Διδασκαλίες και αποφθέγματα του γέροντος Πορφυρίου

[zefs2008]

ΔΙΑΠΡΟΣΩΠΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ



«Να συμπαθείς τον άνθρωπο, τον πληγωμένο από τον κακοποιό»

«Αν κάποια μέρα», άρχισε να μου λέει, «περπατάς ήσυχος στο δρόμο σου και ιδής τον αδελφό σου να προπορεύεται κι αυτός ήσυχα, αλλά σε μια στιγμή αντικρύσεις έναν κακό άνθρωπο, να πετάγεται ξαφνικά από μια πάροδο και με ένα μαχαίρι να ορμά κατεπάνω στον αδελφό σου, να τον κτυπά, να του τραβά τα μαλλιά, αν τον πληγώνει και να τον ρίχνει κάτω ματωμένο, εσύ, μπροστά σ’ αυτό το θέαμα, θα οργισθείς εναντίον του αδελφού σου ή θα τον λυπηθείς;»
Παραξενεύθηκα με την ερώτηση του Γέροντα και τον ρώτησα κι εγώ με τη σειρά μου:
Πώς είναι δυνατόν να οργισθώ εναντίον του πληγωμένου αδελφού μου, που έπεσε θύμα του κακοποιού;
Ούτε κάν πέρασε από το νου μου τέτοια σκέψη. Ασφαλώς και θα λυπηθώ και θα προσπαθήσω να τον βοηθήσω όσο μπορώ.
«Ε, λοιπόν» συνέχισε ο Γέροντας, «κάθε άνθρωπος, που σε προσβάλλει, που σε βλάπτει, που σε συκοφαντεί, που σε αδικεί με οποιοδήποτε τρόπο, είναι ένας αδελφός σου, που έπεσε στα χέρια του κακοποιού διαβόλου. Εσύ, όταν αντικρύσεις τον αδελφό σου να σε αδικεί, τι πρέπει να κάνεις; Πρέπει να τον λυπηθείς πολύ, να τον συμπονέσεις και να παρακαλέσεις θερμά και σιωπηλά τον Θεό, να στηρίξει εσένα, στη δύσκολη αυτή ώρα της δοκιμασίας σου, που έπεσε θύμα του ληστού διαβόλου κι ο Θεός θα βοηθήσει κι εσένα και τον αδελφό σου. Διότι, αν δεν το κάνεις αυτό, αν, αντιθέτως, οργισθείς εναντίον του αδελφού σου, αντιτάσσοντας στην επίθεσή του αντεπίθεσή σου, τότε ο διάβολος, που βρίσκεται στο σβέρκο του αδελφού σου, πηδάει και στο δικό σου σβέρκο και σας χορεύει και τους δυο».


«Διόρθωση και όχι καταδίκη του κακού»


Ο Γέροντας αποδεικνυόταν ανατόμος και θεραπευτής τόσο της ανθρώπινης ψυχής, όσο και των ανθρωπίνων ψυχικών σχέσεων.
Μου έλεγε σχετικά:
«Ο σκοπός μας δεν είναι να καταδικάζουμε το κακό, αλλά να το διορθώνουμε. Με την καταδίκη ο άνθρωπος μπορεί να χαθεί, με την κατανόηση και βοήθεια θα σωθεί. Τον αμαρτωλό πρέπει να τον αντικρίζουμε με αγάπη και με σεβασμό στην ελευθερία του. Όταν ένα οικογενειακό μας πρόσωπο ρίχνει ένα βάζο από το τραπέζι και το σπάει, συνήθως οργιζόμαστε. Αν εκείνη τη στιγμή, την κρίσιμη, με μια κίνηση ψυχικής ανύψωσής μας, δείξουμε κατανόηση και δικαιολογήσουμε τη ζημία, κερδίσαμε και την ψυχή μας και την ψυχή του αδελφού μας. Κι αυτή είναι όλη η πνευματική ζωή μας. Μια κίνηση ανύψωσής μας, μέσα στις δοκιμασίες των θλίψεων, από την αγανάκτηση του εγωισμού στην κατανόηση της αγάπης».

[zefs2008]

«Το πνευματικό χάδι της προσευχής»


Κάθε φορά, που ο Γέροντας μιλούσε για την προσευχή, αντιλαμβανόμουν ότι δεν εννοούσε μια προσπάθεια επιδερμική και αποσπασματική , αλλά βαθιά και διαρκή. Κάποτε αντιμετωπίζοντας το πρόβλημα του παιδιού μίας γνωστής στο Γέροντα και σε μένα μητέρας, η οποία μου ζήτησε να τον ρωτήσω σχετικά, μου είπε: «Το παιδί έχει ένα εσωτερικό πρόβλημα και γι’ αυτό συμπεριφέρεται έτσι. Το παιδί είναι καλό , δεν το θέλει αυτό που κάνει , αλλά αναγκάζεται , είναι δεμένο από κάτι. Δε διορθώνεται με τη λογική , δε μπορείς να το πείσεις με συμβουλές, ούτε να το αναγκάσεις με απειλές. Αυτό θα κάνει τα αντίθετα. Μπορεί να γίνει χειρότερα, μπορεί να μείνει έτσι, μπορεί και να απαλλαγεί από αυτό. Για να απαλλαγεί, πρέπει να εξαγιασθεί η μητέρα του. Για να ελευθερωθεί, θέλει κοντά του έναν άγιο άνθρωπο , με πολλή αγάπη, που δε θα του κάνει διδασκαλία, ούτε θα το φοβερίζει , αλλά θα ζει με αγιότητα, και το παιδί, που θα τον βλέπει , θα ζηλέψει και θα τον μιμηθεί. Προ πάντων το παιδί θέλει κοντά του έναν άνθρωπο πολλής και θερμής προσευχής. Η προσευχή κάνει θαύματα. Δεν πρέπει η μητέρα να αρκείται στο αισθητό χάδι στο παιδί της, αλλά να ασκείται στο πνευματικό χάδι της προσευχής. Όταν πάει να το χαϊδέψει χωρίς προσευχή, το παιδί κάνει έτσι (απλώνει βίαια τα χέρια και απωθεί τη μητέρα). Όταν όμως χωρίς να το χαϊδέψει , κάνει μυστικά για το παιδί της θερμή προσευχή, τότε αυτό αισθάνεται στην ψυχή του ένα ανεξήγητο , για κείνο, πνευματικό χάδι, που το ελκύει προς τη μητέρα του. Η μητέρα στην προσευχή της για το παιδί πρέπει να λιώνει σαν τη λαμπάδα. Να προσεύχεται σιωπηλά και με τα χέρια ψηλά προς το Χριστό , ν’ αγκαλιάζει μυστικά το παιδί της.

[zefs2008]

ΛΟΓΟΣ Περί της Θείας Πρόνοιας

“Ο Θεός προνοεί και ενδιαφέρεται ως Πατέρας, αλλά σέβεται και την ελευθερία μας”

“Ο Θεός είναι αγάπη, δεν είναι απλός θεατής της ζωής μας. Προνοεί και ενδιαφέρεται ως Πατέρας μας που είναι, αλλά σέβεται
και την ελευθερία μας. Δεν μας πιέζει. Εμείς να έχουμε την ελπίδα μας στην πρόνοια του Θεού και, εφόσον πιστεύουμε ότι ο Θεός μας παρακολουθεί, να έχουμε θάρρος, να ριχνόμαστε στην αγάπη Του και τότε θα Τον βλέπουμε διαρκώς κοντά μας.
Δεν θα φοβόμαστε μήπως παραπατήσουμε.
Το σώμα του ανθρώπου, τόσο τέλειο! Μεγάλο εργοστάσιο, πίνει νερό, πηγαίνει στο στομάχι, στα νεφρά, καθαρίζει το αίμα.
Η λειτουργία της καρδιάς, ολόκληρη αντλία, οι πνεύμονες, το συκώτι, η χολή, το πάγκρεας, ο εγκέφαλος, το νευρικό σύστημα,
οι αισθήσεις, η όραση, η ακοή… Τι να πούμε για τις πνευματικές δυνάμεις και πώς συλλειτουργούν όλ΄αυτά συγχρόνως αρμονικά κάτω από την προστασία και την πρόνοια του Θεού!
Όλα είναι στην πρόνοια του Θεού. Βλέπετε τα πεύκα; Πόσες βελόνες έχει το κάθε πεύκο; Μπορείτε να τις μετρήσετε;
Ο Θεός, όμως, τις γνωρίζει και χωρίς τη δική Του θέληση ούτε μια δεν πέφτει κάτω. Όπως και τις τρίχες της κεφαλής μας και αυτές όλες είναι ηριθμημένες. Εκείνος φροντίζει και για τις πιο μικρές λεπτομέρειες της ζωής μας, μας αγαπάει, μας προστατεύει.
Εμείς ζούμε σαν να μην αισθανόμαστε το μεγαλείο της Θείας πρόνοιας. Ο Θεός είναι πολύ μυστικός. Δεν μπορούμε να καταλάβουμε τις ενέργειές Του. Μη νομίζετε ότι ο Θεός το έκανε έτσι και μετά το διόρθωσε. Ο Θεός είναι αλάθητος. Δεν διορθώνει τίποτε. Ποιος είναι, όμως, ο Θεός στο βάθος, στην ουσία, εμείς δεν το γνωρίζουμε. Τις βουλές του Θεού δεν μπορούμε να τις εξιχνιάσουμε.

“Ού γάρ εισίν αί βουλαί μου, ώσπερ αί βουλαί υμών, ούδ΄ώσπερ αί οδοί υμών αί οδοί μου, λέγει Κύριος, αλλ΄ως απέχει ό ουρανός
από της γής, ούτως απέχει ή οδός μου από των οδών υμών και τά διανοήματα υμών από της διανοίας μου”.

Όταν ο Θεός μας δωρίσει το χάρισμα της ταπεινώσεως, τότε όλα τα βλέπουμε, όλα τα αισθανόμαστε, τότε Τον ζούμε τον Θεό πολύ φανερά. Όταν δεν έχουμε την ταπείνωση, δεν βλέπουμε τίποτε. Το αντίθετο, όταν αξιωθούμε της αγίας ταπεινώσεως, τα βλέπουμε όλα, τα χαιρόμαστε όλα. Ζούμε τον Θεό, ζούμε τον Παράδεισο μέσα μας, πού είναι ο ίδιος ο Χριστός. Θα σας διηγηθώ κάτι -δεν ξέρω αν το έχετε διαβάσει στο Γεροντικό- που δείχνει την Πρόνοια του Θεού και τη δύναμη της προσευχής του γέροντα.

Ένας Γέροντας έστειλε τον υποτακτικό του, τον Παϊσιο, να πάει σε μια δουλειά κάπου μακριά απ΄την ασκητική του καλύβα. Εκείνος βάδιζε, βάδιζε ώρες. Ήταν μεσημέρι. Ο ήλιος έκαιγε. Είδε ένα μεγάλο βράχο που είχε σκιά και πήγε και ξαπλώθηκε κάτω απ΄τη σκιά του βράχου να ξεκουραστεί και εκεί αποκοιμήθηκε. Εκεί που κοιμόταν -ή κοιμόταν ή ήταν έτσι σε μια κατάσταση χαλαρώσεως- βλέπει τον Γέροντα του να του λέει:
- Παϊσιε, Παϊσιε, σήκω πάνω και φεύγα απ΄αυτού!
Κι όπως τον άκουσε τον Γέροντά του να του φωνάζει δυνατά, σηκώθηκε πάνω κι έκανε πέρα. Μόλις πήγε λίγο πέρα, πέντε-έξι βήματα, “γουώωπ!”, είδε το βράχο που έπεφτε. Θα τον πλάκωνε σαν το πουλί στην παγίδα. Δεν θα του άφηνε ούτε κοκκαλάκι, δηλαδή. Ήταν πολύ μακριά ο Γέροντας απ΄τον Παϊσιο κι όμως τον είδε.
Αυτή είναι η πρόνοια του Θεού. Τα λόγια του Κυρίου επαληθεύονται:
“Σημεία δε τοίς πιστεύσασι ταύτα παρακολουθήσει, έν τώ ονόματί μου δαιμόνια εκβαλούσι, γλώσσαις λαλήσουσι καιναίς, όφεις άρουσι, κάν θανάσιμόν τι πίωσιν, ού μη αυτούς βλάψει, επί αρρώστους χείρας επιθήσουσι και καλώς έξουσιν”.

Μπορούμε να σκεπτόμαστε και να λέμε:
- Θεέ μου, είσαι πανταχού παρών και τα βλέπεις όλα, όπου κι αν είμαι. Παρακολουθείς με στοργή το κάθε μου βήμα.
Να επαναλαμβάνουμε με τον Δαβίδ:
“… Πού πορευθώ από του πνεύματός Σου και από του προσώπου Σου πού φύγω; Εάν ανεβώ είς τον ουρανόν, Σύ εκεί εί, εάν καταβώ είς τον Άδην, πάρει, εάν αναλάβοιμι τάς πτέρυγας μου κατ΄όρθρον και κατασκηνώσω είς τά έσχατα της θαλάσσης, και γάρ εκεί
η χείρ Σου οδηγήσει με κα καθέξει με η δεξιά Σου”.
Αυτό βέβαια δεν αρκεί που το γνωρίζουμε, αλλά είναι μεγάλη ενίσχυση και παρηγοριά, όταν το πιστεύουμε, όταν το ζούμε, όταν
το ενστερνιζόμαστε”

[zefs2008]

« Όσα θα έλεγες στο άτακτο και ανυπάκουο παιδί σου και δεν τα δέχεται ,να τα λες στον Θεό. Γονάτιζε στον Θεόν και δια της χάριτος του Θεού , τα λόγια σου θα διαβιβάζονται στο παιδί σου » .
« Βρίσκεσαι σε ένα σκοτεινό δωμάτιο και κουνάς τα χέρια σου και προσπαθείς με αυτόν τον τρόπο να διώξης το σκοτάδι. Δεν φεύγει όμως έτσι το σκοτάδι. Άνοιξε το παράθυρο , για να μπη το φως και τότε μόνο θα φύγη το σκοτάδι. Το φως είναι εκείνο, που θα διώξη το σκοτάδι. Να μελετούμε λοιπόν την Αγία Γραφή, τους βίους των Αγίων, τους Πατέρες. Αυτό είναι το φως που θα διώξη το σκοτάδι » .
« Υπάρχουν τρεις τρόποι πνευματικής ζωής. Ο πρώτος είναι να έχης μιαν αρρώστια. Ο δεύτερος είναι να κάνης όλες τις δουλειές με χαρά. Και ο τρίτος είναι να υπακούς σε Γέροντα. Αυτό το τελευταίο έχει τι το περισσόν ( δηλ. περισσότερον ) » .
« Να σκέφτεστε καλά για τον άλλον άνθρωπο. Με την προσευχή σας , μέσω του Χριστού, επηρεάζετε ευνοϊκά τον άλλον. Να μη σκέφτεστε άσχημα για κάποιον , διότι τότε τον επηρεάζετε κι αυτόν άσχημα » .
« Οι περισσότεροι έρχονται εδώ και μου λένε : “ Κανείς δεν με θέλει , είμαι άχρηστος, δεν με καταλαβαίνουν, δεν με αγαπούν " . Και τους εξηγώ τότε: Όλα αυτά προέρχονται από τον εγωισμό. Όταν στραφής προς τον Θεόν, δεν ζητάς τίποτε , δεν είσαι ανικανοποίητος και είσαι με όλα και με όλους ευχαριστημένος. Τους αγαπάς τότε όλους κι εκείνοι σε αγαπούν. Κι αυτό εξαρτάται από εσένα, διότι ενώθηκες με τον Θεόν » .
« Γιατί ο Θεός μας συμβουλεύει να προσευχόμαστε αδιαλείπτως; Μήπως επειδή θέλει να στεκόμαστε μπροστά του “ σούζα ”; Όχι. Ο Θεός δεν το θέλει αυτό. Ο Θεός θέλει να ωφεληθούμε. Και γνωρίζει, πως όταν τον δοξολογούμε συνεχώς, μέρα και νύχτα, με την ελεύθερη θέλησή μας, όπως οι Άγγελοι, η ψυχή μας αναπαύεται αληθινά, γιατί εδώ βρίσκουμε το αληθινό μας συμφέρον ».
« Είναι προτιμότερο να κάνης λάθος και να βρίσκεσαι μέσα στην Εκκλησία, παρά να κάνης το σωστό και να είσαι έξω από την Εκκλησία » .

[zefs2008]

Τι βλέπει ο διορατικός


Ένα από αυτά ήταν το διορατικό και προορατικό χάρισμα , με το οποίο μπορούσε να διασπά τα στενά φυσικά ανθρώπινα όρια του χρόνου και του χώρου. Οι πνευματικές του αισθήσεις οξύνθηκαν και υπεσκέλισαν τις περιορισμένες φυσικές αισθήσεις. Είχε την ευχέρεια να βλέπη τα μη ορώμενα και να ακούη τα μη ακουόμενα φυσικώς. Έβλεπε, στα πρόσωπα και στα πράγματα, τα βαθύτερα αίτια των γεγονότων , ώστε να τα ερμηνεύη ορθά , χωρίς να παρασύρεται από τα φαινόμενα, τα οποία συνήθως απατούν. Είχε ξεπεράσει την φυσική διάσταση του χρόνου, σε παρελθόν, παρόν και μέλλον, καθώς και του χώρου σε εδώ και εκεί. Ζούσε την, κατά χάριν, ενοποίηση του χρόνου σε ένα απέραντο παρόν και του χώρου σε ένα άπειρο εδώ. Έτσι για τον Γέροντα δεν ήταν εκπληκτικό το ότι έβλεπε την ανθρώπινη ψυχή , μέχρι τα σκοτεινά της βάθη και τα γεγονότα, που συνέβησαν , συμβαίνουν και θα συμβούν , μέσα σε ένα διαρκές παρόν , όχι μόνον εδώ, αλλά και παντού. Για μας τους άλλους βέβαια, όλα αυτά αποτελούσαν θαύματα, που ήταν λογικώς ανεξήγητα, επειδή δεν βρισκόμασταν στο πνευματικό επίπεδο του Γέροντα και δεν τον καταλαβαίναμε , ενώ εκείνος μας καταλάβαινε. Ο Γέροντας, με τη χάρη του Θεού, που εβράβευσε την αγαπητική αυτοπροσφορά του σε Εκείνον, ζούσε από τώρα στον μέλλοντα αιώνα, ενώ εμείς ζούμε στον παρόντα αιώνα.

[zefs2008]

Να ζητάμε να γίνουμε άξιοι της αγάπης του Θεού

Κάποτε τον ρώτησα: « Τι είναι καλύτερο να λέω στην προσευχή μου; » . Εκείνος απήντησε : « Τίποτα. Ο Θεός ξέρει καλύτερα από σένα τι σου χρειάζεται περισσότερο. Λέγε διαρκώς την ευχή του Ιησού » .
Μια άλλη φορά, ξεχνώντας την απάντησή του αυτή, του υπέβαλα το ίδιο ερώτημα. Κι ο Γέροντας μου είπε: « Να παρακαλάς τον Χριστό να σε κάνη αντάξιο της αγάπης Του » . Κατάλαβα , ότι οι δύο αυτές λακωνικές απαντήσεις του μου έδιναν πολύτιμα μηνύματα: Είναι αρκετό, το να προσεύχωμαι διαρκώς, χωρίς να ανησυχώ για το τι θα πω στην προσευχή μου. Φθάνει η ευχή του Ιησού. Ο Θεός δεν χρειάζεται ενημέρωση από μένα, για τις ανάγκες μου ,αφού τις γνωρίζη ασυγκρίτως καλύτερα από μένα και φροντίζει για την ικανοποίηση τους επειδή με αγαπά. Το πρόβλημά μου δεν είναι η πληροφόρηση του Θεού, για να παρακαλέσω την εκδήλωση της αγάπης Του, που είναι, ούτως ή άλλως δεδομένη. Το πρόβλημά μου είναι η ανταπόκριση της δικής μου αγάπης στην αγάπη του Θεού, ώστε η αγάπη να γίνη αμοιβαία και να λυθούν έτσι όλα τα προβλήματα μου. Δεν υπάρχει πρόβλημα πομπού, αλλά πρόβλημα δέκτου, που για να φθάση να ανταγαπά τον Χριστό, πρέπει να ακολουθήση τον λόγο Του: « Ο έχων τας εντολάς μου και τηρών αυτάς, εκείνος εστιν ο αγαπών με ».
Μου είπε, μια φορά : « Πάντοτε να προσεύχεσαι στον Θεό. Όλα τα καλά από τον Θεό προέρχονται. Και η επιθυμία της προσευχής και της αγάπης και της ταπεινοφροσύνης και της εξομολόγησης και κάθε καλού. Κάθε φορά που αισθάνεσαι στην ψυχή σου επιθυμία να εξομολογηθής να πηγαίνης στον πνευματικό σου, είναι πολύ καλό » . Από τα λόγια του κατέληξα στο συμπέρασμα : Όλα τα καλά για μένα και τους άλλους, πρέπει να τα περιμένω μόνο από τον Θεό δια της προσευχής.
Μου είπε ακόμη: « Να ζητάς με την προσευχή σου από τον Θεό, να γίνη το θέλημά Του για σένα. Αυτό σου συμφέρει περισσότερο ».

Από το βιβλίο « Κοντά στο Γέροντα Πορφύριο »
( Ένα πνευματικοπαίδι του θυμάται )
Κωνσταντίνου Γιαννιτσιώτη