Άπο το γεροντικό του Αγίου Όρους. Το 1860, στη Μονή Δοχειαρίου του Αγίου Όρους, ζούσε ο καλλίφωνος μοναχός Συνέσιος. Ο Συνέσιος είχε μεγάλη ευλάβεια στην Αγία Παρασκευή και την παρακαλούσε καθημερινά να αφαιρέσει από τη ζωή του ό,τι στεκόταν εμπόδιο στη σωτηρία της ψυχής του.
Την ημέρα της εορτής της Αγίας, έχασε ξαφνικά τη φωνή του. Παρά τις προσευχές των πατέρων της μονής για τη θεραπεία του, η φωνή του δεν επανήλθε.
Τότε, η Αγία Παρασκευή εμφανίστηκε στον ύπνο του Ηγουμένου και εξήγησε πως ικανοποίησε το αίτημα του Συνεσίου. Όπως ομολόγησε στη συνέχεια και ο ίδιος ο μοναχός, η καλλιφωνία του τον έκανε να νιώθει κρυφή υπερηφάνεια και να αμαρτάνει, χάνοντας την ουσιαστική πνευματική σύνδεση με τον Θεό την ώρα που έψαλλε.
Ψυχοφελή μηνύματα...
Συντονιστής: Συντονιστές
-
toula
- Κορυφαίος Αποστολέας
- Δημοσιεύσεις: 53462
- Εγγραφή: Παρ Δεκ 11, 2009 7:29 am
- Τοποθεσία: ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ (ΤΟΥΛΑ) - ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ - ΑΘΗΝΑ
Re: Ψυχοφελή μηνύματα...
Τί εἶναι ἡ κοινωνικὴ Τριάς;
Τοῦ κ. Παντελεήμονος Τομάζου,
ὑπ. Διδάκτορος Δογματικῆς θεολογίας
Εἰσαγωγὴ
Ἡ διδασκαλία τῆς Ἁγίας Τριάδας ἀποτελεῖ τὸν πυρήνα τῆς χριστιανικῆς πίστης καὶ συγχρόνως τὸ βαθύτερο μυστήριό της. Ἡ Ἐκκλησία ὁμολογεῖ ὅτι ὑπάρχει ἕνας Θεὸς σὲ τρία Πρόσωπα: ὁ Πατήρ, ὁ Υἱὸς καὶ τὸ Ἅγιο Πνεῦμα. Πρόκειται γιὰ μία ἀλήθεια ποὺ βασίζεται στὴ μαρτυρία τῆς Ἁγίας Γραφῆς καὶ διατυπώθηκε μὲ ἀκρίβεια ἀπὸ τὶς Οἰκουμενικὲς Συνόδους καὶ τοὺς Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας. Παρὰ τὴ διαχρονικὴ σπουδαιότητά της, ἡ τριαδολογία θεωρεῖται ἀπὸ πολλοὺς σύγχρονους θεολόγους ἕνα ἀφηρημένο θεολογικὸ ἀντικείμενο, χωρὶς ἄμεση σχέση μὲ τὴν καθημερινὴ ζωὴ τοῦ ἀνθρώπου.
Κατὰ τὸν εἰκοστὸ αἰώνα ἐμφανίστηκε μία νέα θεολογικὴ τάση ποὺ προσπάθησε νὰ δείξει ὅτι ἡ Τριάδα δὲν ἀφορᾶ μόνο τὴ δογματικὴ θεολογία, ἀλλὰ ἔχει ἄμεσες συνέπειες γιὰ τὴν κατανόηση τοῦ ἀνθρώπου καὶ τῆς κοινωνίας. Ἡ τάση αὐτὴ ἔγινε γνωστὴ ὡς «κοινωνικὴ θεωρία τῆς Τριάδας» ἢ ἁπλῶς «κοινωνικὴ Τριάδα». Σύμφωνα μὲ τοὺς ὑποστηρικτές της, ὁ Θεὸς δὲν εἶναι ἁπλῶς μία οὐσία μὲ τρία Πρόσωπα, ἀλλὰ αἰώνια κοινωνία ἀγάπης, ἡ ὁποία μπορεῖ νὰ ἀποτελέσει πρότυπο γιὰ κάθε ἀνθρώπινη σχέση.
Ἡ θεωρία αὐτὴ γνώρισε μεγάλη διάδοση, ἐπηρέασε τὴ σύγχρονη θεολογία καὶ χρησιμοποιήθηκε, γιὰ νὰ ἑρμηνεύσει τὴν Ἐκκλησία, τὴν οἰκογένεια, τὴν κοινωνία, ἀκόμη καὶ τὴν πολιτική. Παράλληλα ὅμως προκάλεσε ἔντονες ἀντιδράσεις. Πολλοὶ θεολόγοι παραδοσιακῶν καταβολῶν ὑποστήριξαν ὅτι αὐτὴ ἡ θεωρία περὶ τῆς Τριάδας ὁδηγεῖ σὲ ἐπικίνδυνες παρερμηνεῖες τοῦ τριαδικοῦ δόγματος καὶ ὅτι ἀπομακρύνεται ἀπὸ τὴ βιβλικὴ καὶ πατερικὴ παράδοση.
Στὸ κείμενο αὐτὸ θὰ παρουσιάσουμε τοὺς βασικοὺς ἐκπροσώπους τῆς κοινωνικῆς Τριάδας, τὴν προέλευση αὐτῆς τῆς θεωρίας, τὶς βασικές της θέσεις, τὶς ἐφαρμογές της καί, κυρίως, τὶς σοβαρὲς θεολογικὲς δυσκολίες ποὺ ἐγείρει.
Οἱ κύριοι ἐκπρόσωποι τῆς κοινωνικῆς Τριάδος
Μεταξὺ τῶν κυριοτέρων συγχρόνων ὑποστηρικτῶν τῆς κοινωνικῆς Τριάδας βρίσκονται ὁ Γιοῦργκεν Μόλτμαν, ὁ Λεονάρντο Μπόφ, ὁ Ἰωάννης Ζηζιούλας, ὁ Χρῆστος Γιανναρᾶς, ὁ Μίροσλαβ Βὸλφ καὶ ὁ Κόλιν Γκάντον. Παρατηροῦμε ὅτι ἡ κοινωνικὴ Τριάδα ἔχει διομολογιακὸ χαρακτήρα, ἤτοι ὑποστηρίζεται ἀπὸ ἐκπροσώπους τῶν τριῶν βασικῶν ὁμολογιῶν τοῦ χριστιανισμοῦ, ἤτοι ἀπὸ ρωμαιοκαθολικούς, ὀρθοδόξους καὶ προτεστάντες. Οἱ ἀνωτέρω θεολόγοι θεωροῦν τὴν Τριάδα ὡς κοινωνία Προσώπων, ποὺ ἑνώνονται μὲ μία σχέση ἀμοιβαίας ἀγάπης καὶ βλέπουν σὲ αὐτὴν τὴν κοινωνία ἕνα πρότυπο γιὰ τὴν κατανόηση τῶν ἀνθρώπινων σχέσεων καὶ τῆς κοινωνικῆς ζωῆς.
Αἱ «βιβλικαὶ βάσεις» τῆς θεωρίας
Οἱ ὑποστηρικτὲς τῆς κοινωνικῆς Τριάδας ξεκινοῦν ἀπὸ τὴ διαπίστωση ὅτι ἡ Καινὴ Διαθήκη παρουσιάζει μία ζωντανὴ σχέση μεταξὺ τοῦ Πατρός, τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος. Ἡ λέξη «Τριάδα» δὲν ἐμφανίζεται στὴν Ἁγία Γραφή, ὅμως ὑπάρχουν πολλὰ χωρία ποὺ ἀποτέλεσαν τὴ βάση γιὰ τὴ διατύπωση τοῦ τριαδικοῦ δόγματος.
Χαρακτηριστικὸ παράδειγμα ἀποτελεῖ ἡ βάπτιση τοῦ Ἰησοῦ στὸν Ἰορδάνη ποταμό. Ὁ Υἱὸς βαπτίζεται, τὸ Ἅγιο Πνεῦμα κατέρχεται μὲ μορφὴ περιστερᾶς καὶ ἡ φωνὴ τοῦ Πατρὸς ἀκούγεται ἀπὸ τὸν οὐρανό. Τὰ τρία Πρόσωπα ἐμφανίζονται συγχρόνως, χωρὶς νὰ συγχέονται μεταξύ τους.
Ἐξίσου σημαντικὸ εἶναι τὸ τέλος τοῦ κατὰ Ματθαῖον Εὐαγγελίου, ὅπου ὁ ἀναστημένος Χριστὸς δίνει στοὺς μαθητές Του τὴν ἐντολὴ νὰ βαπτίζουν «εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος». Ἡ χρήση τοῦ ἑνικοῦ ἀριθμοῦ –«εἰς τὸ ὄνομα»– ὑπογραμμίζει τὴν ἑνότητα τοῦ Θεοῦ, ἐνῶ ἡ ἀναφορὰ στὰ τρία Πρόσωπα διατηρεῖ τὴ διάκρισή τους.
Ἰδιαίτερη ἔμφαση δίνεται ἐπίσης στὸ Εὐαγγέλιο τοῦ Ἰωάννη, ὅπου ὁ Ἰησοῦς μιλᾶ διαρκῶς γιὰ τὴ σχέση Του μὲ τὸν Πατέρα: «Ὁ Πατὴρ ἀγαπᾶ τὸν Υἱόν», «Ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοί».
Οἱ σύγχρονοι θεολόγοι ὅλων τῶν ὁμολογιῶν θεωροῦν ὅτι τὰ χωρία αὐτὰ δείχνουν πὼς ἡ ἀγάπη καὶ ἡ κοινωνία βρίσκονται στὸν ἴδιο τὸν τρόπο ὑπάρξεως τοῦ Θεοῦ.
Ὡστόσο, ἐδῶ γεννᾶται ἤδη ἕνα πρῶτο ἐρώτημα. Τὰ χωρία αὐτὰ περιγράφουν πράγματι τὴν ἐσωτερικὴ ζωὴ τοῦ Θεοῦ ἢ ἀφοροῦν κυρίως τὴν οἰκονομικὴ ἀποκάλυψη τοῦ Θεοῦ, ὅπως ὑποστηρίζει ἡ παραδοσιακὴ θεολογία, μέσα στὴν ἱστορία τῆς σωτηρίας; Ἡ ἀπάντηση σὲ αὐτὸ τὸ ἐρώτημα θὰ καθορίσει καὶ τὸν τρόπο μὲ τὸν ὁποῖο θὰ ἀξιολογηθεῖ ἡ κοινωνικὴ θεωρία τῆς Τριάδας.
Οἱ Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας
Οἱ ὑποστηρικτὲς τῆς θεωρίας τῆς κοινωνικῆς Τριάδας ἐπικαλοῦνται ἐσφαλμένα τοὺς Καππαδόκες Πατέρες, οὕτως ὥστε νὰ θεμελιώσουν τὶς ἰδέες τους σὲ αὐτούς: τὸν Μέγα Βασίλειο, τὸν Γρηγόριο τὸν Θεολόγο καὶ τὸν Γρηγόριο Νύσσης. Πράγματι, οἱ Πατέρες αὐτοὶ διατύπωσαν μὲ μεγάλη ἀκρίβεια τὴ διάκριση ἀνάμεσα στὴ μία θεία οὐσία καὶ στὶς τρεῖς ὑποστάσεις.
Γιὰ τοὺς Καππαδόκες, ὁ Θεὸς εἶναι ἕνας κατὰ τὴν οὐσία, ἀλλὰ ὑπάρχει ὡς Πατήρ, Υἱὸς καὶ Ἅγιο Πνεῦμα. Τὰ τρία Πρόσωπα εἶναι πραγματικὰ διακριτά, χωρὶς ὅμως νὰ ἀποτελοῦν τρία διαφορετικὰ κέντρα αὐτοσυνειδησίας, ἤτοι τρία αὐτόνομα ἐγὼ ποὺ ἔρχονται σὲ διαπροσωπικὴ κοινωνία μεταξύ τους.
Σημαντικὴ θέση κατέχει ἐπίσης ἡ ἔννοια τῆς περιχώρησης, δηλαδὴ τῆς ἐνοίκησης τῶν Προσώπων τοῦ ἑνὸς μέσα στὸ ἄλλο. Ὁ Πατὴρ εἶναι ἐν τῷ Υἱῷ, ὁ Υἱὸς ἐν τῷ Πατρὶ καὶ τὸ Ἅγιο Πνεῦμα βρίσκεται σὲ τέλεια φυσικὴ (καὶ ὄχι προσωπικὴ) κοινωνία μὲ τοὺς δύο. Ἡ περιχώρηση ἐκφράζει τὴν ἀπόλυτη ἑνότητα τῆς θείας ζωῆς, ἤτοι τὴν κοινότητα τῆς οὐσίας καὶ τῶν φυσικῶν ἰδιωμάτων, χωρὶς νὰ καταργεῖ τὴ διάκριση τῶν ὑποστάσεων.
Οἱ Πατέρες ὅμως δὲν χρησιμοποίησαν ποτὲ αὐτὲς τὶς ἔννοιες, δηλαδὴ τῆς κοινωνίας καὶ τῆς περιχώρησης, γιὰ νὰ οἰκοδομήσουν κοινωνικὲς ἢ πολιτικὲς θεωρίες. Ὁ σκοπός τους ἦταν ἀποκλειστικὰ ἡ ὑπεράσπιση τῆς ὀρθόδοξης πίστης ἀπέναντι στὸν Ἀρειανισμό, τὸν Σαβελλιανισμὸ καὶ ἄλλες αἱρέσεις.
Ἡ σύγχρονος κοινωνικὴ θεωρία τῆς Τριάδος
Κατὰ τὸν εἰκοστὸ αἰώνα, ἀρκετοὶ θεολόγοι ἐπιχείρησαν νὰ ἐπαναφέρουν τὴν τριαδολογία στὸ κέντρο τῆς θεολογικῆς σκέψης. Ὑποστήριξαν ὅτι ἡ Τριάδα δὲν εἶναι ἁπλῶς ἀντικείμενο δογματικῆς πίστης, ἀλλὰ καὶ πρότυπο γιὰ τὴν ἀνθρώπινη κοινωνία.
Ἡ βασικὴ ἰδέα εἶναι ὅτι, ὅπως τὰ τρία θεῖα Πρόσωπα ὑπάρχουν μέσα σὲ μία τέλεια κοινωνία ἀγάπης, ἔτσι καὶ ὁ ἄνθρωπος, ποὺ δημιουργήθηκε κατ’ εἰκόνα τοῦ Θεοῦ, ὁλοκληρώνεται μόνο μέσα στὴ σχέση μὲ τοὺς ἄλλους.
Ἀπὸ αὐτὴ τὴν ἰδέα προέκυψαν πολλὲς ἐφαρμογές. Ἡ οἰκογένεια παρουσιάστηκε ὡς εἰκόνα τῆς τριαδικῆς κοινωνίας. Ἡ Ἐκκλησία περιγράφηκε ὡς κοινότητα προσώπων ποὺ ἀντικατοπτρίζει τὴ ζωὴ τῆς Ἁγίας Τριάδας. Ἀκόμη καὶ ἡ δημοκρατία, ἡ ἰσότητα καὶ ἡ συνεργασία ἐπιχειρήθηκε νὰ θεμελιωθοῦν θεολογικὰ μέσῳ τῆς τριαδικῆς κοινωνίας. Δὲν εἶναι τυχαῖο ὅτι μερικοὶ προτεστάντες μεταπατερικοὶ ἀρνοῦνται ἀκόμη καὶ τὸ θεμελιῶδες δόγμα τῆς μοναρχίας τοῦ Πατρός, οὕτως ὥστε νὰ οἰκοδομήσουν μία δημοκρατικὴ Τριάδα αὐτοσυστηνόμενων καὶ αὐτοδιακρινόμενων προσώπων (Pannenberg).
Ἀκόμη, οἱ ὑποστηρικτὲς τῆς κοινωνικῆς Τριάδας θεωροῦν ὅτι ἡ Ἁγία Τριάδα ὡς κοινότητα προσώπων ἀποκαλύπτει πὼς ἡ ὕπαρξη εἶναι κατεξοχὴν σχέση καὶ ὅτι ἡ ἀγάπη προηγεῖται κάθε μορφῆς ἀτομικισμοῦ.
Ἡ κριτικὴ
Παρὰ τὴν ἀπήχησή της στὸν μοντέρνο κόσμο, ἡ κοινωνικὴ θεωρία τῆς Τριάδας ἔχει δεχθεῖ ἔντονη κριτικὴ ἀπὸ τὴν παραδοσιακὴ θεολογία.
Ἡ πρώτη καὶ σοβαρότερη ἔνσταση εἶναι ὁ κίνδυνος τοῦ τριθεϊσμοῦ. Ὅταν παρουσιάζονται τὰ τρία θεῖα Πρόσωπα σὰν τρία αὐτόνομα κέντρα συνείδησης ποὺ συνδέονται μεταξύ τους μὲ ἀγάπη, δημιουργεῖται εὔκολα ἡ ἐντύπωση ὅτι πρόκειται γιὰ τρεῖς διαφορετικοὺς θεοὺς ποὺ συνεργάζονται μεταξύ τους. Moltmann καὶ Γιανναρᾶς ὁμιλοῦν περὶ τριῶν προσωπικῶν θελήσεων καὶ βουλήσεων ποὺ συνεργάζονται μεταξύ τους, λησμονώντας τὸ γεγονὸς ὅτι ἡ βούληση καὶ ἡ ἐνέργεια ἐπὶ τοῦ Θεοῦ εἶναι μία. Πολλοὶ Πατέρες θὰ μᾶς ποῦν ὅτι ὁ Θεὸς δὲν εἶναι ἕνας ἕνεκα μόνο τῆς μίας θείας οὐσίας, ἀλλὰ καὶ ἕνεκα τῆς μίας θείας ἐνέργειας. Ἑπομένως, πῶς οἱ ἐκπρόσωποι τῆς κοινωνικῆς Τριάδας μᾶς μιλοῦν γιὰ τρεῖς ἐνέργειες ἐπὶ τοῦ Θεοῦ;
Ἡ ἀπάντηση ποὺ θὰ μᾶς δώσουν στὸ ἀνωτέρω ἐρώτημα εἶναι μέσῳ τῆς ἔννοιας τῆς ἀλληλοπεριχώρησης θεωρούμενη πλέον ὄχι ὡς τὰ κοινὰ ἐπὶ τῆς θεότητας, ἀλλὰ ὡς διυποκειμενικότητα. Ὅμως, πάλι ἡ ἑνότητα δὲν διασφαλίζεται μέσῳ τῆς σχέσεως, καθότι ἡ σχέση δὲν εἶναι κοινωνία ἢ ταυτότητα ἀλλὰ τὸ πῶς ἔχει τῶν προσώπων, κατὰ τοὺς Πατέρες. Ἑπομένως, συγχέονται ἀπὸ τοὺς κοινωνικοὺς τριαδιστὲς τὰ κοινὰ μὲ τὰ ἀκοινώνητα ἐπὶ τῆς ἀκτίστου θεότητας.
Δεύτερη ἔνσταση εἶναι ὅτι οἱ Πατέρες ποτὲ δὲν χρησιμοποίησαν τὴν Ἁγία Τριάδα ὡς κοινωνικὸ μοντέλο. Οἱ γέννηση καὶ ἡ ἐκπόρευση εἶναι ἀκατάληπτο μυστήριο καὶ δὲν μποροῦν νὰ ἀποτελέσουν πρότυπο γιὰ τὴν κοινωνία. Ἡ θεολογία τῆς Ἐκκλησίας ἔχει σωτηριολογικὸ καὶ δογματικὸ χαρακτήρα (περιγραφὴ τῆς θεοπτικῆς ἐμπειρίας) καὶ ὄχι κοινωνιολογικό.
Τέλος, πολλοὶ θεωροῦν ὅτι ἡ κοινωνικὴ Τριάδα κινδυνεύει νὰ προβάλει πάνω στὸν Θεὸ σύγχρονες πολιτικὲς καὶ φιλοσοφικὲς ἀντιλήψεις. Δηλαδή, ἀντὶ νὰ ἀφήνει τὴ θεολογία νὰ φωτίσει τὴν κοινωνία, ἀφήνει τὴν κοινωνία νὰ καθορίσει τὸν τρόπο μὲ τὸν ὁποῖο κατανοοῦμε τὸν Θεό.
Συμπέρασμα
Ἡ κοινωνικὴ θεωρία τῆς Τριάδας ἀποτελεῖ μία ἀπὸ τὶς κυρίαρχες θεολογικὲς προτάσεις τοῦ εἰκοστοῦ αἰώνα. Προσπάθησε νὰ ἀναδείξει τὴ σημασία τῆς τριαδολογίας γιὰ τὴ ζωὴ τοῦ ἀνθρώπου καὶ νὰ ὑπενθυμίσει ὅτι ἡ ἀγάπη καὶ ἡ κοινωνία βρίσκονται στὸν πυρήνα τῆς χριστιανικῆς ὕπαρξης.
Παράλληλα ὅμως δημιούργησε σοβαρὰ θεολογικὰ ἐρωτήματα. Μέχρι ποιὸ σημεῖο μποροῦμε νὰ χρησιμοποιοῦμε τὴν Ἁγία Τριάδα ὡς πρότυπο τῆς ἀνθρώπινης κοινωνίας; Μήπως κινδυνεύουμε νὰ μετατρέψουμε τὸ ἄρρητο μυστήριο τοῦ Θεοῦ σὲ φιλοσοφικὴ ἢ κοινωνιολογικὴ θεωρία; Καὶ μήπως, τελικά, ἡ κοινωνικὴ Τριάδα ἐκφράζει περισσότερο τὶς ἀνησυχίες τῆς σύγχρονης ἐποχῆς παρὰ τὴ σκέψη τῶν Πατέρων τῆς Ἐκκλησίας;
Τὰ ἐρωτήματα αὐτὰ παραμένουν ἀνοικτὰ καὶ ἀποτελοῦν ἀντικείμενο ἔντονου θεολογικοῦ διαλόγου (Γράφουμε διαλόγου καθότι στὴ Δύση κάποιοι παραδοσιακοὶ θωμιστὲς ἔχουν ξεκινήσει μία κριτικὴ στὸν κοινωνικὸ τριαδισμό! Μήπως εἶναι καιρὸς νὰ γίνει καὶ ἐδῶ αὐτό;). Γιὰ τὸν λόγο αὐτό, κάθε παρουσίαση τῆς κοινωνικῆς Τριάδας ὀφείλει νὰ συνοδεύεται ἀπὸ κριτικὴ ἐξέταση τῶν πηγῶν της καὶ ἀπὸ πιστὴ ἀναφορὰ στὴ βιβλικὴ καὶ πατερικὴ παράδοση.
ΟΡΘΟΔΟΞΟΣ ΤΥΠΟΣ
Τοῦ κ. Παντελεήμονος Τομάζου,
ὑπ. Διδάκτορος Δογματικῆς θεολογίας
Εἰσαγωγὴ
Ἡ διδασκαλία τῆς Ἁγίας Τριάδας ἀποτελεῖ τὸν πυρήνα τῆς χριστιανικῆς πίστης καὶ συγχρόνως τὸ βαθύτερο μυστήριό της. Ἡ Ἐκκλησία ὁμολογεῖ ὅτι ὑπάρχει ἕνας Θεὸς σὲ τρία Πρόσωπα: ὁ Πατήρ, ὁ Υἱὸς καὶ τὸ Ἅγιο Πνεῦμα. Πρόκειται γιὰ μία ἀλήθεια ποὺ βασίζεται στὴ μαρτυρία τῆς Ἁγίας Γραφῆς καὶ διατυπώθηκε μὲ ἀκρίβεια ἀπὸ τὶς Οἰκουμενικὲς Συνόδους καὶ τοὺς Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας. Παρὰ τὴ διαχρονικὴ σπουδαιότητά της, ἡ τριαδολογία θεωρεῖται ἀπὸ πολλοὺς σύγχρονους θεολόγους ἕνα ἀφηρημένο θεολογικὸ ἀντικείμενο, χωρὶς ἄμεση σχέση μὲ τὴν καθημερινὴ ζωὴ τοῦ ἀνθρώπου.
Κατὰ τὸν εἰκοστὸ αἰώνα ἐμφανίστηκε μία νέα θεολογικὴ τάση ποὺ προσπάθησε νὰ δείξει ὅτι ἡ Τριάδα δὲν ἀφορᾶ μόνο τὴ δογματικὴ θεολογία, ἀλλὰ ἔχει ἄμεσες συνέπειες γιὰ τὴν κατανόηση τοῦ ἀνθρώπου καὶ τῆς κοινωνίας. Ἡ τάση αὐτὴ ἔγινε γνωστὴ ὡς «κοινωνικὴ θεωρία τῆς Τριάδας» ἢ ἁπλῶς «κοινωνικὴ Τριάδα». Σύμφωνα μὲ τοὺς ὑποστηρικτές της, ὁ Θεὸς δὲν εἶναι ἁπλῶς μία οὐσία μὲ τρία Πρόσωπα, ἀλλὰ αἰώνια κοινωνία ἀγάπης, ἡ ὁποία μπορεῖ νὰ ἀποτελέσει πρότυπο γιὰ κάθε ἀνθρώπινη σχέση.
Ἡ θεωρία αὐτὴ γνώρισε μεγάλη διάδοση, ἐπηρέασε τὴ σύγχρονη θεολογία καὶ χρησιμοποιήθηκε, γιὰ νὰ ἑρμηνεύσει τὴν Ἐκκλησία, τὴν οἰκογένεια, τὴν κοινωνία, ἀκόμη καὶ τὴν πολιτική. Παράλληλα ὅμως προκάλεσε ἔντονες ἀντιδράσεις. Πολλοὶ θεολόγοι παραδοσιακῶν καταβολῶν ὑποστήριξαν ὅτι αὐτὴ ἡ θεωρία περὶ τῆς Τριάδας ὁδηγεῖ σὲ ἐπικίνδυνες παρερμηνεῖες τοῦ τριαδικοῦ δόγματος καὶ ὅτι ἀπομακρύνεται ἀπὸ τὴ βιβλικὴ καὶ πατερικὴ παράδοση.
Στὸ κείμενο αὐτὸ θὰ παρουσιάσουμε τοὺς βασικοὺς ἐκπροσώπους τῆς κοινωνικῆς Τριάδας, τὴν προέλευση αὐτῆς τῆς θεωρίας, τὶς βασικές της θέσεις, τὶς ἐφαρμογές της καί, κυρίως, τὶς σοβαρὲς θεολογικὲς δυσκολίες ποὺ ἐγείρει.
Οἱ κύριοι ἐκπρόσωποι τῆς κοινωνικῆς Τριάδος
Μεταξὺ τῶν κυριοτέρων συγχρόνων ὑποστηρικτῶν τῆς κοινωνικῆς Τριάδας βρίσκονται ὁ Γιοῦργκεν Μόλτμαν, ὁ Λεονάρντο Μπόφ, ὁ Ἰωάννης Ζηζιούλας, ὁ Χρῆστος Γιανναρᾶς, ὁ Μίροσλαβ Βὸλφ καὶ ὁ Κόλιν Γκάντον. Παρατηροῦμε ὅτι ἡ κοινωνικὴ Τριάδα ἔχει διομολογιακὸ χαρακτήρα, ἤτοι ὑποστηρίζεται ἀπὸ ἐκπροσώπους τῶν τριῶν βασικῶν ὁμολογιῶν τοῦ χριστιανισμοῦ, ἤτοι ἀπὸ ρωμαιοκαθολικούς, ὀρθοδόξους καὶ προτεστάντες. Οἱ ἀνωτέρω θεολόγοι θεωροῦν τὴν Τριάδα ὡς κοινωνία Προσώπων, ποὺ ἑνώνονται μὲ μία σχέση ἀμοιβαίας ἀγάπης καὶ βλέπουν σὲ αὐτὴν τὴν κοινωνία ἕνα πρότυπο γιὰ τὴν κατανόηση τῶν ἀνθρώπινων σχέσεων καὶ τῆς κοινωνικῆς ζωῆς.
Αἱ «βιβλικαὶ βάσεις» τῆς θεωρίας
Οἱ ὑποστηρικτὲς τῆς κοινωνικῆς Τριάδας ξεκινοῦν ἀπὸ τὴ διαπίστωση ὅτι ἡ Καινὴ Διαθήκη παρουσιάζει μία ζωντανὴ σχέση μεταξὺ τοῦ Πατρός, τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος. Ἡ λέξη «Τριάδα» δὲν ἐμφανίζεται στὴν Ἁγία Γραφή, ὅμως ὑπάρχουν πολλὰ χωρία ποὺ ἀποτέλεσαν τὴ βάση γιὰ τὴ διατύπωση τοῦ τριαδικοῦ δόγματος.
Χαρακτηριστικὸ παράδειγμα ἀποτελεῖ ἡ βάπτιση τοῦ Ἰησοῦ στὸν Ἰορδάνη ποταμό. Ὁ Υἱὸς βαπτίζεται, τὸ Ἅγιο Πνεῦμα κατέρχεται μὲ μορφὴ περιστερᾶς καὶ ἡ φωνὴ τοῦ Πατρὸς ἀκούγεται ἀπὸ τὸν οὐρανό. Τὰ τρία Πρόσωπα ἐμφανίζονται συγχρόνως, χωρὶς νὰ συγχέονται μεταξύ τους.
Ἐξίσου σημαντικὸ εἶναι τὸ τέλος τοῦ κατὰ Ματθαῖον Εὐαγγελίου, ὅπου ὁ ἀναστημένος Χριστὸς δίνει στοὺς μαθητές Του τὴν ἐντολὴ νὰ βαπτίζουν «εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος». Ἡ χρήση τοῦ ἑνικοῦ ἀριθμοῦ –«εἰς τὸ ὄνομα»– ὑπογραμμίζει τὴν ἑνότητα τοῦ Θεοῦ, ἐνῶ ἡ ἀναφορὰ στὰ τρία Πρόσωπα διατηρεῖ τὴ διάκρισή τους.
Ἰδιαίτερη ἔμφαση δίνεται ἐπίσης στὸ Εὐαγγέλιο τοῦ Ἰωάννη, ὅπου ὁ Ἰησοῦς μιλᾶ διαρκῶς γιὰ τὴ σχέση Του μὲ τὸν Πατέρα: «Ὁ Πατὴρ ἀγαπᾶ τὸν Υἱόν», «Ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοί».
Οἱ σύγχρονοι θεολόγοι ὅλων τῶν ὁμολογιῶν θεωροῦν ὅτι τὰ χωρία αὐτὰ δείχνουν πὼς ἡ ἀγάπη καὶ ἡ κοινωνία βρίσκονται στὸν ἴδιο τὸν τρόπο ὑπάρξεως τοῦ Θεοῦ.
Ὡστόσο, ἐδῶ γεννᾶται ἤδη ἕνα πρῶτο ἐρώτημα. Τὰ χωρία αὐτὰ περιγράφουν πράγματι τὴν ἐσωτερικὴ ζωὴ τοῦ Θεοῦ ἢ ἀφοροῦν κυρίως τὴν οἰκονομικὴ ἀποκάλυψη τοῦ Θεοῦ, ὅπως ὑποστηρίζει ἡ παραδοσιακὴ θεολογία, μέσα στὴν ἱστορία τῆς σωτηρίας; Ἡ ἀπάντηση σὲ αὐτὸ τὸ ἐρώτημα θὰ καθορίσει καὶ τὸν τρόπο μὲ τὸν ὁποῖο θὰ ἀξιολογηθεῖ ἡ κοινωνικὴ θεωρία τῆς Τριάδας.
Οἱ Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας
Οἱ ὑποστηρικτὲς τῆς θεωρίας τῆς κοινωνικῆς Τριάδας ἐπικαλοῦνται ἐσφαλμένα τοὺς Καππαδόκες Πατέρες, οὕτως ὥστε νὰ θεμελιώσουν τὶς ἰδέες τους σὲ αὐτούς: τὸν Μέγα Βασίλειο, τὸν Γρηγόριο τὸν Θεολόγο καὶ τὸν Γρηγόριο Νύσσης. Πράγματι, οἱ Πατέρες αὐτοὶ διατύπωσαν μὲ μεγάλη ἀκρίβεια τὴ διάκριση ἀνάμεσα στὴ μία θεία οὐσία καὶ στὶς τρεῖς ὑποστάσεις.
Γιὰ τοὺς Καππαδόκες, ὁ Θεὸς εἶναι ἕνας κατὰ τὴν οὐσία, ἀλλὰ ὑπάρχει ὡς Πατήρ, Υἱὸς καὶ Ἅγιο Πνεῦμα. Τὰ τρία Πρόσωπα εἶναι πραγματικὰ διακριτά, χωρὶς ὅμως νὰ ἀποτελοῦν τρία διαφορετικὰ κέντρα αὐτοσυνειδησίας, ἤτοι τρία αὐτόνομα ἐγὼ ποὺ ἔρχονται σὲ διαπροσωπικὴ κοινωνία μεταξύ τους.
Σημαντικὴ θέση κατέχει ἐπίσης ἡ ἔννοια τῆς περιχώρησης, δηλαδὴ τῆς ἐνοίκησης τῶν Προσώπων τοῦ ἑνὸς μέσα στὸ ἄλλο. Ὁ Πατὴρ εἶναι ἐν τῷ Υἱῷ, ὁ Υἱὸς ἐν τῷ Πατρὶ καὶ τὸ Ἅγιο Πνεῦμα βρίσκεται σὲ τέλεια φυσικὴ (καὶ ὄχι προσωπικὴ) κοινωνία μὲ τοὺς δύο. Ἡ περιχώρηση ἐκφράζει τὴν ἀπόλυτη ἑνότητα τῆς θείας ζωῆς, ἤτοι τὴν κοινότητα τῆς οὐσίας καὶ τῶν φυσικῶν ἰδιωμάτων, χωρὶς νὰ καταργεῖ τὴ διάκριση τῶν ὑποστάσεων.
Οἱ Πατέρες ὅμως δὲν χρησιμοποίησαν ποτὲ αὐτὲς τὶς ἔννοιες, δηλαδὴ τῆς κοινωνίας καὶ τῆς περιχώρησης, γιὰ νὰ οἰκοδομήσουν κοινωνικὲς ἢ πολιτικὲς θεωρίες. Ὁ σκοπός τους ἦταν ἀποκλειστικὰ ἡ ὑπεράσπιση τῆς ὀρθόδοξης πίστης ἀπέναντι στὸν Ἀρειανισμό, τὸν Σαβελλιανισμὸ καὶ ἄλλες αἱρέσεις.
Ἡ σύγχρονος κοινωνικὴ θεωρία τῆς Τριάδος
Κατὰ τὸν εἰκοστὸ αἰώνα, ἀρκετοὶ θεολόγοι ἐπιχείρησαν νὰ ἐπαναφέρουν τὴν τριαδολογία στὸ κέντρο τῆς θεολογικῆς σκέψης. Ὑποστήριξαν ὅτι ἡ Τριάδα δὲν εἶναι ἁπλῶς ἀντικείμενο δογματικῆς πίστης, ἀλλὰ καὶ πρότυπο γιὰ τὴν ἀνθρώπινη κοινωνία.
Ἡ βασικὴ ἰδέα εἶναι ὅτι, ὅπως τὰ τρία θεῖα Πρόσωπα ὑπάρχουν μέσα σὲ μία τέλεια κοινωνία ἀγάπης, ἔτσι καὶ ὁ ἄνθρωπος, ποὺ δημιουργήθηκε κατ’ εἰκόνα τοῦ Θεοῦ, ὁλοκληρώνεται μόνο μέσα στὴ σχέση μὲ τοὺς ἄλλους.
Ἀπὸ αὐτὴ τὴν ἰδέα προέκυψαν πολλὲς ἐφαρμογές. Ἡ οἰκογένεια παρουσιάστηκε ὡς εἰκόνα τῆς τριαδικῆς κοινωνίας. Ἡ Ἐκκλησία περιγράφηκε ὡς κοινότητα προσώπων ποὺ ἀντικατοπτρίζει τὴ ζωὴ τῆς Ἁγίας Τριάδας. Ἀκόμη καὶ ἡ δημοκρατία, ἡ ἰσότητα καὶ ἡ συνεργασία ἐπιχειρήθηκε νὰ θεμελιωθοῦν θεολογικὰ μέσῳ τῆς τριαδικῆς κοινωνίας. Δὲν εἶναι τυχαῖο ὅτι μερικοὶ προτεστάντες μεταπατερικοὶ ἀρνοῦνται ἀκόμη καὶ τὸ θεμελιῶδες δόγμα τῆς μοναρχίας τοῦ Πατρός, οὕτως ὥστε νὰ οἰκοδομήσουν μία δημοκρατικὴ Τριάδα αὐτοσυστηνόμενων καὶ αὐτοδιακρινόμενων προσώπων (Pannenberg).
Ἀκόμη, οἱ ὑποστηρικτὲς τῆς κοινωνικῆς Τριάδας θεωροῦν ὅτι ἡ Ἁγία Τριάδα ὡς κοινότητα προσώπων ἀποκαλύπτει πὼς ἡ ὕπαρξη εἶναι κατεξοχὴν σχέση καὶ ὅτι ἡ ἀγάπη προηγεῖται κάθε μορφῆς ἀτομικισμοῦ.
Ἡ κριτικὴ
Παρὰ τὴν ἀπήχησή της στὸν μοντέρνο κόσμο, ἡ κοινωνικὴ θεωρία τῆς Τριάδας ἔχει δεχθεῖ ἔντονη κριτικὴ ἀπὸ τὴν παραδοσιακὴ θεολογία.
Ἡ πρώτη καὶ σοβαρότερη ἔνσταση εἶναι ὁ κίνδυνος τοῦ τριθεϊσμοῦ. Ὅταν παρουσιάζονται τὰ τρία θεῖα Πρόσωπα σὰν τρία αὐτόνομα κέντρα συνείδησης ποὺ συνδέονται μεταξύ τους μὲ ἀγάπη, δημιουργεῖται εὔκολα ἡ ἐντύπωση ὅτι πρόκειται γιὰ τρεῖς διαφορετικοὺς θεοὺς ποὺ συνεργάζονται μεταξύ τους. Moltmann καὶ Γιανναρᾶς ὁμιλοῦν περὶ τριῶν προσωπικῶν θελήσεων καὶ βουλήσεων ποὺ συνεργάζονται μεταξύ τους, λησμονώντας τὸ γεγονὸς ὅτι ἡ βούληση καὶ ἡ ἐνέργεια ἐπὶ τοῦ Θεοῦ εἶναι μία. Πολλοὶ Πατέρες θὰ μᾶς ποῦν ὅτι ὁ Θεὸς δὲν εἶναι ἕνας ἕνεκα μόνο τῆς μίας θείας οὐσίας, ἀλλὰ καὶ ἕνεκα τῆς μίας θείας ἐνέργειας. Ἑπομένως, πῶς οἱ ἐκπρόσωποι τῆς κοινωνικῆς Τριάδας μᾶς μιλοῦν γιὰ τρεῖς ἐνέργειες ἐπὶ τοῦ Θεοῦ;
Ἡ ἀπάντηση ποὺ θὰ μᾶς δώσουν στὸ ἀνωτέρω ἐρώτημα εἶναι μέσῳ τῆς ἔννοιας τῆς ἀλληλοπεριχώρησης θεωρούμενη πλέον ὄχι ὡς τὰ κοινὰ ἐπὶ τῆς θεότητας, ἀλλὰ ὡς διυποκειμενικότητα. Ὅμως, πάλι ἡ ἑνότητα δὲν διασφαλίζεται μέσῳ τῆς σχέσεως, καθότι ἡ σχέση δὲν εἶναι κοινωνία ἢ ταυτότητα ἀλλὰ τὸ πῶς ἔχει τῶν προσώπων, κατὰ τοὺς Πατέρες. Ἑπομένως, συγχέονται ἀπὸ τοὺς κοινωνικοὺς τριαδιστὲς τὰ κοινὰ μὲ τὰ ἀκοινώνητα ἐπὶ τῆς ἀκτίστου θεότητας.
Δεύτερη ἔνσταση εἶναι ὅτι οἱ Πατέρες ποτὲ δὲν χρησιμοποίησαν τὴν Ἁγία Τριάδα ὡς κοινωνικὸ μοντέλο. Οἱ γέννηση καὶ ἡ ἐκπόρευση εἶναι ἀκατάληπτο μυστήριο καὶ δὲν μποροῦν νὰ ἀποτελέσουν πρότυπο γιὰ τὴν κοινωνία. Ἡ θεολογία τῆς Ἐκκλησίας ἔχει σωτηριολογικὸ καὶ δογματικὸ χαρακτήρα (περιγραφὴ τῆς θεοπτικῆς ἐμπειρίας) καὶ ὄχι κοινωνιολογικό.
Τέλος, πολλοὶ θεωροῦν ὅτι ἡ κοινωνικὴ Τριάδα κινδυνεύει νὰ προβάλει πάνω στὸν Θεὸ σύγχρονες πολιτικὲς καὶ φιλοσοφικὲς ἀντιλήψεις. Δηλαδή, ἀντὶ νὰ ἀφήνει τὴ θεολογία νὰ φωτίσει τὴν κοινωνία, ἀφήνει τὴν κοινωνία νὰ καθορίσει τὸν τρόπο μὲ τὸν ὁποῖο κατανοοῦμε τὸν Θεό.
Συμπέρασμα
Ἡ κοινωνικὴ θεωρία τῆς Τριάδας ἀποτελεῖ μία ἀπὸ τὶς κυρίαρχες θεολογικὲς προτάσεις τοῦ εἰκοστοῦ αἰώνα. Προσπάθησε νὰ ἀναδείξει τὴ σημασία τῆς τριαδολογίας γιὰ τὴ ζωὴ τοῦ ἀνθρώπου καὶ νὰ ὑπενθυμίσει ὅτι ἡ ἀγάπη καὶ ἡ κοινωνία βρίσκονται στὸν πυρήνα τῆς χριστιανικῆς ὕπαρξης.
Παράλληλα ὅμως δημιούργησε σοβαρὰ θεολογικὰ ἐρωτήματα. Μέχρι ποιὸ σημεῖο μποροῦμε νὰ χρησιμοποιοῦμε τὴν Ἁγία Τριάδα ὡς πρότυπο τῆς ἀνθρώπινης κοινωνίας; Μήπως κινδυνεύουμε νὰ μετατρέψουμε τὸ ἄρρητο μυστήριο τοῦ Θεοῦ σὲ φιλοσοφικὴ ἢ κοινωνιολογικὴ θεωρία; Καὶ μήπως, τελικά, ἡ κοινωνικὴ Τριάδα ἐκφράζει περισσότερο τὶς ἀνησυχίες τῆς σύγχρονης ἐποχῆς παρὰ τὴ σκέψη τῶν Πατέρων τῆς Ἐκκλησίας;
Τὰ ἐρωτήματα αὐτὰ παραμένουν ἀνοικτὰ καὶ ἀποτελοῦν ἀντικείμενο ἔντονου θεολογικοῦ διαλόγου (Γράφουμε διαλόγου καθότι στὴ Δύση κάποιοι παραδοσιακοὶ θωμιστὲς ἔχουν ξεκινήσει μία κριτικὴ στὸν κοινωνικὸ τριαδισμό! Μήπως εἶναι καιρὸς νὰ γίνει καὶ ἐδῶ αὐτό;). Γιὰ τὸν λόγο αὐτό, κάθε παρουσίαση τῆς κοινωνικῆς Τριάδας ὀφείλει νὰ συνοδεύεται ἀπὸ κριτικὴ ἐξέταση τῶν πηγῶν της καὶ ἀπὸ πιστὴ ἀναφορὰ στὴ βιβλικὴ καὶ πατερικὴ παράδοση.
ΟΡΘΟΔΟΞΟΣ ΤΥΠΟΣ
-
toula
- Κορυφαίος Αποστολέας
- Δημοσιεύσεις: 53462
- Εγγραφή: Παρ Δεκ 11, 2009 7:29 am
- Τοποθεσία: ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ (ΤΟΥΛΑ) - ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ - ΑΘΗΝΑ
Re: Ψυχοφελή μηνύματα...
Οἱ Ἅγιοι Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας τιμοῦν τὴν Ἁγία Ἄννα ὡς τὴν ἁγία μητέρα τῆς Θεοτόκου καὶ ἀρχὴ τῆς πραγματοποιήσεως τοῦ σχεδίου τῆς θείας οἰκονομίας.
Ὁ Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνὸς τὴν ἐγκωμιάζει, διότι ἀπὸ τὴν καθαρὰ καὶ εὐλογημένη κοιλία της ἀνέτειλε ἡ Παναγία, «ἡ πλατυτέρα τῶν οὐρανῶν», δι' ἧς σαρκώθηκε ὁ Υἱὸς καὶ Λόγος τοῦ Θεοῦ.
Ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς τονίζει ὅτι ἡ ζωή τῶν Αγίων Δικαίων Ἰωακεὶμ καὶ Ἄννης, γεμάτη πίστη, ταπείνωση καὶ προσευχή, ἀποτέλεσε τὸ εὔφορο χωράφι μέσα στὸ ὁποῖο ὁ Θεὸς προετοίμασε τὴ γέννηση τῆς Θεοτόκου.
Ἡ Κοίμηση τῆς Ἁγίας Ἄννης θεωρεῖται ἀπὸ τὴν ἐκκλησιαστικὴ παράδοση ὡς εἴσοδος στὴν αἰώνια χαρὰ τῶν Δικαίων. Ἐκείνη ποὺ ἀξιώθηκε νὰ γίνει μητέρα τῆς Θεοτόκου μετέστη πρὸς τὸν Κύριο, ἀφήνοντας στὴν Ἐκκλησία παράδειγμα ὑπομονῆς, ἐμπιστοσύνης στὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ καὶ μητρικῆς ἁγιότητος.
Ὁ Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνὸς τὴν ἐγκωμιάζει, διότι ἀπὸ τὴν καθαρὰ καὶ εὐλογημένη κοιλία της ἀνέτειλε ἡ Παναγία, «ἡ πλατυτέρα τῶν οὐρανῶν», δι' ἧς σαρκώθηκε ὁ Υἱὸς καὶ Λόγος τοῦ Θεοῦ.
Ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς τονίζει ὅτι ἡ ζωή τῶν Αγίων Δικαίων Ἰωακεὶμ καὶ Ἄννης, γεμάτη πίστη, ταπείνωση καὶ προσευχή, ἀποτέλεσε τὸ εὔφορο χωράφι μέσα στὸ ὁποῖο ὁ Θεὸς προετοίμασε τὴ γέννηση τῆς Θεοτόκου.
Ἡ Κοίμηση τῆς Ἁγίας Ἄννης θεωρεῖται ἀπὸ τὴν ἐκκλησιαστικὴ παράδοση ὡς εἴσοδος στὴν αἰώνια χαρὰ τῶν Δικαίων. Ἐκείνη ποὺ ἀξιώθηκε νὰ γίνει μητέρα τῆς Θεοτόκου μετέστη πρὸς τὸν Κύριο, ἀφήνοντας στὴν Ἐκκλησία παράδειγμα ὑπομονῆς, ἐμπιστοσύνης στὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ καὶ μητρικῆς ἁγιότητος.
-
toula
- Κορυφαίος Αποστολέας
- Δημοσιεύσεις: 53462
- Εγγραφή: Παρ Δεκ 11, 2009 7:29 am
- Τοποθεσία: ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ (ΤΟΥΛΑ) - ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ - ΑΘΗΝΑ
Re: Ψυχοφελή μηνύματα...
Η Θεοτόκος δεν προσεγγίζεται ούτε με γλυκόλογα, ούτε με μεγαλοστομίες,ούτε με συναισθηματισμούς.
Με θλίψη αυτές τις μέρες διαβάζουμε διάφορα για την Παναγία μας την οποία προσεγγίζουν όπως προσεγγίζουμε έναν όμορφο πίνακα ζωγραφικής ή ένα είδωλο. Η Παναγία ήταν, είναι και θα είναι ένα αιώνιο ζωντανό πρόσωπο. Φυσικά ένα ζωντανό και πραγματικό πρόσωπο το προσεγγίζουμε μέσα από προσωπική σχέση και διάλογο. Με την Παναγία μας η σχέση επιτυγχάνεται μέσα από την άσκηση και ο διάλογος μέσα από την προσευχή. Τότε η Παναγία γίνεται για εμάς Μητέρα και εμείς παιδιά της. Τα υπόλοιπα είναι φιλοσοφικοί νεκροί λόγοι που απευθύνονται σε είδωλα.
Καὶ σὲ μεσίτριαν ἔχω, πρὸς τὸν φιλάνθρωπον Θεόν, μή μου ἐλέγξῃ τὰς πράξεις, ἐνώπιον τῶν Ἀγγέλων, παρακαλῶ σε, Παρθένε, βοήθησόν μοι ἐν τάχει.
Η Παναγία κυοφόρησε τον ίδιο τον Θεό και αυτός ο Θεάνθρωπος Κύριος ήρθε για να μας σώσει όχι με φιλοσοφικά λόγια αλλά με το Σώμα Του και το Αίμα Του. Τα λόγια του Κυρίου είναι ζωντανές πράξεις με τις οποίες ο άνθρωπος θεραπεύεται και οδεύει προς τον Αγιασμό της υπάρξεως του και όχι φιλοσοφίες και αοριστολογίες που τις επιλέγεις για να ζεις μια νιρβάνα όμορφης εσωτερικής γαλήνης.
Οπότε αυτήν την περίοδο και θα νηστέψω και θα γονατίσω και θα παρακαλέσω να με φωτίσει να ακολουθήσω τον δρόμο που χάραξε ο Υιός της , και είναι ο δρόμος της μετανοίας. . . .
Για τον Χριστιανό που αγωνίζεται, η τιμή στο πρόσωπο της Παναγίας δεν θα τελειώσει στις 15 Αυγούστου αλλά κάθε ώρα , κάθε λεπτό και κάθε στιγμή θα την έχουμε στην καρδιά μας διότι είναι η μητέρα μας και την μάνα δεν την εγκαταλείπουμε ποτέ…
Θέλουμε την βοήθειά της , έχουμε ανάγκη τον δικό της λόγο και η κραυγή βγαίνει από τα τροπάρια που ψέλνουμε κατανυκτικά …
<< Καὶ σὲ μεσίτριαν ἔχω, πρὸς τὸν φιλάνθρωπον Θεόν, μή μου ἐλέγξῃ τὰς πράξεις, ἐνώπιον τῶν Ἀγγέλων, παρακαλῶ σε Παρθένε, βοήθησόν μοι ἐν τάχει.>>
π. Σπυρίδων Σκουτής - euxh.gr
Καλό μήνα ! Ευλογημένο! Με το καλό η εορτή της Παναγίας !
Με θλίψη αυτές τις μέρες διαβάζουμε διάφορα για την Παναγία μας την οποία προσεγγίζουν όπως προσεγγίζουμε έναν όμορφο πίνακα ζωγραφικής ή ένα είδωλο. Η Παναγία ήταν, είναι και θα είναι ένα αιώνιο ζωντανό πρόσωπο. Φυσικά ένα ζωντανό και πραγματικό πρόσωπο το προσεγγίζουμε μέσα από προσωπική σχέση και διάλογο. Με την Παναγία μας η σχέση επιτυγχάνεται μέσα από την άσκηση και ο διάλογος μέσα από την προσευχή. Τότε η Παναγία γίνεται για εμάς Μητέρα και εμείς παιδιά της. Τα υπόλοιπα είναι φιλοσοφικοί νεκροί λόγοι που απευθύνονται σε είδωλα.
Καὶ σὲ μεσίτριαν ἔχω, πρὸς τὸν φιλάνθρωπον Θεόν, μή μου ἐλέγξῃ τὰς πράξεις, ἐνώπιον τῶν Ἀγγέλων, παρακαλῶ σε, Παρθένε, βοήθησόν μοι ἐν τάχει.
Η Παναγία κυοφόρησε τον ίδιο τον Θεό και αυτός ο Θεάνθρωπος Κύριος ήρθε για να μας σώσει όχι με φιλοσοφικά λόγια αλλά με το Σώμα Του και το Αίμα Του. Τα λόγια του Κυρίου είναι ζωντανές πράξεις με τις οποίες ο άνθρωπος θεραπεύεται και οδεύει προς τον Αγιασμό της υπάρξεως του και όχι φιλοσοφίες και αοριστολογίες που τις επιλέγεις για να ζεις μια νιρβάνα όμορφης εσωτερικής γαλήνης.
Οπότε αυτήν την περίοδο και θα νηστέψω και θα γονατίσω και θα παρακαλέσω να με φωτίσει να ακολουθήσω τον δρόμο που χάραξε ο Υιός της , και είναι ο δρόμος της μετανοίας. . . .
Για τον Χριστιανό που αγωνίζεται, η τιμή στο πρόσωπο της Παναγίας δεν θα τελειώσει στις 15 Αυγούστου αλλά κάθε ώρα , κάθε λεπτό και κάθε στιγμή θα την έχουμε στην καρδιά μας διότι είναι η μητέρα μας και την μάνα δεν την εγκαταλείπουμε ποτέ…
Θέλουμε την βοήθειά της , έχουμε ανάγκη τον δικό της λόγο και η κραυγή βγαίνει από τα τροπάρια που ψέλνουμε κατανυκτικά …
<< Καὶ σὲ μεσίτριαν ἔχω, πρὸς τὸν φιλάνθρωπον Θεόν, μή μου ἐλέγξῃ τὰς πράξεις, ἐνώπιον τῶν Ἀγγέλων, παρακαλῶ σε Παρθένε, βοήθησόν μοι ἐν τάχει.>>
π. Σπυρίδων Σκουτής - euxh.gr
Καλό μήνα ! Ευλογημένο! Με το καλό η εορτή της Παναγίας !
-
toula
- Κορυφαίος Αποστολέας
- Δημοσιεύσεις: 53462
- Εγγραφή: Παρ Δεκ 11, 2009 7:29 am
- Τοποθεσία: ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ (ΤΟΥΛΑ) - ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ - ΑΘΗΝΑ
Re: Ψυχοφελή μηνύματα...
Υπάρχουν άνθρωποι που μας λένε: «Πάτερ μου πήρα άδεια τις πρώτες δεκαπέντε μέρες του Αυγούστου. Θέλω λίγο να χαλαρώσω γιατί όλο τον χρόνο εργάζομαι σκληρά αλλά έχουμε νηστεία και δυσκολεύομαι».
Καταρχήν η νηστεία είναι πρόταση της Εκκλησίας όλες τις περιόδους, για συγκεκριμένο πνευματικό λόγο. Δεν πρόκειται για επιβολή, αλλά για μια προτροπή ζωής που βιώνεται μέσα από τον δρόμο της ασκήσεως. Μια αναμέτρηση με τον παλαιό εαυτό για να τον θεραπεύσουμε.
Ας κάνουμε ό,τι μπορούμε, ας νηστέψουμε όσο μπορούμε, ο καθένας σύμφωνα με τις δυνάμεις του, αλλά αυτές τις όμορφες ευλογημένες μέρες που είναι αφιερωμένες στην Παναγία μας, ας πάμε τουλάχιστον στις παρακλήσεις.
Όχι για να δώσουμε το παρόν, να είμαστε τα καλά παιδιά και να μας δει η Παναγία. Αλλά να πάμε από ανάγκη για να μιλήσουμε στη μητέρα μας, για να ακουμπήσουμε λίγο ως παιδιά στην αγκαλιά της μάνας μας.
Όχι για να μας κάνει χάρες επειδή θα πάμε στον Ιερό Ναό και τις ακολουθίες, αλλά να της μιλήσουμε και να την παρακαλέσουμε για μετάνοια και πόθο σωτηρίας. Να ακουμπήσουμε όλη μας την ύπαρξη.
Να την παρακαλέσουμε ώστε να κουβαλήσουμε τις δυσκολίες και τους πειρασμούς και να μας βοηθήσει η χάρη της να παλέψουμε στον δρόμο της αγάπης του Υιού της.
Να είναι αυτές οι παρακλήσεις ένα τρέξιμο σε μια μητρική αγκαλιά, όχι απλά να πάω με τα παράπονά μου, αλλά να την ευχαριστήσω και να τη δοξολογήσω για ό,τι συμβαίνει στη ζωή μου ώστε συναντώ τον Χριστό καθημερινά.
Να μη δούμε τις παρακλήσεις σαν ένα θρησκευτικό καθήκον. Ας μην πάμε απλά μόνο για να αφήσουμε αιτήματα προς ικανοποίηση.
Να δώσουμε ονόματα για μετάνοια που είναι το μεγαλύτερο και κυριότερο θαύμα.
Δεν έχει τόσο νόημα να παρακαλέσουμε να μας έχει καλά. Αν οι μέρες της ζωής μας δεν οδηγηθούν στην ολοκλήρωση της μετάνοιάς μας τότε το να είμαστε καλά δεν αρκεί. Δεν λέει τίποτα. Οπότε η προσευχή μας ας είναι: << Παναγία μου, φώτισε την οικογένειά μου οδηγηθεί στον δρόμο της μετανοίας. >>
Τέτοιες προσευχές να της απευθύνουμε.
Ας μείνουμε σας παρακαλώ στις παρακλήσεις, ας πάμε να της αφιερώσουμε 1 ώρα από το καλοκαιρινό μας 24ωρο.
Το αξίζει…
Είναι η μάνα μας.
Η μητέρα του Θεού και όλου του κόσμου.
* Όποιος δυσκολεύεται αυτές τις μέρες να νηστέψει ας διαβάσει σας παρακαλώ πολύ τον βίο του Αγίου Ιωάννη Μονεμβασιωτη ώστε να πάρει δύναμη και κουράγιο από έναν 15χρονο Άγιο.
π. Σπυρίδων Σκουτής – euxh. Gr
euxh.gr - Δυσκολεύομαι να νηστέψω τον Δεκαπενταύγουστο…
Καταρχήν η νηστεία είναι πρόταση της Εκκλησίας όλες τις περιόδους, για συγκεκριμένο πνευματικό λόγο. Δεν πρόκειται για επιβολή, αλλά για μια προτροπή ζωής που βιώνεται μέσα από τον δρόμο της ασκήσεως. Μια αναμέτρηση με τον παλαιό εαυτό για να τον θεραπεύσουμε.
Ας κάνουμε ό,τι μπορούμε, ας νηστέψουμε όσο μπορούμε, ο καθένας σύμφωνα με τις δυνάμεις του, αλλά αυτές τις όμορφες ευλογημένες μέρες που είναι αφιερωμένες στην Παναγία μας, ας πάμε τουλάχιστον στις παρακλήσεις.
Όχι για να δώσουμε το παρόν, να είμαστε τα καλά παιδιά και να μας δει η Παναγία. Αλλά να πάμε από ανάγκη για να μιλήσουμε στη μητέρα μας, για να ακουμπήσουμε λίγο ως παιδιά στην αγκαλιά της μάνας μας.
Όχι για να μας κάνει χάρες επειδή θα πάμε στον Ιερό Ναό και τις ακολουθίες, αλλά να της μιλήσουμε και να την παρακαλέσουμε για μετάνοια και πόθο σωτηρίας. Να ακουμπήσουμε όλη μας την ύπαρξη.
Να την παρακαλέσουμε ώστε να κουβαλήσουμε τις δυσκολίες και τους πειρασμούς και να μας βοηθήσει η χάρη της να παλέψουμε στον δρόμο της αγάπης του Υιού της.
Να είναι αυτές οι παρακλήσεις ένα τρέξιμο σε μια μητρική αγκαλιά, όχι απλά να πάω με τα παράπονά μου, αλλά να την ευχαριστήσω και να τη δοξολογήσω για ό,τι συμβαίνει στη ζωή μου ώστε συναντώ τον Χριστό καθημερινά.
Να μη δούμε τις παρακλήσεις σαν ένα θρησκευτικό καθήκον. Ας μην πάμε απλά μόνο για να αφήσουμε αιτήματα προς ικανοποίηση.
Να δώσουμε ονόματα για μετάνοια που είναι το μεγαλύτερο και κυριότερο θαύμα.
Δεν έχει τόσο νόημα να παρακαλέσουμε να μας έχει καλά. Αν οι μέρες της ζωής μας δεν οδηγηθούν στην ολοκλήρωση της μετάνοιάς μας τότε το να είμαστε καλά δεν αρκεί. Δεν λέει τίποτα. Οπότε η προσευχή μας ας είναι: << Παναγία μου, φώτισε την οικογένειά μου οδηγηθεί στον δρόμο της μετανοίας. >>
Τέτοιες προσευχές να της απευθύνουμε.
Ας μείνουμε σας παρακαλώ στις παρακλήσεις, ας πάμε να της αφιερώσουμε 1 ώρα από το καλοκαιρινό μας 24ωρο.
Το αξίζει…
Είναι η μάνα μας.
Η μητέρα του Θεού και όλου του κόσμου.
* Όποιος δυσκολεύεται αυτές τις μέρες να νηστέψει ας διαβάσει σας παρακαλώ πολύ τον βίο του Αγίου Ιωάννη Μονεμβασιωτη ώστε να πάρει δύναμη και κουράγιο από έναν 15χρονο Άγιο.
π. Σπυρίδων Σκουτής – euxh. Gr
euxh.gr - Δυσκολεύομαι να νηστέψω τον Δεκαπενταύγουστο…
-
toula
- Κορυφαίος Αποστολέας
- Δημοσιεύσεις: 53462
- Εγγραφή: Παρ Δεκ 11, 2009 7:29 am
- Τοποθεσία: ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ (ΤΟΥΛΑ) - ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ - ΑΘΗΝΑ
Re: Ψυχοφελή μηνύματα...
Με φοβίζει η λέξη «ήρωας».
Όταν την ακούω τρέμω γι΄αυτό που θα ακολουθήσει.
Γιατί κάθε φορά που μια κοινωνία επαναλαμβάνει συνεχώς τη λέξη «ήρωας», αναρωτιέμαι τι προσπαθεί να μη συζητήσει, τι θέλει να κρύψει, τι φοβάται να δει.
Οι ήρωες είναι ιεροί.
Αλλά όταν μια χώρα χρειάζεται κάθε καλοκαίρι νέους ήρωες για να επιβιώσει, τότε ο ηρωισμός παύει να είναι αρετή και γίνεται σύμπτωμα.
Δεν είναι φυσιολογικό να καίγεται η ίδια γη ξανά και ξανά.
Δεν είναι φυσιολογικό να θρηνούμε ξανά και ξανά ανθρώπους.
Δεν είναι φυσιολογικό να χειροκροτούμε τους νεκρούς και να συνηθίζουμε τις αιτίες που τους γεννούν.
Ο πιο επικίνδυνος μηχανισμός μιας κοινωνίας δεν είναι το ψέμα.
Είναι όταν μετατρέπει την τραγωδία σε κανονικότητα.
Όταν η φωτιά γίνεται «το καλοκαίρι μας».
Όταν ο θάνατος γίνεται «το τίμημα της δουλειάς».
Όταν η αποτυχία γίνεται «μοίρα».
Και τότε, σχεδόν αμέσως, η συζήτηση αλλάζει.
Από τους ανθρώπους περνάμε στις εκτάσεις.
Από το πένθος περνάμε στην «αξιοποίηση».
Σαν να έχει μεγαλύτερη σημασία τι θα γίνει με τη γη από το γιατί χάθηκαν οι άνθρωποι που προσπάθησαν να τη σώσουν.
Αυτό δεν είναι απλώς πολιτική αποτυχία.
Είναι πνευματική αποτυχία.
Γιατί έχουμε πάψει να σκανδαλιζόμαστε από αυτό που θα έπρεπε να μας είναι ανυπόφορο.
Ο Χριστός δεν μας κάλεσε να συνηθίσουμε τον θάνατο.
Μας κάλεσε να πολεμήσουμε ό,τι γεννά τον θάνατο.
Η μεγαλύτερη τιμή στους νεκρούς δεν είναι τα στεφάνια.
Είναι μια κοινωνία που αρνείται να χρειάζεται συνεχώς καινούργιους ήρωες.
**ο Θεός να αναπαύσει τις ψυχές των Πυροσβεστών μας στο Φως της Αγάπης Του.
— π. Λίβυος —
Όταν την ακούω τρέμω γι΄αυτό που θα ακολουθήσει.
Γιατί κάθε φορά που μια κοινωνία επαναλαμβάνει συνεχώς τη λέξη «ήρωας», αναρωτιέμαι τι προσπαθεί να μη συζητήσει, τι θέλει να κρύψει, τι φοβάται να δει.
Οι ήρωες είναι ιεροί.
Αλλά όταν μια χώρα χρειάζεται κάθε καλοκαίρι νέους ήρωες για να επιβιώσει, τότε ο ηρωισμός παύει να είναι αρετή και γίνεται σύμπτωμα.
Δεν είναι φυσιολογικό να καίγεται η ίδια γη ξανά και ξανά.
Δεν είναι φυσιολογικό να θρηνούμε ξανά και ξανά ανθρώπους.
Δεν είναι φυσιολογικό να χειροκροτούμε τους νεκρούς και να συνηθίζουμε τις αιτίες που τους γεννούν.
Ο πιο επικίνδυνος μηχανισμός μιας κοινωνίας δεν είναι το ψέμα.
Είναι όταν μετατρέπει την τραγωδία σε κανονικότητα.
Όταν η φωτιά γίνεται «το καλοκαίρι μας».
Όταν ο θάνατος γίνεται «το τίμημα της δουλειάς».
Όταν η αποτυχία γίνεται «μοίρα».
Και τότε, σχεδόν αμέσως, η συζήτηση αλλάζει.
Από τους ανθρώπους περνάμε στις εκτάσεις.
Από το πένθος περνάμε στην «αξιοποίηση».
Σαν να έχει μεγαλύτερη σημασία τι θα γίνει με τη γη από το γιατί χάθηκαν οι άνθρωποι που προσπάθησαν να τη σώσουν.
Αυτό δεν είναι απλώς πολιτική αποτυχία.
Είναι πνευματική αποτυχία.
Γιατί έχουμε πάψει να σκανδαλιζόμαστε από αυτό που θα έπρεπε να μας είναι ανυπόφορο.
Ο Χριστός δεν μας κάλεσε να συνηθίσουμε τον θάνατο.
Μας κάλεσε να πολεμήσουμε ό,τι γεννά τον θάνατο.
Η μεγαλύτερη τιμή στους νεκρούς δεν είναι τα στεφάνια.
Είναι μια κοινωνία που αρνείται να χρειάζεται συνεχώς καινούργιους ήρωες.
**ο Θεός να αναπαύσει τις ψυχές των Πυροσβεστών μας στο Φως της Αγάπης Του.
— π. Λίβυος —
-
toula
- Κορυφαίος Αποστολέας
- Δημοσιεύσεις: 53462
- Εγγραφή: Παρ Δεκ 11, 2009 7:29 am
- Τοποθεσία: ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ (ΤΟΥΛΑ) - ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ - ΑΘΗΝΑ
Re: Ψυχοφελή μηνύματα...
Δεν πονάμε μόνο επειδή χάσαμε έναν δικό μας άνθρωπο, αλλά γιατί ξαφνικά ανακαλύπτουμε ότι ο κόσμος δεν σταμάτησε μαζί μας.
Η εποχή μας θέλει να θεραπεύει τον πόνο γρήγορα, να τον κρύβει, να τον ξεπερνά. Όμως η αγάπη δεν λειτουργεί έτσι.
Όποιος αγάπησε πραγματικά, θα πενθήσει πραγματικά. Ο πόνος δεν είναι η απόδειξη ότι δεν έχεις πίστη, πολλές φορές είναι η απόδειξη ότι αγάπησες.
Με ρωτάς πού βρίσκεται η μητέρα σου. Δεν μπορώ να απαντήσω στη θέση του Θεού.
Ξέρω όμως σε ποιον Θεό πιστεύω. Σε έναν Θεό που νίκησε τον θάνατο περνώντας ο ίδιος μέσα από αυτόν.
Σε έναν Χριστό που στάθηκε μπροστά στον τάφο του φίλου Του και δάκρυσε, πριν ακόμη τον αναστήσει. Αυτό σημαίνει ότι ο Θεός δεν περιφρονεί το πένθος μας αλλά το κατοικεί, το φωτίζει, το λυτρώνει.
Γι' αυτό εμπιστεύομαι περισσότερο το έλεός Του για τη μητέρα σου, παρά τους δικούς μου φόβους και τις σκέψεις μου.
Όσο για τα μνημόσυνα, σε καταλαβαίνω. Λες ότι όχι μόνο σε παρηγορούν αλλά σε πονάνε μαζί. Ότι κάνουν την απουσία να φαίνεται ακόμη πιο έντονη.
Ταυτόχρονα όμως είναι μια πράξη αγάπης και ελπίδας. Είναι ο τρόπος της Εκκλησίας να λέει ότι ο θάνατος δεν διακόπτει την κοινωνία της αγάπης.
Κλάψε όταν το έχει ανάγκη η καρδιά σου. Μίλησε στον Χριστό όπως θα μιλούσες στον πιο δικό σου άνθρωπο. Δεν χρειάζεται να Του κρύψεις τίποτα.
Και να θυμάσαι κάτι: η απουσία δεν είναι το αντίθετο της αγάπης. Το αντίθετο της αγάπης είναι η λήθη. Όσο αγαπάς, η μητέρα σου εξακολουθεί να έχει μια θέση μέσα στην καρδιά σου. Και όσο ελπίζεις στον Χριστό, ο θάνατος δεν έχει πια την τελευταία λέξη.
-π. Λίβυος -
Η εποχή μας θέλει να θεραπεύει τον πόνο γρήγορα, να τον κρύβει, να τον ξεπερνά. Όμως η αγάπη δεν λειτουργεί έτσι.
Όποιος αγάπησε πραγματικά, θα πενθήσει πραγματικά. Ο πόνος δεν είναι η απόδειξη ότι δεν έχεις πίστη, πολλές φορές είναι η απόδειξη ότι αγάπησες.
Με ρωτάς πού βρίσκεται η μητέρα σου. Δεν μπορώ να απαντήσω στη θέση του Θεού.
Ξέρω όμως σε ποιον Θεό πιστεύω. Σε έναν Θεό που νίκησε τον θάνατο περνώντας ο ίδιος μέσα από αυτόν.
Σε έναν Χριστό που στάθηκε μπροστά στον τάφο του φίλου Του και δάκρυσε, πριν ακόμη τον αναστήσει. Αυτό σημαίνει ότι ο Θεός δεν περιφρονεί το πένθος μας αλλά το κατοικεί, το φωτίζει, το λυτρώνει.
Γι' αυτό εμπιστεύομαι περισσότερο το έλεός Του για τη μητέρα σου, παρά τους δικούς μου φόβους και τις σκέψεις μου.
Όσο για τα μνημόσυνα, σε καταλαβαίνω. Λες ότι όχι μόνο σε παρηγορούν αλλά σε πονάνε μαζί. Ότι κάνουν την απουσία να φαίνεται ακόμη πιο έντονη.
Ταυτόχρονα όμως είναι μια πράξη αγάπης και ελπίδας. Είναι ο τρόπος της Εκκλησίας να λέει ότι ο θάνατος δεν διακόπτει την κοινωνία της αγάπης.
Κλάψε όταν το έχει ανάγκη η καρδιά σου. Μίλησε στον Χριστό όπως θα μιλούσες στον πιο δικό σου άνθρωπο. Δεν χρειάζεται να Του κρύψεις τίποτα.
Και να θυμάσαι κάτι: η απουσία δεν είναι το αντίθετο της αγάπης. Το αντίθετο της αγάπης είναι η λήθη. Όσο αγαπάς, η μητέρα σου εξακολουθεί να έχει μια θέση μέσα στην καρδιά σου. Και όσο ελπίζεις στον Χριστό, ο θάνατος δεν έχει πια την τελευταία λέξη.
-π. Λίβυος -