Ο μαύρος, ο Σαλής, ο Κρητικός

[Domna]

Σαν παραμύθι μοιάζει η ζωή του Σαλή που αναδύθηκε από την ομίχλη του χρόνου χάρη στο ΔΗΠΕΘΕ Κρήτης. Οφειλή στη μνήμη ενός ταπεινού ανθρώπου, η καλοσύνη του οποίου έμεινε παροιμιώδης. Το έργο της Ελένης Μερκενίδου «Σαλής, ο μαύρος βαρκάρης» (βασισμένο προφανώς σε μαρτυρίες Κρητικών που τον γνώρισαν) το είδαμε σε μια από τις τέσσερις παραστάσεις του ΔΗΠΕΘΕ Κρήτης που φιλοξενήθηκε έως χθες στο «Κάππα», σκηνή φέτος του Εθνικού Θεάτρου.


Ενας Αφρικανός μουσουλμάνος, που βρέθηκε στου κύκλου τα γυρίσματα κι η τύχη τον έφερε μικρό παιδί αυτόν και την αδελφή του στα Χανιά της Κρήτης (ο βίος του εκτυλίχθηκε επί σκηνής από το 1918 έως το 1967 που πέθανε). Παράσταση με μια «μπρεχτική» σκηνοθετική ματιά (Γιάννης Καραχισαρίδης) που ερχόταν σε διάσταση με το ταμπεραμέντο των κρητικών ηρώων του περίγυρου αλλά και με το ευαίσθητο θέμα του έργου, από το οποίο έλειπε πάντως το «καρύκευμα» της κρητικής ντοπιολαλιάς.

Ο σκηνικός χώρος με μια αίσθηση αποβάθρας, καραβιού (Βάλια Μαργαρίτη), η αισθαντική μουσική και τα τραγούδια του Λουδοβίκου των Ανωγείων στα θετικά της παράστασης. Οπως και οι φιλότιμες προσπάθειες των ηθοποιών, που φαίνονταν κάπως αβοήθητοι. Ο αφηγητής της ιστορίας (Σταμούλης), οι υπόλοιποι Κρητικοί (Μποτωνάκης, Καγιάς, Ραπτάκης, Γιαννουδάκη), η μουσουλμάνα πλανόδια πωλήτρια παστελιών, η φοβισμένη αδελφή του Σαλή (Σπυρίδωνος, Καμπουράκη).

Στο φωτεινό πρόσωπο του Αιγύπτιου ηθοποιού Νέντερ Αχμέντ, ο ταπεινός και καταφρονεμένος Σαλής πλάστηκε όμορφα. Αυτός ο σπάνιος άνθρωπος που προσευχόταν στις ορθόδοξες εκκλησίες, έκανε δώρα σε παιδιά, ενίσχυε φτωχούς γειτόνους με τις λίγες οικονομίες του (λαχείο κέρδισε μια φορά και πρόσφερε τα χρήματα για να προικίσει δύο κορίτσια). Ο Σαλής (ο «Χελιδονάκης» όπως τον αποκαλούσαν, επειδή έμοιαζε με άκακο αποδημητικό πτηνό) αγάπησε την Κρήτη και τους Κρητικούς. Η καλή του καρδιά και η ευγένειά του σκλάβωναν όλους όσοι τον γνώρισαν. Αξιζε που τον γνωρίσαμε κι εμείς ως θεατές.


ΓΙΩΡΓΟΣ ΒΙΔΑΛΗΣ

ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 19/05/2003


http://www.ert-archives.gr/V3/public/po ... =mMainView