Ψυχοφελή μηνύματα...

[toula]

Του Παναγιώτη Μυργιώτη, μαθηματικού, στην Κιβωτό της Ορθοδοξίας

Αγάλλεται και πανηγυρίζει η Ορθοδοξία και σύμπας ο Ελληνισμός. Ξημερώνει η 25η Μαρτίου. Ημέρα που σηματοδοτεί την Ελευθερία του ανθρώπου. Ελευθερώνεται ο άνθρωπος από τα δεσμά της αμαρτίας και ο Έλληνας αποκτά την Λευτεριά του. Τον ευαγγελισμό της Υπεραγίας Θεοτόκου και την έναρξη του αγώνα του 21 για την Ελευθερία πανηγυρίζει ο ελληνισμός πανταχού της γης.

Ο αρχάγγελος Γαβριήλ με εντολή του Θεού Πατρός μεταφέρει στην Παναγία μας το χαρμόσυνο μήνυμα: θα γίνει η μητέρα του Θεού, του Χριστού μας, του δευτέρου προσώπου της Αγίας Τριάδος. Στην άσημη πόλη της Ναζαρέτ στην 15χρονη, τότε, Μαρία έρχεται η στιγμή της εκπλήρωσης της υπόσχεσης του Θεού προς το ανθρώπινο γένος. Τη στιγμή της εξόδου των πρωτοπλάστων από τον παράδεισο ο Πλαστουργός μας έδινε ένα μήνυμα λυτρώσεως του πεπτωκότος ανθρώπου (πρωτευαγγέλιο). Απευθυνόμενος προς τον αρχαίκακο διάβολο με την μορφή του όφεως είπε «Και έχθραν θύσω ανά μέσον σου και ανά μέσον της γυναικός και ανά μέσον του σπέρματος σου και ανά μέσον του σπέρματος αυτής, αυτός σού τηρήσει την κεφαλήν και συ τηρήσεις αυτού πτέρναν»(Γέν. Γ΄, 15). Ο μονογενής μου Υιός θα συντρίψει το κράτος της διαβολικής αμαρτίας και του σκότους. Θα γεννηθεί από παρθένο. Θα νικήσει το φως, η Ζωή και η Αλήθεια. Την υπόσχεση αυτή εκπληρώνει ο Θεός μας. Ο Πλάστης μας πάντα εκπληρώνει τις υποσχέσεις του. Ψεύτης ο Θεός, μη γένοιτο!! Ο Αρχάγγελος μεταφέρει στην ταπεινή δούλη του Θεού τη χαρμόσυνη είδηση ότι θα γίνει η μητέρα του Υιού του Θεού, με θαυματουργικό τρόπο. Η Πάναγνος παρθένος Μαρία αποδέχεται με περισσή ταπεινοφροσύνη την είδηση λέγουσα «Ιδού η Δούλη Κυρίου, γένοιτό μοι κατά το ρήμα σου». Απλά και ταπεινά. Χωρίς εγωισμούς και επάρσεις. Το προαιώνιο θέλημα και σχέδιο του Θεού για τη σωτηρία του ανθρωπίνου γένους τίθεται σε εφαρμογή. Ο Υιός του Θεού λαμβάνει σάρκα και οστά και δια των αγνών αιμάτων της Παναγίας μας γεννιέται ως άνθρωπος στο σπήλαιο των αλόγων και αρχίζει το «έργο της Θείας οικονομίας ». Ο Υιός του Θεού γίνεται άνθρωπος τέλειος, χωρίς αμαρτία, υιός της αειπαρθένου Παναγίας. Οποία τιμή για το γυναικείο φύλο. Ταυτόχρονα, είναι και Θεός, τέλειος και αληθινός.

Με το «Χαίρε Κεχαριτωμένη ο Κύριος μετά σου» του Αρχαγγέλου έρχεται η ευχάριστη είδηση στο ανθρώπινο γένος, ο καλούμενος ευαγγελισμός της Θεοτόκου. Χαιρετισμός που εξέπληξε την μικρή Μαρία, η οποία δίστασε με την παρουσία του Αρχαγγέλου, φοβούμενη μήπως είναι κάποια διαβολική ενέργεια αυτό που βλέπει, κάποιος πειρασμός που την απομακρύνει από τον Θεό. Όμως, τα λόγια που ακολούθησαν την καθησύχασαν, παρά το απρόσμενο άγγελμα και την εύλογη απορία που της προκάλεσαν: «και πώς έσται μοι τούτο, επεί άνδρα ου γινώσκω ;». Ο Αρχάγγελος, που δεν μπορούσε κι εκείνος να εξηγήσει το μυστήριο, μόνο της απαντά ότι θα πραγματοποιηθεί το υπέρ νουν άγγελμα με τη Χάρη του Αγίου Πνεύματος: «Πνεύμα Άγιον επελεύσεται επί σε και δύναμις υψίστου επισκιάσει σοι». Όπου βούλεται Θεός, νικάται φύσεως τάξις.

Η επιλογή της Παναγιάς δεν ήταν τυχαία. Τέκνο γονέων υπερηλίκων που γεννήθηκε κατόπιν πολλών προσευχών και το οποίο το είχαν τάξει οι υπέργηροι γονείς του να το αφιερώσουν στο Θεό. Ήταν η πλέον αγνή, η πλέον ταπεινή και άδολη κόρη. Δεν υπήρξε και ούτε θα υπάρξει τέτοια γυναίκα στον κόσμο. Αυτή επέλεξε ο Θεός για να φέρει στον κόσμο τον μονογενή Υιό Του, για να σώσει από την αμαρτία το ανθρώπινο γένος με τον σταυρικό του θάνατο και την τριήμερη Ανάστασή Του..

Την ημέρα αυτή, την 25η Μαρτίου, επέλεξαν και οι πρόγονοί μας το 1821 για να στείλουν και αυτοί ένα ευχάριστο μήνυμα στους σκλαβωμένους λαούς της οικουμένης. Είπαν το ¨Χαίρε, ω χαίρε Λευτεριά¨. Τετρακόσια χρόνια ολόκληρα υποδουλωμένοι και σκλαβωμένοι στον τούρκο δυνάστη. Τετρακόσια χρόνια ο ελληνισμός να έχει στο σβέρκο του τον Οθωμανό. Να υποφέρει τα πάνδεινα. Είναι δούλος, είναι σκλάβος και δεν διαφεντεύει τον τόπο του μήτε την τιμή της οικογενείας του ούτε και τη ζωή του. Δεν μπορεί να μάθει στοιχειώδη γράμματα, τη γλώσσα του αυτή που δημιούργησε πολιτισμό τεράστιο και απέδωσε έννοιες υψηλές όπως δημοκρατία και ελευθερία ή έστησε Παρθενώνες και κατέκτησε τον κόσμο με τον εκπολιτιστή Μακεδόνα Μέγα Αλέξανδρο. Δεν είναι δυνατό να λατρεύσει τον ένα και αληθινό Θεό. Δέχεται πιέσεις να αλλαξοπιστήσει, αρνείται να υποκύψει. Έτσι έχουμε ένα μεγάλο αριθμό, ένα σύννεφο επωνύμων και ανωνύμων Αγίων. Τους Νεομάρτυρας όπως τους ονόμασε η Αγία μας Εκκλησία.

Καταφεύγει στο κρυφό σχολειό για να μάθει λίγα γράμματα. Να μη λησμονήσει την Ιστορία του, τη Σαλαμίνα, τις Θερμοπύλες, τον Μέγα Αλέξανδρο και πολλά άλλα. Εκεί στο τρεμάμενο φως του καντηλιού, κατά τον ποιητή, μαθαίνει τι είχε, τι έχει, τι έπρεπε να έχει και παραμένει Έλληνας. Ολίγα κολλυβογράμματα σπουδάζει από την οκτώηχο και το ψαλτήρι. Γαλουχείται και στα νάματα της Ορθοδοξίας. Υπάρχουν, δυστυχώς, λίγοι βέβαια αρνητές του κρυφού σχολείου, οι θαυμαστές της θεωρίας ότι οι πόντιοι και οι μικρασιάτες δεν σφαγιάστηκαν από τους Τούρκους, απλά εξ αιτίας του συνωστισμού πέθαναν από ασφυξία. Αυτοί αρνούνται την ύπαρξη του κρυφού σχολείου. Είναι ελάχιστοι, για να μας κάνουν και εμάς αρνητές της ιστορικής αληθείας.

Πολλά τα βάσανα και σκληρή η ζωή των υπόδουλων Ελλήνων. Μέσα τους σιγοκαίει ο πόθος της Ελευθερίας. Η ελπίδα της απελευθέρωσης. Το διεθνές περιβάλλον σφόδρα εχθρικό, ο Μέτερνιχ με την Ιερά Συμμαχία μεγάλο εμπόδιο. Ο Έλληνας γαλουχημένος με την ελπίδα ότι «πάλι δικά μας θάναι» δεν κάθεται με τα χέρια σταυρωμένα, oοργανώνεται και επαναστατεί. Έχουμε τοπικές εξεγέρσεις που πνίγονται στο αίμα, αλλά τροφοδοτούν με πίστη την ελπίδα για λευτεριά. Πάμπολλες είναι οι απόπειρες αυτές. Τα αίματα και τα σώματα των θυσιασθέντων γίνονται λίπασμα για να θρέψουν τον πόθο για λευτεριά. Οι αρματολοί και οι κλέφτρες, τα δημοτικά τραγούδια και ο θούριος του Ρήγα Φεραίου ¨ως πότε παλικάρια θα ζούμε στα στενά μονάχοι σαν λιοντάρια στις πέτρες στα βουνά. Καλύτερα μιας ώρας ελεύθερη ζωή παρά σαράντα χρόνια σκλαβιά και φυλακή¨ δίνουν κουράγιο και δύναμη στο σκλαβωμένο ελληνικό γένος. Η Φιλική εταιρεία βοηθάει την προετοιμασία για τη μεγάλη στιγμή. Οργανώνει, συντονίζει, κατευθύνει. Εργάζεται μεθοδικά και μυστικά. Ο τύραννος καραδοκεί. Δεν θέλει να χάσει την Ελλάδα, την θέλει σκλάβα και υπόδουλη, όπως και άλλους λαούς. Θέλει την κραταιά, όπως πίστευε, οθωμανική αυτοκρατορία ακέραια να διαφυλάξει. Ο σκλαβωμένος Έλληνας ποθεί την Λευτεριά του και κανείς δεν μπορεί να του τη στερήσει. Είναι αποφασισμένος να χύσει το αίμα του και να προσφέρει, ακόμη, και τη ζωή του για την πατρίδα, την πίστη και την ελευθερία.

Η ημέρα η ποθητή, η αγία και ευλογημένη έφθασε. Είναι η 25η Μαρτίου 1821. Στα Καλάβρυτα ο επίσκοπος Παλαιών Πατρών Γερμανός υψώνει τη σημαία της επανάστασης και το πανηγύρι της παλιγγενεσίας αρχίζει. Για του Χριστού την πίστη την Αγία και για της Ελλάδος την ελευθερία γίνεται ο αγώνας. Άρχισε ο γενικός ξεσηκωμός με την πίστη στον Χριστό την ημέρα του Ευαγγελισμού. Το «χαίρε Κεχαριτωμένη» συμπλέει με το «χαίρε, ω χαίρε λευτεριά».

Ο μεγάλος αγωνιστής και ήρωας του 21 ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, ο Γέρος του Μοριά βροντοφωνάζει «Ο θεός υπέγραψε την λευτεριά της Ελλάδας και δεν παίρνει την υπογραφή Του πίσω» . Μη γένοιτο. Ισχυρίζονται κάποιοι ότι ο ξεσηκωμός των Ελλήνων επηρεάστηκε από τη λεγόμενη γαλλική επανάσταση. Αλήθεια, οι φίλοι μας οι γάλλοι ποιόν κατακτητή και αλλοεθνή και αλλόθρησκο δυνάστη θέλανε να διώξουν και οι επαναστατούντες δήλωσαν ότι αυτό γίνεται για «του Χριστού την πίστη την αγία»; Δεν βρήκα πουθενά κάτι τέτοιο. Απλά η γαλλική επανάσταση χρονικά προηγήθηκε.

Στον αγώνα αυτό όλοι έδωσαν δυνατό και βροντερό παρών. Νέοι, γέροι, πλούσιοι, πτωχοί, γραμματιζούμενοι και αγράμματοι, γυναίκες και άνδρες. Όλοι τη λευτεριά των ήθελαν. Κληρικοί και λαϊκοί, νησιώτες και στεριανοί συναγωνίζονταν ποίος θα προσφέρει τα πιο πολλά. Τον καλύτερο εαυτό του, το είναι του, το αίμα του και τη ζωή του. Πολλοί κληρικοί, απλοί ιερείς, μητροπολίτες και πατριάρχες ποτίζουν με το αίμα τους το δένδρο της ελευθερίας. Υπάρχουν ήρωες κληρικοί ως ο Παπαφλέσσας, ο Αθανάσιος Διάκος, ο Ησαΐας Σαλώνων, ο πατριάρχης Γρηγόριος ο Ε, όπως και λαϊκοί, πχ, Πλαπούτας, Κανάρης, Μακρυγιάννης για να αναφέρουμε ελάχιστους. Δεν είναι δυνατό στα πλαίσια ενός άρθρου να αναφερθούνε όλα τα ονόματα. Η λαϊκή μούσα με τα δημοτικά τραγούδια, η παράδοση και η Ιστορία έχει καταγράψει πάμπολλα, όλα πιστεύω όχι. Όλοι τους επώνυμοι ή ανώνυμοι συμβάλανε να ελευθερωθεί η πατρίδα μας. Βοηθήσανε και πολλοί ξένοι την προσπάθεια αυτή, παρακινούμενοι από αγάπη προς την Ελλάδα, τον πολιτισμό της και την τεράστια προσφορά της στο παγκόσμιο πνεύμα.

Μεθυσμένοι μέσα στον νικηφόρο αγώνα των πρώτων χρόνων, ξεχάσανε μάλλον ότι η απελευθέρωση του τόπου δεν πραγματοποιήθηκε και αρχίσανε οι καπεταναίοι να φιλονικούν και να αντιμάχονται μεταξύ τους, να πολεμά ο ένας εναντίον του άλλου. Το αιώνιο σαράκι της φυλής. Ο εγωισμός και η φιλοπρωτία. Ο δυνάστης βρήκε ευκαιρία και ανακατέλαβε πολλά φρούρια. Σελίδα μελανή, προφανώς και πολύ διδακτική. Μπορούμε να προσφέρουμε, παντού, χωρίς να φαινόμαστε ότι είμαστε πρώτοι. Η ουσία μετράει και όχι ο τύπος, το φαίνεσθαι.

Ο Θεός, πράγματι, έβαλε την υπογραφή του, κατά την ρήση Κολοκοτρώνη και η πατρίδα μας ελευθερώθηκε. Όχι ολόκληρη. Χρειάστηκαν και άλλοι αγώνες και άλλοι πόλεμοι και ήρωες για να δημιουργηθούν τα σημερινά σύνορα της πατρίδας μας.

Θα ήθελα να κλείσω με τους στίχους του ποιητή «μεθύστε με το αθάνατο κρασί του ‘21» και θα πρόσθετα ο ελάχιστος «και με το αθάνατο κρασί της Ορθοδοξίας».

«Χαίρε Κεχαριτωμένη Μαρία, ο Κύριος μετά Σου».

«Καλύτερα μιας ώρας ελεύθερη ζωή παρά σαράντα χρόνια σκλαβιάς και φυλακή».

[toula]

Όλος ο κόσμος γιορτάζει σήμερα και πανηγυρίζει χαρούμενα για τον άγιο Ευαγγελισμό της Θεοτόκου, που είναι και Ευαγγελισμός δικός μας, όλου του κόσμου. Αρχάγγελος ευαγγελίζεται στην Παρθένο Μαρία ότι θα γεννήσει τον Σωτήρα του κόσμου, αλλά έμμεσα και σε μας, σε όλους τους ανθρώπους όλης της ανθρώπινης ιστορίας, ότι η Παρθένος Μαρία θα γεννήσει τον Σωτήρα μας, τον δικό μας Σωτήρα.

Κι ο λαός μας δέχτηκε τον Ευαγγελισμό του με ταπείνωση και με μαρτυρικό φρόνημα. Με το θερμό τους ζήλο οι πρόγονοί μας και με την υπέροχη γλώσσα τους εξάπλωσαν την πίστη και τη φωνή του Ευαγγελίου σ’ όλο τον κόσμο.

Ένας τέτοιος όμως εργάτης του Ευαγγελισμού έπρεπε να δοκιμαστεί και να ασκηθεί στην αγιότητα, για να παίξει τον υπερφυσικό του ρόλο. Γι’ αυτό ο εθνικός μας ποιητής ονοματίζει την Ελλάδα «μητέρα μεγαλόψυχη στον πόνο και στη δόξα».

Κι έτσι ο λαός μας πέρασε πρώτα από το καμίνι των μεγάλων διωγμών και βγήκε απ’ αυτούς με χιλιάδες μάρτυρες αλλά και με την δόξα, που της χάρισε ο Θεός. Ο Θεός που πήρε το τεράστιο παγκόσμιο κράτος των Ρωμαίων κατακτητών και διωκτών Ρωμαίων και το ακούμπησε στα χέρια των θυμάτων τους κι έτσι έγινε η Ρωμιοσύνη, αυτό που το ονόμασαν Βυζαντινή Αυτοκρατορία, ένα παγκόσμιο κράτος με Ορθόδοξη πίστη και γλώσσα Ελληνική.

Κι έτσι ύστερ’ απ’ τη δοκιμασία μας στον πόνο του μαρτυρίου η πατρίδα μας δοκιμάστηκε και στη δόξα κι έγινε φάρος, που φώτισε τον κόσμο στην Αλήθεια και τον φωτίζει ακόμα.

Στο τέλος όμως οι άρχοντές μας εμέθυσαν από τη δόξα της εξουσίας κι έχασαν την ταπείνωση. Έτσι ο Θεός μάς υποδούλωσε σε βάρβαρο λαό «διά τας αμαρτίας ημών», όπως ομολογούσαν οι πατέρες μας. Και έπεσε πάλι στην αφάνεια και στο μαρτύριο ο λαός μας και δίδαξε πάλι με άλλο τρόπο την αρετή της πίστης και της ταπείνωσης.

Για 400 και αλλού για 500 και 600 χρόνια υπέμεινε ο λαός μας ένα ατελείωτο μαρτύριο, για να κρατήσει την πίστη του. Οι περιηγητές μαρτυρούν ότι κανένας λαός δεν πέρασε τόσα και τόσο βαριά μαρτύρια, για να κρατήσει την θρησκεία του.

Ο λαός μας σ’ όλη τη μακρότατη διάρκεια της Τουρκοκρατίας ανέδειξε τριάντα χιλιάδες νεομάρτυρες και μάλιστα συχνά νεομάρτυρες παιδιά. Πώς μπορούμε να μιλήσουμε για την καρτερία των προγόνων μας στα μαρτύρια της πίστης τους χωρίς να αναφέρουμε τον Ιωάννη τον Μονεμβασιώτη, παλληκαράκι 15 χρονών, που τον αγόρασε ένας αγάς της Θεσσαλονίκης κι αυτόν και τη μάνα του κι ήθελε να τον αλλαξοπιστήσει, για να τον κάνει γιό του, γιατί ήταν άτεκνος.

Τον εξεβίαζε να καταλύσει τη νηστεία του Δεκαπενταύγουστου, για να ξεκόψει απ’ την πίστη του Χριστού. Αυτός αρνήθηκε σταθερά να φάει τα φαγιά τους κλεισμένος στο στάβλο του αφέντη του με καθημερινά βασανιστήρια. Αντιμετώπισε και τον πειρασμό της μάνας του, που τον παρακαλούσε με δάκρυα να διακόψει τη νηστεία, για να μην την αφήσει μόνη της σ’ αυτόν τον κόσμο, αφού οι Αλβανοί είχαν σφάξει τον ιερέα πατέρα του.

Και στη μάννα του αντιστάθηκε ο δεκαπεντάχρονος νεομάρτυρας με τούτα τα λόγια: Εγώ είμαι γιός παπά και πρέπει να φυλάττω καλύτερα τα έθιμα της Εκκλησίας μας από τους γιούς των λαϊκών. Κι αν δεν τηρήσουμε αυτά τα μικρά, πώς θα τηρήσουμε εκείνα τα μεγάλα;

Και στο τέλος τον έσφαξε ο αφέντης του και τα λείψανά του θαυματουργούν τώρα στο χωριό του Γεράκι κοντά στη Μονεμβασιά. Ετελειώθηκε στις 21 Οκτωβρίου 1773.

Οι μάρτυρες της θρησκείας στην Τουρκοκρατία κρατούσαν αναμμένη τη φλόγα της πίστης στις καρδιές των ραγιάδων και στήριζαν την ελπίδα ότι το γένος θα λευτερωθεί.

Κι ένας άλλος ήρωας παιδομάρτυρας εστόλισε την Τουρκοπατημένη πατρίδα μας, ο Νικόλαος ο παντοπώλης, παλληκαράκι από το Καρπενήσι, που εμαρτύρησε στις 23 Σεπτεμβρίου του 1672 στην Πόλη με παρρησία Χριστού.

Από τα παραδείγματα αυτά καταλαβαίνουμε πως η σκλαβιά του Γένους μας ήταν ένα μαρτύριο εθνικό, που ωρίμαζε μέσα στις καρδιές των ραγιάδων την ελπίδα της λευτεριάς.

Κωνσταντίνος Γανωτής

[toula]

Ο «καλός άνθρωπος» είναι ταυτόχρονα και «καλός χριστιανός»;

Του Δημητρίου Λυκούδη, θεολόγου

Εκ προοιμίου, οι όροι φαντάζουν λαθεμένοι. Τι θα πει “καλός άνθρωπος:” και καλός χριστιανός!”. Με ποια κριτήρια τελούν στη βάσανο των κριτών αυτές οι κατηγορίες και, σε κάθε περίπτωση, ποιος, αλήθεια, έχει το χρόνο, κυρίως δε την πνευματική σταθερά ώστε να τολμά να κρίνει τους άλλους ανθρώπους; Φθάσαμε στο σημείο να χαρακτηρίζουμε κάθε άνθρωπο γύρω μας, να κρίνουμε, να θέτουμε και να φορτώνουμε «κοσμητικά» επίθετα σε όλους, σχεδόν, ανεξαιρέτως. «Καλός» χριστιανός, ο ένας, «καλός» άνθρωπος, ο άλλος, «έτοιμος» για τον Παράδεισο, κάποιος άλλος! Αλήθεια, από πότε «διανέμουμε» θέσεις στον Παράδεισο; Ταυτόχρονα, δε, έχοντας, βέβαια, ως πεποίθηση, αγκαλιάσει την ιδέα ότι και εμείς ανήκουμε εκεί, άσχετα, εάν κάποιες φορές, δήθεν από περίσσευμα ταπεινώσεως, κλαψουρίζουμε πως είμαστε «ανάξιοι», πως είμαστε «ουτιδανοί» και «ταλαίπωροι» για μια τέτοια δόξα και τιμή!

Είναι, όμως, ακόμη χειρότερο και οξύμωρο να χαρακτηρίζουμε ανθρώπους, την ίδια στιγμή, που αμφότεροι αγωνιζόμαστε, καθένας για τον δικό του σκοπό και στόχο, καθένας για τον δικό του Ουρανό. Αυτή, δε, η συνήθεια των «χαρακτηρισμών», της κατακρίσεως και της καταλαλιάς, είναι αλήθεια, έχει την «τιμητική» της σ᾿εμάς τους χριστιανούς, τουλάχιστον, στους περισσότερους.

Παρά ταύτα, πέρα από οποιαδήποτε, όμως, διάθεση κατακρίσεως, κάθε άνθρωπος καταθέτει την ταυτότητά του βιωματικά και διά βίου. Σε αυτή την περίπτωση, «καλός» άνθρωπος σημαίνει στοργικός άνθρωπος, ευαίσθητος και όχι ανάλγητος, διαλλακτικός και όχι αδέκαστος, ταπεινός και όχι φίλαυτος, φιλέρημος και όχι «φασαριόζος». Καλά, όμως, ένας τέτοιος «καλός» άνθρωπος μπορεί να είναι, ταυτόχρονα, και «καλός» χριστιανός; Και αν όχι, τελικά, σώζεται ένας τέτοιος άνθρωπος;

Η εκπεφρασμένη βιωματική εμπειρία των Πατέρων της Ορθοδόξου Εκκλησίας μας, διδάσκει πως δεν υπάρχει «καλός» χριστιανός. Είναι λαθεμένος, κίβδηλος, επιδερμικός όρος και χαρακτηρισμός. Εάν είσαι χριστιανός, εάν είσαι, βέβαια, πάντοτε αυτοθελήτως και εκουσίως, είσαι αγωνιστής, αγώνισμα κάνεις, σε στίβο μάχεσαι, εγρήγορση και μετάνοια αδιαλείπτως βιώνεις. Δεν υπάρχει, λοιπόν, «καλός» χριστιανός, παρά, τρόπον τινά, ενεργός χριστιανός και, στον αντίποδα, «κοιμισμένος», παραδομένος, αποχαυνωμένος σε αυτόν τον αιώνα, τον «απατεώνα».

Ο άγιος Εφραίμ ο Κατουνακιώτης, αναφερόμενος σε αυτή την κατηγορία των “καλών ανθρώπων”, έλεγε: «Έρχονται εδώ, πω πω! Κάτι ψυχές, διαμάντια, αθώοι έως τα βάθη της καρδιάς τους, απονήρευτοι. Μα, όταν μιλάμε, αφήνουν και εξέρχεται όλη η άρνηση, η αδιαφορία τους για τα ζητήματα της Πίστεως, για την ίδια την Ορθοδοξία. Και αν τους πεις για Χριστό, αδιαφορούν και αντιμάχονται ωσάν να είναι εχθρός τους. Τι να κάνουμε, αλειτούργητοι άνθρωποι, αλλά έχει ο Θεός. Θα δώσει ο Θεός να έλθουν σε μετάνοια!».

Βέβαια, για να είσαι ενεργός χριστιανός, είναι αναντίρρητη βάση, πρέπει να είσαι «καλός» άνθρωπος. Ο χριστιανός έχει όλα τα παραπάνω, όσα, δηλαδή, έχει και εμφορείται ένας «καλός» άνθρωπος. Υπό αυτή την έννοια, η ανθρωπιά αποτελεί τη βάση της ορθοδόξου πνευματικότητας, το «10», μια πάγια «σταθερά», επί της οποίας ο χριστιανός χτίζει καθημερινά και αγωνίζεται να εκφράζει την αγαθή «μαρτυρία» και ομολογία απανταχού.

Από την άλλη πλευρά, ένας «καλός» άνθρωπος, ένας άνθρωπος γεμάτος με φιλάρετες πράξεις, ελεημοσύνες, αγαθοεργίες, εάν στερείται της βιωματικής ορθοδόξου πνευματικότητας, δηλαδή, εάν δεν μετέχει των μυστηρίων της Ορθοδόξου Πίστεως, είναι γεγονός, παραμένει στο επίπεδο ενός «καλού» ανθρώπου και, ασφαλώς, δε σημαίνει, αυτόματα, ότι είναι και ενεργός χριστιανός. Με άλλα λόγια, ο αλιβάνιστος, ο ανεξομολόγητος, ο αλειτούργητος, ο ακοινώνητος, είναι ευαγγελική αλήθεια, δεν προσδοκά Ανάσταση και ζωή Αιώνια, δε σώζεται. Βέβαια, ακολουθούμε την ευαγγελική αλήθεια δε σημαίνει ότι χαρακτηρίζουμε τους ανθρώπους, καθώς δε γνωρίζουμε πώς και με ποια κριτήρια θα κρίνει ο Πανάγιος Θεός όλους μας. Αποτελεί, όμως, κανόνα πνευματικό, κριτήριο ορθόπρακτο και σωτηριολογικό, πως άνευ μυστηριακής ζωής, ο άνθρωπος δεν προσδοκά σωτηρία και αγιασμό.

Όλες οι «καλές» πράξεις, όλες επί της γης, δεν είναι παρά οι αποσκευές που μάς συντροφεύουν κατά την επιβίβασή μας στην αμαξοστοιχία, με απώτερο σταθμό τον Παράδεισο. Το εισιτήριο, όμως, που μας εξασφαλίζει, πέρα από την επιβίβαση, και τη διαμονή μας στην αμαξοστοιχία, προκειμένου να αρχίσουμε το μεγάλο ταξίδι προς συνάντηση Εκείνου, δεν είναι άλλο παρά η εξομολόγηση και η, εν γένει, πλήρης συμμετοχή μας στα μυστήρια της Εκκλησίας μας.

Κάποτε, λέγει το Γεροντικό, ρώτησαν τον αββά Παμβώ για έναν “γείτονα” ερημίτη. Αυτός, αν και ζούσε στα όρια μιας κοντινής Σκήτης, δεν εκκλησιαζόταν, δε συμμετείχε στα λειτουργικά τελούμενα: «Αββά, είναι καλός άνθρωπος ο μοναχός εκείνος!», έλεγαν με παρρησία οι μοναχοί. Και ο αββάς απάντησε: «Καλός είναι, μετάνοια, όμως, δεν έχει…».

Σήμερα, αναζητώντας ενεργούς χριστιανούς, απωλέσαμε την ανθρωπιά μας. Ζητάμε όχι σωτηρία, αλλά αγιασμό και αγιότητα απ᾿ αρχής. Αναζητούμε τον «άγιο» και χάνουμε τον «άνθρωπο». Η ανθρωπιά, λοιπόν, αποτελεί τη βάση, επάνω στην οποία καλούμαστε να οικοδομήσουμε την ορθόδοξη πνευματικότητα. Για να είμαστε ενεργοί χριστιανοί και άνθρωποι και όχι «καλοί» άνθρωποι, αλλά αλειτούργητοι, ανεξομολόγητοι και αλιβάνιστοι. Ο «καλός» άνθρωπος έχει ορόσημο τον τάφο! Ο ενεργός χριστιανός την Αιωνιότητα!

[toula]

Στις θλίψεις και τις δοκιμασίες, μικρές ή μεγάλες, σύντομες ή παρατεταμένες, αναζητάς ένα αποκούμπι για ν’ αντέξεις κι έναν Κυρηναίο για να σηκώσει λίγο το σταυρό σου. Αν όμως φανεί κάποιος που θα μπορέσει να σε λυτρώσει τελείως από τη δοκιμασία σου, τότε, ασφαλώς, η χαρά θα ’ναι μεγάλη, ανάλογη με το μέγεθος του πόνου και της θλίψης.

π. Ανδρέα Αγαθοκλέους

Η εμπειρία του χάους, του θανάτου, της μοναξιάς και της αδυναμίας της λύτρωσης, θα μας κάνουν να κατανοήσουμε γιατί η σύλληψη στην κοιλιά της «αγνής, παρθένου Μαριάμ» ονομάστηκε Ευαγγελισμός, που σημαίνει χαρούμενη είδηση.

Από τότε και για πάντα η ανθρωπότητα, ο κάθε άνθρωπος «όπου γης», ό,τι και να ’ναι όπως και να ζει, δεν είναι μόνος στον πόνο και στο δάκρυ του, στις ακαταστασίες και τα πάθη του, στα προβλήματα τα απλά ή τα υπαρξιακά. Γεννιέται Αυτός που θα γίνει ως «εις εξ ημών», ακολουθώντας όλα τα στάδια της ζωής μας από την ενδομήτρια μέχρι το θάνατο, γι’ αυτό και γνωρίζει τη φύση μας, κατανοεί εμπειρικά τη δυσκολία μας.

Βέβαια, το πανανθρώπινο αφορά και τον κάθε άνθρωπο ξεχωριστά. Όπως και το κοινό, αν βιώνεται προσωπικά, τότε κατανοείται. Γι’ αυτό και η γιορτή του Ευαγγελισμού, στις 25 Μαρτίου κάθε χρόνο, ενώ αφορά όλους γίνεται προσωπική χαρά στο σημείο που ζήσαμε μέσα μας την απόγνωση του θανάτου, τη μοναξιά της εγκατάλειψης, το βάρος του εαυτού μας και των γύρω μας. Στο σημείο, δηλαδή, που αφήσαμε το Χριστό να συν-πορευτεί.

Οι Πατέρες της Εκκλησίας μας λένε πως η Παναγία θα μπορούσε ν’ αρνηθεί μια τέτοια πορεία ζωής, να γίνει Θεοτόκος, που δεν σήμαινε μόνο δόξα αλλά και πόνο καρδιακό (πρβλ. Λουκ.2,35.). Όταν ελεύθερα και αβίαστα, με ταπείνωση και εν γνώσει της είπε «Ιδού η δούλη Κυρίου· γένοιτό μοι κατά το ρήμα σου», τότε ο άχρονος μπήκε στο χρόνο, ενανθρώπισε και έδωσε χαρά «παντί τω γένει ημών».

Όταν ο άνθρωπος, ταπεινά και απλά, καρδιακά και ολόψυχα, αφεθεί στα χέρια του Μεγάλου Θεού, αφού θα κάνει ό,τι μπορεί, τότε θα βιώσει το θαύμα της νέας κατάστασης, της «χαράς διά του σταυρού» του.

Δεν είναι οι γιορτές της Εκκλησίας για να σπάζουν τη ρουτίνα μας ούτε για μνήμη γεγονότων του παρελθόντος, αλλά για να τρέφουν την «τεθλιμμένη του βίου οδόν» και να «πορευόμαστε χαίροντες».

Δεν είναι η χαρά που επαγγέλλεται το Ευαγγέλιο άπιαστη πραγματικότητα, γιατί θα προέρχεται από ζωή χωρίς πόνο και προβλήματα, που βέβαια, δεν υπάρχει. Ο Χριστός μας χάρισε τη χαρά που περνά μέσα από το Σταυρό Του, την αποδοχή του πόνου και τη νίκη της Ανάστασης που ακολούθησε.

Η Παναγία Μητέρα Του, αποδεχόμενη την κλήση, μας χάρισε τη δυνατότητα να μπορούμε ν’ αναπνέουμε στην ασφυξία της ζωής μας, να βλέπουμε ελπίδα στην απόγνωση του εαυτού μας, να γευόμαστε ουράνια χαρά στη θλίψη των γεγονότων. Ευλογία Κυρίου!

[toula]

«Και προστρέχω τη Σκέπη Σου, σώσον με»

Γράφει ο Δημήτριος Λυκούδης, θεολόγος, Υπ. Δρας ΕΚΠΑ

Πάντοτε με συνέπαιρνε πνευματικά η εορτή της Κοιμήσεως της Κυρίας Θεοτόκου. Ανέμενα με ξεχωριστή προσμονή και γηθοσύνη το «Πάσχα αυτό του Καλοκαιριού» και προσδοκούσα να βάλω αρχή μετανοίας την ημέρα αυτή, να ξεκινήσω βίο θεάρεστο και Χριστομίμητο. Ένιωθα τους Ουρανούς, ανήμερα στη Χάρη της, να υποκλίνονται στο επίγειο στερέωμα, να χαμηλώνουν, λες και βάλθηκαν να μας διδάξουν το περιορισμένο του διασκεπτικού μας λόγου, το αδύνατο στη φυσική μας δεκτικότητα, την αδυναμία του κτιστού ν᾿αγγίξει το Άκτιστο και Ανερμήνευτο!

Προσδοκούσα να βάλω αρχή μετανοίας και κατέφευγα με παρρησία στη Χάρη της Παναγίας μας. «Καί Σε Μεσίτριαν ἔχω» έψελνα προ της θαυματουργής εικόνας Της και κατέθετα όσους λογισμούς εβάπτιζαν και παρέσυραν τον εγωπαθή νου μου. Ένιωθα αυτή την ημέρα, την εορτή της Κοιμήσεως, να πανηγυρίζει σύμπασα η κτίση και βιαζόμουν να κρατήσω τη χαρά, να διατηρήσω τη «μεθέορτη εορτή» διαρκώς στην καρδιά μου, να κοινωνήσω με όλο τον κόσμο την αγάπη και την συνεπικουρία σε κάθε έργο αγαθό και φιλόθεο.

«Καί Σε Μεσίτριαν ἔχω» κάθε φορά που αδικούμαι και παραγκωνίζομαι και προσφεύγω στη Χάρη Σου. Και αναμένω καρτερικά, διδάχθηκα να προσλαμβάνω επικουρικά, στην προσπάθεια της πνευματικής μου ανάβασης, το παράδειγμα της δικής Σου βιωτής, να σιωπώ αρχοντικά στο παράλογο και χαμερπές , να αποσύρομαι αυτοθέλητα στην προσωπική μου μόνωση και να ικετεύω δια πρεσβειών Σου, τον Κύριο της Δόξης, ν᾿ αξιώσει τους δικούς μου σταυρωτές της Ουρανίας Βασιλείας Του. Τότε, ήταν που ένιωθα τους Ουρανούς να χαμηλώνουν! «Μεθέορτη εορτή» σκεπτόμουν και ξεκουραζόμουν υπό την αγιότητα της Σωστικής Σου σκέπης.

«Καί Σε Μεσίτριαν ἔχω» κάθε φορά που η ασημότητά μου υπερξεχείλιζε και αναζητούσα το «Φῶς τό ἀπρόσιτον», τον «Γνόφο τῆς ἀγνωσίας», να φωτίσει και ν᾿αλλοιώσει θετικά και αγιοπνευματικά τη γνωστική μου συνείδηση, για να δυνηθώ, κατ΄οικονομίαν, να πανηγυρίσω και να δοξολογήσω για όσα καταφανή και αυτόδηλα λαμβάνουν χώρα γύρω μου, για όσα άρρητα και υπερθαύμαστα μυστικώς επιτελούνται στην καθημερινή μας πραγματικότητα. Και ένιωθα, τότε, τους Ουρανούς να χαμηλώνουν, πιο κοντά στον άνθρωπο, πιο κοντά οι άνθρωποι μεταξύ τους!

«Καί Σε Μεσίτριαν ἔχω», Κυρία Θεοτόκε, καθώς «ἐν τῇ κοιμήσει τόν κόσμον οὐ κατέλιπες». «Καί ποῦ λοιπόν ἄλλην εὑρήσω ἀντίληψιν;» Βιαζόμουν να διατηρήσω τη χάρη Της, να συνεχίσω εσαεί την λαμπροφόρο «μεθέορτη εορτή» στην κοινοτική μου συνοδοιπορία , στη σχεσιακή μου συνύπαρξη. «Ἀρχή προσευχῆς ἡ ἡσυχία» διδάσκει ο Μέγας Βασίλειος και συμπληρώνει ο ποιητής: «Μάθε να σιωπᾶς μπροστά στην ἀλογία τῶν καιρῶν, ἀκριβῶς γιατί ἡ ἔλλογη σιωπή στην θυσιαστική ἀγάπη εἶναι «Ἑορτή μεθέορτη», είναι «Πάσχα πνευματικό», είναι «πανήγυρις ἀνεκλάλητος καὶ ὑπέρλαμπρος». Τότε, ένιωθα τους Ουρανούς να χαμηλώνουν, ν᾿αγγίζουν τον άνθρωπο, να γίνονται ένα μ᾿αυτόν.

«Καί Σε Μεσίτριαν ἔχω», Κυρία Θεοτόκε, και «θαρρῶ καί καυχῶμαι καί προστρέχω τῇ σκέπῃ σου, σῶσον με». Και ένιωθα τους Ουρανούς να χαμηλώνουν, κάθε φορά, που διατηρούσα ορθόπρακτα την ολόθερμη «Μεθέορτη εορτή» στην καθημερινότητά μου, κάθε φορά που η συνείδησή μου έδινε σιωπηλά τη συμμαρτυρία της αγάπης που συνείχε τον άκριτο νου και την καρδιά μου.

Ένιωθα τους Ουρανούς να χαμηλώνουν κάθε φορά που προσέτρεχα στη Χάρη Της και ζητούσα ικετευτικά κάθε παραμυθία για τους αδελφούς μου σε όλη τη συμπαντική κτίση. Ένιωθα τους Ουρανούς να χαμηλώνουν, κάθε φορά, που μπορούσα ν᾿ αναπαύω τον κουρασμένο λογισμό μου και να εφησυχάζω, κάθε φορά, που μπορούσα και κοιμόμουν με καθαρή συνείδηση…!

[toula]

Τι είναι τα Τελώνια

Άγγελος Κυρίου εμφανίστηκε στον Όσιο Μακάριο τον Αιγύπτιο και του αποκάλυψε όσα σχετικά περί αυτών.

Του Δημητρίου Λυκούδη, θεολόγου

Για την ύπαρξη των Τελωνίων, αν και δεν υπάρχει επιστημονική βιβλιογραφική παραδοχή για αυτά, οι Νηπτικοί Πατέρες μάς λέγουν πολλά.


Πώς μάθαμε για τα Τελώνια και την ύπαρξή τους;

Άγγελος Κυρίου εμφανίστηκε στον Όσιο Μακάριο τον Αιγύπτιο και του αποκάλυψε όσα σχετικά περί αυτών.

Σύμφωνα, λοιπόν, με τις Νηπτικές θέσεις, γνωρίζουμε για αυτά και την πορεία της ψυχής:

1-3η ημέρα: η ψυχή κάνει την πρώτη της προσκύνηση στον Πανάγιο Θρόνο.
3-9η ημέρα: περιήγηση στους τόπους διάπραξης της αμαρτίας και, ακολούθως, στους τόπους διάπραξης αγαθών έργων και 9ημερη προσκύνηση στο Θρόνου του Θεού.
9-40η ημέρα: περιήγηση σε Παράδεισο και Κόλαση (Παράδεισο και Άδη, καθώς Κόλαση θα έχουμε μετά τη Δευτέρα Παρουσία του Κυρίου).
40η ημέρα: τελική Κρίση της ψυχής. Γι᾿ αυτό, το 40νθήμερο μνημόσυνο, πάντοτε, μα πάντοτε, πρέπει να τελείται πριν συμπληρωθούν οι 40 ημέρες από την εκδημία της ψυχής και ποτέ μετά, για να βοηθήσουμε προσευχητικά και λειτουργικά την ψυχή μπροστά στο Μέγα Κριτήριο.

[toula]

Αγιοκατατάξεις: Προϋποθέσεις και κριτήρια

Του Δημητρίου Λυκούδη, Δ/ντου Σύνταξης της εφημ. “Κιβωτός της Ορθοδοξίας”

Κωδωνοκρουσίες, πανηγυρισμοί, ενθουσιώδεις εκφράσεις χαράς και συγκίνησης συμβαίνουν σε κάθε τοπική κοινωνία και μητρόπολη στο άκουσμα της αγιοκατατάταξεως ενός νέου αγίου στο Ορθόδοξο Αγιολόγο της Ορθοδόξου Ανατολικής Εκκλησίας. Ενός αγίου που, με απόφαση της Συνόδου του Οικουμενικού Πατριαρχείου, άπαξ και κατατεθεί και συμπεριληφθεί στις Δέλτους της Ανατολικής Εκκλησίας και στο Αγιολόγιό Της, εσαεί θα μνημονεύται και οι πιστοί θα εκφράζουν την τιμή και την αγάπη τους προς αυτόν.

Μάλιστα, και δικαιολογημένα, σε κάθε αγιοκατάταξη δεν πανηγυρίζει μόνο η τοπική Εκκλησία που, ενδεχομένως, φέρει ως ευλογία εντός των ορίων της μέρος των προσωπικών αντικειμένων του αγίου, όπως π.χ. πατρική οικεία, προσωπικά αντικείμενα, μονή μετανοίας, ναούς που ιερουργούσε – αν πρόκειται για κληρικό κ.α. – αλλά και κάθε τόπος που συνδέθηκε μαζί με τον άγιο, δηλαδή, κάθε σημείο και τόπος που ο άγιος εν ζωή επέρασε, διέμεινε ή και χρησιμοποίησε επ΄ ολίγον.

Αναφορικά με τις προϋποθέσεις που πρέπει να τηρούνται ώστε να συμπεριληφθεί ένας νέος άγιος στο ορθόδοξο αγιολόγιο, είναι σαφές, έχω την αίσθηση, ότι πρέπει να προηγείται η εν Χριστώ και ορθόπρακτος βιωτή του, η καλή ¨έξωθεν¨ μαρτυρία, δηλαδή, να συμμαρτυρεί ο κόσμος, ο λαός του Θεού για τις αρετές του, για τη φιλόθεο και χριστοκεντρική του διαγωγή και πολιτεία, αρχικά, και, κατά δεύτερον, να υπάρχει διάρκεια και χρόνος αυτής της εν Χριστώ πολιτείας, ώστε να διαφαίνεται στο χρόνο ότι πράγματι, πρόκειται για αληθινή ορθοπραξία και όχι για κάτι διαφορετικό και εφήμερο.

Πέρα δε των άλλων, η Εκκλησία μας, πιστή στην Παράδοσή Της, κάτι που, δυστυχώς, δεν τηρείται πάντοτε, αναμένει στο χρόνο, ώστε να συμπληρωθούν εκατό και πλέον χρόνια από την κοίμηση ενός ανθρώπου, ώστε να κοιμηθεί και ο τελευταίος επί της γης που συνανεστράφη και, ενδεχομένως, δεν είχε καλή σχέση με τον αυριανό άγιο.

Και, όμως! Σε πολλά τέτοια ζητήματα, όχι μόνο η συμπλήρωση εκατό χρόνων δεν τηρείται, αλλά πολύ πιο γρήγορα η Εκκλησία προβαίνει σε αγιοκατατάξεις, πολλές φορές, σαν να βιάζεται να φωνάξει την αγιότητα γύρω της, κάτι που αναμένει και δεν βιάζει ούτε τον ίδιο το Θεό!

Ποια διαδικασία τηρείται ως προς την αγιοκατάταξη; Ο επιχώριος μητροπολίτης, στα όρια του οποίου έδρασε ή και εγκαταβίωνε ή κοιμήθηκε ο άνθρωπος του Θεού, συντάσσει έναν φάκελλο που πιστοποιεί και συμμαρτυρεί για την αγιότητα του πιστού, συνάμα δε, προσθέτει θαυματουργικά σημεία και αγιοφάνειες που συντελέστηκαν και συντελούνται από την ημέρα της εκδημίας του, γεγονός που υπογραμμίζει τη μετά θάνατον παρρησία που βρήκε αυτός στον Επουράνιο Θρόνο.

Θαύματα, μεταθανάτιες εμπειρίες, κατάθεση με ονοματεπώνυμο ανθρώπων που επιβεβαιώνουν όσα ανωτέρω, αποτελούν, μεταξύ άλλων, το περιεχόμενο του φακέλλου. Στη συνέχεια, αποστέλλεται στο Οικουμενικό Πατριαρχείο, ώστε να περάσει από τη Σύνοδο και να αποφανθεί η Μεγάλη του Χριστού Εκκλησία, αφού πρώτα, συγκαταθέσει και πάρει ¨ευλογία¨ ο φάκελλος και από τη Σύνοδο της Ιεραρχίας της Εκκλησίας της Ελλάδος.

Εδώ, όμως, αναδύεται ένα ζητημα το οποίο, ταπεινά υποστηρίζω, πρέπει να προσέξουμε! Ποιες είναι αυτές οι μεταθανάτιες εμπειρίες και μαρτυρίες που συνηγορούν για την αγιότητα του ανθρώπου του Θεού; Διότι, κατά το «σφάξε με Αγά μου, να αγιάσω», πολλές φορές, από υπερβολικό ενθουσιασμό, άλλες πάλι από καθαρά τοπικιστικούς λόγους και παράγοντες, αυτές οι ¨μεταθανάτιες¨ εμπειρίες υπερμεγενθύνονται, διογκώνονται, παραφουσκώνουν…και εκεί θέλει προσοχή! Αν υπάρχει αγιότητα, δε χρειάζεται βιασύνη. Θα ¨φωνάξει¨, θα ενημερώσει ως πρέπει και ως θέλει ο άγιος του Θεού και θα αναδειχθεί στην Οικουμένη και στον ορθόδοξο κόσμο. Αν όμως, ως ανέφερα, υπέρκειται ο ενθουσιασμός; Δεν θέλω να σκέπτομαι ότι κυριάρχησε αυτός ποτέ, ούτε, ασφαλώς, ο Θεός θα επιτρέψει να κυριαρχήσει, αλλά, το τόνισα… θέλει προσοχή!

Ας αναμένουμε να περάσουν μερικά χρόνια. Ίσα ίσα, που οι μετά θάνατον παρουσίες του ανθρώπου του Θεού θα αυξάνονται, θα πληθαίνουν, θα ενισχύονται. Γαιτί να υπάρχει βιασύνη που, πέραν της ομολογουμένης ευσεβείας και καλής προθέσεως, εκφράζει και προχειρότητα και έλλειψη πνευματικής ωριμότητας από μέρους μας…

Ο παπά Εφραίμ ο Φιλοθεΐτης, τον άκουσα πολλές φορές να μιλάει αυστηρά για τα ζητήματα αυτά. Έλεγε συχνά με παράπονο: «Γιατί βιαζόμαστε να σπρώξουμε τον άγιο στην αγιότητα; Αν είναι έτσι, αν θέλει, αν επιτρέψει, θα έρθει η στιγμή, ο τρόπος, το χρονικό σημείο και θα ¨μιλήσει¨ ο ίδιος εκεί που πρέπει, με τον τρόπο που γνωρίζει. Ας μη βιαζόμαστε. Και, όχι, όχι γρήγορα. Να αναμένουμε. Έτσι τα βρήκαμε, έτσι μάς εδίδαξαν οι Πατέρες και Γεροντάδες μας. Γιατί τα πειράζουμε αυτά τα πράγματα; Γιατί τα πειράζουμε;».

Να προσθέσω δε, πως πνευματικός άνθρωπος σημαίνει καλός άνθρωπος, όχι όμως και αντίστροφα. Με άλλα λόγια, δεν αρκεί σήμερα, αναφορικά με το Ιερό Ευαγγέλιο και την Αγιολογική Γραμματεία, δεν αρκεί ένας καλός ομολογουμένως άνθρωπος στον κόσμο να είναι και καλός χριστιανός και δη άγιος, πολύ δε περισσότερο, το όποιο κοινωνικό έργο δεν μπορεί να λειτουργεί ως εχέγγυο, ώστε κάποιος να έχει αξιώσεις μετά θάνατον να ενταχθεί στις αγιολογικές Δέλτους.

Ας προσέχουμε, λοιπόν, πολύ και ας εμπιστευόμαστε την Εκκλησία μας, η οποία πάντοτε πορεύεται στο χρόνο ορθόπρακτα και ορθοτομούσα διά των Ποιμένων και Αρχιερέων Της.

[toula]

Πώς και με ποια σειρά προσκυνούμε τις εικόνες στον Ι. Ναό

Γράφει ο Δημήτριος Π. Λυκούδης, θεολόγος, Υπ. Δρας ΕΚΠΑ

Η παρούσα «λειτουργική» απορία δεν ανήκει στη χορεία της σχολαστικής θεολογίας, εάν και φαίνεται ότι κινείται προς εκεί. Προξενεί, όμως, εντύπωση και, μάλιστα, όχι ευχάριστη, να διακρίνεις τα πολύχρωμα αποτυπώματα των χειλέων κάποιων κυριών επί των ιερών εικόνων ή, ακόμη χειρότερα, κατά τη διάρκεια της Θείας Λειτουργίας και άλλων ιερών Ακολουθιών, να περιφέρονται χριστιανοί «προσκυνητές» και να ασπάζονται τις εικόνες του τέμπλου του Ιερού Ναού, ακριβώς την ώρα που ο ιερέας – λειτουργός θυμιατίζει δίπλα τους ή, Κύριε ελέησον, διαβάζει το Ιερό Ευαγγέλιο.

Είναι αλήθεια ότι το πλήρωμα των ορθοδόξων πιστών είμαστε ακατήχητοι. Καθένας κινείται ως αρέσκεται και πολλές φορές, ακόμη και από περισσή «ευλάβεια», δημιουργούμε περισσότερα προβλήματα ή επιφέρουμε δυσανασχέτηση σε όσους επιθυμούν να προσευχηθούν και να αφοσιωθούν ολοκληρωτικά στη Θεία Λειτουργία.


Οι πιστοί δεν περιφερόμαστε εντός του Ιερού Ναού. Πολύ δε περισσότερο όταν τελείται κάποια ακολουθία και, δη, η Θεία Λειτουργία. Προσκυνούμε με σεβασμό (χωρίς φωνασκίες και σπρωξίματα) τις εικόνες που υπάρχουν στον πρόναο ή στην αρχή του κυρίως Ναού (εάν δεν υπάρχει πρόναος), δηλαδή, προσκυνούμε τις εικόνες στα προσκυνητάρια που συναντάμε εισερχόμενοι εντός του Ναού. Προσοχή! Δεν ασπαζόμαστε στο πρόσωπο τον εικονιζόμενο άγιο! Ουδεπόποτε! Πάντα με σεβασμό, φιλούμε το χέρι ή το πόδι του αγίου. Η σειρά, δε, που δέον και πρέπον να ακολουθούμε είναι πρώτα την εικόνα του Κυρίου Ιησού Χριστού, μετά της Κυρίας Θεοτόκου και, ακολούθως, του αγίου/αγίας που είναι αφιερωμένος ο ιερός Ναός και του αγίου που εορτάζει την ημέρα που πηγαίνουμε στον Ιερό Ναό. Όλες αυτές οι εικόνες που προανέφερα, πάντοτε, και σε όλους τους Ναούς, βρίσκονται στην αρχή, στον πρόναο, τις συναντάμε, δηλαδή, μόλις προσερχόμαστε στον ιερό Ναό.

Η συνήθεια να προσκυνούν οι λαϊκοί τις εικόνες του τέμπλου, του μέσου και διαχωριστικού, δηλαδή, που χωρίζει τον κυρίως Ναό ή σολέα από το Άγιο Βήμα είναι εσφαλμένη. Οι λαϊκοί δεν προσκυνούμε τις εικόνες του τέμπλου. Αυτό το κάνει μόνο ο Επίσκοπος που χοροστατεί, στη διάρκεια του Όρθρου, και οι ιερείς που λαμβάνουν «καιρό», και λέγουν ειδικές ευχές, στην απαρχή της ακολουθίας του Όρθρου. Άλλωστε, υπάρχουν μικρότερες εικόνες επί του σολέα, σε πλήρη αντιστοιχία με εκείνες του τέμπλου που δύνανται να προσκυνούν οι πιστοί, ποτέ, όμως, κατά τη διάρκεια των ιερών ακολουθιών, καθώς τότε προκαλείται χασμωδία και καταλιμπάνεται η λειτουργική συνοχή του χριστεπωνύμου πληρώματος. Σε άλλη περίπτωση, οι πιστοί μπορούν να προσκυνήσουν ακόμη και τις εικόνες του τέμπλου, ποτέ, όμως, κατά τη διάρκεια των ιερών ακολουθιών.

Εισέτι, παρακαλώ την αγάπη κάθε αναγνώστη και, δη, αναγνωστριών: δεν προσκυνούμε διά φιλήματος με βαμμένα χείλη τις εικόνες του Ναού! Είναι θέμα σεβασμού του αγίου/αγίας, πρωτίστως, και μετά ζήτημα καλαισθησίας για όποιον/α προσκυνήσει την ίδια εικόνα μετά από εμάς…!

Ας αναλογιστούμε την ιερότητα και ιδιαιτερότητα του χώρου στον οποίο εισερχόμαστε. Δεν είναι τυχαίο ότι οι Πατέρες μας, και πολλά παραδείγματα αγίων γερόντων που η Ιερά Παράδοση μάς κληροδότησε, εισέρχονταν στον Ιερό Ναό πατώντας στις άκρες των ακροδαχτύλων τους, φοβούμενοι, μήπως, και ο παραμικρός θόρυβός τους, ακουσίως, βέβαια, διαταράξει την ευλογημένη και γαληνεμένη λειτουργική συνοχή! Ας τους μιμηθούμε!

[toula]

Συνδέεται η Μετάνοια με την Εξομολόγηση;

Του Δημητρίου Λυκούδη, θεολόγου

Αναφερόμενοι στο Μυστήριο της Μετανοίας και Εξομολογήσεως, πρωτίστως, ας έχουμε κατά νου ότι πρόκειται για δύο ξεχωριστά ζητήματα που συνδέονται άμεσα μεταξύ τους.

Η μετάνοια συνδέεται και παραλληλίζεται με την Εξομολόγηση και, ωσαύτως, η Εξομολόγηση δεν μπορεί να αποκτήσει ουσιαστική υπόσταση χωρίς να εμφορείται από έμπρακτα στοιχεία μετανοίας. Η Εξομολόγηση είναι το δεύτερο βήμα της μετανοίας και, στην ουσία, για να έχει περιεχόμενο το Μυστήριο της Εξομολογήσεως και να μην, τρόπο τινά, «καπηλεύεται» την Αγαθοσύνη και Φιλανθρωπία του Θεού, πρέπει να συνοδεὐεται από έργα μετανοίας, τόσο πριν το Μυστήριο της Εξομολογήσεως, κατά τη διάρκεια και, κυρίως, ορθόπρακτα, και μετά την Εξομολόγηση.


Ο Γέρων Εφραίμ, ο Φιλοθεΐτης, συνήθιζε να διδάσκει ότι «μετάνοια σημαίνει παύση της αμαρτίας». Υπό αυτή την έννοια, αγωνίζομαι κατά των παθών σημαίνει ότι καταβάλω φιλότιμη προσπάθεια ν᾿ αναπαύσω τον Ουρανό και να εκόψω το θέλημά μου, να τερματίσω το πάθος (κάποιες φορές αποτελεί ισόβια προσπάθεια και όχι, πάντοτε, με τα αναμενόμενα αποτελέσματα), και να το μεταμορφώσω χριστοκεντρικά και εκκλησιοκεντρικά. Είναι άλλο, λοιπόν, ν᾿ αγωνίζομαι με πνευματικό φιλότιμο κατά των παθών μου, να “πέφτω και να σηκώνομαι” συνεχώς και, ασφαλώς, άλλο να “περιχαρακώνομαι”, συνήθως χωρίς αγώνα, πίσω από τις αδυναμίες μου και ν᾿ εκμεταλλεύομαι το Έλεος και την Ανεξικακία του Παναγίου Θεού, σκεπτόμενος, πάντοτε, πως “υπάρχει” το Μυστήριο της Εξομολογήσεως και, επομένως, δύναμαι ανερυθρίαστα να πορεύομαι και να πολιτεύομαι εφάμαρτα επί της γης.

Σε αυτό το σημείο, δε, ας τονίσουμε ότι, χωρίς ν᾿ αποτελεί ο λόγος μας υπερβολή, οι περισσότεροι χριστιανοί δεν έχουμε γνώση από την ορθή λειτουργία του Μυστηρίου της Εξομολογήσεως. Αποτέλεσμα αυτής της άγνοιας, κάτι που καθημερινά επιβεβαιώνεται, τις περισσότερες φορές, το Μυστήριο της Εξομολογήσεως μεταποιείται σε μια μακραίωνη και φλύαρη συζήτηση, σε μια άνευ χρονικών και, φοβούμαι, κατά περιπτώσεις, άνευ διακριτικών ορίων συνομιλία του Επισκόπου ή ιερέα που τελεί το Μυστήριο και του εξομολογούμενου. Προσοχή! Το Ιερό Εξομολογητήριο δεν είναι γραφείο ψυχολογικής υποστήριξης, πολύ δε περισσότερο, κέντρο αποθεραπείας και ιάσεων ψυχικών ή ψυχοπαθολογικών ζητημάτων. Το Μυστήριο της Ιεράς Εξομολογήσεως λειτουργεί αυστηρά, αδέκαστα, σοβαρότατα, δια «χειρουργικών» πνευματικά κινήσεων και επεμβάσεων, ουχί διά ατέρμονων συζητήσεων επί παντός επιστητού γύρω μας και παγκοσμίως!

Με άλλα λόγια, Μυστήριο Εξομολογήσεως σημαίνει εξαγόρευση προφορικά των αμαρτημάτων μας και ανάγνωση της συγχωρητικής ευχής υπό του Επισκόπου ή πρεσβυτέρου που τελεί το Μυστήριο. Αυτό και, δη, αυστηρά! Οποιαδήποτε άλλη συμβουλή, παραίνεση, καθοδήγηση, που σαφέστατα και πρέπει να κατατίθεται, πάντοτε, μα πάντοτε, πρέπει να λαμβάνει χώρα είτε στο τέλος του Μυστηρίου της Εξομολογήσεως είτε κάποια άλλη στιγμή, ώστε καί χρόνο να κερδίζουμε αλλά καί στην αποσυμπίεση να συμβάλλουμε του πρεσβυτέρου (ή Επισκόπου), που πριν από εμάς και, ασφαλώς και έπειτα, έχει πολλούς ακόμη χριστιανούς να συναντήσει!

Όσον, δε, αφορά τον τρόπο Εξομολογήσεως, έχουμε σημειώσει και ανωτέρω σχετικά. Με λακωνικό τρόπο η εξαγόρευση των αμαρτημάτων μας. όχι περιγραφή του τρόπου και της κατάστασης της αμαρτίας με λεπτομέρειες δικαστικής και αστυνομικής καταθέσεως. Το αμάρτημα λακωνικά, δηλαδή, «έκλεψα ένα πορτοκάλι». Μονολεκτικά η αμαρτία, λακωνικά, με σαφήνεια και ευκρίνεια.

Και, εισέτι, ας θυμόμαστε πως απέναντί μας έχουμε ανθρώπους λειτουργούς! Δεν έχουμε αγγέλους στο Ιερό Εξομολογητήριο (αναφέρομαι, εδώ, κυρίως, στις νεαρές γυναίκες), γεγονός που πρέπει να μας θυμίζει το “λακωνικόν” της εξαγορεύσεως των αμαρτημάτων και σαφώς, και τον τρόπο ένδυσης και προετοιμασίας μας, καθώς προσερχόμαστε στο Μυστήριο.

[toula]

Μην μας μιλήσεις για το Θεό. Κατάλαβα!

Η Εύα ήταν μια πανέξυπνη και άριστη μαθήτρια. Εντελώς όμως αντιδραστική και εριστική. Παρακολουθούσε πρότυπο ιδιωτικό σχολείο.

Μητροπολίτη Αργολίδος Νεκτάριου

Όταν έμπαινε ο θεολόγος στην τάξη, γύριζε αντίθετα και κοίταζε τον τοίχο. Παρίστανε την άθεη. Και είχε συνεχώς ενστάσεις, επιχειρήματα. Άκουγε όμως. Τίποτα δεν την άφηνε αδιάφορη. Και στα διαγωνίσματα έγραφε άριστα στα θρησκευτικά. Ο θεολόγος, άνθρωπος ανοιχτός, δεν πήγαινε κόντρα, την αποδεχόταν. Δεν την καταδίκαζε ούτε την κατέκρινε.

Συνήθιζε το σχολείο τη Μ. Σαρακοστή να ανεβαίνουν στο μοναστήρι για την ακολουθία των Χαιρετισμών. Θυμάμαι, γέμιζε η εκκλησία με νέα παιδιά, τα οποία είχαν μαζί τους ένα βιβλιαράκι με τους Χαιρετισμούς και μ’ ένα κερί παρακολουθούσαν τους ύμνους. Ο ναός ήταν στρωμένος με ένα ψάθινο χαλί και τα παιδιά κάθονταν κάτω. Δεν υπήρχαν μικρόφωνα, ούτε ηλεκτρικά φώτα παρά μόνο το φως των καντηλιών. Ψαλμωδίες απλές χωρίς φιοριτούρες και κορώνες. Όλα δημιουργούσαν ένα κλίμα κατάνυξης. Έβλεπα τα παιδιά αυτά προσηλωμένα, δεν ακούστηκε ο παραμικρός θόρυβος.

Όταν τελείωσε η ακολουθία, η Εύα πλησίασε με δάκρυα τον καθηγητή και του είπε:

Κύριε, μη μας μιλήσετε πάλι για τον Θεό. Σήμερα καταλάβαμε!
Πηγή: Ησυχαστήριο Αγίας Τριάδος