου, 2012. Ερώτηση 132.

Είναι σωστό να μεταφέρεται «λειτουργικά-εορτολογικά» η εορτή ενός αγίου

Υπό «αυστηρές», λοιπόν, προϋποθέσεις, οι οποίες κρίνονται από τον ιερέα-εφημέριο του Ναού (ελπίζω, βέβαια, να πληρούνται με βάση πνευματικά κριτήρια), η μετάθεση της εορτής ενός αγίου δύναται να πραγματοποιηθεί…

Γράφει ο Δημήτριος Π. Λυκούδης, θεολόγος.

Συνηθίζεται στην επαρχία ο προϊστάμενος ενός ιερού Ναού, στην καλύτερη περίπτωση με τη σύμφωνη γνώμη και των λοιπών μελών του εκκλησιαστικού συμβουλίου και των άλλων εφημερίων (εάν υπάρχουν συνεφημέριοι), να μεταφέρει την εορτή ενός αγίου, ως προς τις λατρευτικές εκδηλώσεις που πρόκειται να λάβουν χώρα.


Ειδικότερα, προσμετρούνται η ημέρα της εβδομάδας (εργάσιμη ή μη), η περίοδος νηστείας, οι καιρικές συνθήκες κάποιες φορές (και όμως!), η διαθεσιμότητα των ανθρώπων που διακονούν εθελοντικά, καθώς πολλοί είναι εκείνοι, από τους εθελοντές-διακονητές, που κολλύονται να συνδράμουν, σε κάθε είδους διακονία, κατά τις εργάσιμες ημέρες. Πλην, όμως, υπάρχει κάποιο μέτρο, κάποιος κανόνας σχετικά με την «ελευθερία» της επιλογής της μετάθεσης της εορτής ή όχι;

Πρωτίστως, πρέπει να προσεγγίσουμε το ζήτημα έχοντας ως μέτρο σύγκρισης το «μηδέν», χωρίς, δηλαδή, να εξετάζουμε «εκ του ασφαλούς και προχείρου». Εννοώ ότι δεν είναι ορθό να συγκρίνουμε τις «ανέσεις», σε όλα τα επίπεδα, μιας ενορίας ενός μεγάλου αστικού κέντρου με μια αντίστοιχη της επαρχίας. Ο γράφων έζησε την παιδική και εφηβική περίοδο της ζωής του στην επαρχία και θυμάται – είναι αλήθεια με νοσταλγία – πόσο δύσκολο είναι «ν᾿ανοίξει» η εκκλησία (να τελεστεί Θεία Λειτουργία), όταν, τις περισσότερες φορές, ο ιερέας-εφημέριος τελεί ταυτόχρονα, πέραν της προσωπικής του ιερατικής διακονίας, χρέη ιεροψάλτου, νεωκόρου, εκκλησιαστικού επιτρόπου κ.ά.! Ίσως, σε αυτές τις περιπτώσεις, εννοώ στην επαρχία, ελλοχεύει ο κίνδυνος, πολλές φορές, να ατονήσει η συμπόρευση «τύπου» και «ουσίας» κατά την επιτέλεση των ιερών ακολουθιών και, δη, αυτής της Θείας Λειτουργίας.

Η μετάθεση της εορτής ενός αγίου, όμως, καλόν είναι και πρέπον, εάν λαμβάνει χώρα, να γίνεται κάτω από συγκεκριμένες και, τρόπον τινά, αυστηρές προϋποθέσεις. Για παράδειγμα, έχω την αίσθηση, ότι δεν υπάρχει μεγαλύτερη προσβολή προς τον άγιο/αγία να μεταφέρεται η ημέρα της εορτής του, μόνο και μόνο, επειδή η κυριώνυμη ημέρα της εορτής-πανηγύρεως τυγχάνει να είναι νηστήσιμη (Τετάρτη ή Παρασκευή), και, επομένως – τι κρίμα! – κάποιοι θα απωλέσουν την ανείπωτη δυνατότητα να γευθούν και να ξεχειλίσουν τις ακόρεστες γαστέρες τους με αρτήσιμες γεύσεις και νοστιμιές! Ή, ακόμη χειρότερα, να μεταφέρεται η εορτή του αγίου, διότι η κυριώνυμος ημέρα τυγχάνει εργάσιμη και, ως εκ τούτου, οι προσκυνητές που θα σπεύσουν θα είναι λιγότεροι, άμα δε, και οι απολαβές των παγκαριών!!! Η περίπτωση δε (συνέβη και αυτό!), που μεταφέρθηκε η εορτή και η επιτέλεση της Θείας Λειτουργίας επειδή δεν είχε χρόνο ο «οργανοπαίχτης» να πλαισιώσει την ορχήστρα του λαϊκού πανηγυριού, κατά την κανονική ημέρα εορτής του αγίου – Κύριε ελέησον – είναι κάτι που αδυνατώ να σχολιάσω, τουλάχιστον επί της παρούσης! Προσκυνητές του Παναγίου Θεού ή συνδαιτημόνες και ενορχηστρωτές των πανηγυριών και των θεατρικών δρώμενων; Καταστάσεις και ενέργειες απαράδεκτες και αχαρακτήριστες!

Υπό «αυστηρές», λοιπόν, προϋποθέσεις, οι οποίες κρίνονται από τον ιερέα-εφημέριο του Ναού (ελπίζω, βέβαια, να πληρούνται με βάση πνευματικά κριτήρια), η μετάθεση της εορτής ενός αγίου δύναται να πραγματοποιηθεί, ακριβώς, διότι, ως τονίσαμε και παραπάνω, οι ιδιαιτερότητες και οι «ανάγκες» στην επαρχία, σε όλα τα επίπεδα, είναι πολύ, απείρως περισσότερες σε σχέση με τις αντίστοιχες των μεγαλουπόλεων. Προσοχή, όμως! Η μετάθεση της εορτής του αγίου/αγίας να μην καταργεί την τέλεση ιερών ακολουθιών και, ασφαλώς, της Θείας Λειτουργίας και την κυριώνυμη ημέρα. Με άλλα λόγια, αδυνατώ να κατανοήσω το είδος της απόδοσης της τιμής σε έναν άγιο, όταν, ενώ έχει ανακοινωθεί η μετάθεση της εορτής του για συγκεκριμένη ημέρα και ώρα, ακριβώς την κυριώνυμη ημέρα που πραγματικά εορτάζει, ο ιερός Ναός είναι κλειδωμένος και ο άγιος ξεχασμένος από όλους! Ζητήματα ευαίσθητα, πνευματικά, λειτουργικά και, ωσαύτως, απαιτείται και η διαχείρισή τους να είναι ανάλογη.

Υπό το πνεύμα, λοιπόν, της ευρύτερης διακονίας και αυστηρά, πάντοτε με πνευματικά κριτήρια, είναι δυνατή η μετάθεση της εορτής ενός αγίου/αγίας, φθάνει να τελείται «εις γνώσιν» του οικείου μητροπολίτου (συνήθως, οι μητροπολίτες δεν ενημερώνονται ποτέ για τέτοιες αποφάσεις ή, στη χειρότερη περίπτωση, ενημερώνονται από τους πλέον «αναρμόδιους» και πάντοτε, κατόπιν εορτής!!!) και, ασφαλώς, να μην μεταποιείται σε λειτουργικό και εορτολογικό έθος. Αλλοίμονο εάν φθάσουμε στο κατάντημα να επικρατήσει ως συνήθεια η μεταφορά της μνήμης και εορτής των αγίων μας! Αλλοίμονο!