Η ψύξη της αγάπης και η πλανεύτρα εποχή μας
Οι καθυστερημένοι του Θεού και τα θεϊκά ραντεβού
Συντάκτης: Αρχιμ. Αρσένιος Κωτσόπουλος,
Πηγή: ΣΤΥΛΟΣ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ τευχ. 90 ΜΑΪΟΣ 2008
Η στενοχώρια απορρέει από την εγωκεντρική διάθεση. Όταν ασχολείσαι με τους άλλους ανιδιοτελώς και αγαπητικώς, από μεγάλο φιλότιμο, είσαι σε μεγάλη αγωνία, σε ένταση, σε λαχτάρα, σε εγρήγορση, σε πόνο και θλίψη, όμως ποτέ σε στενοχώρια. Όταν στρέφεσαι στον εαυτό σου και ασχολείσαι φίλαυτα μονάχα με την «πάρτι σου», νιώθεις τη στενοχώρια να σε χτυπά. Αυτό το βίωμα το έχω ζήσει πολλές φορές. Ο,τι έχει σχέση με τον εαυτό μου και τα αγαθά μου συχνά μου προξενούν μια στεναχώρια που με αποδυναμώνει η με θυμώνει και με εξοργίζει. Ο,τι έχει σχέση αποκλειστικά με τους άλλους και «τρέχω» να εξυπηρετήσω, να βοηθήσω, να ενισχύσω, μου δίνει χαρά, δύναμη, ενθουσιασμό, ζωντάνια, ένταση. Εκεί βλέπω τις θαυμαστές επεμβάσεις της πρόνοιας του Θεού. Τα θαυμάσια της παντοδυνάμου παρουσίας Του στη ζωή μας. Γιʼ αυτό ο απ. Παύλος θα πει: «εν παντί θλιβόμενοι αλλʼ ουχί στεναχωρούμενοι» Β Κορ. δ , 8. Και ο π. Παΐσιος έλεγε: «Να βγαίνουμε από τον εαυτό μας από αγάπη για τους άλλους».
Η εποχή μας γέμισε πλάνες. Πλανηθήκαμε εξ ολοκλήρου. Όλος ο κόσμος έχασε τον μπούσουλα. Χάσαμε τα ουσιαστικά και κυνηγάμε τα ανούσια. Μάλλον αγνοούμε τα βασικά και στενοχωριόμαστε γιατί δεν έχουμε όλα τα ασήμαντα που επιθυμούμε. Όλοι οι πόλεμοι γίνονται για τα παροδικά και πρόσκαιρα, για τα εφήμερα και φθαρτά. Εδώ χάσαμε την αγάπη και ψάχνουμε να βρούμε τι θα κάνουμε, ποιο δρόμο θα ακολουθήσουμε. Μα ένας είναι ο δρόμος• αυτός της ανιδιοτελούς θυσίας, της αγαπητικής συνύπαρξης με τον Θεό και τον συνάνθρωπο. Κάνε ο,τι θες, αρκεί να κινείσαι και να προσεύχεσαι. Τότε αγιάζονται όλα, όσα κάνεις. Ο,τι και αν κάνεις αποκτά χάρη, διάρκεια, ομορφιά. Οι φιλότιμες ψυχές που ταπεινώνονται από τους ανθρώπους καθώς δεν προλαβαίνουν όλα τα διακονήματα και πηγαίνουν καθυστερημένοι λαμβάνουν πολλή χάρη και ευλογία από το Θεό. Είναι οι καθυστερημένοι του Θεού, όπως ήταν και ο καλός Σαμαρείτης που πήγε αργοπορημένος στο καθήκον του, αφού ασχολήθηκε επʼ αρκετόν με τον πληγωμένο, άγνωστο αδελφό του. Έστειλα σε έναν απελπισμένο φίλο μου το εξής μήνυμα με το κινητό: «Πω! πω!, η χαρούμενη υπακοή πόσο ευλογεί! Θαυμαστές συναντήσεις. Καθυστερημένος ένεκεν αγάπης και γι αὐτό συγχρονισμένος με τον χρόνο του Θεού». Αυτό το έζησα σήμερα : Ο π. Κάλλιστος, κτήτορας της Μονής του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου Άνω Γλυφάδας, το μεσημέρι με είχε παρακαλέσει να πάω σε εκδήλωση αφιερωμένη στον Άγιο Ιωάννη τον Χρυσόστομο που θα οργάνωνε η Αποστολική Διακονία της Εκκλησίας της Ελλάδος σε αίθουσα της Στοάς του Βιβλίου στο κέντρο της Αθήνας (οδός Πεσματζόγλου). Είχα αγωνία να προλάβω. Όμως προέκυψαν εμπόδια που τελικά ήσαν ευλογημένα καθώς «κάθε εμπόδιο για καλό». Τα πράγματα εξελίχθηκαν ως εξής : Απ τό πρωί με αναζητούσε στο κινητό τηλέφωνο ο κ. Νίκος. Ήθελε να μου ανακοινώσει μία συνάντηση που θα πραγματοποιείτο μετά από τρεις ημέρες στον Άλιμο όσον αφορά στο ίδρυμα της Γερόντισσας Ευλογίας. Αφού μου μίλησε για τη συνάντηση τηλεφωνικά, το απογευματάκι πήγα στο ναό για εξομολόγηση. Υπολόγιζα να έχω τελειώσει κατά τις επτά για να είμαι στις επτάμισι στο «Χρυσοστομικό Συμπόσιο». Και πάλι όμως καθυστέρησα. Εκτάκτως εμφανίστηκαν άλλα δύο άτομα για εξομολόγηση. Έφτασα καθυστερημένος γύρω στις οκτώμισι. Με περίμενε κάτι αναπάντεχο : Την ώρα που κατέβαινα τις σκάλες της αίθουσας, αποχωρούσε ο κ. Νίκος! Του μίλησα για τις θαυμαστές συμπτώσεις και για ένα άρθρο μου σχετικό στην εφημερίδα «Στύλος Ορθοδοξίας». Χάρηκε και ένιωσα πως κάποιοι αρνητικοί λογισμοί του για το πρόσωπό μου εξαφανίστηκαν. Μου ζήτησε με λαχτάρα την εφημερίδα! Είχα να τον δω τόσον καιρό… Στην επιστροφή για το Παγκράτι συνάντησα μια παλιά εθελόντρια του Γηροκομείου μας. Είχε σκανδαλισθεί με έναν ιερέα που πριν λίγες ημέρες την είχε περιφρονήσει, ενώ βρισκόταν σε μεγάλη ανάγκη. Χάρηκε με την απρόσμενη συνάντηση. Ήταν εγκάρδια και είπαμε πως θα συζητούσαμε εκτενώς ένα απόγευμα στο ναό.
Μέσα από συζητήσεις με ενορίτες αυτές τις ημέρες της Μ. Τεσσαρακοστής άρχισα να νιώθω βαθιά μέσα μου πως η πλάνη και το μπέρδεμα έχουν γιγαντωθεί στην εποχή μας. Δεν είναι τυχαίο που ο π. Πορφύριος έλεγε: «Θα ʽρθει μωρέ η εποχή που θα δούμε ολόφωτο το χάος μπροστά μας, και θα πούμε «όλοι πίσω, όλοι πίσω, πλανηθήκαμε». Και θα γυρίσουμε στον Χριστό». Ο Γέροντας δεν λέγει ʽαμαρτήσαμεʼ αλλά ʽπλανηθήκαμεʼ. Δηλαδή θα λέμε το ίσιο στραβό και το στραβό ίσιο. Ενώ ο αμαρτωλός νιώθει βαθιά την αμαρτία του, και μετανοεί και καθαρίζεται, ο πλανεμένος, καυχάται για τη βρωμιά του, ενώ οι άλλοι όταν περνούν από κοντά του «κλείνουν τις μύτες τους». Και μία αγία παιδούλα η Ελέναμπα η προορατική, στις αρχές του περασμένου αιώνα έλεγε: «Κάποτε ο κόσμος θα μπερδευτεί φυλετικά και πνευματικά» (Ασκητές μέσα στον κόσμο).
Για να δέσω τον λόγο θα αναφέρω τρεις ιστορίες. Οι δύο είναι αληθινές και η μία φανταστική.
Πριν λίγες ημέρες συνομιλούσα με μία κυρία. Μου είπε τον πόνο της: «Ξέρεις, πάτερ, είμαστε 10 αδέλφια και τον τελευταίο χρόνο προέκυψε μεταξύ μας φαγωμάρα και ένταση. Δεν ʽμιλιόμαστεʼ οι περισσότεροι. Και αιτία, ένα εκκλησάκι!!! Είπαμε να το φτιάξουμε σε ένα κτήμα πατρογονικό, εις τιμήν και μνήμην του πατρός μας, του αείμνηστου, αλλά μαλώσαμε για την ονομασία, για το πότε θα εορτάζει. Είμαστε για γέλια και για κλάματα». «Πες το ψέματα, της απάντησα. Καλά, το εκκλησάκι έγινε αιτία τέτοιας αντιπαλότητας; Παιδί μου, έπρεπε πρώτα να φτιάξετε το εκκλησάκι της καρδιάς σας και μετά το ξωκκλήσι. Διότι αν δεν γίνουμε ναός του Αγίου Πνεύματος εις μάτην κοπιώμεν. Χτίζουμε άψυχα πράγματα που αντί να μας σώσουν, γίνονται αιτία διαζυγίων».
Θυμήθηκα μία ευχή από την προηγιασμένη Θεία Λειτουργία:
«... όπως ενοικούντος εν ημίν και εμπεριπαντούντος του Λόγου σου, Κύριε, γενώμεθα ναός του Παναγίου και Προσκυνητού σου Πνεύματος, λελυτρωμένοι πάσης διαβολικής μεθοδείας...» (Ευχή μετά το αποτεθήναι τα άγια εν τη αγία τραπέζη)
Εχθές πήγα σε ένα σπίτι να τελέσω αγιασμό. Η κυρία Ε. ήταν περίλυπη. Η αδελφή της Χ. σε ηλικία 50 ετών αυτοκτόνησε. Κρεμάστηκε μέσα στο σπίτι της, στο υπέροχο δώμα που διέθετε, καθώς έπασχε από βαριά μορφή σχιζοφρένειας. Μετά τον αγιασμό η Ευαγγελία μου μίλησε για την αδελφή της:
«Πάτερ, η αδελφή μου ήταν διάνοια. Ευφυέστατη και πρωτοπόρα στη σκέψη. Αυτά που τώρα καταλαβαίνω, αυτή τα αντιλαμβανόταν σε ηλικία 14-15 χρονών. Μάλιστα σε ηλικία 10 ετών είχε μιλήσει για την αποκάλυψη, το ξεκλείδωμα του D.N.A. με επιτυχία. Αισθανόταν την κακία των ανθρώπων, ενώ εγώ ήμουν αγαθοβιόλα. Δεν πονηρευόμουν. Βέβαια, είχα μία καλή σχέση με τα μυστήρια της Εκκλησίας ενώ η αδερφή μου όχι και τόσο. Όμως ήρθαν δύο κρίσεις στη ζωή της που τη σημάδεψαν. Η πρώτη μέσα από το σπίτι, από τον κακότροπο, τσιγκούνη πατέρα μας, που τελικά μας εγκατέλειψε, και η δεύτερη από το σχολείο, οι συμμαθητές κορόιδευαν την αδελφή μου επειδή ήταν διάνοια και μια φορά ο καθηγητής την εκμεταλλεύτηκε. Από τότε άρχισε το δράμα της. Είχε μανία καταδίωξης. Νόμιζε πως όλοι την επιβουλεύονται. Έχασε τις σπουδές της, άρχισαν τα φάρμακα και εδώ σε αυτό το ωραίο σπίτι, το φωτεινό, το ηλιόλουστο, το ευάερο, που έχει θέα στον Λυκαβηττό την Ακρόπολη, τον Υμηττό και τον Προφήτη Ηλία, κρεμάστηκε».
Πικρά λόγια, γεμάτα πόνο, αλλά και με φοβερές αλήθειες. Και στην τηλεόραση λίαν πρωί στην εκπομπή του «Αυτιά» ο καθηγητής εμαίνετο πως όλα τα προβλήματα λύνονται με την επιστημονική γνώση. Κανείς δεν άκουγε τον πολύτεκνο ιερέα π. Γεώργιο Χιωτάκη που από το παράθυρο της εκπομπής φώναζε: «ΜΕ ΤΗΝ ΑΓΑΑΑΠΗΗ»!!!
Να που η θλιβερή ιστορία της ταλαίπωρης κόρης, ήρθε την ίδια μέρα να δείξει εμπειρικά, το σάπιο των λόγων του επιστήμονα. Και βέβαια η επιστήμη βοηθά τον άνθρωπο, όμως δεν τον λυτρώνει, δεν τον βγάζει από τα πνευματικά και ψυχικά αδιέξοδά του.
Η κοπέλα είχε γνώση και ευφυία. Όμως αυτά όχι μόνο δεν τη βοήθησαν αλλά έγιναν τροχοπέδη στη ζωή της. Η κοσμική γνώση μόνο αν συνοδεύεται από την πνευματική, σε απεγκλωβίζει από τα προβλήματά σου. Η
αγαθότητα της Ευαγγελίας την προστάτεψε από τα ψυχολογικά προβλήματα. Η κοσμική γνώση της Χ.. όχι μόνο δεν την φύλαξε αλλά της αύξησε τα ψυχικά προβλήματα και έτσι είχε άδοξο τέλος, όμως σίγουρα τυραννικό και μαρτυρικό.
Ο γ. Πορφύριος έλεγε, πως η αγαθή διάθεση προκαλεί υγεία στην ψυχή ενώ το παράπονο, η γκρίνια η πίκρα, το μαράζι αρρωσταίνουν αυτή. Η πνευματική γνώση σε βοηθά να δεις πιο βαθιά τον άνθρωπο. Αρχίζεις να τον κατανοείς, να τον λυπάσαι για τα πάθη του, να προσεύχεσαι να γίνει και αυτός μέτοχος της βασιλείας του Θεού, να γνωρίσει το φως του Ευαγγελίου. Έτσι προστατεύεσαι και δεν αφήνεις η κακή ενέργεια του άλλου να εισβάλει στη ζωή σου, για να φτάσεις στην ψυχοπάθεια.
Κλείνουμε με μία τελευταία ιστορία που δείχνει πόσο μάταιες είναι όλες οι συγκρούσεις της εποχής μας, αφού όλα γίνονται για μία φλούδα της, δηλ. για τις φλούδες.
Ας φανταστούμε πως ένα κοινόβιο μοναστήρι είναι μικρογραφία του κόσμου. Ο Χριστός μας έτσι ήθελε να λειτουργούμε• όπως σε ένα κοινόβιο ιδεατό. Ο καθένας να έχει το διακόνημά του, να υπάρχει υπακοή στον προεστώτα, με κοινή τράπεζα, κοινό ταμείο. Μία καρδιά, ένα πνεύμα αγάπης, όλοι. Ας πούμε λοιπόν πως σε αυτό το κοινόβιο ζει ένας μοναχός, ο οποίος έχει αμελήσει όλα τα πνευματικά του καθήκοντα. Δεν πάει στις ακολουθίες δεν νηστεύει, δεν προσεύχεται, δεν αγαπά ούτε τον ηγούμενο ούτε τους μοναχούς, δεν υπακούει, δεν αγρυπνά. Και γιατί λέτε στενοχωριέται; Γιατί ο ηγούμενος του ʽπε να ασχοληθεί με τους κήπους, ενώ αυτός ήθελε να ασχολείται με την τράπεζα και τα φαγητά.
Έτσι κάπως ζούμε σήμερα όλοι μέσα στον κόσμο. Τρωγόμαστε για όλα και δεν έχουμε πάρει χαμπάρι πως οι ψυχές μας έχουν βαθιά μεσάνυχτα και έγιναν ξένες με τον Θεό και τον συνάνθρωπο. Και ας λέει ο Χριστός: «Τι γαρ ωφελείται άνθρωπος εάν τον κόσμον όλον κερδήση, την δε ψυχήν αυτού ζημιωθή» Ο αγ. Αρσένιος ο Καππαδόκης λίγο πριν ξεψυχήσει είχε πει: «Την ψυχή, την ψυχή να κοιτάτε, το σώμα τα σκουλήκια θα το φάνε».
Αδελφοί μου, ας επανέλθουμε στον ορθόδοξο δρόμο. Αν χάσουμε το κεφάλι, τι να κάνουμε το σώμα. Είναι άχρηστο. Κεφαλή μας είναι ο Χριστός. Και ο Θεός μας αγάπη εστί.
Και αγάπη είναι να παρατάς το μαγαζί σου και να τρέχεις να μαζέψεις έναν πληγωμένο αδελφό, λέγοντας στον δρόμο: «Τι και αν με κλέψουνε. Να σώσουμε τον άνθρωπο».
Είδα μία ρώσικη ταινία προσφάτως που με εντυπωσίασε: «Το νησί»• με τον π. Ανατόλιο, τον διορατικό άγιο• όλος ο κόσμος έτρεχε να πάρει τη θαυματουργή ευχή του. Ζούσε σε ένα λεβητοστάσιο του Μοναστηριού και όλη μέρα κουβαλούσε κάρβουνα ρίχνοντάς τα στη φωτιά για να έχει θέρμανση η μονή. Ήταν τελείως ελεύθερος από όλα. Μία παλιά πράξη του, τον είχε συντρίψει. Πιεζόμενος από έναν Γερμανό, είχε πυροβόλησε τον καπετάνιο του. Νόμιζε πως τον είχε σκοτώσει, όμως αυτός ζούσε. Μου έμεινε μία σκηνή. Σε μία φάση κάποια γυναίκα πάει κοντά του. Ρωτά για τον άνδρα της που τον έχει χάσει 30 χρόνια. Έζησε μόνο 6 μήνες μαζί του και τον λάτρευε. Έτσι έλεγε. Ο π. Ανατόλιος της λέγει: «δεν κάνουμε μνημόσυνα σε ζωντανούς. Ο άνδρας σου ζει στη Γαλλία. Πήγαινε να τον δεις πριν ξεψυχήσει. Η ψυχή του σε αναζητά. Γιʼ αυτό τον βλέπεις στον ύπνο σου να βογγά». Αυτή σάστισε. Άρχισε να διαμαρτύρεται: «Και που θα αφήσω τα γουρούνια, το σπίτι, τη δουλειά;»
Πόσο λίγο αγαπούσε τον άνδρα της; Λιγότερο από τα γουρούνια. Ο π. Ανατόλιος της αντείπε: «Πούλα τα όλα και φύγε. Δεν θα χάσεις».
Χαριτώμενη και ωφέλιμη ιστορία. Πόσο η γυναίκα αγαπούσε τον άνδρα της; Μέχρι εκεί που δεν είχε χασούρα. Μα η αγάπη του Χριστού λέγει να πεθάνω εγώ για να ζήσει ο αδελφός μου. Δεν στοχεύουμε τόσο ψηλά. Τουλάχιστον ας σεβόμαστε ο ένας τον άλλο, ως εικόνες Θεού που είμαστε και ας μην αφήνουμε τα «άλαλα και τα μπάλαλα» (αγ. Κοσμάς ο Αιτωλός) να κουμαντάρουνε τις ζωές μας. Όσο αξίζει ένας άνθρωπος δεν αξίζουν όλες οι γνώσεις κι οι περιουσίες της γης. Δυστυχώς, η εποχή μας έχει ένα χαρακτηριστικό: Όλη ημέρα μαστορεύουμε το σπίτι του ασθενούς και δεν πήραμε χαμπάρι πως ο ασθενής πέθανε...
Θεέ μου, πως ξέφτισε έτσι το ανθρώπινο γένος; Γιατί ο άνθρωπος έγινε απάνθρωπος; Πως γίνεται να λαχταράμε τα φθαρτά και να αδιαφορούμε για τα άφθαρτα; Γιατί αγαπούμε εμπαθώς ένα τμήμα της αλήθειας και όχι το όλον; Να η αμαρτία πως γεννιέται• αμαρτία είναι η θεοποίηση ενός μέρους της αληθείας. Αν αγαπάς όλο το ανθρώπινο γένος είναι αγιότητα. Αν όμως αγαπάς ένα τμήμα του, είναι αμαρτία. Από εδώ ξεκινούν οι έριδες, οι ζήλιες, οι πόλεμοι. Ο άγιος αγαπά το έθνος του, αλλά ισόποσα και τα άλλα έθνη. Ενώ ο ήρωας αγαπά το έθνος του πάνω από τα άλλα έθνη. Βέβαια υπάρχουν και εξαιρέσεις. Ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης αγαπούσε και τους εχθρούς του. Έλεγε για τους Τούρκους: «Και αυτοί έχουν φύσημα Θεού» και πονούσε όταν τους χτυπούσε.
Θα πω κάτι σοβαρό για όλους εμάς τους χριστιανούς. Πηγαίνουμε στις ακολουθίες της Εκκλησίας μας, τελούμε τα μυστήριά της. Λαμβάνουμε Σώμα και Αίμα Χριστού. Είμαστε δηλαδή Χριστοφόροι. Φέρουμε μέσα μας τον Χριστό. Όμως, ας κάνουμε ένα «τέστ» να δούμε αν όντως έτσι έχουν τα πράγματα. Μόλις βγούμε από τους ναούς, στα πρόπυα μας αναμένουν οι πτωχοί, οι άστεγοι, οι άποροι. Κανονικά αφού φέρουμε εντός μας τον Χριστό, πρέπει να «σχιστεί» η καρδιά μας με το θέαμα αυτών των ταλαίπωρων. Αν δεν τους πονέσουμε, σημαίνει πως δεν είμαστε Χριστοφόροι, αλλά νεκροφόροι. Παρατηρούσα μια λυγερόκορμη λεύκα έξω από το σπίτι μου. Σφηνωμένη μέσα στα μπετά, ανάμεσα στο πεζοδρόμιο και στο δρόμο. Δίχως χώμα γύρω της. Κι όμως τόσο όμορφη! Ψηλή, 15 μέτρα σχεδόν, λες και ένα αόρατο χέρι την είχε περιποιηθεί. Δίχως αμετρίες και κλαδιά να προεξέχουν. Καταπράσινη και παρότι παρατημένη, φαινόταν πως κάποιος την είχε κλαδέψει συμμετρικά. Ταπεινώθηκα μπροστά της. Εμείς τόσα ξέρουμε, ποτιζόμαστε από τα νάματα της γνώσεως, της θεϊκής διδασκαλίας και όμως είμαστε τόσο άτσαλοι. Τα λόγια μας τρυπούν. Έχουμε ξεραθεί. Με τόση φροντίδα… Κρίμα! Όλα μας διδάσκουν την ταπείνωση. Την αρετή που ανοίγει τον Παράδεισο. Χρειαζόμαστε ακόμη πολλή δουλειά...
Η ψύξη της αγάπης και η πλανεύτρα εποχή μας .
Συντονιστής: Συντονιστές
