Ψυχοφελή μηνύματα...

[toula]

Όταν πρό­κει­ται να Κοι­νω­νή­σει κά­ποιος, καλά εί­ναι να κά­νει κάτι πε­ρισ­σό­τε­ρο από τα πνευ­μα­τι­κά που κά­νει συ­νή­θως, για να ετοι­μα­στεί κα­λύ­τε­ρα. Πολύ θα σε βο­η­θή­σει, να δια­βά­ζεις την Ακο­λου­θία της Θεί­ας Με­τα­λή­ψε­ως. Έτσι, θα την κα­τα­λά­βεις κα­λύ­τε­ρα και θα νοιώ­θεις πε­ρισ­σό­τε­ρο την αμαρ­τω­λό­τη­τά σου.

Άγιος Παΐσιος ο Αγιορείτης

[toula]

Εμπειρία και σχέση

Γράφει ο Δημήτριος Λυκούδης

Η αδυναμία του σημερινού ανθρώπου να δυνηθεί να κατανοήσει εκείνη την ιδιαιτερότητα, κάθε ανθρώπινη διαφορετικότητα, εξαιρέτως, δε, κάθε ξεχωριστή περίπτωση επί τα βελτίω, είναι κατάσταση μεταπτωτικής ένδειας, απόρροια μιας επικαθήμενης φθοράς επί της ανθρωπίνης φύσεως, με γενεσιουργό αιτία την παραδείσια παράβαση των πρωτοπλάστων.

Κατά τον Χούσερλ, απουσιάζει η γνώση και εμπειρία του Άλλου, κάθε άλλου γύρω και ανάμεσά μας, ακριβώς επειδή ο ίδιος, αντιλαμβάνομαι αυτή μου την απειρία ως απουσία γνώσης και εμπειρίας στη σωματική εμφάνιση, δηλαδή, ως μια νωθρἠ σχέση μιας αφηρημένης διυποκειμενικότητας ανάμεσα σε ένσαρκα υποκείμενα (σύνθετη δομή ενσυναίσθησης, Apprasentation και Parrung).

Πρόκειται, δηλαδή, για την αυτοθέλητη μετάβαση του ανθρώπου από την εμπειρία ενός φυσικού αντικειμένου στην εμπειρία ενός άλλου υποκειμένου, μιας και κάθε άλλη ενσώματη υποκειμενικότητα είναι άγνωστη, άγευστη, ακατανόητη και ανεξήγητη. Έτσι, με βάση τη συγκροτησιακή διυποκειμενικότητα, η εμπειρία μου της αντικειμενικής εγκυρότητας δύναται να καταστεί δυνατή από την εμπειρία μου της υπερβατικότητας, της έτερης, δηλαδή, υποκειμενικότητας (χουσερλιανή φαινομενολογία). Αυτή δε, η υποκειμενικότητα, υποστηρίζει ο Χούσερλ, υπερβαίνει τις λοιπές υπερβατικότητες του κόσμου, των αντικειμένων, των ιδεών.

Όμως, αυτή η χουσερλιανή φαινομενολογία αποδομείται και γκρεμνίζεται με τη θεία συγκατάβαση του Υιού και Λόγου του Θεού, όπου και φανερώνεται η δημιουργική ενέργεια του Πνεύματος του Θεού. Ο Υιός και Λόγος του Θεού έλαβε την πραγματική, αληθινή ανθρώπινη φύση, πλην, όμως, αυτή η φύση έφερε και είχε καινότητα που απουσίαζε από την παλαιωθείσα φύση του Αδάμ.

Με τη θεία συγκατάβαση, τη Σταυρική θυσία και τη λαμπροφόρο Ανάσταση του Χριστού, η παλαιά φύση χαριτώνεται και πνευματικά καρποφορεί έμπροσθεν του θείου χριστολογικού θαύματος, λαμβάνει χάρη απαστράπτουσα, ευωδία υπερβατική και υπερκόσμια, ενέργεια χριστοειδή και κατά χάριν αγιότητα θεϊκή και παραδείσια.

[toula]

Ο Ευαγγελισμός

Ο Ευαγγελισμός της Θεοτόκου αναφέρεται μόνο από τον ευαγγελιστή Λουκά (1:26–38). Αποτελεί την αρχή της αποκαλύψεως της προαιωνίου βουλής του Θεού και την φανέρωση του απ’ αιώνος κρυμμένου μυστηρίου, κατά το οποίον ο Θεός αποστέλλει τον μονογενή Του Υιό να γίνη άνθρωπος, για να σώση τον άνθρωπο.

Το μέσο της σωτηρίας μας υπήρξε η πτωχή και πάναγνη κόρη της Ναζαρέτ, η Μαριάμ. Αυτήν περίμεναν οι Προπάτορες και οι Δίκαιοι, για να πραγματοποιηθή το θείο σχέδιο της σωτηρίας μας. Γι’ αυτήν μίλησαν οι Προφήτες. Αυτή «θα υπηρετήση αποτελεσματικά την βουλή του Θεού, επειδή αναδείχθηκε σκεύος άξιο για την καθ’ υπόσταση ένωση της θείας με την ανθρώπινη φύση. Την εκλέγει από όλους τους εκλεγμένους για τα θεοφιλή και κοινωφελή μαζί ήθη και λόγια και έργα» (1).

Η δωδεκαετής παραμονή της στον Ναό, στα Άγια των Αγίων, υπήρξε περίοδος προετοιμασίας με προσευχή και σιωπή, για να διακονήση στο μέγα μυστήριο της σαρκώσεως του Λόγου στην άχραντη κοιλία της. «Με το να φυτευθή (αφιερωθή) η Μαρία στον οίκο του Θεού, έγινε το δοχείο κάθε αρετής, με το να απομακρύνη τον νου της από κάθε βιοτική και σαρκική επιθυμία, και έτσι να διατηρήση την ψυχή της παρθένο μαζί με το σώμα, όπως έπρεπε, αυτή που επρόκειτο να υποδεχθή τον Θεό μέσα στους κόλπους της· επειδή, δηλαδή, ο Θεός είναι Άγιος, αναπαύεται σε άγια μέρη. Έτσι, λοιπόν, καλλιεργεί την αγιωσύνη και αναδεικνύεται ναός άγιος και θαυμαστός, αντάξιος του υψίστου Θεού» (2). Την αξιώνει να αποκτήση περισσότερη χάρη από όλους και την κάνει αγία Αγίων και πριν την παράδοξη γέννηση του Υιού της. Γι’ αυτό και ευδόκησε να την βάλη μέσα στα Άγια των Αγίων του Ναού, και έτσι την κάνει σύνοικη και σύσκηνη από τότε που ήταν ακόμη παιδί (1).

Όταν ήλθε το πλήρωμα του χρόνου, εξαπέστειλε ο Θεός τον αρχάγγελο Γαβριήλ, για να ευαγγελισθή την ενανθρώπηση του Υιού στην Παρθένο Μαρία, που διέμενε στην Ναζαρέτ και ήταν μνηστευμένη με τον Ιωσήφ, απόγονο του βασιλέως Δαυΐδ. «Η μνηστεία ήταν η ασφάλεια της Παρθένου και το ξεγέλασμα του διαβόλου» (3).

Ο Αρχάγγελος την αποκαλεί Κεχαριτωμένη και ευλογημένη, διότι είχε καταστήση τον εαυτό της ναό καθαρό και τόπο άγιο, άξιο προς υποδοχή του Θεού. Ήταν «πράγματι εκλεκτή και σκεύος άμωμο και αμόλυντο, άξιο να χωρέση την θεανδρική υπόσταση» (1).

Ο Αρχάγγελος της αποκαλύπτει σταδιακά το μυστήριο ότι, δηλαδή, θα γεννήση Υιό που θα είναι μέγας, θα κληθή Υιός του Υψίστου και θα βασιλεύση αιωνίως. Στην εύλογη απορία της, πώς θα συμβή αυτό το μεγάλο γεγονός, αφού δεν γνωρίζει άνδρα, πληροφορείται από τον Αρχάγγελο ότι θα γίνη με την επέλευση του Αγίου Πνεύματος και την επισκίαση της δυνάμεως του Υψίστου, γι’ αυτό το γεννώμενο θα κληθή Υιός του Θεού. «Την παρουσία του Αγίου Πνεύματος μόλις μπορεί να δεχθή η καθαρή ψυχή. Εδώ, όμως, δοχείο του Πνεύματος γίνεται η σάρκα. Αλλά “και θα σ’ επισκιάση η δύναμη του Υψίστου” σημαίνει ότι “ο Χριστός που είναι Θεού δύναμη και Θεού σοφία”, όπως λέγει ο Απόστολος, παίρνει μορφή στην Παρθένο με την επέλευση του Αγίου Πνεύματος» (4). Δεν έγινε μόνο ένωση στην κοιλία της Θεοτόκου, αλλά μόρφωση του σαρκωμένου Θεού Λόγου.

Στον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου έχομε το εξής παράδοξο: «Μόνο στην Παρθενομήτορα κατήλθε το Άγιο Πνεύμα και ο Υιός· αλλ’ Αυτός μεν καθ’ υπόσταση, Αυτό δε μόνον κατ’ ενέργεια· γι’ αυτό και ενανθρώπησε μόνον ο Υιός, αλλ’ όχι και το Πνεύμα» (5). «Έτσι συνέλαβε τον Υιό του Θεού, την ενυπόστατη δύναμη του Πατρός, όχι από ένωση και σπορά, αλλά από την ευδοκία του Πατρός και την συνέργεια του Αγίου Πνεύματος» (6). Γι’ αυτό «τον ναό του σώματος του Χριστού, το Πνεύμα το Άγιον έκτισε, διότι ευρέθη η Μαρία εν γαστρί έχουσα εκ Πνεύματος Αγίου» (7).

Εισήλθε σ’ αυτήν και εσαρκώθη ο Λόγος, όλο το πλήρωμα της Θεότητος, γι’ αυτό το συλληφθέν σωτήριον κύημα, ο Χριστός, ονομάζεται σαρκοφόρος Θεός και όχι θεοφόρος άνθρωπος (8).

Με την υπακοή της η Μαριάμ θεράπευσε την παρακοή της προμήτορος Εύας και έγινε η ανάκληση του Αδάμ, η λύτρωση της Εύας, η χαρά του κόσμου και η αγαλλίαση του γένους μας. Το όνομα Μαριάμ σημαίνει Κυρία· διότι έγινε αληθινά Κυρία όλων των δημιουργημάτων, με το να γίνη μητέρα του Δημιουργού. Δια της Θεοτόκου εκπληρώνεται η υπόσχεση του Θεού προς τον Αβραάμ, ότι θα ευλογηθούν όλα τα Έθνη από τον απόγονό Του, τον Μεσσία.

Ο Ευαγγελισμός είναι μοναδικό και ανεπανάληπτο γεγονός και αποτελεί την υπέρτατη τιμή και δόξα προς την Παρθένο κόρη Μαριάμ, διότι, εξ αιτίας του τόκου της κατέστη Θεοτόκος. Υπήρξε η Μαρία η αγιωτέρα από όλες τις γυναίκες όλων των αιώνων. Είχε, βέβαια, το προπατορικό αμάρτημα, όπως όλοι οι άνθρωποι, αλλά η επέλευση του Αγίου Πνεύματος την καθάρισε τελείως και την κατέστησε άξια να γίνη μητέρα του σαρκωθέντος Θεού. Η Θεοτόκος είχε τελεία αναμαρτησία – ούτε με τον λογισμό δεν αμάρτησε –, διότι υπέταξε πλήρως το θέλημά της στο θέλημα του Θεού. Γι’ αυτό ονομάζεται άσπιλη, αμόλυντη, άχραντη, Παναγία.

Είναι μεγάλο το μυστήριο και παράδοξο. Αποτελεί το κεφάλαιο της σωτηρίας μας, διότι «ο Θεός κενούται, σαρκούται και πλάττεται» με τον Ευαγγελισμό, και βρίσκεται ο αχώρητος μέσα στην μήτρα, ο άχρονος μέσα στον χρόνο, και το παράδοξο είναι ότι η σύλληψη είναι άσπορη και η γέννηση άφραστη.

Ο Θεός, που ήταν αθέατος και στις ουράνιες δυνάμεις, δια της σαρκώσεώς Του από την Θεοτόκο, έγινε ορατός στους ανθρώπους. Από αυτήν προήλθε ο Πλάστης του πρωτοπλάστου και ο διορθωτής της παραβάσεώς του (9). Αυτή έγινε η κλίμαξ της καταβάσεως του Θεού στην γη και η αιτία της σωτηρίας μας. Έγινε «γέφυρα θεία θεοπαρόδευτος» (10), δια της οποίας διήλθε ο Θεός, για να σώση το γένος των ανθρώπων. Ήταν θυγάτηρ του Αδάμ και έγινε μητέρα του Θεού. Γι᾽ αυτό επαξίως μακαρίζεται και μεγαλύνεται από όλες τις γενεές ως Θεοτόκος και μητέρα του ενανθρωπήσαντος Θεού Λόγου.

(1) Αγ. Γρηγορίου του Παλαμά, Ομιλία ΝΖ’, Τη Κυριακή των Προπατόρων, ΕΠΕ 11, σ. 429.

(2) Αγ. Δαμασκηνού, Έκδοσις…, ΕΠΕ 1, σ. 481.

(3) Αγ. Δαμασκηνού, Έκδοσις…, ΕΠΕ 1, σ. 483.

(4) Αγ. Γρηγορίου Νύσσης, Ομιλία εις την Γέννησιν του Χριστού, ΕΠΕ 10, σ. 349.

(5) Αγ. Γρηγορίου του Παλαμά, Ορθοδόξου Θεοφάνους διάλεξις, ΕΠΕ 3, σ. 434.

(6) Αγ. Δαμασκηνού, Έκδοσις…, ΕΠΕ 1, σ. 483.

(7) Βλ. [Μ. Αθανασίου], Κηρυκτικόν εις τον Ευαγγελισμόν, ΒΕΠΕΣ 36, σ. 212–213.

(8) [Μ. Αθανασίου], Διάλογος Γ’, Περί Αγίας Τριάδος, ΒΕΠΕΣ, 36, σ. 108.

(9) Βλ. Αγ. Κυρίλλου Αλεξανδρείας, Ομιλία ΙΑ’, Εγκώμιον εις την Αγίαν Μαρίαν την Θεοτόκον, PG 77, 1033.

(10) Κάθισμα κανόνος της Θεοτόκου, ηχ. πλ. Α’, Ποίημα του αγίου Μάρκου Εφέσου του Ευγενικού. Θεοτοκάριον αγίου Νικοδήμου, τη Δευτέρα εσπέρας.

Από το βιβλίο: «Η επίγεια ζωή του Χριστού». Ενωμένη Ρωμηοσύνη. Σειρά: Ιαματικά νάματα 11, Θεσσαλονίκη 2022, σελ. 23.

[toula]

Η Πα­να­γία στο ναό του Σο­λο­μών­τα από 3 έως 14 ετών υπη­ρε­τούν­ταν από τον Αρ­χάγ­γε­λο Γα­βρι­ήλ που την δια­κο­νού­σε και την έτρε­φε με Ου­ρά­νιο Άρτο. Αυ­τός ο Άρ­τος ήταν λίγο κα­τώ­τε­ρος, από τον Άρτο που έχου­με εμείς σή­με­ρα στη Θεία Κοι­νω­νία και εί­ναι πάρα πολύ ανώ­τε­ρος από το Μάν­να, με το οποίο έτρε­φε 40 χρό­νια στην έρη­μο ο Θεός τους Ισ­ραη­λί­τες.

Γέρων Εφραίμ Σεραγιώτης

[toula]

Μητρόπολη Κερκύρας: Ο Ευαγγελισμός της Θεοτόκου

Η ευαγγελική περικοπή του Ευαγγελισμού, από το κατά Κατά Λουκάν Ευαγγέλιον, μάς φέρνει μπροστά στο πιο καθοριστικό «Ναι» της ανθρώπινης ιστορίας.

Αδελφοί μου,
Η ευαγγελική περικοπή του Ευαγγελισμού, από το κατά Κατά Λουκάν Ευαγγέλιον, μάς φέρνει μπροστά στο πιο καθοριστικό «Ναι» της ανθρώπινης ιστορίας.
Όλα αρχίζουν σιωπηλά. Μια γυναίκα ηλικιωμένη, η Ελισάβετ, που γνώρισε την ντροπή της ατεκνίας, δέχεται τη χάρη του Θεού και κρύβεται. Δεν διαφημίζει το θαύμα. Το ζει εσωτερικά. Η χάρη του Θεού δεν αγαπά τον θόρυβο.
Και έπειτα, σε μια μικρή και άσημη πόλη της Γαλιλαίας, στη Ναζαρέτ, ο αρχάγγελος Γαβριήλ στέκεται μπροστά σε μια Παρθένο. Ο χαιρετισμός του δεν είναι απλώς τιμητικός, είναι αποκαλυπτικός: «Χαῖρε, κεχαριτωμένη, ὁ Κύριος μετὰ σοῦ».
Η Μαρία δεν υπερηφανεύεται. Δεν ενθουσιάζεται. «Διεταράχθη». Η ταραχή της δεν είναι απιστία, αλλά ταπείνωση. Όπου υπάρχει αληθινή χάρη, υπάρχει και βαθιά συναίσθηση της μικρότητας.
Ο άγγελος της αποκαλύπτει το αδιανόητο: θα συλλάβει Υιό, ο Οποίος θα είναι Υιός Υψίστου, Βασιλεύς αιώνιος. Και η ερώτησή της είναι καθαρή, απλή, χωρίς αμφισβήτηση: «Πῶς ἔσται μοι τοῦτο;». Δεν ζητά σημείο. Ζητά τρόπο. Θέλει να κατανοήσει για να υπακούσει.
Η απάντηση είναι μυστήριο: «Πνεῦμα Ἅγιον ἐπελεύσεται ἐπὶ σέ». Η ενανθρώπηση δεν είναι ανθρώπινο επίτευγμα. Είναι έργο του Αγίου Πνεύματος. Εκεί που ο άνθρωπος αδυνατεί, ο Θεός δημιουργεί.
Και τότε ακούγεται ο λόγος που αλλάζει τον κόσμο: «Ἰδοὺ ἡ δούλη Κυρίου, γένοιτό μοι κατὰ τὸ ρῆμά σου».
Δεν είναι μια παθητική αποδοχή. Είναι συνειδητή προσφορά. Η Παναγία αγκάλιασε ελεύθερα το σχέδιο του Θεού. Ο Θεός δεν σώζει τον άνθρωπο χωρίς τον άνθρωπο. Περιμένει το «Ναι» του.

Στην εποχή μας, όπου η ελευθερία συχνά ταυτίζεται με την αυτονομία και την αυτάρκεια, η στάση της Θεοτόκου μάς αποκαλύπτει την αληθινή ελευθερία: να παραδίνεσαι στο θέλημα του Θεού χωρίς φόβο. Να λες «γένοιτό μοι» ακόμη κι όταν δεν γνωρίζεις όλη τη διαδρομή.
Ο Ευαγγελισμός δεν είναι μόνο εορτή θεολογική. Είναι κλήση προσωπική. Κάθε φορά που ο Θεός ζητά να γεννηθεί μέσα στην καρδιά μας, επαναλαμβάνεται το ίδιο ερώτημα: θα Τον δεχθούμε; Θα Τον εμπιστευθούμε; Θα αφήσουμε το Άγιο Πνεύμα να επισκιάσει τη ζωή μας;
Το «Χαῖρε» του αγγέλου απευθύνεται σε έναν ταπεινό άνθρωπο. Το «γένοιτό μοι» της Παναγίας γίνεται γέφυρα σωτηρίας για όλη την ανθρωπότητα.
Αν θέλουμε να αλλάξει ο κόσμος γύρω μας, πρέπει πρώτα να ακουστεί μέσα μας αυτό το «Ναι». Όχι με επιβολή, αλλά με εμπιστοσύνη.
Και τότε ο Χριστός θα σαρκώνεται ξανά, όχι ιστορικά, αλλά υπαρξιακά, μέσα στην καρδιά που Τον δέχεται.
Αμήν.

[toula]

Η λέξη Μα­ρία στη θε­ο­λο­γι­κή δια­τύ­πω­ση ση­μαί­νει Κυ­ρία. Κυ­ρία επί των πα­θών. Αυτή που κυ­ριεύ­ει και κυ­ριαρ­χεί με την από­λυ­τη έν­νοια πάνω στα πάθη δηλ. ένας απα­θέ­στα­τος άν­θρω­πος.

Η Πα­να­γία ου­δέ­πο­τε ασθέ­νη­σε, ούτε πάθη είχε, ούτε λο­γι­σμούς, ούτε όνει­ρα, αλλά και ούτε τα γυ­ναι­κεία της (πε­ρί­ο­δο). Δεν γεύ­τη­κε σω­μα­τι­κό πόνο ποτέ και σε κα­νέ­να ση­μείο του σώ­μα­τος, ενώ ψυ­χι­κό πόνο γεύ­τη­κε κατά τη Σταύ­ρω­ση του Χρι­στού.

Η Πα­να­γία λει­τούρ­γη­σε βιο­λο­γι­κά ως άγ­γε­λος μάλ­λον, παρά ως άν­θρω­πος.

Γέρων Εφραίμ Σεραγιώτης

[toula]

Έλε­γε ένας σε­βά­σμιος γέ­ρον­τας, το εξής: Απο­κα­λύ­φθη­κε ο Χρι­στός σε μένα και μου είπε, ότι ως Θεός δεν μπο­ρώ, να χα­ρι­τώ­σω ακό­μα πε­ρισ­σό­τε­ρο την Πα­να­γία, από όσο την έχω ήδη χα­ρι­τώ­σει, για­τί τότε η Πα­να­γία, θα γί­νει Θεά κατά χάρη, κάτι που δεν μπο­ρεί να γί­νει. Φαν­τα­στεί­τε πόση Χάρη έδω­σε ο Χρι­στός στην Μη­τέ­ρα Του!

Γέρων Εφραίμ Σεραγιώτης

[toula]

Μοναχοί λησμονημένοι από τον κόσμο

Γράφει ο Δημήτριος Π. Λυκούδης, θεολόγος

Είναι χαρακτηριστικά και άκρως παιδαγωγικά όσα λόγια καταθέτουν οι Άγιοι Πατέρες της Εκκλησίας μας, σχετικά με την ορθόδοξη πνευματικότητα και τη φιλόθεη χριστιανική ζωή. Αυτό συμβαίνει γιατί ο λόγος τους είναι αποτέλεσμα έμπονου αγώνα, πείρας ασκητικής, προσπάθειας νηπτικής, κοπιαστικής αδιάκοπης. Είναι τρία “τα άρματα του Θεού”, κατά τον Όσιο Ιωάννη της Κλίμακος: εξομολόγηση, νηστεία, προσευχή.

Διότι, ως γνωστόν, «ο διάβολος πολεμάει το φυλάκιο που είναι αδύνατο» κατά τον Άγιο Παΐσιο τον Εζνεπίδη. Από την άλλη, όταν ο νους καθαρίζεται με δάκρυα από τόσους βλαπτικούς λογισμούς, έρχεται και η νηστεία και “πεθαίνει, σκοτώνει τα πάθη”, τότε δύνασαι άνευ ψυχικής τυφλώσεως – ίδιον αυτό των δαιμόνων – να αντιλαμβάνεσαι περισσότερα απ᾿ όσα βλέπεις με τους αισθητούς οφθαλμούς. Τότε αποκτάς άλλη ακοή, άλλη όραση, άλλη συχνότητα πνευματική, ξέχωρη των επιγείων και καταχθονίων και πιότερο ουράνια, μυστική και θεία: «Δίψα και αγρυπνία εξέθλιψαν καρδίαν. Καρδίας δε θλιβείσης, εξεπήδησαν δάκρυα», συμπληρώνει ο Άγιος Ιωάννης ο Σιναΐτης.

Αυτή τη συνεχή παρουσία του Θεού στην καθημερινότητά τους έζησαν οι Άγιοι, σε όλη τη διάρκεια της επίγειας βιωτής τους. Ένας Γέροντας έλεγε: «Είναι περίεργον και αξιοθαύμαστον πώς τα μεν ευχάς τας αναπέμπομεν, ως να είναι ο Θεός παρών και να ακούη όσα λέγομεν, ενώ τας αμαρτίας τας διαπράττομεν τόσον αδιάντροπα και άφοβα, ως να είναι απών ο Θεός και να μη βλέπει ούτε τα έργα μας ούτε και ημάς» (Ευεργετινός, τόμος Δ’, Υποθεσις Ζ’, 6, 212). Κινδυνεύει κανείς, εύκολα, ένεκα της παχυλότητας και τρυφής του σώματος και της δυσκαμψίας της ψυχής να ταπεινωθεί έως της γης, σταδιακά αλλά σταθερά, να οδηγηθεί σε μια ρηχή τυπολατρία και φαρισαϊσμό στην έκφραση της όποιας πνευματικότητάς του, τέτοιας ποιότητος και υφής που να κάμνει τους δαίμονες να πανηγυρίζουν ότι, δήθεν πιστεύσαμε, ένας εκκλησιασμός, μια ελεημοσύνη, ένα περιστασιακό μνημόσυνο για φίλους και συγγενείς – ίσως λέγω και πολλά – είναι αρκετά για να “ξεκλειδώσουν” τη θύρα του Παραδείσου και να μας εισαγάγουν πανηγυρικά εντός αυτού!

Ουφ! Ξέρω, θα πεις τα λέγω λίγο απότομα, αποκαρδιωτικά, απαισιόδοξα! Κάθε άλλο. Ξέρουμε, γνωρίζουμε πως είναι αληθή, εκδηλώνονται καθημερινά και κερδίζει όλο και περισσότερο χώρο αυτή η χορεία των νεοχριστιανών της εποχής μας, που κατά τον μακαριστό π. Αντώνιο Αλεβιζόπουλο, ούτε λίγο ούτε πολύ, ακούσια μεν, εντέχνως δε, εκπληρώνει στο ακέραιο τον διακαή και απώτερο στόχο του Οικουμενισμού στη λειτουργική ζωή της Εκκλησίας: «Σκοπός του Οικουμενισμού, σήμερα, δεν είναι να αδειάσουν οι εκκλησίες, οι ορθόδοξοι ναοί, όχι! Αλλά, να γεμίσουν οι ναοί με “χριστιανούς” που δεν θα έχουν καμία σχέση με την Εκκλησία και την Ορθοδοξία!».

Θα σου μιλήσω, τώρα, φιλοαγιορείτηαναγνώστα, για έναν παππούλη και γέροντα του Αγίου Όρους. ήρθε η ώρα! Αρκετά τα παραπάνω, καιρός να πάρει ανάσα η ψυχή μας, “να αναπνεύσουμε χώμα αγιορείτικο”, ως έλεγε ο μακαριστός Θεόκλητος Διονυσιάτης. Είναι ο Γέρων Θεοφύλακτος. Κοιμήθηκε πριν, περίπου, έναν αιώνα, στα 1924. Το παράδοξο, ενδεχομένως σε εμάς, πλην όμως, πλέον συνηθισμένο στους αγιορείτες και όσους έχουν, όπως έγραφα παραπάνω, “πνευματική συχνότητα” είναι ότι, ενώ ο Γέροντας ήταν άκρως σοβαρός και μετρημένος σε όλη την οσιακή ζωή του, άλλωστε ποτέ δεν το είδαν να χαμογελά, όταν κοιμήθηκε, η μορφή του έλαβε ένα ουράνιο και ασυγκράτητο μειδίαμα, ένα υπερκόσμιο χαμόγελο, απόρροια και αποτέλεσμα, προφανώς, όσων εκείνος ο μακάριος και ιλαρός γέροντας έβλεπε και συναντούσε! Ιδού, λοιπόν, σού επισυνάπτω και μεταφέρω προς επίρρωση, τη σχετική αγιορείτικη διήγηση: «Ο Γέρων αυτός Θεοφύλακτος, προσποιούνταν το σαλό και τον κουφό, για να μην τον ενοχλούν οι άλλοι Μοναχοί, το 1924 ημέρα Σάββατο, κοινώνησε τα Άχραντα Μυστήρια και μετά τη θεία Λειτουργία που έφυγαν όλοι οι Πατέρες, από τους οποίους είχε ζητήσει χωριστά από τον καθένα συγχώρεσι, σταύρωσε τα χέρια και παρέδωκε την ψυχή του στα χέρια του Δεσπότου Χριστού, χαρούμενος, διότι μετά τρεις μέρες που τον επισκέφθηκαν οι Πατέρες, τον βρήκαν στη στάσι αυτή σχηματισμένον μέσα στο σπήλαιο του Αγίου Νήφωνος, με το χαμόγελο στα χείλη» (Ανδρέου Μοναχού, Γεροντικό του Αγίου Όρους, Αθήνα 1994, σελ. 169).

Χαρισματική, όμως, και πανάξια αναφοράς είναι και η οσιακή ζωή του Οσίου Λεοντίου του Μυροβλύτου, εκ της Ιεράς Μονής του Διονυσίου. Είχε ζητήσει και είχε λάβει την ευλογία να παραμείνει “έγκλειστος” εντός της Μονής, να κινείται δηλαδή, μόνο, μεταξύ των πλέον απαραίτητων χώρων της: καθολικό, τράπεζα, κελλί! Γνωρίζεις δε, για πόσο χρονικό διάστημα το έκαμνε αυτό; 75 ολόκληρα χρόνια! Μάλιστα! Λέγουν για τον Άγιο Λεόντιο «ότι δε γνώριζε πού είναι η πόρτα της Μονής, επειδή ούτε στο προαύλιο δεν είχε ποτέ του βγει, έστω και περιεργείας χάριν, αφοσιωμένος στη υπακοή και στο διακόνημά του […] Δεν γνώριζε ποτέ τι θα πει αντιλογία ή άρνηση στην υπηρεσία που ο ηγούμενος και οι προεστοί τού ώριζαν, αλλά πάντοτε πρόθυμος, είχε μάθει τις δύο κυριώτερες λέξεις που έχει η γλώσσα της Καλογερικής, η μία είναι το “Ευλόγησον” και η άλλη είναι “να είναι ευλογημένο”…Προείδε και προείπε το θάνατό του και άφησε για παράδειγμα, στους επιγενόμενους, τη ζωή του. Του οσίου τούτου το λείψανο, όταν το μετέφεραν στο Κοιμητήρι για να το ενταφιάσουν, έβγαλε άγιο μύρο με άρρητη ευωδία, για τούτο λέγεται μυροβλύτης» (Αυτόθι, σελ. 257).

Πόσο αγάπησα και αγαπώ αυτά τα γεροντάκια, αυτούς τους “ξεχασμένους” και λησμονημένους ακόμη και από τους συγγενείς τους, μοναχούς, που άφησαν τα πάντα, κάθε άνεση, απόλαυση, επίγεια τρυφή και κοσμική ηδονή και “έφυγαν” για να συναντήσουν το “Πρόσωπο του Απολύτου”, κατά τον Άγιο Ιουστίνο Πόποβιτς, του οποίου, η Αγία μας Εκκλησία τίμησε τη μνήμη, λίγες ημέρες πριν. Πόσο με διδάσκουν, πόσο αυτομάτως, ακαριαίως “ξεφουσκώνουν” τη φιλαρέσκεια και εγωπάθειά μου κάθε που τολμώ να σκεφθώ κάτι περισσότερο από αυτόν τον τάφο που με περιμένει!

Θα κλείνω και σήμερα, όπως συνηθίζω και με αναπαύει: δια της εσωτερικής και εσώκλειστης επαναλήψεως! Ουφ! Ξέρω, θα πεις τα λέγω λίγο απότομα, αποκαρδιωτικά, απαισιόδοξα! Κάθε άλλο. Είναι τρία “τα άρματα του Θεού”, κατά τον Όσιο Ιωάννη της Κλίμακος: εξομολόγηση, νηστεία, προσευχή. Διότι, ως γνωστόν, «ο διάβολος πολεμάει το φυλάκιο που είναι αδύνατο» κατά τον Άγιο Παΐσιο τον Εζνεπίδη. Αλήθεια, πόσο αγάπησα και αγαπώ αυτά τα γεροντάκια, αυτούς τους “ξεχασμένους” και λησμονημένους ακόμη και από τους συγγενείς τους, μοναχούς, που άφησαν τα πάντα, κάθε άνεση, απόλαυση, επίγεια τρυφή και κοσμική ηδονή και “έφυγαν” για να συναντήσουν το “Πρόσωπο του Απολύτου”.

[toula]

Η Μητέρα του Κυρίου μας είναι ένα σύνολον, άθροισμα αρετών, το οποίον δεν συναντάται σε καμία ψυχή, ούτε είναι δυνατόν να έλθει άνθρωπος επί της γης με τις αρετές της.

Έχει την σιωπή. Από την ηλικία των τριών ετών μέχρι την ηλικία των δεκαπέντε ετών όπου παρέμεινε στον ναό, στα άγια των αγίων, έζησε την ζωή της σιωπής. Διότι στα άγια των αγίων ουδείς εισήρχετο, ει μη ο αρχιερεύς, μια φορά τον χρόνο ανυπόδητος για να ραντίσει με αίμα μοσχαριού τον χώρο και ό,τι υπήρχε σε αυτόν: Κιβωτός της Διαθήκης, στάμνα με το μάνα, τράπεζα με τα χρυσά Χερουβείμ να την κατακαλύπτουν, το ραβδί του Ααρών.

Έχει την υπακοή. Όταν ο αρχάγγελος Γαβριήλ την επεσκέφθη στην Ναζαρέτ και της είπε ότι θα συλλάβει και θα γεννήσει υιό, δεν αντέδρασε, αλλά έσκυψε το κεφάλι της ταπεινά και είπε: «Ιδού η δούλη Κυρίου, γένοιτό μοι κατά το ρήμα σου».

Έχει την ακτημοσύνη, την άκρα πτωχεία. Όταν οι ιερείς αποφάσισαν ότι άλλον χρόνο δεν πρέπει να παραμείνει στα άγια των αγίων, δεν υπήρχε ουδέν περιουσιακό στοιχείο γι’ αυτήν. Έτσι την παρέλαβε ο δίκαιος και ενάρετος Ιωσήφ για να την προστατεύσει.

Έχει την αδιάλειπτη προσευχή. Στον ναό προσεύχεται εν σιωπή από το τρίτο μέχρι το δέκατο πέμπτο έτος της ηλικίας της. Όταν δε ο Κύριος ανελήφθη στους ουρανούς και οι απόστολοι διασκορπίσθηκαν στην οικουμένη για να κηρύξουν το Ευαγγέλιο, η Μητέρα του Κυρίου μας παρέμεινε στην πόλη των Ιεροσολύμων, πιθανόν στο σπίτι του ευαγγελιστή Μάρκου. Όλη την ημέρα την διήρχετο έγκλειστος. Μας διδάσκει έτσι την μεγάλη αρετή της εγκλείσεως, το δε βράδυ διανυκτέρευε προσευχομένη στον κήπο της Γεσθημανή.

Έχει την αγνότητα στον τέλειο βαθμό. Παρθένος προ του τόκου, παρθένος εν τόκω, και παρθένος μετά τόκον.

Κατακοσμείται και καταστολίζεται με την κορυφαία των αρετών, την ταπεινοφροσύνη. Όταν επισκέφθηκε την Ελισάβετ, την μητέρα του Ιωάννου του Προδρόμου, και η Ελισάβετ εξεδήλωσε την χαρά της για την τιμή, η οποία της έγινε να την επισκεφτεί η Μητέρα του Θεού, «και πόθεν μοι τούτο, ίνα έλθη η μητήρ του Κυρίου μου προς με;», η Υπεραγία Θεοτόκος ομολογεί ότι ο Θεός εβράβευσε το ταπεινό της φρόνημα. «Μεγαλύνει η ψυχή μου τον Κύριον και ηγαλλίασε το πνεύμα μου επί τω Θεώ τω σωτήρι μου. Ότι επέβλεψεν επί την ταπείνωσιν της δούλης αυτού, ιδού γαρ από του νυν μακαριούσι με πάσαι αι γενεαί».

Σημειώνω αυτές τις αρετές, διότι αυτές πρέπει να κατακοσμούν κάθε χριστιανική ψυχή, ιδιαίτερα δε τις χριστιανές, όσες έλαβαν το άγιο βάπτισμα και έχουν ονόματα αγίων και μαρτύρων γυναικών. Είθε δε ο Θεός δια των πρεσβειών της αγιωτάτης του Μητρός να μας βοηθήσει να αποκτήσουμε αγωνιζόμενοι αυτές τις αρετές για να τύχουμε της εν Χριστώ σωτηρίας και να κληρονομήσουμε την βασιλεία των ουρανών.

Αρχιμανδρίτης Σεραφείμ Δημόπουλος (†)

Από το βιβλίο: † Αρχιμ. Σεραφείμ Δημόπουλου, Ένα κάθε μέρα. Έκδοση Φιλ. Σωματείου «Ιωάννης ο Χρυσόστομος», Λάρισα 2015, σελ. 81.

[toula]

Η Πα­να­γία όσο ζού­σε, δεν έκα­νε ποτέ συγ­κα­τά­θε­ση σε καμ­μία αμαρ­τία! Μόνο ένα μόνο λο­γι­σμό είχε στη ζωή της η Πα­να­γία, όπως απο­κά­λυ­ψε στους Πα­τέ­ρες: Να σκέ­φτε­ται, να υμνεί και να αγα­πά στο μέ­γι­στο κατά το αν­θρώ­πι­νο, το Χρι­στό και να ποιεί το θέ­λη­μά Του. Δεύ­τε­ρο λο­γι­σμό δεν είχε! Σύγ­κρι­νε διαρ­κώς τον εαυ­τόν της με το Χρι­στό και απέ­κτη­σε την αρε­τή της τα­πεί­νω­σης στο μέ­γι­στο βαθ­μό, όπως και τις υπό­λοι­πες αρε­τές.

Η Πα­να­γία ου­δέ­πο­τε ασθέ­νη­σε, ούτε πάθη είχε, ούτε λο­γι­σμούς, ούτε όνει­ρα, αλλά και ούτε τα γυ­ναι­κεία της (πε­ρί­ο­δο). Δεν γεύ­τη­κε σω­μα­τι­κό πόνο ποτέ και σε κα­νέ­να ση­μείο του σώ­μα­τος, ενώ ψυ­χι­κό πόνο γεύ­τη­κε κατά τη Σταύ­ρω­ση του Χρι­στού.

Η Πα­να­γία λει­τούρ­γη­σε βιο­λο­γι­κά ως άγ­γε­λος μάλ­λον, παρά ως άν­θρω­πος.

Γέρων Εφραίμ Σεραγιώτης