Εκκλησία και ψυχικές ασθένειες

[nkope]

«Εις την φύσιν της η Πατερική Παράδοσις δεν είναι ούτε κοινωνική φιλοσοφία ούτε ηθικόν σύστημα, ούτε θρησκευτικός δογματισμός αλλʼ είναι θεραπευτική αγωγή. Εις το σημείον αυτό ομοιάζει πολύ με την ιατρικήν, και κυρίως με την ψυχιατρικήν. Η νοερά ενέργεια της ψυχής, που προσεύχεται νοερώς και αδιαλείπτως εις την καρδίαν, είναι ένα φυσιολογικόν όργανον, που όλοι έχουν και το οποίον χρειάζεται θεραπεία. Ούτε η φιλοσοφία, ούτε καμμία των γνωστών θετικών ή κοινωνικών επιστημών δύναται να θεραπεύση το όργανον αυτό. Μόνον η νηπτική ή ασκητική αγωγή των Πατέρων οδηγεί εις την θεραπείαν αυτού του οργάνου... Δια τούτο ο αθεράπευτος συνήθως δεν γνωρίζει ούτε καν την ύπαρξιν αυτού του οργάνου»

«... δια τους Πατέρας δεν διαχωρίζονται οι άνθρωποι εις ηθικούς και ανηθίκους ή εις καλούς και κακούς βάσει ηθικών κανόνων. Ο διαχωρισμός αυτός είναι επιφανειακός. Εις το βάθος διακρίνεται η ανθρωπότης εις ψυχικά αρρώστους, εις θεραπευομένους και εις θεραπευμένους. Όλοι όσοι δεν είναι εις την κατάστασιν του φωτισμού είναι ψυχικά άρρωστοι... Δεν είναι μόνον η καλή θέλησις, η καλή απόφασις, η ηθική πράξις και η αφοσίωσις εις την Ορθόδοξον Παράδοσιν που κάμει τον Ορθόδοξον, αλλά η κάθαρσις, ο φωτισμός και η θέωσις. Τα στάδια αυτά θεραπείας είναι ο σκοπός της μυστηριακής ζωής της Εκκλησίας, όπως μαρτυρούν τα λειτουργικά κείμενα»

(Ιω. Ρωμανίδου: Ρωμαίοι ή Ρωμηοί Πατέρες της Εκκλησίας, εκδ. Πουρνάρα, Θεσσαλονίκη 1984, τόμος Ι, σελ. 22-23 και 27)

Ψυχική ασθένεια κατά την Ορθόδοξη διδασκαλία είναι η μη φυσιολογική κατάσταση του ανθρώπου, που αντί να στρέφεται προς τον Θεό, όπως είναι πλασμένος να κάνει, στρέφεται προς τα γήινα, δίνοντας σ΄αυτά μεγαλύτερη σημασία για τη ζωή του απ΄αυτή που πραγματικά έχουν, διαστρέφοντας έτσι το νόημά τους.

Η ψυχικές ασθένειες προκαλούνται, αν το δούμε απλοποιημένα, απ' τη μοναδική σύγκρουση που ο άνθρωπος δεν μπορεί ν΄αντιμετωπίσει, δηλαδή την εσωτερική σύγκρουση. Η εσωτερική σύγκρουση προκαλείται, όταν ο άνθρωπος άλλα θέλει να κάνει κι άλλα κάνει. Η κατάσταση αυτή δημιουργείται, γιατί ο άνθρωπος δεν μπορεί να κάνει αυτά που θέλει, είτε από αδυναμία είτε από λάθος επιλογή.

Ο αγωνιζόμενος για την Αγάπη του Θεού Χριστιανός, προσπαθεί να υποτάξει το θέλημά του στο θέλημα του Κυρίου. Όταν τα καταφέρνει είναι ευτυχής και ειρηνικός, γιατί αυτή είναι η φυσιολογική του κατάσταση. Όταν δεν τα καταφέρνει, αναγνωρίζει την αδυναμία του και ζητά το Έλεος του Θεού κι έτσι μπορεί να είναι λυπημένος, αλλά είναι και πάλι ειρηνικός γιατί έχει ελπίδα.

Ο μη αγωνιζόμενος άνθρωπος δίνει στα γήινα είτε πρόσωπα είτε πράγματα, πολλές φορές και στον ίδιο τον εαυτό του, μεγαλύτερη σημασία, μεγαλύτερες διαστάσεις απ΄ αυτές που πρααγματικά έχουν. Έτσι αργά ή γρήγορα, όταν καταλάβει το λάθος του, οδηγείται σε απογοήτευση. Εάν η απογοήτευση αυτή τον οδηγήσει ν΄αλλάξει πορεία (μετάνοια) και να στραφεί προς το Θεό, τότε σύντομα βρίσκει και πάλι ελπίδα, αν όχι τότε απελπίζεται και καταλήγει να συγκρούεται με τον εαυτό του (ψυχολογικά προβλήματα).

Εγώ έτσι τα έχω καταλάβει με τα λίγα που ξέρω, εσείς τι λέτε;

[Misha]

είχα ένα γνωστό,με συνειδητη μυστηριακή και εκκλησιαστική ζωή και με καλο πνευματικό πατέρα , που ταλαιπωρείτο από μερικές φοβίες....

ήταν καποιες κοινωνικες φοβίες και φοβίες σε σχεση με ζωικές τροφές....

οσο καιρό τις αμελουσε η κατασταση παρεμενε στασιμη,ο πνευματικος του δεν μπορουσε να τον βοηθησει....

επειδή η ολη κατασταση του δημιουργουσε δυσκολιες στη ζωη του,στις σχεσεις του με τους άλλους και στην εργασία του επισκέφθηκε έναν ειδικό ψυχοθεραπευτή....


σε σχετικά λιγο χρόνο ,με βραχύχρονη ψυχοθεραπεία συμπεριφορικου τυπου,οι φοβίες απηλθαν ανεπιστρεπτι κι ο ανθρωπος ευχαριστουσε τον καλο Θεό συγκινημένος...

τελικά ποιος έκανε το εργο του Θεού ο πνευματικος που αδυνατουσε να θεραπεύσει ή ο ψυχοθεραπευτης που,με την εμπειρια,την συμπόνοια και τη γνωση του,έδωσε λυση στο πρόβλημα;;;

θα περιμενω και τις εξειδικευμενες παρεμβάσεις του π.Αντωνίου και της Μελπομένης ....

[vfilip]

πάντως ο π. Πορφύριος σε μια ομιλία που ανέβασε πρόσφατα ο g_aggelos έλεγε ξεκάθαρα ότι η κατάθλιψη είναι 100% αποτέλεσμα δαιμονικής υποβολής .
Μου εκανε πολύ εντύπωση αυτό . Αν το έλεγε κάποιος άλλος δεν θα το πίστευα , τώρα όμως που το είπε ο π. Πορφύριος ο οποίος γνώριζε καλά το σώμα και την ψυχή του ανθρώπου το πιστεύω . Δεν μίλησε για άλλες ψυχικές ασθένειες αλλά μόνο για την κατάθλιψη ...

[xenos]

Άκουσα σε μια ομιλία ότι ο γέρων Θεοφύλακτος της Νέας Σκήτης (υποτακτικός του π. Ιωακείμ Σπετσιέρη και κατόπιν του γ. Ιωσήφ του Ησυχαστή) υπέφερε από κάποιες μελαγχολίες και του εμφανίστηκαν οι Άγιοι Ανάργυροι και του είπαν να κάνει υπομονή. Το μεταφέρω αυτό με κάθε επιφύλαξη αν και μπορώ να βρω που το άκουσα.

Θα με ενδιέφερε ιδιαίτερα η γνώμη των ειδικών του φόρουμ πάνω σε αυτό το θέμα των ψυχικών νοσημάτων.

[Carlos]

Θα ήθελα να πω κάτι για την κατάθλιψη.

Δεν μπορώ να διαφωνίσω με το Γέροντα Πορφύριο, ούτε η πρόθεση μου είναι αυτή.

Όμως είναι γνωστό ότι υπάρχουν και ουσίες οι οποίες ως παρενέργειες έχουν και την κατάθλιψη. Χαρακτηριστικά αναφέρω την ιντερφερόνη που χρησιμοποιήται για ιατρικούς σκοπούς. Έχει παρατηρηθεί οτι η εν λόγω ουσία έχει ως παρενέργειες εκτός πολλών άλλων και κατάθλιψη, φοβίες και κρίσεις πανικού. Έχουμε ακόμα και αυτοκτονίες απο άτομα που υποβληθηκαν σε θεραπεία με αυτήν την ουσία. Εγώ εδώ δεν μπορώ να δω κάποιο πνευματικό αίτιο. Θα ήθελα και την γνώμη άλλων για ουσίες όπως αυτή.

[nikolaos-9]

Παθήσεις όπως η κατάθλιψη, η παρανοϊκή σχιζοφρένεια κλπ, είναι διαταραχές του εγκεφάλου, σχετίζονται δηλ. με το σώμα και όχι με το πνεύμα.
Γι αυτό άλλωστε τα ψυχοφάρμακα φέρνουν τους ασθενείς σε κάποια ισορροπία, διότι επιδρούν στην ψυχική σφαίρα. Βλέπουμε περιπτώσεις ανθρώπων που όταν σταματούν τη φαρμακευτική αγωγή, υποτροπιάζουν και μερικοί φτάνουν ακόμη και στο έγκλημα, μη έχοντας συναίσθηση του τι κάνουν.
Είχα εκφράσει αυτή μου την απορία σ' ένα πνευματικό (πως κρίνεται από το Θεό ένας πχ. παρανοϊκός δολοφόνος) και μου είπε πως τα κριτήρια είναι διαφορετικά, διότι αυτός ο δυστυχής πάσχει, είναι βαριά άρρωστος. Έίναι διαφορετική η δικαιοσύνη των ανθρώπων, από τη δικαιοσύνη του Θεού.
Τώρα, που διακρίνεται η ψυχασθένεια από τη δαιμονική προσβολή και πού είναι τα όρια... άγνωστο

[Melpomeni]

είχα ένα γνωστό,με συνειδητη μυστηριακή και εκκλησιαστική ζωή και με καλο πνευματικό πατέρα , που ταλαιπωρείτο από μερικές φοβίες....

ήταν καποιες κοινωνικες φοβίες και φοβίες σε σχεση με ζωικές τροφές....

οσο καιρό τις αμελουσε η κατασταση παρεμενε στασιμη,ο πνευματικος του δεν μπορουσε να τον βοηθησει....

επειδή η ολη κατασταση του δημιουργουσε δυσκολιες στη ζωη του,στις σχεσεις του με τους άλλους και στην εργασία του επισκέφθηκε έναν ειδικό ψυχοθεραπευτή....


σε σχετικά λιγο χρόνο ,με βραχύχρονη ψυχοθεραπεία συμπεριφορικου τυπου,οι φοβίες απηλθαν ανεπιστρεπτι κι ο ανθρωπος ευχαριστουσε τον καλο Θεό συγκινημένος...

τελικά ποιος έκανε το εργο του Θεού ο πνευματικος που αδυνατουσε να θεραπεύσει ή ο ψυχοθεραπευτης που,με την εμπειρια,την συμπόνοια και τη γνωση του,έδωσε λυση στο πρόβλημα;;;

θα περιμενω και τις εξειδικευμενες παρεμβάσεις του π.Αντωνίου και της Μελπομένης ....

Μιχαλη,το ξερεις οτι ειναι πολλοι θερμοαιμοι σε αυτο το φορουμ ! Θα φας γδηκιωμο που με εβαλες στο βημα ! Εντος ολιγου βαζω νεο θεμα με τις νεες χειρουργικες τακτικες και υλικα ...
Τελος παντων...αρχιζω !
Αυτος που γνωριζει σε βαθος την ανθρωπινη ψυχη αλλα και αυτος που μπορει να την θεραπευει πληρως ειναι αναμφισβητητα ο Θεος. Μονο αυτος ξερει τα πραγματικα αιτια και την εκταση της καθε διαταραχης σε καθε ξεχωριστο ανθρωπο.
Χαρις αυτου ομως, αποκταμε γνωσεις και συνεχιζουμε το θεραπευτικο Του εργο.Οσο μπορουμε και με την βοηθεια Του,οι γιατροι και οι Πνευματικοι, συμληρωνομτας ο ενας τον αλλον,γινομαστε συνεργοι Του.
Ο ανθρωπος ειναι υλη και πνευμα . Το ενα εξαρταται απο το αλλο και το ενα επιδρα πανω στο αλλο.
Ασχημος τροπος ζωης, πχ, καπνος,οινοπνευματωδη,ναρκωτικα, ανεξελεγκτο σεξ, υπερβολικο βαρος,ακινησια,εχουν σαν αποτελεσμα ,σωματικες,και ψυχιατρικες αρρωστειες και μειωση του χρονου ζωης. Γι αυτες τις εκλογες ευθυνομαστε.
Υπαρχει και η κληρονομικοτητα ομως και δεν ευθυνομαστε γι αυτην.
Αλλα και χωρις αυτην,οντας μεταπτωτικοι και υποκειμενοι σε φθορα και θανατο,παλι σε καποια στιγμη θα αρρωσταιναμε.
Αυτα εν ολιγοις για τα αιτια.Η θεραπεια αναλογα . Ο Ψυχιατρος βασικα θα ασχοληθει με το σωμα,προχωρωντας πολυ προσεκτικα σε πνευματικα θεματα,χωρις να κανει τον γκουρου,αλλα ουτε και να τα αγνοει.
Απο καπου πρεπει να πιαστουμε για να αρχισουμε την πορεια προς την υγεια.Αρχιζουμε απο το σωμα,την υλη,τις χημικες ουσιες και την ισορροπια τους. Καναμε διαγνωση οτι υπαρχει καταθλιψη .Σαν επιστημονες-ερευνητες του σωματος,ξερουμε οτι υπαρχει διαταραχη ποσοτητας και κινησεως χημικων ουσιων στον εγκεφαλο.Ανεξαρτητα απο την αιτια που προκαλεσε την καταθλιψη. Εχουμε φαρμακα και μπορουμε να το διορθωσουμε αυτο.
Αν το κανουμε αμεσως, ο ασθενης θα αισθανθει καλυτερα και θα εχει τις δυναμεις να προχωρησει σε βαθυτερη ερευνα των αιτιων της καταθλιψης και αν υπαρχουν και πνευματικα αιτια ,να συνεχισει με τον Πνευματικο.
Αλλα και να μην υπαρχουν πνευματικα αιτια και παλι θα πρεπει ,οπως ολοι μας , να εχει εναν Πνευματικο.
Ειναι πολυ δυσκολο,για να μην πω σχεδον ακατορθωτο για εναν ανθρωπο στο ελεος ψυχασθενειας να μπορει να προχωρει πνευματικα.
Και ειναι απανθρωπο ,ειμαστε τοτε εμεις οι ψυχασθενεις ,να βλεπουμε καποιον να υποφερει, συχνα να κινδυνευει η ζωη του,να εχουμε τα μεσα να τον βοηθησουμε και να μην το κανουμε.
Ειναι και επιστημονικα θεματα που αν δεν τα κατεχει καποιος Πνευματικος ,καλο ειναι να εκφραζει γνωμη με επιφυλαξη.
Απο την καθαρα προσωπικη μου εμπειρια : υπαρχουν φορες,που διακρινεις οτι δεν προκειται για μια απλη σωματικη-εγκεφαλικη-ψυχασθενεια,αλλα κατι αλλο,κατι που ειναι δυσκολο να το πολεμησεις, σου ξεφευγει ,τα φαρμακα ειναι ανημπορα, κατι που σε μπερδευει ,κατι που σου προξενει ανεξηγητο φοβο. Εκει πρεπει ο Ψυχιατρος να κανει πισω και να αναλαβει
ενας Πνευματικος , ενας πολυ δυνατος Πνευματικος.
Αυτα προς το παρον.

[prentzaeleni]

Karlos h foto pou exeis me tin kinisi,pirazi ta matia

diavazo ta grafomena sou diskola

tha mporouses na kanis kati?

se euxaristo

[filotas]

Εξαιρετικά ενδιαφέρον θέμα, κι επίκαιρο θά 'λεγα. Επιτρέψτε μου να το επαναφέρω στην επιφάνεια μια και το άγχος είναι η ασθένεια της εποχής μας.

Νομίζω κι εγώ ότι η μεγάλη πλειοψηφία των λεγόμενων ψυχικών ασθενειών προέρχονται από χρόνια πνευματικά προβλήματα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το άγχος και η κατάθλιψη.

Βεβαίως υπάρχει ένα μικρό ποσοστό ανθρώπων που έχουν ψυχοσωματικά προβλήματα που προέρχονται από σωματικά αίτια, όπως π.χ. κατάθλιψη μετά από εγκεφαλικό.

Σε κάθε περίπτωση όσοι άνθρωποι εμφανίζουν συμπτώματα ψυχικών ασθενειών καλά είναι να εξετάζουν και τις δυο περιπτώσεις, κι είμαι βέβαιος ότι ένας καλός Πνευματικός θα παραπέμψει και στο γιατρό τον άνθρωπο που χρειάζεται και ιατρική αντιμετώπιση της ασθένειάς του, όπως κι ο Χριστιανός γιατρός θα παραπέμψει και στον Πνευματικό τον άνθρωπο που τα ψυχικά του προβλήματα έχουν πνευματική αιτία.

[NIKOSZ]

Συμβαίνει πολλές φορές σήμερα ο άνθρωπος να αισθάνεται θλίψη, απελπισία, νωθρότητα, τεμπελιά, ακηδία κι όλα τα σατανικά. Να είναι θλιμμένος, να κλαίει, να μελαγχολεί, να μη δίνει σημασία στην οικογένειά του, να ξοδεύει ένα σωρό χρήματα στους ψυχαναλυτές, για να πάρει φάρμακα. Αυτά οι άνθρωποι τα λένε «ανασφάλεια». Η θρησκεία μας πιστεύει ότι αυτά είναι πειρασμικά πράγματα.

Ο πόνος είναι μια ψυχική δύναμη που ο Θεός την έβαλε μέσα μας, με προορισμό να κάνει το καλό, την αγάπη, τη χαρά, την προσευχή. Αντʼ αυτού ο διάβολος καταφέρνει και παίρνει την ψυχική αυτή δύναμη από την μπαταρία της ψυχής μας και τη μεταχειρίζεται για το κακό, την κάνει κατάθλιψη και φέρνει την ψυχή στη νωθρότητα και στην ακηδία. Βασανίζει τον άνθρωπο, τον κάνει αιχμάλωτό του, τον αρρωσταίνει ψυχικά.

Υπάρχει ένα μυστικό να μεταβάλετε τη σατανική ενέργεια σε καλή. Είναι δύσκολο και χρειάζεται και κάποια προετοιμασία. Προετοιμασία είναι η ταπείνωση. Με την ταπείνωση αποσπάτε την χάρη του Θεού. Δίνεστε στην αγάπη του Θεού, στη λατρεία Του, στην προσευχή. Αλλά κι όλα αν τα κάνετε, τίποτα δεν έχετε καταφέρει, αν δεν έχετε αποκτήσει ταπείνωση. Όλα τα κακά αισθήματα, η ανασφάλεια, η απελπισία, η απογοήτευση, που πάνε να κυριεύσουν την ψυχή, φεύγουν με την ταπείνωση. Αυτός που δεν έχει ταπείνωση, ο εγωιστής, δεν θέλει να του κόψεις το θέλημα, να τον θίξεις, να του κάνεις υποδείξεις. Στενοχωριέται, νευριάζει, επαναστατεί, αντιδρά, τον κυριεύει η κατάθλιψη.

Η κατάστασης αυτή θεραπεύεται με την χάρη. Πρέπει η ψυχή να στραφεί στην αγάπη του Θεού. Η θεραπεία θα γίνει με το νʼ αγαπήσει τον Θεό με λαχτάρα. Πολλοί άγιοι μας μετέτρεψαν την κατάθλιψη σε χαρά με την αγάπη προς τον Χριστό. Παίρνανε δηλαδή αυτή την ψυχική δύναμη, που ήθελε να τη συντρίψει ο διάβολος, και τη δίνανε στον Θεό και τη μεταβάλλανε σε χαρά και αγαλλίαση. Η προσευχή, η λατρεία του Θεού μεταβάλλει σιγά-σιγά την κατάθλιψη και τη γυρίζει σε χαρά, διότι επιδρά η χάρις του Θεού. Εδώ χρειάζεται να έχεις τη δύναμη, ώστε νʼ αποσπάσεις την χάρη του Θεού, που θα σε βοηθάει να ενωθείς μαζί Του. Χρειάζεται τέχνη. Όταν δοθείς στον Θεό και γίνεις ένα μαζί Του, θα ξεχάσεις το κακό πνεύμα, που σε τραβούσε από πίσω, κι εκείνο έτσι περιφρονημένο θα φύγει. Στη συνέχεια όσο θʼ αφοσιώνεσαι στο Πνεύμα του Θεού, τόσο δεν θα κοιτάζεις πίσω σου, για να δεις αυτόν που σε τραβάει. Όταν σʼ ελκύσει η χάρις, ενώνεσαι με τον Θεό. Κι όταν ενωθείς με τον Θεό και δοθείς σʼ Εκείνον, πάνε όλα τʼ άλλα, τα ξεχνάεις και σώζεσαι. Η μεγάλη τέχνη, λοιπόν, το μεγάλο μυστικό, για νʼ απαλλαγείς απʼ την κατάθλιψη και όλα τʼ αρνητικά, είναι να δοθείς στην αγάπη του Θεού.

Ένα πράγμα που μπορεί να βοηθήσει τον καταθλιπτικό είναι και η εργασία, το ενδιαφέρον για τη ζωή. Ο κήπος, τα φυτά, τα λουλούδια, τα δέντρα, η εξοχή, ο περίπατος στην ύπαιθρο, η πορεία, όλʼ αυτά βγάζουν τον άνθρωπο απʼ την αδράνεια και του δημιουργούν άλλα ενδιαφέροντα. Επιδρούν σαν φάρμακα. Η ασχολία με την τέχνη, τη μουσική κλπ., κάνει πολύ καλό. Σʼ εκείνο όμως, που δίδω τη μεγαλύτερη σημασία είναι το ενδιαφέρον για την Εκκλησία για τη μελέτη της Αγίας Γραφής, για τις ακολουθίες. Μελετώντας τα λόγια του Θεού, θεραπεύεται κανείς χωρίς να το καταλάβει.


Γέροντας Πορφύριος Καυσοκαλυβίτης