Ο σκοπός των μονών είναι πνευματικός…

[NIKOSZ]

Ο μοναχός ενδιαφέρεται για την σωτηρία την δική του και για την σωτηρία όλων των ζώντων και όλων των κεκοιμημένων. Για τον μοναχό η πραγματική, η θεϊκή αγάπη βρίσκεται μέσα στον πόνο για την σωτηρία της ψυχής του και στον πόνο για την σωτηρία όλου του κόσμου. Η αφιερωμένη ψυχή του μονάχου συντελεί να σωθούν όχι μόνον οι οικείοι του, άλλα ακόμη και οι συγχωριανοί του. Γι’ αυτό υπήρχε μία καλή παράδοση στην Μικρά Ασία, να υπάρχη έστω και ένας μοναχός από κάθε συγγένεια, για να πρεσβεύη για όλους. Στα Φάρασα, όταν γινόταν κανείς μοναχός, πανηγύριζε όλο το χωριό, «θα βοηθήση, έλεγαν, και το χωριό ακόμη».

Ο μοναχός βέβαια δεν λέει ποτέ «να σώσω τον κόσμο», αλλά προσεύχεται για την σωτηρία όλου του κόσμου, παράλληλα με την δική του. Και όταν ο Καλός Θεός ακούση την προσευχή του και βοηθήση τον κόσμο, πάλι ο μοναχός δεν λέει «εγώ έσωσα τον κόσμο», αλλά «ο Θεός έσωσε τον κόσμο». Ο μοναχός πρέπει να φθάση σε τέτοια κατάσταση που να πη: «θεέ μου, μη με κοιτάς, μη με ελεής εμένα, αλλά τον κόσμο». Όχι γιατί δεν έχει ανάγκη ο ίδιος του ελέους του Θεού, αλλά γιατί έχει πολλή αγάπη για τον κόσμο.

- Γέροντα, μέχρι ποιο σημείο πρέπει ένας μοναχός να αφήνη τον εαυτό του, για να βοηθήση τον κόσμο;

Μέχρι εκεί που βλέπει ότι βοηθιούνται οι άνθρωποι. Αν αφήσω τον εαυτό μου τελείως στα χέρια των κοσμικών, θα γίνω και εγώ κοσμικός. Όταν ένας μοναχός, δήθεν για να βοηθήση τους κοσμικούς, κάνη πράγματα που δεν ταιριάζουν στον Μοναχισμό, τότε δεν βοηθιούνται οι κοσμικοί. Ένας καλόγερος μπορεί π. Χ. Να κάνη άριστα τον ταξιτζή. Δεν θα παίρνη χρήματα, θα λέη και πνευματικά στον κόσμο, άλλα αυτό δεν είναι μοναχικό. Βρίσκεις μερικές φορές μοναχούς να έχουν κοσμικό πνεύμα και κοσμικούς να έχουν μοναχικό πνεύμα. Γι’ αυτό ο Χριστός στην άλλη ζωή θα πη: «Βγάλε το σχήμα εσύ και πάρ’ το εσύ… ». Ο κοσμικός, όταν επιθυμήση την ζωή του μονάχου, αγιάζεται• ενώ ο μοναχός, όταν επιθυμήση την κοσμική ζωή, κολάζεται.

Καταλαβαίνει κανείς αν δεν έχη σωστή τοποθέτηση; Και να μην καταλαβαίνη, αν είναι κάτι λανθασμένο, δεν θα έχη την πλήρη ειρήνη, την ανάπαυση μέσα του. Σε ό,τι δεν ταιριάζει στον Μοναχισμό, δεν θα βρή ανάπαυση και η ψυχή του. Και από την στιγμή που δεν νιώθει ανάπαυση η ψυχή του, πρέπει να ψάξη να βρή τι φταίει.

Πήγε ένας γνωστός μου σε ένα μοναστήρι και μετά μου είπε: «Εκεί βιοτεχνία είναι• η δε ηγουμένη καλή είναι, για να πάη στο Μοναστηράκι, στην Αθήνα, και να πουλάη κουμπιά• γι’ αυτήν την δουλειά είναι ό,τι πρέπει!». Δηλαδή το μοναστήρι είναι βιοτεχνία• μετά γίνεται μονάδα, μετά σούπερ-μάρκετ και μετά Μάκρο! Οι καημένοι οι κοσμικοί θέλουν από εμάς τους μοναχούς κάτι το ανώτερο και, για να πετύχουμε το ανώτερο, πρέπει να αποφύγουμε κάθε ανθρώπινη παρηγοριά.

Ο σκοπός των μονών είναι πνευματικός και δεν πρέπει να υπάρχη το κοσμικό στοιχείο αλλά το ουράνιο, για να πλημμυρίζουν οι ψυχές από παραδεισένιες γλυκύτητες. Στα κοσμικά δεν μπορούμε να συναγωνισθούμε τους κοσμικούς, διότι, όσο να ‘ναι, οι κοσμικοί έχουν περισσότερα μέσα. Ένα μοναστήρι, όταν ζη πνευματικά, ξέρετε πως προβληματίζει τον κόσμο; Όταν υπάρχn ευλάβεια, φόβος Θεού, και δεν υπάρχη ούτε κοσμική λογική ούτε εμπορικό πνεύμα, αυτό είναι που συγκινεί τους λαϊκούς. Αλλά δυστυχώς το εμπορικό πνεύμα μπαίνει σιγά - σιγά στο μεδούλι του Μοναχισμού. Είχε έρθει ένας καλόγερος στο Καλύβι και έπλεκα κομποσχοίνι. «Εσύ, μου λέει, τα κομποσχοίνια τα δίνεις ευλογία. Εγώ αυτό το τριαντατριάρι κομποσχοίνι μπορώ να το πουλήσω και πεντακόσιες δραχμές. Και δεν το φτιάχνω όπως εσύ. Εγώ μόλις τελειώσω τους κόμπους, το κόβω και το ράβω λίγο, για να μη χάσω το νήμα. Χρησιμοποιώ και την κλωστή που κόβω από τον σταυρό, την ενώνω, δεν βάζω και χάνδρες και κερδίζω πιο πολλά». «Βρέ, δεν ντρέπεσαι, του λέω. Δεν καταλαβαίνεις ότι έχεις εμπορικό πνεύμα; από το 1950 είμαι καλόγερος και πρώτη φορά είδα τέτοια αντιμετώπιση!».

- Γέροντα, λίγοι άνθρωποι υπάρχουν που είναι ώριμοι πνευματικά, για να μπορούν να βοηθήσουν τον κόσμο!

Ναι, δυστυχώς λίγοι υπάρχουν! Τι να κάνη και ο κόσμος μετά; Ξέρεις πόσο παρακαλώ να παρουσίαση ο Θεός ανθρώπους σωστούς, που να μπορούν να βοηθούν τον κόσμο; Οι καημένοι οι άνθρωποι αρκεί λίγο να τους πονάς και να μην τους εκμεταλλεύεσαι• τίποτε άλλο δεν θέλουν. Στον κόσμο βρίσκονται σε συνεχή πόλεμο και νιώθουν ανασφάλεια. Όταν πηγαίνουν σε ένα μοναστήρι που ζη σωστά, βοηθιούνται, γιατί νιώθουν ασφάλεια και αυτό τους δίνει κουράγιο, για να συνεχίσουν τον αγώνα τους.

Αυτά τα δύσκολα χρόνια οι άνθρωποι δεν έχουν τόσο ανάγκη από υλική τροφή, όσο από πνευματική. Δεν έχει ανάγκη δηλαδή ο κόσμος από ψωμί αν και αυτό δυστυχώς σε λίγο δεν θα υπάρχη δυνατότητα να το προσφέρουν αλλά από πνευματική βοήθεια. Να κοιτάξουμε να βοηθήσουμε με την προσευχή όλο τον κόσμο. Να βοηθήσουμε μια οικογένεια λ. Χ. Να μη διαλυθή, μια μάνα να μεγαλώση σωστά τα καημένα τα παιδιά της. Να συγκρατήσουμε λίγο αυτούς που έχουν ευλάβεια.

Γεροντος Παϊσιου Αγιορείτου,
Λογοι τ. Β’ σελ 329-331

http://oode.wordpress.com/2008/10/22/sk ... nasthriwn/

[NIKOSZ]

Εις μνημόσυνο του Γέροντος Παϊσίου (12 Ιουλίου 1994)

Μιλάμε συχνά για τους πνευματικούς αγωνιστές της Εκκλησίας και τους επαινούμε, χωρίς ωστόσο να είμαστε βέβαιοι ότι είναι γνήσιοι και αληθινοί γιατί, δυστυχώς, στις πονηρές μέρες μας πολλά έχουν διαστραφεί και πολλή σύγχυση επικρατεί.

Ο Γέροντας Παΐσιος, έβλεπε ότι οι άνθρωποι δεν ακολουθούν το σωστό δρόμο και απομακρύνονται απ' το Θεό, παρ' όλο, που οι περισσότεροι έχουν καλή προαίρεση. Ανησυχούσε δε ιδιαίτερα για την αλλοίωση του μοναχικού ιδεώδους, πού παρατηρούνταν στο Άγιον Όρος και αλλού. Γι` αυτό διαφώτιζε τους επισκέπτες του, διατυπώνοντας ελευθέρα τις απόψεις του. Οι άλλοι πολλές φορές προκαλούσαν έντονες αντιδράσεις.

Μια φορά επισκέφτηκαν το Γέροντα δυο άγαμοι κληρικοί, αρχιμανδρίτες της Αθήνας, συνοδευόμενοι από τρία πνευματικά παιδιά τους. Ήθελαν να συνομιλήσουν με τον Γέροντα για το σύγχρονο μοναχισμό, πού παρουσίαζε τότε θεαματική αύξηση.

Ο Γέροντας υποδέχθηκε με σεβασμό τους δυο κληρικούς και με αγάπη τους τρεις λαϊκούς. Τους είπε να καθίσουν στο ξύλινο κάθισμα, που ήταν κάτω από ένα δέντρο και ο ίδιος μπήκε στο κελί να τους ετοιμάσει το κέρασμα.

Ο ένας αρχιμανδρίτης, ονόματι Επιφάνειος, γνώριζε καλά το Γέροντα και του μιλούσε με οικειότητα, ενώ ό νεώτερος π. Χρυσόστομος πρώτη φορά πήγαινε στην Παναγούδα Ο Γέροντας ήταν χαρούμενος απ' την επίσκεψη, γιατί έβλεπε ότι οι αδελφοί είχαν πνευματικά ενδιαφέροντα, σε αντίθεση με πολλούς άλλους, οι οποίοι τον επισκέπτονταν από περιέργεια και μόνο.

—Γέροντα, δόξα τω Θεώ, το Άγιον Όρος γέμισε μοναχούς. Θυμάμαι το 1970, πού πρωτοήρθα εδώ, υπήρχε μεγάλη λειψανδρία έβλεπες, για παράδειγμα, σ' ένα μοναστήρι πέντε δέκα γερασμένους μοναχούς, οί οποίοι κυριολεκτικά σέρνονταν και πίστευες ότι οπού να 'ναι το Περιβόλι της Παναγίας θα ερήμωνε και θ' αναλάμβανε τα μοναστήρια ή Εφορία Αρχαιοτήτων, είπε ό π. Επιφάνειος.

—Όλοι χαιρόμαστε παπά μου γι` αυτό. Αλλά εγώ, πού είμαι παλαιός εδώ, δε μιλάω περιφρονητικά για τους παλιούς αγιορείτες. Από εκείνους τους αγιασμένους ανθρώπους έχω πάρει πολλά. Ξέρετε οι πατέρες εκείνης της εποχής είχαν πολλή πίστη και απλότητα. Γράμματα δεν ήξεραν πολλά. Είχαν όμως, ταπείνωση και αγωνιστικό πνεύμα, γι` αυτό και ό Θεός συνέχεια τους φώτιζε.

-Δεν τα έχουν όλα αυτά οί σημερινοί μοναχοί, Γέροντα; Λες να τους δυσκολεύουν οί γνώσεις τους; ρώτησε πάλι ό π. Επιφάνειος.

-Οι γνώσεις είναι καλές, όταν δεν πειράζουν την πίστη. Ή λογική κλόνισε απ' τα θεμέλια την πίστη των ανθρώπων και γέμισέ τις ψυχές τους με αμφιβολίες κι ερωτηματικά έτσι έχασαν τα θαύματα απ' τη ζωή τους. Ύστερα είναι και το κοσμικό πνεύμα, πού τους έχει κυριεύσει. Όλοι προσπαθούν να ζήσουν καλύτερα, με μεγαλύτερη άνεση και λιγότερο κόπο. Θέλουν να γίνουν άγιοι, να λάβουν πνεύμα χωρίς, όμως να δώσουν αίμα.

-Είναι, όμως, νέοι άνθρωποι και καλοπροαίρετοι. Και αυτό νομίζω είναι σπουδαίο, είπε ό π. Χρυσόστομος.

—Δεν αμφιβάλλω, παπά μου, ότι είναι αξιόλογοι νέοι και αφιερωμένοι στα ιδανικά Πονάω, όμως, γιατί βλέπω ότι όλο αυτό το καλό υλικό δεν βρίσκει το ανάλογο πνευματικό προζύμι. Έτσι ή ζύμη δεν ανεβαίνει και το ψωμί είναι λειψό.

—Γέροντα, στον πρόλογο του βιβλίου σου «'Αγιορείτες Πατέρες και αγιορείτικα», μιλάτε με πολύ θαυμασμό για τους παλαιούς αγιορείτες, οι οποίοι είχαν «το άρωμα της απλότητας», είπε ό π. Επιφάνειος.
-Βέβαια γνώρισα πολλούς ενάρετους πατέρες παλιά και ό Γέροντάς μου ό παπα — Τυχών ήταν ένας απ' αυτούς. Ήταν απλός και ταπεινός. Αναπαυόταν στα φτωχά και ταπεινά πράγματα και αγαπούσε πολύ την ακτημοσύνη. Είχε πνευματικά φτερά και ζούσε με μεγάλη άσκηση. Ξέρετε, ή καλοπέραση δεν βοηθάει το μοναχό. Ή άνεση δεν είναι για το μοναχό. Είναι ατιμία στην έρημο. Ό καλομαθημένος πρέπει να σκληραγωγηθεί. Να σας πω τώρα για το γέρο — Ιωσήφ απ' την Καρπασία, πού ζούσε σ' ένα γειτονικό καλύβι. Ήταν εκατόν έξι χρονών κι εξυπηρετούνταν μόνος του. Κάποτε τον πήραν στο Βατοπαίδι, τον έπλυναν και τον περιποιούνταν. Εκείνος, όμως, αρρώστησε και ζήτησε να τον πάνε στο κελί του. Αμέσως έγινε καλά Βλέπετε, με την περιποίηση ό γέρο — Ιωσήφ αρρώστησε, ενώ με την εγκατάλειψη έγινε καλά Περπατούσε με δυο μπαστούνια κι έκανε πολλές δουλειές. Μάζευε χόρτα, έσπερνε κοκκάρι, κουβαλούσε νερό, έπλενε τα ρούχα του και το κεφάλι του. Διάβαζε πάντα την ακολουθία του, έκανε τον κανόνα του κι έλεγε την ευχή. Είχε μεγάλη εμπιστοσύνη στο Θεό.

Ο π. Χρυσόστομος, πού άκουγε με προσοχή τα όσα έλεγε ό Γέροντας, είπε:

— Τι λες, Γέροντα, για την υπακοή των νέων μοναχών;

—Τι να πω; Οι σημερινοί υποτακτικοί δεν είναι υποτακτικοί. Δεν κάνουν υπακοή. Σήμερα κάνουν υπακοή οι γεροντάδες στους υποτακτικούς. Οι άγιοι πατέρες έκαναν την έρημο πνευματική πολιτεία, ενώ σήμερα την κάνουμε κοσμική πολιτεία Πρέπει, αδελφοί μου, να έχουμε πνευματική ευαισθησία.

Ο Γέροντας δεν θέλησε να αναφερθεί σε συγκεκριμένα πρόσωπα Ήταν, όμως, πολύ ανήσυχος. Ή εισβολή της τεχνολογίας στο Άγιον Όρος τον στενοχωρούσε Ιδιαίτερα Έβλεπε ότι ό αγιορείτικος μοναχισμός αλλοιώνεται και για αυτό δεν μιλούσε με ενθουσιασμό για την άνθησή του.

Οι δυο κληρικοί συνέχισαν τη συζήτηση με τον Γέροντα για διάφορα άλλα θέματα, πού τους απασχολούσαν και αργά το απόγευμα έφυγαν για τις Καρυές, αφού χαιρέτησαν με σεβασμό το μεγάλο Ασκητή.

Πρεσβύτερος Διονύσιος Τάτσης
Εφημερίδα Ορθόδοξος Τύπος