Τα νομίσματα την εποχή του Κυρίου στην Ανατολική Μεσόγειο.

[Μ.Δ.Κ.]

ΤΑ ΕΠΙΚΡΑΤΕΣΤΕΡΑ ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΕΣΟΓΕΙΟ
ΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΚΥΡΙΟΥ ΗΜΩΝ ΙΗΣΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ.
Η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία ευρίσκεται στο απόγειο της, έτσι δημιουργείται ένα τεράστιο κρατικό μόρφωμα το οποίο περιλαμβάνει πλήθος υποταγμένων λαών, το οποίο λειτουργεί με κανόνες και νόμους, δημιουργώντας εντός του τις προϋποθέσεις για μετακίνηση πληθυσμών, και φυσικά την διευκόλυνση του εμπορίου και των συναλλαγών. Φυσικό είναι τα επικρατέστερα νομίσματα που χρησιμοποιούνται να είναι τα νομίσματα του κράτους αυτού δηλαδή τα Ρωμαϊκά. Και όμως σημαντική θέση και αξία εξακολουθούν να έχουν και τα ελληνικά νομίσματα τα οποία κυκλοφορούν παράλληλα με τα Ρωμαϊκά, πράγμα το οποίο δείχνει ότι η ελληνική παρουσία στην περιοχή εξακολουθεί να έχει την δυναμική της.
Είναι χρήσιμο να αναφερθούμε στην ιστορική διαδρομή των αρχαίων νομισμάτων που λέγεται ότι πρωτοκυκλοφόρησαν στην Μικρά Ασία γύρω στο 700 π.χ.
Ο Αριστοτέλης αναφέρει ότι πριν τη χρήση του νομίσματος ως μέσο συναλλαγών οι άνθρωποι αντάλλασσαν απλώς μεταξύ τους τα διάφορα προϊόντα που ήταν χρήσιμα στη ζωή όπως για παράδειγμα τα δέρματα, τους καρπούς, τα εργαλεία, τα σκεύη, τα ζώα. Έτσι η αγελάδα ήταν από τα πρώτα μέτρα σύγκρισης, και επειδή οι αγελάδες γεννούσαν, από αυτό επίσης λέγεται ότι προέρχεται και η έννοια του ΄΄τόκου΄΄ ή των ΄΄τόκων΄΄. Η περιουσία των ανθρώπων μετριόνταν με βάση τον αριθμό κεφαλιών ζώων που είχαν, πράγμα που συναντάμε και στην Παλαιά Διαθήκη ιδιαίτερα την εποχή του Αβραάμ Όταν στην ζωή των ανθρώπων σημαντική αξία απέκτησαν τα διάφορα μέταλλα, επειδή ήταν απαραίτητα υλικά για την κατασκευή όπλων εργαλείων και κοσμημάτων, έγιναν και αυτά μέτρο συναλλαγών. Είχαν τη μορφή πλακών η ράβδων πολλές φορές με σφραγίδα που πιστοποιούσε το βάρος και την αρχή που τα σφράγιζε. Είναι γνωστή μια συνήθης αναλογία ανταλλαγής χρυσού με ασήμι και αυτή ήταν 1 χρυσός προς 13 ασήμι.
Οι πρόδρομοι των νομισμάτων όπως τα γνωρίζουμε και σήμερα ήταν στην αρχαία Ελλάδα οι σιδερένιοι οβελοί (σούβλες), οι οποίοι ήταν ίδιοι με τις κοντές σημερινές (αλλά και τις τότε) μαγειρικές σούβλες και η χρήση για λόγους συναλλαγών αποδίδεται στον βασιλιά του Άργους Φείδωνα. Είχαν υπολογισμένο πάχος έτσι ώστε κάποιος μπορούσε να κρατήσει ( να δράττει – εκ του δράττω = κρατώ, εξ’ου και δραχμή) έξι τέτοιους συγχρόνως στο ένα του χέρι. Επομένως αυτή ήταν η αιτία της υποδιαίρεσης του αρχαίου ελληνικού νομίσματος της δραχμής σε έξι οβολούς, και αυτή ήταν η αιτία της λέξεως οβολός δηλαδή οι ΄΄οβελοί΄΄.
Ο Αριστοτέλης επίσης αναφέρει ότι στον καιρό του, έβλεπε κανείς στον ναό της Ήρας στο Άργος τους μετάλλινους οβελίσκους που ο βασιλιάς Φείδων αφιέρωσε κάποτε, και ότι δεν ήταν παρά αντικείμενα που χρησίμευαν στις συναλλαγές, πριν τα ασημένια νομίσματα και τις ‘’χελώνες’’, και ότι ο Φείδων τα κρέμασε στο τοίχωμα, σαν ιερή μαρτυρία σεβασμού και εθίμων. ( Τέτοιοι οβελοί ευρίσκονται σήμερα στο Νομισματικό Μουσείο ).
Πρωτοπόρος ως φαίνεται στο θαλασσινό εμπόριο η Αίγινα έκοψε πρώτη αυτή τις ΄΄χελώνες΄΄ ( και τι σύμπτωση στην Αίγινα κόπηκε ο ΄΄Φοίνικας΄΄ στο ελεύθερο ελληνικό κράτος το πρώτο νόμισμα μετά τη επανάσταση του είκοσι ένα…), ακολούθησε η Κόρινθος με τα φτερωτά άλογα, και αργότερα η Αθήνα περί το 600 π.χ.. Η λέξη νόμισμα προέρχεται από τη λέξη νόμος, δηλαδή σαν κανόνας δικαίου περί των συναλλαγών.
Στο κατά Ματθαίον ιζ 24 « προσήλθον οι τα δίδραχμα λαμβάνοντες τω Πέτρω…» ο δε Κύριος με θαυμαστό τρόπο οδηγεί τον Πέτρο να καταβάλει τον « Στατήρα….», ακόμη εις το ιη 24 έχουμε την παραβολή των μυρίων ( δέκα χιλιάδων) ταλάντων, τα οποία τάλαντα ευρίσκουμε και σε άλλες παραβολές. Εις κβ 19 ο Κύριος καλεί τους Φαρισαίους να του δείξουν το νόμισμα του κήνσου. ΄΄Αργύρια΄΄ ασημένια δηλαδή νομίσματα έλαβε ο Ιούδας καθώς και οι φυλάσσοντες τον τάφο του Κυρίου.
Εις το κατά Μάρκον ιβ 41 ο όχλος βάλλει χαλκόν εις το γαζοφυλάκιο του ναού, ενώ εις ιβ 42 η πτωχή χήρα ενώπιον του Ιησού έβαλε λεπτά δύο, το οποίο νόμισμα ήταν γνωστό ως κοδράντης όπως εξηγεί ο Ευαγγελιστής. Εις ιδ 5 το μύρον της γυναικός εις το σπίτι του Σίμωνος του λεπρού στη Βηθανία θα μπορούσε να πωληθεί επάνω τριακοσίων δηναρίων.
Η σημασία και η αξία της δραχμής ως νομίσματος εμφαίνεται και στην σχετική παραβολή της χαμένης δραχμής, εις το κατά Λουκάν ιε 8, όπου η γυναίκα ανάβει το λυχνάρι και σκουπίζει όλο το σπίτι « επιμελώς», έως ότου με χαρά μεγάλη βρίσκει ξανά την χαμένη μία εκ των δέκα δραχμών της, είναι φανερό λοιπόν πως το νόμισμα της δραχμής θα είχε μεγάλη ανταλλακτική αξία. Ακολούθως εις τον ίδιον Ευαγγελιστή εις ιθ 16 έχουμε τας μνάς, χρήματα που μοίρασε ο Κύριος στους δούλους του πριν αναχωρήσει για ταξίδι. Εις το κ 24 δείχνουν οι από τους Φαρισαίους εις τον Κύριο δηνάριον που είχε επάνω την εικόνα του Καίσαρος.
Εις τα ευαγγέλια αναφέρονται ότι στο ναό του Σολόμωντος υπήρχαν οι ΄΄κολλυβιστές’’ και οι ΄΄αργυραμοιβοί΄΄ δηλαδή αυτοί που αντάλλασσαν τα ξένα νομίσματα με αυτά που κυρίως κυκλοφορούσαν στην περιοχή. Υπήρχαν και οι ΄΄τελώνες΄΄ οι εφοριακοί δηλαδή της εποχής ιδιαίτερα αντιπαθείς στο λαό. Επίσης οι αξίες εξακολουθούσαν να προσμετρώνται και σε όγκους προϊόντων, ΄΄σίκλους΄΄ (μονάδα όγκου και νόμισμα ιουδαϊκό) και ΄΄σιτομέρια΄΄.
Από τα νομίσματα που αναφέραμε τα περισσότερα είναι ελληνικά, αλλά ας τα δούμε πιο αναλυτικά αρχίζοντας από την ιστορική και ανεπανάληπτη δραχμή μας.
Το ελληνικό τετράδραχμο κυκλοφόρησε στην Παλαιστίνη από τον 6ο π.χ. αιώνα, ενώ το αρχαιότερο Ιουδαϊκό νόμισμα, οι ασημένιοι σίκλοι που βρέθηκαν, κυκλοφόρησαν τον 5ο π.χ. αιώνα Μία δραχμή λοιπόν διαιρείται στους έξι οβολούς, ένας οβολός διαιρείται στους 8 χαλκούς. ενώ ο ένας χαλκός αντιστοιχούσε σε 3 λεπτά , άρα η δραχμή είχε 48 χαλκούς και 144 λεπτά, όπως είδαμε χαλκούς έριχναν οι πολλοί στο γαζοφυλάκιο του ναού. Εφ’όσον δεν αναφέρεται ότι το πλήθος των ανθρώπων έριχνε οβολό αλλά χαλκό, άρα οι περισσότεροι έριχναν από ένα έως επτά χαλκούς, κατά μέσο όρο 4 χαλκούς, μπορούμε να πιθανολογήσουμε ότι 4 χαλκοί να είχαν την αξία περίπου ενός ευρώ, ενώ η πτωχή χήρα έριξε τα δύο λεπτά αξίας 60 σύγχρονων δρχ. ή 18 λεπτών του ευρώ ( περίπου ένα σύγχρονο εικοσαράκι του ευρώ). Παίζοντας με την πιο πάνω υπόθεση 1 οβολός είχε την αξία 700 σύγχρονων δ.ρ.χ, ή περίπου 2 ευρώ. Η αρχαία λοιπόν δραχμή των 6 οβολών ήταν 4200 σύγχρονες δρχ ή 12 ευρώ, ενώ το δίδραχμο ( ο ετήσιος κεφαλικός φόρος την εποχή του Κυρίου ) γύρω στις 8400 δρχ.,. ή 24 ευρώ , ο στατήρας ( το νόμισμα που με θαυμαστό τρόπο ψάρεψε ο Πέτρος) πιθανώς να ήταν αξίας τετράδραχμου αφού τόσα χρειάστηκαν για τον ανωτέρω φόρο για τον Κύριο και το Πέτρο μαζί, δηλαδή 16.800 σύγχρονων δρχ.. ή 48 ευρώ περίπου. Πολλαπλάσια αξία της αρχαίας δρχ. ήταν η μνά και το τάλαντο, που είχαν σημαντική κεφαλαιακή αξία, αφού κατά την μία παραβολή ο Κύριος μοίρασε στους δούλους του μνές, ενώ στην άλλη τάλαντα. Η μνά λοιπόν ήταν 100 αρχαίες δρχ. δηλαδή 420.000 σύγχρονες δρχ. ή 1.232 ευρώ, ενώ το τάλαντο 60 μνές ή 6000 αρχαίες δρχ. με υποθετική αξία σήμερα 25.000.000 σύγχρονες δρχ. ή 74.000 ευρώ περίπου, ποσό καθόλου ευκαταφρόνητο.
Λεπτά όμως υπήρχαν και σαν υποδιαίρεση του Ρωμαϊκού δηναρίου πιθανώς με την ίδια αξία των ελληνικών, υπήρχε λοιπόν το χρυσό δηνάριο, το ασημένιο δηνάριο, το ασσάριο, ο κοδράντης, και τα λεπτά. Ο κοδράντης ήταν ισοδύναμος με δύο λεπτά, ή νόμισμα δίλεπτο, κατά Μάρκον ιβ 42. Διακόσια δηνάρια τουλάχιστον ήταν η αξία των άρτων για τους πέντε χιλιάδες στην έρημο, καθώς και ένα δηνάριο ο μισθός του εργάτη του αμπελώνος ο οποίος θα εργαζόταν ένα πλήρες μεροκάματο. Αν υποθέσουμε ότι ο μισθός του εργάτη ήταν ανάλογος του μισθού των εργατών στους αγρούς σήμερα δηλαδή 25 ευρώ, οι πέντε χιλιάδες χρειάζονταν 5000 ευρώ για αγορά άρτων, πραγματικό ποσό και για τη σημερινή εποχή εάν υπολογίσουμε ότι εκτός των πέντε χιλιάδων ανδρών υπήρχαν γυναίκες και παιδιά που ασφαλώς θα ήταν πολύ λιγότερα λόγω του έρημου και απομεμακρυσμένου τόπου.
Κατά μία άλλη πληροφορία την εποχή του Νέρωνα ένα ασημένιο δηνάριο ισοδυναμούσε με μία δραχμή.

Δεύτερη δημοσίευση για τους μετέχοντες της ιστοσελίδας Άγιο Όρος. Μ.Δ.Κ.