Σχέση Θεολογίας και Ψυχολογίας

[Christos]

Για πρακτικούς λόγους (αδυναμία ανάγνωσης πολυτονικών και άλλων γραμματοσειρών) μεταφέρω στον εδώ ιστοχώρο μιά ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα συζήτηση που άρχισε στο http://groups.yahoo.com/group/SpirituaLovers/ του π. Αντώνιου Στυλιανάκη


Christos

[Christos]

Epeidi den gnorizo polla gia ti shesi Theologias kai Psyhologias den boro na
paro thesi epi toy thematos. Gi?afto tha parakaloysa ton patera Antonio
kathos kai opoion allo borei na topothetithei, gia ena sholiasmo.


Sas efharisto poly oloys ek ton proteron.

Thomas Trakatelis

Πρεσβύτερου Στέφανου Στεφόπουλου
Εφημέριου Ι.Ν. Αγίου Δημητρίου Αμπελοκήπων
ΘΕΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ :
ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ Η ΣΥΜΠΟΡΕΥΣΗ;
Τεκμηριωμένη τοποθέτηση στο άρθρο «Ψυχολογία και πνευματική ζωη» του ιερέως και ψυχοθεραπευτού Αδαμαντίου Αυγουστίδου, το οποίο δημοσιεύθηκε σε τέσσερα (!) τουλάχιστον περιοδικά. Με την τοποθέτηση αυτή ο π. Στέφανος απαντά στην πρόκληση της ψευδοεπιστήμης της ψυχαναλύσεως και στην απόπειρα εισβολής των «ψυχο-ειδικών» στο άδυτο της Θεολογίας και της εν γένει πνευματικής ζωής.

Με μεγάλη εκπλήξη αλλά και απογοήτευση διαβάσαμε στο έντυπο "Εκκλησιαστική Παρέμβαση" (τεύχος 80, Σεπτεμβρίου 2002, σελ. 12-13) της Ιεράς Μητροπόλεως Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου περιλήψη άρθρου του π. Αδαμαντίου Αυγουστίδη με τίτλο : "Ψυχολογία και πνευματική ζωή". Το ίδιο άρθρο (σε εκτενέστερη μορφή) δημοσιεύθηκε στον "Ορθόδοξο Τύπο" στα φύλλα της 20ης και 27ης Σεπτεμβρίου 2002 αλλά και στον τελευταίο "Εφημέριο" (τεύχος Οκτωβρίου 2002). Το πραγματικά λυπηρό είναι το ότι ο π. Αδαμάντιος χρησιμοποιεί μια εξαιρετικά δυσνόητη γλώσσα ιδίως για τον μέσο αναγνώστη (και) προς τον οποίο απευθύνονται τα παραπάνω έντυπα. Είναι απορίας άξιο το πως ένας σεβαστός ποιμένας και επιστήμονας χρησιμοποιεί την θεολογική γλώσσα για να παρουσιάσει μια επιστήμη ανθρωπίνη μεν, χωρίς Θεό δε. Στη συνέχεια θα τονιστούν ορισμένα σημεία του άρθρου για να καταδειχθεί το παραπάνω συμπέρασμα χωρίς ίχνος εμπάθειας και προκαταλήψεως προς συγκεκριμένα πρόσωπα αλλά όχι και χωρίς αντίθεσή σε συγκεκριμένες ιδέες. Θέλουμε να επιμείνουμε σε τούτο για να διαβεβαιώσουμε πως κίνητρό μας δεν είναι η απαξίωση των επιστημών και πολύ περισσότερο των επιστημόνων αλλά η αγάπη προς το ποίμνιό μας και η συναίσθηση της ποιμαντικής μας ευθύνης. Τιμούμε και σεβόμαστε τα πρόσωπα και τα "σχήματα" αλλά αντιτιθέμεθα στις ιδέες, τις πρακτικές και κυρίως στις επιλεχθείσες μεθόδους παρουσιάσεως των θέσεων αυτών και μάλιστα μέσα από εκκλησιαστικά έντυπα ευρείας αποδοχής και κύρους! Στο σημείο αυτό είναι ανάκγη να τονιστεί το ότι δεν αποδεχόμαστε την μονοπώληση της αγάπης και της "φιλόστοργης" διακονίας από κανέναν αφού αυτή είναι κοινή διακονία όλων μας (οι εξαιρέσεις δεν αποτελούν κανόνα!) αλλά και χάρισμα που ο Θεός μας αξιώνει να φέρουμε για να προσφέρουμε στον άνθρωπο!

Σημείο 1ο : "Οι εν λόγω επιστήμες ("Ψυχολογία", "Ψυχ-ιατρική", "Ψυχ-αναλύση", "Ψυχο-θεραπεία") δεν ασχολούνται με την ψυχή του ανθρώπου κατ' ουσίαν,…αλλά με τις συμπεριφορικές εκδηλώσεις και τις διαταραχές στο επίπεδο των διαπροσωπικών σχέσεων της πεπτωκυίας ανθρωπίνης φύσεως". Μπορείτε να μας εξηγήσετε κατά πως διαφέρουν οι "συμπεριφορικές εκδηλώσεις" και οι "διαταραχές στο επίπεδο των διαπροσωπικών σχέσεων" με τις εκδηλώσεις-ενέργειες της ψυχής , της "αμαυρωθείσης" εικόνας του Θεού του πεπτωκότος ανθρώπου; Άλλο είναι, για παράδειγμα, η ζήλια των αδελφών μεταξύ τους και άλλο η ζηλοφθονία; Άλλο η εκδικητικότητα και άλλο η μνησικακία; Άλλο ο φθόνος και άλλο το μίσος; Δεν έχουν όλα αυτά κοινή ρίζα, κοινή αιτία υπάρξεως; Άλλο είναι η ψυχή της Θεολογίας και άλλο η ψυχή της Ψυχολογίας; Αν δεν έχουν διαφορά μεταξύ τους γιατί "βαπτίζουμε" τις ενέργειες της ψυχής "συμπεριφορικές εκδηλώσεις" και τα πάθη της "διαταραχές"; Αν πάλι είναι διαφορετικά τότε πόσες ψυχές έχει κάθε άνθρωπος; Η μήπως οι εκδηλώσεις μας αυτές προκαλούνται, δημιουργούνται στον εγκέφαλο και μόνον και επομένως αναγάγουμε εαυτούς (τουλάχιστον) σε ψυχικούς η εγκεφαλικούς ανθρώπους και όχι σε καρδιακούς, πνευματικούς; Αλλά μια τέτοια τοποθέτηση επιπλέον μας οδηγεί εκ του ασφαλούς στο συμπέρασμα ότι η Ψυχιατρική αγνοεί την υπάρξη, γένεση, ενέργειες και αντιμετώπιση των παθών, την υπάρξη και τις ενέργειες των δαιμόνων, τη διαφορά προπτωτικής και μεταπτωτικής καταστάσεως του ανθρώπου καθώς και της επιστροφής του στο "αρχαίον κάλλος". Αυτό ακριβώς παραδέχεται και ο π. Αδαμάντιος γράφοντάς πως: "…οι ανθρωπολογικές συνέπειες της ενσάρκωσης του Θεού-Λόγου βρίσκονται έκτος του πεδίου των ενδιαφερόντων της (Ψυχολογίας)". Τότε όμως πως θα μιλήσουμε για διάλογο Θεολογίας και Ψυχολογίας; Τι να συζητήσουν μεταξύ τους όταν όπως παραδέχεται ο π. Αδαμάντιος " χωρίς τη νηπτική εμπειρία των κατά Χάριν θεών, δηλαδή των αγίων της Εκκλησίας, είναι αδύνατον να διατυπωθεί ουσιαστικός λόγος για το τι είναι πραγματικά ο άνθρωπος". Αφού όμως δεν γνωρίζει η Ψυχολογία τον άνθρωπο, δεν γνωρίζει ουσιαστικά και πως να τον θεραπεύσει! Άρα δεν σώζεται, ούτε βοηθιέται από την Ψυχολογία ο άνθρωπος αφού δεν θεραπεύεται η ψυχή του. Τώρα, αν η ανακούφιση από τον πόνο του βίου είναι αρκετή, τότε είναι σαν να παίρνουμε ασπιρίνη που καταπραύνει τον πόνο στο στήθος αλλά να μην μπαίνουμε στο χειρουργείο για να εγχειριστούμε κι έτσι αργά η γρήγορα η καρδία σταματά και ο ασθενής πεθαίνει!

Σημείο 2ο : "…δεν αποσκοπεί (η εξομολογήση) στην "ψυχο"-λογική ανακούφιση αλλά στην κάθαρση από τα πάθη, στον αγιασμό και την θέωση του ανθρώπου". Μήπως καταβάλλεται προσπάθεια να αποσυνδεθεί η Ιερά Εξομολόγησις από την πνευματική καθοδήγηση και μοιραία την από-ιεροποίηση του μυστηρίου; Σ' εμάς πάντως έτσι φαίνεται αφού μάλιστα παρακάτω γίνεται πιο σαφής η άποψη ότι αυτό, δηλαδή η καθοδήγηση και η ανακούφιση, είναι έργο των "ειδικών", ενώ για τον εξομολόγο είναι είσοδός σε "ξένα χωράφια"! Μια ερωτήση που προκύπτει από την παραπάνω φράση είναι η εξής: η κάθαρση από τα πάθη, ο αγιασμός και η θέωση δεν προσφέρουν την ανακούφιση στον άνθρωπο; Μπορεί κανείς να βρίσκεται, χάριτι Θεού, στο δρόμο της θεώσεως αλλά να καταφεύγει και στον Ψυχολογο/Ψυχιατρο για να ανακουφιστεί! Στο σημείο αυτό ο Μακαριώτατος Αρχιεπίσκοπος διαφωνεί ριζικά αφού σε συνέντευξή που παρεχώρησε στον π. Χρυσόστομο Παπαθανασίου και δημοσιεύεται στο περιοδικό "Τόλμη" (Νοέμβριος 2002) είναι κατηγορηματικός: "Ο Ορθόδοξος Χριστιανός…ζει "εκκλησιαστικά"…αυτό τον βοηθάει να προοδεύει πνευματικά, κρατώντας την αγία εκείνη, θα έλεγα, ισορροπία στην ψυχή του πρώτα και στο περιβάλλον ύστερα…". Βέβαια, ο π. Αδαμάντιος πέφτει σε αντίφαση γιατί λίγο πιο πάνω στο ίδιο κείμενό του γράφει χαρακτηριστικά : "Η Ορθόδοξη Ποιμαντική Θεολογία…ενδιαφέρεται…στη συνέχεια για την ανακούφιση των οδυνών του παρόντος βίου". Τελικά, ποίος ανακουφίζει π. Αδαμάντιε, η Ψυχολογία η η Θεολογία; Η μήπως η Θεολογία ενδιαφέρεται απλά για την ανακούφιση του ανθρώπου αλλά επειδή δήθεν δεν μπορεί να του την προσφέρη τον στέλνει στον "ειδικό" με τον οποίο και συνεργάζεται; Ένα ακόμη σοβαρότατο πρόβλημα δημιουργείται ως προς το 2ο αυτό σημείο. Είναι δυνατόν να υπάρχουν άγιοι, θεούμενοι χωρίς ψυχολογική ανακούφιση, με απωθημένα, κόμπλεξ, καταπιεσμένα παιδικά βιώματα και ψυχικές διαταραχές; Κάτι τέτοιο πάντως είχε ισχυριστεί ο αείμνηστος Καθηγητής της Δογματικής Π. Τρεμπέλας για τον Άγιο Συμεών τον Νέο Θεολόγο (βλ. "Αθωνικοί Διάλογοι", τευχ. 29/30). Στο βιβλίο του "Μυστικισμός-Αποφατισμός, Καταφατική Θεολογία (1974-5) έγραφε : "…δεν αποκλείομεν, όταν μάλιστα πρόκειται περί ιδιοσυγκρασιών ευαισθήτων εξ υπερεντάσεως των νεύρων και υπερκοπώσεως και εξ αφετηρίας προκαταλήψεως-όπως ακριβώς συνέβαινε κατ' εκείνον τον χρόνον εις τον όσιον τούτον-να λάβωσι χώραν και τοιαύται εκδηλώσεις". Έτσι ο αείμνηστος εξηγούσέ τις νηπτικές, ησυχαστικές εμπειρίες του θεούμενου οσίου ο οποίος αν και η Εκκλησία του απένειμε τον τίτλο του Θεολόγου τον οποίο επεφύλαξε μόνο σε 3 μεγάλους αγίους, αυτός έπασχε-ανισόρροπος ων- ενώ δεν είχε κάποιον "ειδικό" για να τον ανακουφίση! Θεωρούμε σκόπιμο όμως να σταθούμε λίγο σ' αυτό που ο Μακαριώτατος αποκαλεί "εκκλησιαστική ζωή", όπως αναφέρθηκε νωρίτερα. Πρέπει να ξεκαθαριστεί άπαξ δια παντός αν είναι "στραβός ο γυαλός" η "στραβά θεολογούμε"! Κι αυτό γιατί δεν είνα
ι αυτή που ξέρουμε η ίδια εκκλησία με αυτήν του π. Βασιλείου Θερμού. Ο π. Βασίλειος περιγράφει μιαν άλλη "εκκλησία" άγνωστη σ' εμάς, αφού μάλιστα της φορτώνει την βαρύτατη κατηγορία ότι "…έχει αναγάγει την κακοποίηση των λέξεων αυτών (αγάπη και καθήκον) σε επιστήμη"!!! Αν αναρωτιέστε που το αναφέρει αυτό, σας υπενθυμίζουμε να διαβάσετε τον πρόλογο του βιβλίου "Όρια Ζωής" των Dr. H. Cloud και Dr. J. Townsend (Εκδόσεις "Η Έλαφος", Αθηνα 2001, σελ 8 Το βιβλίο αυτό(κατά την άποψή μας) κάνει μια περίεργη για τον κοινό νου, για την ψυχική υγεία και σωτηρία των ανθρώπων, προσέγγιση στη γνωστή μέθοδο της "θετικής σκέψης". Φθάνει, δυστυχώς, ο π. Βασίλειος στο σημείο να επαινεί τους δυο συγγραφείς που προσπαθούν να δώσουν λύσεις στα (δήθεν) ερωτήματα που απασχολούν (τάχα) τον σύγχρονο χριστιανό άνθρωπο όπως : "Πως μπορώ να αγαπώ χωρίς να αυτοκαταργηθώ;" και "Πως να είμαι ταπεινός χωρίς να διαλυθώ;" Ο Τελώνης πάντως δεν διαλύθηκε, έκτος κι αν η Θεία Χάρις που προσελκύεται από την απεριόριστη (άνευ ορών και ορίων) ταπείνωση (και όχι ταπεινολογία) θεωρείται προσωπική εξουθένωσις! Ποία εκκλησία είναι λοιπόν αυτή που συμπληρώνει και διορθώνει ο π. Βασίλειος; Ας βεβαιώσουμε εδώ ότι και εμείς προβληματιζόμαστε πολύ και βασανιζόμαστε για να δώσουμε απαντήσεις στα θέματα αυτά, όμως δεν μπορούμε και να κατηγορούμε τις αρετές η αυτούς τους πνευματικούς που με την Χάρη του Θεού και την βοήθεια των ερμηνειών των αγίων πατέρων προσπαθούν να γνωρίσουν στους ανθρώπους τα ασφαλή ορθόδοξα κριτήρια ζωής. Διαφορετικά, επειδή ο κόσμος έχει απομακρυνθεί από τον Θεό και πελαγοδρομεί και επίσης επειδή δεν ακούει παρά σπανιότατα τον πατερικό λόγο (και τον εκλαμβάνει ως αραμαική γλώσσα!) θα πρέπει να συγκαταβούμε σε αυτή του την αδυναμία και να μην του γνωρίσουμε το θέλημα του Θεού ως δήθεν απάνθρωπη τακτική περασμένων αιώνων. Κι όμως αν αρχίσουμε από σήμερα αυτού του είδους την κατήχηση, μπορεί με τη βοήθεια του Θεού σε λίγα χρόνια να έχουμε πιο υγιείς ψυχικά ανθρώπους, κοντά στο Θεό, αγωνιστές, συνειδητοποιημένους Χριστιανούς. Διαφορετικά, μπορούμε να μιλήσουμε για όρια εφαρμογής της θεολογίας, δηλαδή για πλήρη απαξίωσή της!

Σημείο 3ο : Μπορεί ο π. Αδαμάντιος να μας εξηγήσει τι εννοεί όταν γράφει περί " ψυχολογικής τάξεως συναισθηματική εκφόρτιση;" Εμείς πάντως καταλαβαίνουμε (αν μεταφράζουμε σωστά) την κατάνυξη, τα δάκρυα, την αυτομεμψία με εσωτερικές εκδηλώσεις της ψυχής αλλά και με εξωτερικά σημεία όπως ο Τελώνης που "έτυπτε το στήθος του", το χαροποιόν πένθος, μέχρι και τις εκδηλώσεις των δια Χριστόν σάλων. Αν ισχύουν αυτά, τότε ο Τελώνης που ,παρά τις περί του αντιθέτου τοποθετήσεις της σύγχρονης Ψυχολογιας/Ψυχιατρικης , σώθηκε αφού ο Κύριος εδέχθη την μετάνοιά του, θα μπορούσε να αποτελέσει αντικείμενο ερευνάς και ακόμη και επιστημονικού συνεδρίου!

Σημείο 4ο : "Οι διάφορες ανθρώπινες θεραπευτικές μέθοδοι…προσφέρουν ανακούφιση η ιάση κάποιων από τις νοσηρές εκδηλώσεις της πεπτωκυίας φύσεως…" Τελικά, ποίος προσφέρει την ανακούφιση του ανθρωπίνου πονού; Οι ανθρώπινες επιστήμες η η Θεολογία όπως ισχυρίζεστε παραπάνω η συμπλέκονται; Γιατί αν συμπλέκονται γιατί μιλάτε για όρια και για "ξένα χωράφια"; Άκομα και αν τα όρια τα βάζετε στις περιπτώσεις που χρειάζεται να αντιμετωπιστούν με φαρμακευτική αγωγή, έσεις μπαίνετέ σε "ξένα χωράφια" αφού μπαίνετε στο πεδίο της Νευρολογίας που μικρή έχει σχέση με το γνωστικό αντικείμενο σας! Θα ήταν πολύ χρήσιμο όμως αν μας αναφέρατε ποιες ακριβώς είναι αυτές οι νοσηρές καταστάσεις τις οποίες ανακουφίζει η επιστήμη. Πάντως πρέπει να σας πούμέ πως είναι ματαιοπονία (αυτή είναι η γνώμη μας) η όλη προσπάθεια αφού η ανακούφιση δεν είναι θεραπεία και δεν έχει καμία σχέση με τις πραγματικές αιτίες της ψυχικής ασθενείας.(Κάτι όπως ο βελονισμός δηλαδή!) Κι αυτό γιατί προηγουμένως παραδεχτήκατε π. Αδαμάντιε ότι άλλα είναι τα ενδιαφέροντα της Ψυχολογίας και ότι αυτή δεν αναγνωρίζει προπτωτική καταστάση άρα και υπάρξη του Διαβόλου. Αφού λοιπόν δεν αναγνωρίζει τον Σατανά, τότε η ανακούφισή που παρέχει ουδόλως προσφέρει την πλήρη ιάση, άρα "σε δουλεία να βρισκόμαστε".

Σημείο 5ο : "…ούτε η Ιερά Εξομολόγησις επιτρέπεται να θεωρείται-ευτελιζομένη-ως θρησκευτικού τύπου "ψυχο"-λογική θεραπεία". Έδω έχουμε την εντύπωση ότι καταβάλλεται προσπάθεια να αποσυνδεθεί η ιδιότητα του εξομολογού από αυτήν της πνευματικής καθοδηγήσεως. Είναι γεγονός ότι όλοι οι εξομολογοί δεν είναι και έμπειροι στην πνευματική καθοδήγηση. Είναι ακόμη γεγονός προβληματικό η "ειδωλοποίηση" του προσώπου του πνευματικού που οδηγεί στον "γεροντισμό". Δεν μας εξουσιοδοτούν όμως αυτές οι ακραίες καταστάσεις να αποσυνδέουμε τα δυο αυτά μεγέθη για να "μυθοποιήσουμε" την "ανάγκη" υπάρξης ειδικού συμβούλου. Γιατί είναι κακό πατέρες ο πνευματικός να δινεί πνευματικές συμβουλές η άκομα και μη (άμεσα τουλάχιστον); Εν τοιαύτη περιπτώσει τι ακριβώς σημαίνει αυτή η φράση "Ειπέ Γέρων"; Μήπως ο Μ. Αντώνιος όπως και τόσοι άλλοι αββάδες, αμμάδες και όσιοι μέχρι τους σοφούς αγίους "γέροντες" της εποχής μας όπως ο Γέροντας Παίσιος υπήρξαν ιερείς εξομολογοί; Γιατί ο κόσμος κατέφευγε σ' αυτούς όπως οι μέλισσες γυρεύουν τα ευωδιαστά πολύχρωμα λουλούδια; Μήπως όλοι αυτοί οι άνθρωποί που έτρεχαν να ακούσουν ένα λόγο τους αλλά και οι ίδιοι οι άγιοι ευτέλιζαν το μυστήριο; Τι καλύτερο από το να είναι ένας εξομολόγος σε θέση να κατευθύνει(όχι με την έννοια του γεροντισμού) τα πνευματικά του παιδία σε θέματά που μπορεί να μην είναι καμιά φορά άμεσα και εμφανώς πνευματικά θέματα, αλλά που όμως επιβαρύνουν την καθημερινή μας ζωή;

Σημείο 6ο : Ο π. Αδαμάντιος προβαίνει σε μια σειρά διαπιστώσεων και συμπερασμάτων σχετικά με την Ιερά Εξομολογήση και μετά τις απορρίπτει όλες αφού υποστηρίζει εντελώς διαφορετικά συμπεράσματα (βλ. "διγλωσσία"). Πιο συγκεκριμένα αναφέρει αρχικά τα εξής: α) "…ο εμπλουτισμός των επιστημών του ανθρώπου από τον θησαυρό της Ορθόδοξης Νηπτικής Παράδοσης θα είναι προς το συμφέρον τους…" β) "…να μην υιοθετούνται ανθρωπολογικές αντιλήψεις ασύμβατές με την Ορθόδοξη Παράδοση", γ) "Διχώς την νηπτική εμπειρία των κατά Χάριν θεών, δηλαδή των αγίων της Εκκλησίας, είναι αδύνατον να διατυπωθεί ουσιαστικός λόγος για το τι είναι πραγματικά ο άνθρωπος", δ) "Το θεόσδοτο αυτό μυστήριο της μετανοίας…δεν πρέπει να συγχέεταί με καμιά από τις διάφορες "ψυχο"-λογικές μεθόδους και "ψυχο"-θεραπευτικές τεχνικές", ε) "…δεν στηρίζεταί σε ορθολογικές τεχνικές αλλά στον φωτισμό από το Άγιο Πνεύμα", στ) "…δεν στηρίζεταί σε κτιστές μεθόδους…", ζ) "…καμία ανθρωπίνη "ψυχο"-θεραπευτική μέθοδος δεν μπορεί να θεωρηθεί υποκατάστατο της Ιεράς Εξομολογήσεως…", η) "Ο πνευματικός πρέπει να εξομολογεί ελεύθερος από προσχηματισμένες αντιλήψεις και ψυχολογικά ερμηνευτικά μοντέλα, αλλά προσευχόμενος και παρακαλώντας τον Θεό να τον φωτίση και να του αποκαλύψη την σωστή στάση και λύση στο πρόβλημά που καλείται να αντιμετωπίσει", (η υπογράμμιση δίκη μας), και θ) "…η Εκκλησία μας να μην αποκλίνη από την φιλοκαλική της παράδοση και την ορθόδοξη αυτοσυνειδησία της…". Όλες οι παραπάνω θέσεις καταρρίπτονται από την αμέσως επομένη φράση : "Ας μην λησμονούμε ότι οι-καθόλου σπάνιες-ψυχιατρικές παθήσεις συνεπάγονται πολύ πόνο για τους νοσούντες και για τις οικογένειες τους. Ακριβώς αυτός είναι και ο λόγος που τα στελέχη της Εκκλησίας μας χρειάζεται να έχουν έγκυρη και έγκριτη ενημέρωση και καταρτισμό σχετικά με αυτά τα προβλήματα". Παρά την φιλοτιμή προσπάθειά του ο π. Αδαμάντιος δεν μας πείθει για τα περί ενημέρωσης, καταρτισμού κ.λ.π. των ιερέων και κυρίως δεν μπορεί να μας πείσει ότι όπως γράφει στην επομένη παράγραφο "δεν αποσκοπεί στην μετατροπή των ποιμένων σε ψυχολόγους η ψυχοθεραπευτές", διότι επιμένει στους όρους ενημέρωση αλλά και καταρτισμό! Για να καταρτιστεί κάποιός σε κάτι, κατά τον κοινό νου, σημαίνει ότι πρέπει να "εκπαιδευτεί" στο συγκεκριμένο αντικείμενο. Ναι η όχι; Κατά το λεξικό της αρχαίας ελληνικής γλώσσης του Ι. Σταματάκου (σελ. 507) ο καταρτισμένος είναι ο "καλώς εφοδιασμένος, πλήρης" ενώ η κατάρτισις ορίζεται και ως "εκπαίδευσις"! Αλλά και στο λεξικό της νέας ελληνικής γλώσσης (Εκδ. "Πελεκάνος", σελ. 775) η λέξις "καταρτίζω
" σημαίνει "προσφέρω σε κάποιον τις κατάλληλες γνώσεις ώστε να είναι κατατοπισμένος και προσανατολισμένος"! Άλλο λοιπόν η ενημέρωση και άλλο ο καταρτισμός! Αλλά και η έγκυρη και έγκριτη ενημέρωση πρέπει να έχει την μορφή της συνεχομένης επιμόρφωσης(τουλάχιστον) για να γνωρίζει ο κάθε κληρικός ανά πάσα στιγμή τις εξελίξεις και τα αποτελέσματα των θεωριών και των μεθόδων που χρησιμοποιεί η επιστήμη.

Σημείο 7ο : Για να δικαιολογήσει ο αρθρογράφος την παραπάνω άποψη περί ενημέρωσης και καταρτισμού των στελεχών της Εκκλησίας μας, βάζει στο στόμα του Αγίου Νεκταρίου λόγιά που ποτε δεν είπε αλλά και δεν εννόησε! Είναι (συγχωρέστε μας την έκφραση) η γνωστή καραμέλα της εγκυκλοπαιδικής μορφώσεως. Πράγματι, ο Άγιος Νεκτάριος γράφει ακριβώς αυτό στο σύγγραμά του "Ποιμαντική" (Εκδ. "Άγιος Νικόδημος" στο Β' μέρος "Περί των προσόντων των πνευματικών ποιμένων", Κεφ. 4ο "Επίκτητα διανοητικά προσόντα", σελ. 127-130). Τι εννοεί όμως με την λέξη "εγκυκλοπαιδική"; Αν εξετάσουμε την λέξη σύμφωνά με τα σημερινά δεδομένα εννοεί την γενική μόρφωσή που πρέπει να έχει κανείς χωρίς βέβαια να υπονοεί μόνο η κυρίως την ψυχολογική! Ας αφήσουμε όμως τον Άγιο να μας πει τι εννοεί χωρίς δικές μας αυθαίρετες τοποθετήσεις και υποθέσεις. Εξηγεί αρχικά ο Άγιος Νεκτάριος ότι ο ποιμένας χρειάζεται α) φιλολογική και θεολογική μόρφωση για να χειρίζεταί με ευκολία το "όπλο" του λόγου, και να γνωρίζει την Θεολογία με "συντεταγμένες θεολογικές γνώσεις και όχι συγκεχυμένες και ασύντακτες", β) την εκκλησιαστική μόρφωσή που συμπεριλαμβάνει την "Εκκλ. Τάξιν, τας τυπικάς διατάξεις, τας ακολουθίας,…την Εκκλ. Λειτουργίαν, και την Εκκλ. Μουσικήν"(σελ. 126), και γ) την εγκυκλοπαιδική μόρφωση. Για την τελευταία διευκρινίζει ότι αυτός που δεν την κατέχει "στερείται των μέσων και των αναγκαίων επιχειρημάτων όπως αποκρούση και αποστομίση τους θρασείς αντιλέγοντας…δι' ο οφείλει να γινώσκη ακριβώς και τους κανόνας της Εκκλησίας ήτοι το κανονικόν δίκαιον, όπως κατ' αυτούς κρίνη και διοικεί την εκκλησίαν και τα εκκλησιαστικά ζητήματα και δύναται κατά το πνεύμα αυτών να νομοθετή". Καθώς καταλαβαίνουμε ο άγιος επίσκοπος εννοεί την γνώση του κανονικού δικαίου της Εκκλησίας για να μπορεί και να διοικεί αλλά και να αποκρούει τους αιρετικούς και τους ανυπάκουους και όχι τους ψυχικά ασθενείς! Στην συνέχεια ο άγιος τονίζει ότι "ο επίσκοπος οφείλει να η πολυμαθής, διότι εστί χρεία να γινώσκη τας δοξασίας των ετεροδόξων εκκλησιών, ήτοι να η γνώστης της δογματικής διδασκαλίας αυτών…ώστε να δύνηται να αποκρούη πάσας τας προσβολάς των εσωτερικών και εξωτερικών εχθρών της Εκκλησίας και να λύη πάσας τας απορίας δια λόγου πειστικού και παρακαλή τους πάντας εν τη υγιαινούση διδασκαλία. Επίσης όπως παλαίση προς τον εκ της ιστορίας, η φιλοσοφίας η φυσικής φέροντα επιχειρήματα κατά της Εκκλησίας και του Χριστιανισμού".
Στο παραπάνω κείμενο πουθενά δεν αναφέρει ο άγιος Νεκτάριος το παραμικρό για τους ψυχικά ασθενείς η για την ψυχολογική ανακούφιση τους από τους πνευματικούς. Αντίθετα, επεξηγεί ακριβώς τι εννοεί με την φράση "εγκυκλοπαιδική μόρφωση" για να μην υπάρχει περιθώριο παρερμηνείας.

Σημείο 8ο : "Ο πνευματικός πρέπει να εξομολογεί ελεύθερος από προσχηματισμένες αντιλήψεις…προσευχόμενος και παρακαλώντας το Θεό να τον φωτίσει και να του αποκαλύψει τη σωστή στάση και λύση στο πρόβλημα που καλείται να αντιμετωπίσει. Ειδικά, όταν ο Ιερέας βρίσκεται μπροστά σε ψυχιατρικό πρόβλημα, τότε δεν αποπέμπει τον εξομολογούμενο, αλλά τον παραπέμπει στον κατάλληλο ειδικό για το πρόβλημα της υγείας του". Δηλαδή, μπορεί ο Θεός να μην ξέρει η να μην θέλει να αποκαλύψη στον πνευματικό την σωστή λύση του προβλήματος ώστε να μπορεί να επέμβει ο "ειδικός"; Έδω βλέπουμε ότι έχουν πέσει τα προσχήματα και πλέον αναφερόμαστε καθαρά σε "κατάλληλους ειδικούς" της ψυχικής υγείας! Μήπως τέλος αυτή η μη απαντήση από μέρους του Θεού υποκρύπτει μίαν αρρωστημένη ψυχολογία ορισμένων από εμάς τους κληρικούς ότι δεν χρειαζόμαστε οι ίδιοι εξομολογήση ενώ την συστήνουμε στους άλλους; Αλήθεια, αν ο ιερέας αυτός σε μια τέτοια δυσκόλη περίπτωση απευθυνόταν στον πνευματικό του η σε έμπιστο, διακριτικό και "χαριτωμένο" γέροντα τα πράγματα θα ήταν πολύ διαφορετικά. Και τέλος, τι γινόταν τόσους αιώνες πριν έρθει η "βοήθεια" των ειδικών; Κατά το δει λεγόμενον, "πήγαιναν" οι άνθρωποι σαν τα σκυλιά στα αμπέλια;

Σημείο 9ο : Θεωρούμε απαράδεκτη την άποψη του π. Αδαμαντίου πως "το κατ' εξοχήν έργο και σκοπός της Εκκλησίας…είναι η σωτηρία του ανθρώπου, νοουμένη ως η απαλλαγή του από τα πάθη της πεπτωκυίας του φύσεως, ο φωτισμός του, ο αγιασμός του και η θέωσή του…Τούτο δεν σημαίνει όμως ότι η Εκκλησία παραβλέπει τις οδύνες του ανθρωπίνου βίου". Μπορεί ο π. Αδαμάντιος να εκφράζει την άποψή του όχι όμως και να την παρουσιάζει ως θέση της Εκκλησίας. Κατά την γνώμη του λοιπόν η σωτηριώδης αποστολή της Εκκλησίας δεν προσφέρει στον άνθρωπο παρά μόνο την θέωσή του. Μια "θέωση" που δεν καθαρίζει την αμαύρωση της εικόνας (κατ' εικόνα) του Θεού αφού ο άγιος η ο θεούμενος, αν και θεούμενος, δεν ελαφρύνεται από τις οδύνες του επιγείου βίου του!

Σημείο 10ο : "Είναι αναγκαίο όμως να είναι σαφή και διάκριτα τα όρια μεταξύ τής μυστηριακής προσφοράς των σωστικών δωρεών της Θείας Χάριτος και των ανθρωπίνων μέσων ανακούφισης του ανθρωπίνου πονού". Τι να πρωτοπεί έδω κανείς η για τι να πρωτοκλάψει! Βάζει ο π. Αδαμάντιος όρια στην άκτιστη Θεία Χαρή μετά από τα οποία κινείται έκτος αντικειμένου στα άγονα, χέρσα χωράφια της ανθρωπίνης μικρότητος και ανεπαρκείας. Πολύ φοβούμαστε πως ένα τέτοιο επιχείρημα πλησιάζει την βλασφημία κατά του Αγίου Πνεύματος! Τίποτε άλλο δεν θα πούμε για το σημείο αυτό γιατί θα πρέπει να πούμε πράγματα και αλήθειές που θα πονέσουν πολύ. Ευχόμαστε μόνον να γίνει σύντομα ανάκληση του επιχειρήματος αυτού!

Σημείο 11ο : "Καλούμαστε να αναζητήσουμε τρόπους φιλόστοργης παρουσίας της εκκλησιαστικής διακονίας στον ευαίσθητο χώρο συνάντησης της σύγχρονης ποιμαντικής πράξης με το μείζον πρόβλημα διαταραχών και των επιπτώσεων τους στη ζωή των ανθρώπων". Άλλο π. Αδαμάντιε το να αγαπήσουμε τον πονεμένο άνθρωπο όπως έκαναν οι παππούληδες μας πριν πολλά χρόνιά που η κοινωνία μας ήταν πιο ανθρωπίνη και άλλο το να ξεκινήσουμε την ερευνά για εξεύρεση φιλοστόργων τρόπων διακονίας ώσαν να μην υπάρχουν πολλά τέτοια δείγματα στη σημερινή πολυσχιδή εκκλησιαστική διακονία. Μην παρουσιάζεστε ως οι φωστήρές που θα υποκαταστήσουν η έστω θα υποδείξουν κατά τις ανάγκες του "σύγχρονου" ανθρώπου το αγαπητικό έργο της Εκκλησίας, ούτε και αυτοί που θα δώσουν τα "φώτα" τους σε αμαθείς, άσπλαχνους, επαγγελματίες παπάδες. Δεν είναι μήπως λίαν αγαπητική η σχέση πνευματικού πατρός και πνευματικού τέκνου του; Έχει πιο πολλή αγάπη για το πλάσμα του Θεού ο "ειδικός" από τον πνευματικό; Για να απαντήσουμε στο θέμα αυτό θα σας παραπέμψουμε στο 68ο τεύχος της "Θεολογίας" στην εκτενέστατη και αξιομνημονεύτη εργασία του καθηγητού Μ. Φαράντου "Επιστήμη και Θρησκεία" (σελ. 797 και εξ. ). Συγκεκριμένα στην σελίδα 797 ο Καθηγητής γράφει πολύ χαρακτηριστικά : "Μέγιστον κίνητρον του Εξομολογού είναι η αγάπη του προς τον πάσχοντα Αμαρτωλόν, εις αντίθεσιν προς τον Ψυχοθεραπευτήν,…με κίνητρα οικονομικά, προσωπικής προβολής κ.λ.π." Γιατί προσπαθούμε όμως να αποπροσανατολίσουμε τους πάντες με δήθεν φιλόστοργες αναζητήσεις; Η διαφορά μεταξύ Ψυχολογιας/Ψυχιατρικης και Θεολογίας είναι χαώδης. Θέλετε μερικά παραδείγματα; Πρώτα-πρώτα ο λεγόμενος φόβος των αρχαρίων. Για την Θεολογία μας αυτός είναι φόβος που οδηγεί τους αρχαρίους στην πιστή, στο να μισούν την αμαρτία και να τηρούν τις εντολές του Θεού και αυτό το επιβεβαιώνουν Πατέρες όπως οι: Πέτρος ο Δαμασκηνός, Γρηγόριος ο Θεολόγος, Ιωάννης της Κλίμακος, Μάξιμος ο Ομολογητής, αδελφοί Ξανθόπουλοι, Νικητάς Στηθάτος! Τον ίδιο φόβο η Ψυχολογία δια στόματος S. Freud θεωρεί ως "νευρωτικό τελετουργικό προς τας ιεράς τελετάς του θρησκευτικού τυπικού…" καθώς μας διευκρινίζει ο Μ. Φαράντος. Ο ίδιος βεβαιώνει πως άλλοι "ειδικοί" αποκαλούν τις θρησκευτικές διδασκαλίες ως "ψευδαισθήσεις" και την θρησκεία ως "νεύρωση που κατάγεται εκ του Οιδιποδείου συμπλέγματος"! Τι θα συζητήσουμε λοιπόν με όλους αυτους; Πως θα τους αντιμετωπ
ίσουμε; Μάλλον με τα όπλα που συστήνει ο Άγιος Νεκτάριος για την αποκρούση των εξωτερικών εχθρών της Εκκλησίας, δηλαδή την φιλολογική, την θεολογική και την εγκυκλοπαιδική μόρφωση!
Στο σημείο αυτό δραττώμεθα της ευκαιρίας να εκφράσουμε την αντίθεση μας με συγκεκριμένες πρακτικές άλλων σεβαστών επιστημόνων όπως ο Καθηγητής κ. Α. Σταυρόπουλός που μάλλον θολώνει τα νερά όταν γράφει στον "Εφημέριο" (τευχ. Δεκεμβρίου 2000, σελ. 13-17) πως "ακόμη και ιερείς και οι οικογένειες τους καταφεύγουν στους ψυχολόγους για να βρουν την ανακούφιση και την λύση των προβλημάτων τους". Αναφερόμενος πάντα στο Γραφείο Συμβουλευτικής που τελεί υπό την εποπτεία του Τμήματος Κοινωνικής Θεολογίας της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών σε συνεργασία με το Κέντρο Ψυχικής Υγείας! Μήπως να συστήσουμε στους ιερείς αυτούς να βρουν πνευματικό η να ψάξουν, με την βοήθεια του Θεού, για ένα πιο έμπειρο και διακριτικό πνευματικό που δόξα τω Θεώ ακόμη υπάρχουν αρκετοί;
Αναφερθήκαμε πιο πάνω στη "διγλωσσία" η να πούμε καλύτερα στη σύγχυση που επικρατεί μεταξύ "ψυχο"-ειδικών. Καλόν θα ήταν να δώσουμε μερικά ακόμη παραδείγματα για να γίνουμε πιο σαφείς. Πριν λίγο καιρό κυκλοφόρησε ένα διαφημιστικό έντυπο της Ε.Π.Ι.Ψ.Υ (Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής) ,μέσω των εφημερίδων, με θέμα την σχιζοφρένεια. Στο έντυπο αυτό αναφερόταν αρχικά πως ο ρόλος της κληρονομικότητος είναι σημαντικός, ενώ σε άλλο σημείο ότι η οικογένεια δεν ευθύνεται για την αιτιολογία της σχιζοφρένειας! Επίσης, οι "ειδικοί" αυτοί διερρήγνυαν τα ιμάτια τους ότι "τα φάρμακα δεν είναι εθιστικά", ενώ άλλου τους ξέφυγε( μάλλον πως οι σχιζοφρενείς "ενδέχεται να εμφανίσουν επικίνδυνη συμπεριφορά η οποία οφείλεται στην παραμέληση της φαρμακευτικής θεραπείας" και "ότι η διακοπή των φαρμάκων διπλασιάζει σχεδόν τις πιθανότητες για υποτροπή"! Ένα άλλο παράδειγμα συναντά κανείς στο διαδίκτυο (http://users.otenet.gr/~styliant/psycho-analysis.htm) όπου ο π. Α. Στυλιανάκης εξηγεί τα της Ψυχολογίας. Ο π. Αντώνιος ισχυρίζεταί πως"…μπορεί κανείς να είναι ισορροπημένος ψυχολογικά…και να απέχει από την σωτηρία, να απέχει από τον Θεό, αφού τον έχει αρνηθεί", ενώ σε άλλο σημείο παραδέχεταί πως "αναμφισβήτητα η αγιότητα σημαίνει ανακαινισμένο άνθρωπο και…τότε όλα τα σκοτεινά σημεία φωτίζονται και η προσωπικότητα ισορροπεί"! Για την Ψυχολογία μπορεί να είναι κανείς ισορροπημένος ψυχολογικά είτε είναι κοντά στο Θεό είτε Τον έχει αρνηθεί! Για την Θεολογία όμως αυτό είναι αντίφασις για να μην πούμε αντίφασις!
Ο Καθηγητής κ. Α. Σταυρόπουλος διερωτάται στον "Εφημέριο" (Ιούλιος 2000, σελ. 19-21) "αν υπάρχει κάτι ανάλογο στην Ορθόδοξη Θεολογία, όπως για παράδειγμα η "νευρολογική η ψυχιατρική κλινική σημειολογία" η οποία ταξινομεί και παραθέτει τα βασικά συμπτώματα των ψυχιατρικών διαταραχών;…" Εντύπωση μεγάλη προκαλεί αυτή η απορία του καθηγητού αφού μάλιστα τα πατερικά κείμενα βρίθουν "κλινικής σημειολογίας"! Ας κάνει τον κόπο ο κ. Σταυρόπουλος να μελετήσει έστω έναν από τους Πατέρες-κλινικούς ψυχολόγους, όπως τον Άγιο Ισαάκ τον Σύρο. Για να τον διευκολύνουμε, αναφέρουμε λίγα ψήγματα της θεφώτιστης σκέψης του. Στη σελίδα 95 ο Αββάς ανφέρεται στις επιπτώσεις από την ανυπαρξία της νηστείας: "έρχεται ζάλη εις την κεφαλήν, και βάρος του σώματος πολύ μετά ατονίας των ώμων, όθεν αναγκάζεται να παραλείπη το έργον του Θεού επειδή επέρχεται αυτώ η οκνηρία. Εκ τούτου προέρχεται η αμέλεια…σκότωσις και ψυχρότης της διανοίας, νους χαύνος και παχύς και αδιάκριτος…ακηδία πολλή εις πάσαν θείαν εργασίαν…αργία πολλή εις τα αναγκαία του σώματος…χυμός πολύς συναγόμενος εις όλα τα μέλη του σώματος, φαντασίαι ακάθαρτες και αισχρές κατά τας νύκτας…". Σε άλλο σημείο ο Άγιος Ισαάκ (σελ. 126) διδάσκει πως "η ακηδία γεννάται εκ του μετεωρισμού της διανοίας, ο δε μετεωρισμός εκ της αργίας των έργων και της αναγνώσεως, και εκ των ματαίων συνομιλιών, η εκ του κόρου της κοιλίας". Ακόμη (σελ. 73) αποδεικνύει ότι "όστις δεν γνωρίζει την ιδίαν αυτού ασθένειαν, στερείται της ταπεινώσεως, ο δε στερημένος της ταπεινώσεως, υπάρχει στερημένος και της τελειότητος, ο δε στερημένος της τελειότητος, πάντοτε είναι περίφοβος…" Πολλά άλλα μπορεί να μελετήσει στα υπέροχα πατερικά συγγράματα. Σύμφωνα δε με τα παραπάνω εκτεθέντα, σε κάποιον που πάσχει από ακάθαρτες φαντασιώσεις κατά την διάρκεια της νυκτός, ο διακριτικός πνευματικός που μελετά την Ορθόδοξη Πατερική Ψυχοθεραπεία μπορεί κάλλιστα να συστήσει περισσότερη νηστεία, προσευχή, εγκράτεια κ.α. σε βαθμό που να μην τραυματίσει, αντί να θεραπεύσει, την ψυχή αλλά και το σώμα του ανθρώπου! Ο Ψυχίατρος πως θα τον αντιμετωπίσει και τι είδους φάρμακα θα του δώσει;
Είναι όμως ώρα να κλείσουμε αυτήν την παρέμβαση εκφράζοντας την απορία μας γιατί ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου κ.κ. Ιερόθεος φιλοξενεί στο περιοδικό του ένα τέτοιο άρθρο. Αν αυτή η δημοσίευση σημαίνει και αναθεώρηση των μέχρι πρότινος πατερικών τοποθετήσεών του καλόν θα ήταν να έχουμε μια σχετική ενημέρωση (δεν είναι προσταγή η έλεγχος αυτή η επιθυμία, αλλά υική παράκλησις). Συνεχίζει ο Σεβασμιώτατος να ασπάζεται τα όσα έχει γράψει μέχρι τώρα στα βιβλία του :"Η Αποκάλυψη του Θεού", "Ορθόδοξη Ψυχοθεραπεία", "Συζητήσεις για την Ορθόδοξη Ψυχοθεραπεία", "Ψυχική ασθένεια και υγεία", "Εκκλησιαστικό Φρόνημα", και τόσα άλλα που ενέπνευσαν πολλούς κληρικούς και λαικούς, θεολόγους και μη. Εμείς πάντως αποδεχόμαστέ τις θέσεις του Σεβασμιωτάτου σχετικά με την Ψυχυθεραπεία (από το βιβλίο "Ψυχική ασθένεια και υγεία", σελ. 54): "Δεχόμαστε κατ' οικονομίαν τις απόψεις της συγχρόνου Ψυχολογίας και Ψυχοθεραπείας σε δυο περιπτώσεις. Πρώτη, για εκείνους τους ανθρώπους των οποίων…εβλάφθησαν τα νεύρα του σώματος. Σ' αυτήν την περίπτωση δεχόμαστε, κυρίως, την νευρολογία. Δεύτερη, είναι οι άνθρωποί που δεν θέλουν να έχουν σχέση με την Εκκλησία και τα μυστήρια της. Νομίζω αυτοί μπορούν να βοηθηθούν, για να μην φθάσουν στην τρέλλα. Κάτι είναι και αυτό…στη φρικτή φυλακή της απελπισίας στην οποία βρίσκονται".
Επίσης, μια ακόμη αλήθεια είναι το ότι εμείς οι ποιμένες (διοικούντες και διοικούμενοι) -παντός βαθμού- ελάχιστα ενδιαφερθήκαμε να καταρτιστούμε και να ενημερωθούμε από ανεξάντλητη πηγή και εμπειρία ψυχοθεραπείας, την Ορθόδοξη Πατερική Θεολογία (τουλάχιστον συστηματικά). Και έτσι δώσαμέ με την δίκη μας "αγραμματοσύνη" στους "ειδικούς" να φαντάζουν ως επίγειοι "σωτήρες". Μαζί με την "αγραμματοσύνη" και η δίκη μας αφασία όπως έλεγε ο Μακαριώτατος προ ετών για κάποιο άλλο θέμα! Μα πως να διδαχθούμε την Πατερική σοφία όταν εμείς οι ίδιοι δεν ενδιφερόμαστε γι' αυτήν; Όταν αυτή δεν διδάσκεται επαρκώς και ειδικώς(προς τους κληρικούς) από τους ακαδημαικούς θεολόγους; Όταν μιλάμε για "απεξηραμμένα βότανα" και "εποχή" των πατέρων η οποία έχει λήξει έδω και πολλούς αιώνες; Όταν συστήνεται να μην χρησιμοποιούνται τα πατερικά χωρία στα κηρύγματα από άμβωνος; Όταν ενώ ο Μακαριώτατος Αρχιεπίσκοπος ομιλεί και γράφει περί της Πατερικής Θεολογίας και της Παραδόσεως της Εκκλησίας μας, άλλοι γράφουν στη "Σύναξη" : "…είναι καιρός να προχωρήσουμέ σε μίαν υπερβάση της "Πατερικής" Θεολογίας…με υπερβάση του "πνεύματος" και του "ύφους" της πατερικής περιόδου…"(τευχ. 38, σελ.56 Π. Βασιλειάδη), "…η τσιτατολογική(sic) χρήση των Πατέρων ως αυθεντιών προδίδει ασφαλώς την ημιμάθεια του χρηστή…"(τ. 73, σελ. 75, Ε. Βουλγαράκη-Πισινά), "Τα Πατερικά κείμενα…μετετρέπονταί σε σύμβολα συσπειρώσεως και οπλοστάσια για την προάσπιση των υποκειμενικών επιλογών…αναδύεται ένας σκληρός φονταμενταλισμός που νεκρώνει την αλήθεια της πίστεως…"(τ. 56, σελ. 74, Γ. Μαντζαρίδης) και τόσα άλλα "ανερυθρίαστα" κείμενα; Όταν , όταν…! Άλλη Θεολογία έχουμε εμείς οι "φονταμενταλιστές" (σύμφωνα με τα λεγόμενα του προαναφερθέντος καθηγητού!) και άλλη οι κύριοι καθηγητές των σχολών μας; Ο Καθηγητής κ. Ι. Κορναράκης έγραφε πρόσφατα ότι "δεν υπάρχει Ορθόδοξη Θεολογία εξωεκκλησιαστική, η υποκειμενική η ιδιωτική η ακαδημαική η ορθολογιστική η "θεολογία των καθηγητών" κατά προτεσταντικά πρότυπα…η Ιεραρχία (η εκάστοτε) διευκόλυνε η ανέχθηκε σιωπηρώς την δημιουργία αυτονόητου ψυχολογικού
κλίματος, για ανάπτυξη προσωπικών "θεολογιών" απαξιωτικών της γνησιότητος της ορθοδόξου μας παραδόσεως…" ("Ορθ. Τύπος", 17 Μαίου 2002).
Μια τελευταία σκέψις μας είναι να καταρτιστούν και ενημερωθούν οι "Ψυχο"-ειδικοί κληρικοί και λαικοί στα νάματα της Ορθοδόξου Παραδόσεως και αφού πρώτα ξεκαθαρίσουν τα στοιχεία εκείνα των επιστημών αυτών που βοηθούν στην αναγνώριση των διαφόρων προβλημάτων του κόσμου (επιλεκτικά, μερικά στοιχεία της συμπτωματολογίας και εφ' όσον αναγνωρίσουν στον άνθρωπο προπτωτική κατάσταση με ότι αυτό συνεπάγεται), να συνεργαστούν τότε με τους πνευματικούς για να εφαρμόσουν θεραπευτικές μεθόδους που χρησιμοποιεί η Εκκλησία μας. Έκτος και αν επιμένουν να δίνουν ορθόδοξη μαρτυρία στους αλλοθρήσκους, αθρήσκους και αρνητές της πίστεως μας και μόνον!
Δεν επιθυμούμε να γίνουμε κριτές των άλλων, αλλά να εφοδιαστούμέ με όλα τα απαραίτητα εφόδια πατερικής σοφίας για να προσφέρουμε στον συνάνθρωπο μας την μεγίστη δυνατή βοήθεια. Μήν πείτε ότι κανείς δεν μας εμποδίζει να το πράξουμε τούτο ο καθένας κατ' ιδίαν, γιατί το ζητούμενο δεν είναι να το κάνει οποίος θέλει και ενδιαφέρεται, αλλά να αποτελεί κοινή πρακτική για όλους αφού όλοι κάποια στιγμή μπαίνουν στον χώρο διακονίας του συνανθρώπου μέσα από τον ένα η τον άλλο τρόπο. Κλείνουμε ασπαζόμενοι την διδασκαλία του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά (Μον. Θεοκλήτου Διονυσιάτου, "Ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς", Θεσ/νίκη 1976, σελ. 144) : "…νοσεί το λογικόν της ψυχής εκείνου, που νομίζει την διάνοιάν του πιστοτέραν από την διδασκαλίαν του Αγίου Πνεύματος και μη αποδεχόμενος, ότι αι θείαι εντολαί αποτελούν <<μέγα και τέλειον ίαμα ψυχής>>, αλλά και του Αγίου Ισαάκ του Σύρου ("Οι Ασκητικοί Λόγοι Αββά Ισαάκ του Σύρου", Εκδ. "Απόστολος Βαρνάβας" σελ. 60): "… ο έχων την κοσμικήν γνώσιν… όχι μόνο είναι αδύνατον να υποδεχθεί εκείνην την πνευματικήν γνώσιν, αλλά ούτε δυνατόν να αισθανθεί αυτήν παντελώς εν αισθήσει… έως ότου δεν απαρνηθώσι την κοσμικήν γνώσιν… και την πολύπλοκον αυτής μέθοδον και να σταθώσιν εις το νηπιώδες φρόνημα της πνευματικής γνώσεως…δια τούτο και ο Κύριος είπεν "εάν μη στραφήτε και γένησθε ως τα μικρά παιδία, δεν δύνασθε να εισέλθητε εις την βασιλείαν του Θεού".

Μετά τιμής,
Πρεσβύτερος Στέφανος Στεφόπουλος
Εφημέριος Ι.Ν.Αγ. Δημητρίου Αμπελοκήπων

Πηγή: http://www.orthros.org/Greek/Keimena/TheoloPsix.htm

[Christos]

Μολονότι το θέμα είναι "γεμάτο αγκάθια" και στη γωνία καραδοκούν οι "άκρως (και άκροι) ορθόδοξοι", θα τολμήσω να πω κάποιες σκέψεις από την εμπειρία μου ως πνευματικού. Απλού πνευματικού, που απλά έχει μάθει (ή έστω πόθησε και πάσχισε) να εξομολογείται από νέος με πόθο ουσιαστικής κάθαρσης της ψυχής και απλά θέλησε να βοηθήσει στη συνέχεια ουσιαστικά στην πνευματική καλλιέργεια αδελφών ψυχών.

1. Περιπτώσεις σαφώς Ψυχιατρικές. Μιά μεγάλη βαβούρα έξω από τα Εξομολογητήρια πνευματικών, ιδίως αυτών που ενδιαφέρονται γιά το συνάνθρωπο και δεν κάνουν Εξομολόγηση στο στασίδι, αλλά δίνουν χρονο και έγνοια και ανθρωπιά.. Με ελάχιστη κοινωνική πείρα διακρίνεις βαριά καταθλιπτικούς, αγχωτικούς μέχρι και σχιζοφρενείς. Τί ζητούν; Τζάμπα θεραπεία!! Στα τυφλά.. Δεισιδαιμονικά.. Και προπαντός τζάμπα! Θα σας αναφέρω μιά κλασική περίπτωση ασθενών και πώς έχω δει να λειτουργεί στην πράξη. Υπάρχουν καταθλιπτικοί ασθενείς, που η ασθένειά τους επικεντρώνεται στην οδυνηρή αίσθηση μοναξιάς και άρα ως φάρμακο αποζητούν "την επικοινωνία". Να έχουν κάποιον "στημένο" και να του μιλάνε ακατάπαυστα. Να κλαίγονται. Να του φορτώνουν τη μαυρίλα της απαισιοδοξίας και της γρίνιας τους. Και όταν τον κάνουν ράκος, αισθάνονται ότι ανακουφίσθηκαν (γιά τη μέρα εκείνη). Σ'αυτήν την περίπτωση ο πνευματικός είναι απόλυτα ανίσχυρος να βοηθήσει, απόλυτα αδαής και απόλυτα απροστάτευτος, ανυπεράσπιστος. Καταλήγει να γίνεται το θύμα... Μόλις (επιτέλους) αποχωρούν αυτές οι ψυχές κραυγάζει: έλεος, Θεέ μου!

2. Περιπτώσεις ψυχολογικών μπερδεμάτων. Όπως πολύ επιτυχημένα φέρνει παραδείγματα ο π.Αντώνιος, άλλο παρουσιάζει η ψυχή και άλλο την απασχολεί. Χρειάζεται εμβάθυνση και ανάλυση, γιά να γίνει κατανοητό το τί ακριβώς συμβαίνει μέσα της και να τακτοποιηθεί, να νοικοκυρευθεί εσωτερικά. Έχω συναντήσει άπειρους ανθρώπους, που πηγαίνουν σε όλες τις Ακολουθίες της Εκκλησίας, "εξομολογούνται" κλπ αλλά οι μειονεξίες τους, οι ανεκπλήρωτες φιλοδοξίες, οι προσκολλήσεις και οι φανατισμοί (στενοκεφαλιές-πείσματα) και πλήθος από άλλες "νοσηρότητες" είναι ορατές διά γυμνού οφθαλμού από χιλιόμετρα μακριά. Και οι ίδιοι φυσικά έχουν πλήρη άγνοια αυτών.. Απλώς "αποξεχνιούνται" και "ανακουφίζονται" με τη λειτουργική ατμόσφαιρα.. Αναλογίζομαι πολλές φορές ότι αυτή η μοναχική "εξαγόρευση λογισμών", που είναι θεσμοθετημένη γιά τους μοναχούς επί καθημερινής βάσης, τί άλλο είναι παρά μέριμνα ανάλυσης και ολοτελούς φωτισμού και κάθαρσης του εσωτερικού τους κόσμου. Αφού στόχος της μοναχικής πολιτείας είναι αυτή η κάθαρση, ο εκλεπτυσμός της ψυχής, η λεπτομερής (όχι όμως και λεπτολόγος, εννοείται, αρρωστημένη-σχολαστική) ανάλυση. Κοντά σ'ένα γέροντα, που μαθήτευσε κάποτε και "σπούδασε" και ισορρόπησε την ψυχή του.. Συχνά όμως, δυστυχώς, βάζουμε τους μοναχούς και τις μοναχές (ας το πούμε κι'αυτό) να δουλεύουν εξοντωτικά και να ψάλλουν θαυμάσια στις Ακολουθίες, και έτσι τα Μοναστήρια να ανθούν από πάσης πλευράς, οι ψυχές όμως να συρρικνώνονται και ίσως και να αγκομαχούν..

3. Θα θυμίσω και κάτι ακόμη. Πλείστες φορές οι θεολόγοι της εποχής μας μιλούν γιά το ότι ο Θεάνθρωπος Κύριος Ιησούς δεν άφησε τίποτε "απρόσληπτο" της ανθρωπίνης φύσεως. Ότι αγκαλιάζει κάθε έκφανση της ζωής.. Μήπως και εδώ ισχύει αυτό; Η Θεολογία και η Ποιμαντική, γιατί να μην αγκαλιάσουν τις κρυφές νοσηρότητες του ανθρώπου,καθώς και τις αντίστοιχες φιλότιμες προσπάθειες γιά θεραπεία τους; Κι'ακόμη. Θαυμάζουμε και υψώνουμε ως τα αιθέρια τον Μ.Βασίλειο, που τόλμησε τότε να συστήσει να μην αποφεύγουν ολότελα οι χριστιανοί τη "θύραθεν" φιλολογία, τα κείμενα δηλ. των εθνικών, αλλά να διαλέγουν από αυτά με τη φωτισμένη κρίση και τα αγιοπνευματικά κριτήριά τους ό,τι αληθινό και επωφελές. Κι'αυτό, μήπως έχει εν προκειμένω κάποια εφαρμογή;

4. Γενικά (ως αδαής, αλλά όχι αδιάφορος, παρατηρητής) έχω ταξινομήσει τους κληρικούς, που σπουδάσανε (λίαν επίπονα) Ψυχιατρική, σε αυτούς που ασκούν φαρμακευτική Ψυχιατρική (γιά προχωρημένες και μη αναστρέψιμες περιπτώσεις, όπου προσπαθούμε να συντηρείται ο ασθενής σε μιά υποφερτή κατάσταση) και σε εκείνους, που παράλληλα με μιά πιθανή φαρμακευτική υποστήριξη, προσπαθούν να ενεργοποιήσουν την προσωπικότητα, ώστε να αποτινάξει άγχη, καταθλίψεις, φοβίες, πανικούς ή να επιλύσει και διαλύσει εσωτερικές εμπλοκές και να εξέλθει στην καθαρή ατμόσφαιρα της ψυχικής υγείας. Και, φυσικά, πρέπει να πούμε, ότι υπάρχουν πολλοί λαϊκοί ευσεβείς Ψυχίατροι και Ψυχαναλυτές, που μπορούν πολύ πετυχημένα να βοηθήσουν. Γιά όσους ίσως το αγνοούν, ήθελα να σημειώσω πόσο ο π.Επιφάνιος Θεοδωρόπουλος τόνιζε την ανάγκη της Ψυχιατρικής και ψυχοθεραπείας γιά την εποχή μας και πόσο παρακίνησε πολλά από τα επίλεκτα πνευματικά του τέκνα να ακολουθήσουν αυτόν τον κλάδο της κοινωνικής προσφοράς.

5. Θέλω να απαντήσω και σε μιά αντιρρητική θρησκευτική ερώτηση, που επίμονα πολιορκεί το μυαλό μου. "Διά της πίστεως δε θα μπορούσαν να θεραπεύονταν όλες αυτές οι ανθρώπινες ταλειπωρίες"; Απαντώ. Βεβαίως. Όσο και θα μπορούσε να θεραπευτεί ένα κάταγμα ή διάστρεμμα (το πιστεύω αυτό!) ή ένα δερματικό νόσημα ή και να αναστηθεί νεκρός.. Κι'αν θέλετε να προχωρήσω και πιό πέρα, όσο θα μπορούσαμε να μεταφερόμαστε εναερίως, όπως η Οσ.Μαρία ή Αιγυπτία πάνω από τον ποταμό και οι Αγ.Απόστολοι στην Κοίμηση και ο διάκονος Φίλιππος μετά τη βάπτιση του αιθίοπα... Αν είχαμε τέτοια αγιότητα και τέτοια δύναμη.. Αν δεν την έχουμε, καταφεύγουμε στην ανθρώπινη προσπάθεια, αλλά σεμνά, ταπεινωμένοι, σαν κάνοντας το εξ ημων, το καθήκον, που απόκειται εμπρός μας. Χωρίς να "αποθεώνουμε" τις ικανότητές μας, όπως κάνει η δυτική ψυχανάλυση και ψυχιατρική και ιατρική και τεχνολογία κοκ..

πΘ

[Christos]

Πατέρα Θεολόγε,
επιστρέφοντας από το Άγιον Όρος είδα την
απάντησή σας
και ευχαριστώ. Δεν ξέρω αν υπάρχει κάτι
περισσότερο να πω...
Μπορούμε να επανέλθουμε όμως αν νομίζει ο
αγαπητός Θωμάς,
που μας έδωσε το ερέθισμα.

να εύχεστε
π. Αντώνιος

[Christos]

Einai alitheia oti tha epithymousa kai apo esas p.Antonie ena sholio dioti
stin pragrafo toy arthroy poy paratheto o syggrafeas esas antikroyei. Efoson
pantos kalyptesthe apo tin apantisi toy patros Theologoy einai entaxei.

Thomas Trakatelis

P.S. Ki ego synantisa megalo provlima sto diavasma ton mynimatos Afto.,
parolo poy allaxa ti grammatoseira se Unicode (UTF 8 ). Ypotheto ftaiei to
oti de zo stin Ellada, opote kai to PC moy ehei kapoies alles
prodiagrafes...

[Christos]

Κάτωθι είναι ο σχολιασμός ενός φίλου στον οποίο διαβίβασα την όλη συζήτηση.

ΣΧΟΛΙΑ ΕΠΙ ΤΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ «ΘΕΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ: ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ Ή ΣΥΜΠΟΡΕΥΣΗ», ΤΟΥ Π. ΣΤΕΦΑΝΟΥ ΣΤΕΦΟΠΟΥΛΟΥ

Σε γενικές γραμμές, θα έλεγα ότι αυτό το κείμενο μου φαίνεται κακογραμμένο, γεμάτο από παρανοήσεις και κενό από τεκμηρίωση. Αναφέρομαι στη συνέχεια αναλυτικά στα επιμέρους θέματα που θέτει.

Σημείο 1: Εδώ ο συγγραφέας του άρθρου καταπιάνεται με δύσκολα θέματα, και συγκεκριμένα με το ποια είναι η «ουσιαστική» ουσία της ψυχής. Το επιχείρημα που προβάλλει, ότι η ψυχή είναι μία και όχι δύο, είναι καταρχήν βάσιμο. Όντως, οι ιερείς-ψυχίατροι αντιμετωπίζουν πρόβλημα σ’αυτό το σημείο. Ωστόσο, ο συγγραφέας καταλήγει με το αυθαίρετο συμπέρασμα «αφού η Ψυχολογία δεν γνωρίζει τι είναι πραγματικά ο άνθρωπος, δεν γνωρίζει ουσιαστικά και πώς να τον θεραπεύσει». Όντως, κανένας επιστήμονας δεν γνωρίζει τι είναι πραγματικά ο άνθρωπος, όπως και κανένας θεολόγος δεν γνωρίζει τι είναι πραγματικά ο Θεός. Και εν γένει, το τι είναι πραγματικά το καθετί, ο καθένας κλπ., ποια είναι η πραγματική ουσία των όντων, είναι ένα μέχρι τώρα αναπάντητο φιλοσοφικό ερώτημα. Ωστόσο, αυτό ευτυχώς δεν μας κόβει εντελώς τα χέρια, ούτε και το έκανε ποτέ άλλωστε. Οι αρχαίοι ημών πρόγονοι σαφώς δεν είχαν ιδέα για τους οστεοβλάστες και τους οστεοκλάστες ούτε γνώριζαν με ποιους μηχανισμούς γίνεται η πώρωση των καταγμάτων. αυτό όμως ευτυχώς δεν τους εμπόδιζε να καταλαβαίνουν τη χρησιμότητα της ανάταξης των καταγμάτων και, συνακόλουθα, να τα αντιμετωπίζουν με κάποια επιτυχία.

Σημείο 2: Εδώ ο συγγραφέας συνεχίζει τον προβληματισμό που έχει ξεκινήσει στην προηγούμενη παράγραφο. Κάποια στιγμή διερωτάται: «Τελικά, ποιος ανακουφίζει, π. Αδαμάντιε, η Ψυχολογία ή η Θεολογία;». Αυτό είναι ένα ενδιαφέρον ερώτημα. Ωστόσο, δεδομένου ότι η ψυχική ανακούφιση, με όποιο τρόπο και να επέρχεται, οπωσδήποτε είναι κάτι που λαμβάνει χώρα στο ιστορικό παρόν, η απάντηση στο ερώτημα δεν μπορεί να αναζητάται σε κείμενα που έχουν γραφεί στο παρελθόν, αλλά μάλλον θα πρέπει να αναζητάται εκεί που μπορεί να συμβεί, δηλαδή στο παρόν. Τα κείμενα μπορούν να δώσουν πληροφορίες σχετικά με τους ΤΡΟΠΟΥΣ που κάτι ανακουφίζει ή δεν ανακουφίζει, αδυνατούν όμως ως τέτοια να μας ενημερώσουν για το ΑΝ κάτι ανακουφίζει ή όχι. Το ΑΝ κάτι ανακουφίζει ή όχι είναι ένα εμπειρικό ερώτημα, και η απάντησή του θα πρέπει να αναζητάται στον χώρο της εμπειρίας. Επειδή το ερώτημα είναι όντως σημαντικό, η Ψυχολογία έχει υποβάλει και συνεχώς υποβάλλει τον εαυτό της στην βάσανο της εμπειρικής τεκμηρίωσης της αποτελεσματικότητάς της στην ανακούφιση του ανθρώπινου πόνου. Το ερώτημα είναι αν η Θεολογία έχει πράξει κάτι τέτοιο. Εξ όσων γνωρίζω, η τεκμηρίωση που η Θεολογία μας προσφέρει είναι αφενός «κειμενική» (Η Αγ. Γραφή ή ο τάδε Πατέρας λέει ότι....) και αφετέρου «περιπτωσιολογική» (ο τάδε πήγε στον τάδε πνευματικό και βοηθήθηκε). Κατά τη γνώμη μου, αυτού του είδους η τεκμηρίωση μάλλον υπολείπεται. αλλά αυτό δεν είναι πρόβλημα της Ψυχολογίας, αλλά της Θεολογίας.
Από κει και πέρα, υπάρχουν όντως κάποια πράγματα που δεν μπορούν να ερευνηθούν με επιστημονικές μεθόδους. Όντως, θα ήταν άστοχο και εξωπραγματικό να ζητά κανείς από την Θεολογία να «τεκμηριώσει επιστημονικά» την προσφορά της στην Σωτηρία του ανθρώπου. Αυτά είναι πέραν κάθε επιστήμης, και ένας σωστός επιστήμονας οφείλει να γνωρίζει τα όριά του. Ωστόσο, είναι άλλο να αποφεύγει ο επιστήμονας να μιλά επιστημονικά για πράγματα που δεν ανήκουν στο επιστητό, και άλλο να καλείται να αποδεχτεί ως δόγματα κάποιες προτάσεις που προσφέρονται για εμπειρική αξιολόγηση.

Σημείο 3: Η σύγχρονη Ψυχολογία/Ψυχιατρική ουδόλως διαφωνεί με την σωτηρία του Τελώνη, ούτε και προτίθεται να παρουσιάσει την περίπτωσή του σε επιστημονικό συνέδριο, καθότι αναρμόδια.

Σημείο 4: Εδώ ο συγγραφέας συνεχίζει ακάθεκτος την επίθεση. Διερωτάται ξανά ποιος προσφέρει την ανακούφιση του ανθρώπινου πόνου. Αν τον απασχολεί τόσο πολύ, να ψάξει και να το βρει – αλλά να ψάξει στον χώρο της πραγματικότητας. Εν συνεχεία, υποστηρίζει ότι η Νευρολογία έχει μικρή σχέση με την Ψυχολογία/Ψυχιατρική. Μάλλον αυτός έχει μικρή σχέση και με τις δύο. Σχετικά με το ποιες είναι οι νοσηρές καταστάσεις που ανακουφίζει η επιστήμη, παραπέμπουμε στα εγχειρίδια Ψυχιατρικής Θεραπευτικής. Τέλος, ο συγγραφέας κατηγορεί την Ψυχολογία/Ψυχιατρική ότι αποτελεί «ματαιοπονία», καθότι δεν προσφέρει «πραγματική ίαση», αλλά μόνον ανακούφιση. Όντως, αν «πραγματική ίαση» είναι η Σωτηρία ή η Θέωση, η Ψυχολογία/Ψυχιατρική σαφώς και δεν προσφέρει πραγματική ίαση. Εδώ που τα λέμε, η Ψυχολογία/ Ψυχιατρική πολλές φορές δεν προσφέρει πραγματική ίαση και με πιο μετριοπαθή κριτήρια. Κάθε προσφορά δεκτή. Όποιος ξέρει να προσφέρει περισσότερα, καλείται επειγόντως να το κάνει. Ωστόσο, αν δεν τα καταφέρνει όσο θα ήθελε, τουλάχιστον ας μην κατηγορεί τους υπόλοιπους.

Σημείο 5: Εδώ ο συγγραφέας του άρθρου κάνει ένα λογικό άλμα. Παραθέτει μία πρόταση που λέει ότι «η ιερά εξομολόγησις δεν θα πρέπει να θεωρείται ως θρησκευτικού τύπου ψυχο-λογική θεραπεία» και συμπεραίνει ότι ο συγγραφέας της είναι κατά της πνευματικής καθοδήγησης από τον εξομολόγο. Ωστόσο, για να ισχύει αυτό, θα πρέπει να δεχτούμε ότι ο παρατιθέμενος συγγραφέας θεωρεί ταυτόσημες τις έννοιες της ψυχο-λογικής θεραπείας και της πνευματικής καθοδήγησης. Αυτό δεν είναι καθόλου προφανές. Δεν είμαι ενήμερος για τις ακριβείς θέσεις του π. Αδαμάντιου, αλλά, εξ όσων γνωρίζω, υποθέτω ότι αυτός δεν ταυτίζει την ψυχοθεραπεία με την πνευματική καθοδήγηση, καθότι άλλωστε δεν ταυτίζει τις ψυχικές διαταραχές (στις οποίες απευθύνεται η πρώτη) με την αμαρτία (στην οποία απευθύνεται η δεύτερη).

Σημείο 6: Εδώ ο συγγραφέας του άρθρου κατηγορεί τον π. Αδαμάντιο για «διγλωσσία» και αντιφατικότητα. Προσωπικά δεν αντιλαμβάνομαι κάτι τέτοιο. Αυτό που λέει ο π. Αδαμάντιος είναι ότι η Ορθόδοξη Θεολογία έχει πράγματα να προσφέρει στην Επιστήμη και ότι, παράλληλα, η Επιστήμη έχει πράγματα να προσφέρει, όχι στην Θεολογία αυτή καθαυτή, αλλά στην Ποιμαντική Φροντίδα της Εκκλησίας. Αυτά μπορεί να μην βρίσκουν σύμφωνο τον συγγραφέα του άρθρου. εν πάση περιπτώσει όμως δεν είναι αυτά καθαυτά αντιφατικά μεταξύ τους.

Σημείο 7: Δεν διαθέτω το ολοκληρωμένο συναφές κείμενο του αγ. Νεκταρίου και ως εκ τούτου δεν μπορώ να έχω άποψη σχετικά με το ποιος το ερμηνεύει σωστά και ποιος όχι.

Σημείο 8: Εδώ, ο συγγραφέας του άρθρου εισέρχεται σε επικίνδυνα νερά. Διερωτάται γιατί να παραπέμψει ο εξομολόγος στον επαγγελματία ψυχικής υγείας, αφού «είναι αδύνατον ο Θεός να μην ξέρει και να μην θέλει να αποκαλύψει στον πνευματικό τη σωστή λύση του προβλήματος». Αν δεχτούμε ότι ο Θεός δεν «εξειδικεύεται» μόνο στα ψυχολογικά προβλήματα, αλλά γνωρίζει τη σωστή λύση και των υπολοίπων προβλημάτων, τότε, με βάση αυτή τη λογική, θα έπρεπε να μην απευθυνόμαστε ποτέ σε κανέναν ειδικό, αλλά μόνον στον πνευματικό. Αν, από την άλλη, ο συγγραφέας θεωρεί πως το να προστρέχει κάποιος σε ανθρώπινη βοήθεια για κάποιο πρόβλημά του δηλώνει ότι ταυτόχρονα παύει να αναζητά και να επιθυμεί τη βοήθεια του Θεού, ας μας το πει ευθέως.
Επίσης, σ’ αυτό το σημείο ο συγγραφέας του άρθρου διερωτάται «Τι γινόταν τόσους αιώνες πριν έρθει η «βοήθεια» των ειδικών; Πήγαιναν οι άνθρωποι σαν τα σκυλιά στ’ αμπέλια;». Η απάντηση μπορεί να δοθεί μόνο μέσα από σοβαρή ιστορική έρευνα. Εξ όσων γνωρίζω, δυστυχώς οι άνθρωποι πολλές φορές «πήγαιναν σαν τα σκυλιά στ’ αμπέλια», και αυτό δεν έχει πάψει να συμβαίνει ούτε και τώρα. Όποιος μπορεί να βοηθήσει στο να μην συμβαίνει αυτό, ας βοηθήσει.

Σημείο 9: Παραθέτω αυτούσια την εξωφρενική θέση του συγγραφέα του άρθρου: «Κατά την γνώμη του (π. Αδαμαντίου) λοιπόν, η σωτηριώδης αποστολή της Εκκλησίας δεν προσφέρει στον άνθρωπο παρά μόνο την θέωσή του. Μια «θέωση» που δεν καθαρίζει την αμαύρωση της εικόνας του Θεού, αφού ο άγιος ή ο θεούμενος, αν και θεούμενος, δεν ελαφρύνεται από τις οδύνες του επιγείου βίου του». Δηλαδή ο συγγραφέας εδώ υπονοεί ότι το να υποφέρει κάποιος στον επίγειο βίο του μαρτυρεί «αμαύρωση της ε
ικόνας του Θεού»; Τι θα έλεγε τότε για τον βίο του Ιησού Χριστού;
Προφανώς ο συγγραφέας του άρθρου άλλο θέλει να πει: ότι κάποιος που βρίσκεται σε πορεία θεώσεως δεν νοείται να πάσχει από ψυχική διαταραχή και να χρήζει ψυχολογικής/ψυχιατρικής βοήθειας. Ωστόσο, το ερώτημα που προκύπτει εδώ είναι «και πού το γνωρίζει αυτό ο συγγραφέας;». Αν ο συγγραφέας του άρθρου θεωρεί ότι η θέωση δεν αφορά μόνο τον ψυχικό κόσμο του ανθρώπου, αλλά και την υπόλοιπή του ύπαρξη, τότε, βάσει της συλλογιστικής του, θα πρέπει να δεχτεί και ότι κάποιος που βρίσκεται σε πορεία θεώσεως δεν νοείται να πάσχει από οποιαδήποτε πάθηση και να χρήζει οποιασδήποτε ιατρικής βοήθειας. Αν, από την άλλη, ο συγγραφέας θεωρεί ότι η θέωση σχετίζεται μόνο με τον ψυχικό κόσμο και όχι με το σώμα, τότε θα πρέπει επειγόντως να διευκρινίσει σε ποιο θρησκευτικό Δόγμα ανήκει, προς ενημέρωση του ποιμνίου του.

Σημείο 10: Εδώ ο συγγραφέας του άρθρου παρερμηνεύει ασύστολα και ίσως και κακόπιστα τον π. Αδαμάντιο. Ο π. Αδαμάντιος δεν λέει ο άνθρωπος ότι η Θεία Χάρη έχει όρια, αλλά ότι «η μυστηριακή προσφορά των σωστικών δωρεών της Θείας Χάρης» είναι κάτι διαφορετικό από «τα ανθρώπινα μέσα ανακούφισης του ανθρώπινου πόνου», υπονοώντας προφανώς ότι η ύπαρξη των πρώτων δεν καθιστά περιττά και απορριπτέα τα δεύτερα.

Σημείο 11: Ο συγγραφέας του άρθρου ξεκινά με νοσταλγικές αναφορές στο ωραίο παρελθόν, τότε που «οι παππούληδες αγαπούσαν τον πονεμένο άνθρωπο και η κοινωνία ήταν πιο ανθρώπινη». Θα περιμέναμε κάποια τεκμηρίωση. Αργότερα, παραθέτει άλλον συγγραφέα, που ισχυρίζεται ότι «οι Εξομολόγοι υποκινούνται στο έργο τους από την αγάπη τους προς τους πάσχοντες αμαρτωλούς, ενώ οι Ψυχοθεραπευτές υποκινούνται από οικονομικά κίνητρα, επιθυμίες προσωπικής προβολής κλπ». Αυτό πάλι πού το ξέρει δηλαδή; Τους γνωρίζει όλους προσωπικά, ή μελέτησε κάποιο τυχαιοποιημένο δείγμα τους; Τέλος, ο συγγραφέας αναφέρεται σε κάποιους ειδικούς ψυχικής υγείας που είχαν αντι-χριστιανικές θέσεις. Για να αποδείξει τι; Το κακό έχει παραγίνει.... Άλλοτε διάφοροι εκκλησιαστικοί συγγραφείς αναφέρονται σε ρήσεις διάσημων χριστιανών επιστημόνων, για να μας πουν ότι η Επιστήμη στηρίζει τον Χριστιανισμό, και άλλοτε αναφέρονται σε ρήσεις διάσημων μη χριστιανών επιστημόνων, για να μας πουν ότι κάποιοι επιστημονικοί κλάδοι είναι εναντίον του Χριστιανισμού. Ας πάρουν επιτέλους κάποια απόφαση.

Παρατηρήσεις σε κατοπινότερα σημεία του κειμένου:
Ο συγγραφέας του άρθρου αναφέρεται στην «σύγχυση των ψυχο-ειδικών». Σ’ αυτό το σημείο απλώς αφήνει να φανεί με αφελή τρόπο η δική του άγνοια επί των ψυχιατρικών ζητημάτων. Ο συγγραφέας εκλαμβάνει ως αντιφατικές μεταξύ τους τις προτάσεις «ο ρόλος της κληρονομικότητας στην σχιζοφρένεια είναι σημαντικός» και «η οικογένεια δεν ευθύνεται για την αιτιολογία της σχιζοφρένειας». Στην πραγματικότητα βεβαίως δεν υπάρχει καμμία αντίθεση. Όταν αναφερόμαστε στον ρόλο της οικογένειας, δεν αναφερόμαστε στην κληρονομικότητα, αλλά στο οικογενειακό περιβάλλον μέσα στο οποίο ο άνθρωπος αναπτύσσεται.
Επίσης, ο συγγραφέας εκλαμβάνει ως αντιφατικές μεταξύ τους τις προτάσεις «τα φάρμακα δεν είναι εθιστικά» και «η διακοπή των φαρμάκων μπορεί να οδηγήσει σε επικίνδυνη συμπεριφορά ή υποτροπή». Και πάλι δεν υπάρχει καμμία αντίφαση. Απλά ο συγγραφέας προφανώς δεν γνωρίζει την διαφορά ανάμεσα στο στερητικό σύνδρομο μετά την διακοπή εθιστικών φαρμάκων και στην επάνοδο των συμπτωμάτων μετά την άκαιρη διακοπή οποιασδήποτε θεραπείας. Επί παραδείγματι, αν ένας ασθενής με σακχαρώδη διαβήτη σταματήσει να λαμβάνει τα αντιδιαβητικά του φάρμακα, αναμένεται να απορρυθμιστεί ο σακχαρώδης του διαβήτης. και αν ένας ασθενής με βακτηριακή ενδοκαρδίτιδα διακόψει πρόωρα τα αντιβιοτικά του, αναμένεται να αναζωπυρωθεί η λοίμωξη. Αυτό όμως δεν σημαίνει καθόλου ότι τα αντιδιαβητικά ή τα αντιβιοτικά είναι εξαρτησιογόνα και προκαλούν εθισμό. Οι κίνδυνοι της διακοπής της αντιψυχωσικής θεραπείας δεν οφείλονται σε «εθισμό», αλλά βέβαια στην επάνοδο των συμπτωμάτων της νόσου μετά την διακοπή της θεραπείας.
Φυσικά, δεν μπορεί κανείς να απαιτήσει από τον συγγραφέα να γνωρίζει ιατρική, πόσο μάλλον ψυχιατρική. Ωστόσο, είναι κακό σημάδι όταν κάποιος εκφράζεται με βεβαιότητα πάνω σε θέματα που καταφανώς αγνοεί, αντί να ρωτάει γι’ αυτά που δεν ξέρει.
Σε κατοπινότερο σημείο του άρθρου, ο συγγραφέας διερωτάται γιατί ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Ναυπάκτου να φιλοξενεί στο περιοδικό του ένα τέτοιο άρθρο (όπως αυτό του π. Αδαμαντίου). Προφανώς θεωρεί ότι είναι επικίνδυνο για τους «απλούς» πιστούς να δημοσιεύονται τέτοια άρθρα. Από τους προστάτες ποιος θα μας προστατέψει....
Ο συγγραφέας κλείνει με δύο αποσπάσματα Πατέρων της Εκκλησίας. Θα προσθέσω κι έγώ ένα τρίτο: Γρηγορίου του Θεολόγου, επιστολή 130, προς Προκόπιον: «Έχω μεν ούτως, ει δη ταληθές γράφειν, ώστε πάντα σύλλογον φεύγειν επισκόπων, ότι μηδεμιάς συνόδου τέλος είδον χρηστόν μηδέ λύσιν κακών μάλλον εσχηκός ή προσθήκην. Αεί γαρ φιλονικίαι και φιλαρχίαι και λόγου κρείττονες. και θάττον αν τις εγκληθείη κακίαν ετέροις δικάζων ή την εκείνων λύσειε. Δια τούτο εις εμαυτόν συνεστάλην και μόνην ασφάλειαν ψυχής την ησυχίαν ενόμισα».

Θ.

[pi7171]

Θα ήθελα να προσθέσω τις θέσεις του πατρός Παϊσίου περί Ψυχολογίας, και μάλιστα αυτής που ασκείται από ιερείς της Εκκλησίας μας. Θα με συγχωρέσετε που το απόσπασμα είναι στα Αγγλικά αλλά έχω μαζί μου την Αγγλική μετάφραση των Επιστολών του Γἐροντος.

Taken from the section "A Small Blessing of a Few 'Nuts'" p. 107:

Those who are not well spiritually are certain clergymen who study psychology in order to help people's souls (with human skill). The strange thing is that their teachers, the psychologists, neither believe in God nor accept the existence of the soul; and if they do, they do it in their own way (almost all of them). These clergymen reveal through their actions that they are spiritually ill and need patristic examination. After being cured, they will discern for themselves this ill spirit and, at the same time, they will come to know Divine Grace. From then on, they will use divine energy instead of human arts to cure suffering souls.

Μεταφράζω από την άνω μετάφραση, συγχωρείστε με.

Εκείνοι που δεν είναι καλά πνευματικά είναι μερικοί ιερείς που μελετάνε ψυχολογία με σκοπό να βοηθήσουν ανθρώπινες ψυχές (με ανθρώπινες ικανότητες). Το περίεργο είναι ότι οι δάσκαλοί τους, οι ψυχολόγοι, ούτε πιστεύουν στο Θεό ούτε δέχονται την ύπαρξη της ψυχής. Και αν τη δέχονται, το κάνουν με δικό τους τρόπο (σχεδόν όλοι τους). Αυτοί οι κληρικοί αποκαλύπτουν μέσω των πράξεών τους ότι είναι πνευματικώς ασθενείς και χρείουν πατερικής εξετάσεως. Αφού θεραπευθούν, θα μπορέσουν να διακρίνουν οι ίδιοι αυτό το άρρωστο πνεύμα και, ταυτόχρονα, θα έρθουν σε επίγνωση της Θείας Χάριτος. Από κει και στο εξἠς, θα χρησιμοποιούν την θεία ενέργεια αντί των ανθρωπίνων τεχνών για την θεραπεία των βασανισμένων ψυχών.

Ο π. Παϊσιος τίθεται αρνητικά απέναντι στα θέματα όχι μόνο της Ψυχολογίας αλλά και της Ψυχιατρικής ως ένα βαθμό, αν και η σύγκριση των δύο δεν είναι ίσως σωστή εφόσον είναι διαφορετικά πράγματα. Ωστόσο εξηγεί σε πιο βαθμό η φαρμακευτική Ψυχιατρική μπορεί να βοηθήσει τον ασθενή. Αναφέρει λοιπόν στο βιβλίο του ιερομονάχου π. Χριστοδούλου, στη σ. 39 με το Αγγλικό κείμενο που έχω εδώ, σχετικά, λέγοντας ότι εάν ένας πηγαίνει να χάσει τα λογικά του, τότε πρέπει να πάρει ένα φάρμακο να βοηθηθεί. Μετά εξηγεί τι βοήθεια επέρχεται ακριβὠς. Ο ασθενής, με την πίστη στον εαυτό του ή μέσω άλλου είδους έπαρσης, πέφτει σε καταστάσεις φαντασίας και το φάρμακο ενεργεί ανασταλτικά σταματώντας αυτη τη νοσηρή κατάσταση κάπως με το να ταπεινώαει το σώμα του ασθενούς όταν συνέλθει αυτός και συνειδητοποιήσει ότι πεινάει, διψάει, έχει σωματική κούραση κλπ.

Επανέρχεται ο π. Παισιος στο θέμα αυτό στις Επιστολές του όπου αναφέρει σχετικώς σ. 180 με το Αγγλικό κείμενο

External (wordly) education unfortunately invariably disfigures men and the beautiful nature (creation) of God as well, making the life of man unnatural with the stress and anguish that it constantly adds. It leads hundreds of people (even little children troubled with stress) to psychoanalysis and psychiatrists -- even though most of them neither believe in God nor accept the existence of the soul. How is it then possible for these people to help souls while they themselves are full of stress? How is it possible for a man to be truly comforted and consoled if he does not believe in God and in the true life after death, eternal life? When man conceives the deeper meaning of true life then all his stress and anguish departs, divine consolation appears, and he is cured.

Δηλαδἠ, με λίγα λόγια, η γνώσις που καταντά δι'εαυτόν καταστρέφει τον άνθρωπο και το συνεχές άγχος τον οδηγεί σε ψυχολόγους και ψυχίατρους που όμως στην πλειοψηφία δεν πιστεύουν στην ύπαργη ψυχής και Θεό και γεμάτοι άγχος οι ίδιοι είναι ανίκανοι να βοηθἠσουν.
Όταν ο άνθρωπος όμως κατανοήσει το βαθύτερο νόημα της ζωής του τότε φυσικά επέρχεται η θεία Χάρις και τον επισκιάζει και βοηθάει και ιατρεύεται, αφού το θέμα αυτό είναι ψυχικό (της ψυχής). Όσον αφορά τον ιερέα που αντί να προσπαθεί να βοηθηθεί πνευματικά και να οδηγήσει τον άνθρωπο στον πνευματικό αλλά αντίθετα ασχολείται συνεχώς με αυτές τις επιστήμες, απήντησε σχετικώς ο μακαριστός Γέροντας στην προηγούμενη παράγραφο.

'Οπως λέει και ο μακαριστός γ. Πορφύριος "Δεν θέλω την ψυχιατρική αλλά αγαπώ τους ψυχίατρους" (σ. 186 του βιβλίου Κοντά στο Γέροντα Πορφύριο, Αγγλική έκδοση σε μετάφραση Μαρίνας Robb) ενώ στην ίδια σελίδα λίγο πιο κάτω γράφει, όταν κάποτε μία γυναίκα που είχε κἀποιο πρόβλημα πήγε σε ψυχίατρο και αυτός, πολύ μεγάλος Επιστήμων στον Κλάδο του, της απάντησε σχετικώς τι να κάνει, ως εξής. "Πες τη γνωστή σου να ρωτήσει τον διάσημο ιατρό εάν τον έχει δει γιατρός τελευταία τον ίδιον!"

Φαίνεται ξεκάθαρα νομίζω όχι μόνο η σχετική ανικανότητα της μη φαρμακευτικής Ψυχιατρικής και της Ψυχολογίας να βοηθήσουν πραγματικά δηλ. πνευματικά έναν άνθρωπο (και τα θέματα αυτά είναι πνευματικά είναι καθαρώς πνευματικά), αλλά καθιστά πραγματικά άξιο περιεργείας πώς ορισμένοι ιερωμένοι της Εκκλησίας μας συνεχίζουν να ασχολούνται με τέτοιου είδους επιστήμες (αν και σοβαροί ιατροί που γνωρίζω στην Αμερική εδώ δεν θεωρούν την ψυχολογία ούτε καν επιστήμη) μετά την χειροτονία τους, ενώ όλα τα θέματα έχουν Πατερική λύση αρκεί να ασχοληθούν με αυτήν και να μάθουν να την βιώνουν και όχι με θεωρίες και ''επιστημονικές'' αναλύσεις στις οποἰες, ακόμα και μεγάλοι ιατροί, πέφτουν συχνά έξω εφόσον δεν είναι δυνατόν να βοηθήσουν την ψυχή που ούτε καν γνωρίζουν. Φυσικά κανένας δεν αρνείται ότι οι όποιες γνώσεις κάνουν κατανοητή τη βοήθεια επικοινωνίας Χριστιανών Ορθοδόξων ιερέων, όπως ειναι ο π. Αντώνιος Στυλιανάκης, με το επιστημονικό κοινό με το σκοπό εκχριστιανισμού των και σωστότερης κατανοήσεως αυτών που πιστεύουν. Αλλά, πιστεύω σαν ταπεινή μου γνώμη, χωρίς να θέλω να θίξω κανέναν, ότι εφόσον η Ψυχολογία βασίζεται σε θεωρίες που συχνά έχουν αλλάξει, δεν μπορούμε να την θεωρούμε επιστήμη και μάλιστα χρήσιμη σε θέματα σωτηρίας΄ενώ η μη φαρμακευτική Ψυχιατρική, μία ανάγκη εν τω κόσμω λόγω της αθείας και υλισμού μας, είναι επίσης πολλή κατώτερη της ύπαρξης σωστού Πνευματικού, και έχει κάποια σχετική αξία εκτός Ορθοδοξίας όπου ο άνθρωπος δεν έχει καν επίγνωση της Αληθείας και επομένως του τρόπου να την πλησιάσει.

Και για να μη νομίζει κανείς ότι η άνω περίπτωση που αναφέρει ο γ. Πορφύριος ήταν μία ειδική περίπτωση και σε άλλες περιπτώσεις μπορεί να δεχόταν την παρουσία αυτών των επιστημών σαν μη φαρμακευτικής βοηθεία σε κάτι, τελειώνω αυτή την σύντομη αναφορά με τα λόγια του γέροντος στην επόμενη ακριβώς σελίδα του βιβλίου, σ. 187 (αγγλικό κείμενο), όπου γράφει στο τμήμα 14

Psychiatrists and psychologists talk about suppression and inherited traits, because they do not know the hyman soul that can only be cured by divine eros and lives in the joy of Christ.

δηλ.

Οι ψυχίατροι και οι ψυχολόγοι αναφέρονται σε καταπίεση συναισθημάτων και επίκτητα ιδιώματα, επειδή οι ίδιοι δεν γνωρίζουν την ανθρώπινη ψυχή ότι μπορεί μόνο να σωθεί μέσω πνευματικού έρωτος και να ζήσει στην εν Χριστώ χαρά.

Βέβαια εγράφη κάπου ότι

"ο συγγραφέας καταλήγει με το αυθαίρετο συμπέρασμα «αφού η Ψυχολογία δεν γνωρίζει τι είναι πραγματικά ο άνθρωπος, δεν γνωρίζει ουσιαστικά και πώς να τον θεραπεύσει». Όντως, κανένας επιστήμονας δεν γνωρίζει τι είναι πραγματικά ο άνθρωπος, όπως και κανένας θεολόγος δεν γνωρίζει τι είναι πραγματικά ο Θεός. Και εν γένει, το τι είναι πραγματικά το καθετί, ο καθένας κλπ., ποια είναι η πραγματική ουσία των όντων, είναι ένα μέχρι τώρα αναπάντητο φιλοσοφικό ερώτημα. Ωστόσο, αυτό ευτυχώς δεν μας κόβει εντελώς τα χέρια, ούτε και το έκανε ποτέ άλλωστε. Οι αρχαίοι ημών πρόγονοι σαφώς δεν είχαν ιδέα για τους οστεοβλάστες και τους οστεοκλάστες ούτε γνώριζαν με ποιους μηχανισμούς γίνεται η πώρωση των καταγμάτων. αυτό όμως ευτυχώς δεν τους εμπόδιζε να καταλαβαίνουν τη χρησιμότητα της ανάταξης των καταγμάτων και, συνακόλουθα, να τα αντιμετωπίζουν με κάποια επιτυχία."

Ωστόσο το τι εστί άνθρωπος το γνω
ρίζει η Ορθοδοξία. Ο άνθρωπος είναι καθἐικόνα και καθὀμοίωσιν του Θεού. Δεν είναι ένα φιλοσοφικό ερώτημα, εφόσον η φιλοσοφία σε θέματα πνευματικά κατακρίνεται από την Ορθόδοκη Εκκλησία. Δηλαδή δεν έχουμε δικαίωμα σἠμερα να μελετοὐμε τον άνθρωπο από φιλοσοφικής πλευράς, όπως έκαναν οι αρχαίοι ημών πρόγονοι, όντας μη έχοντας την Θεία Αποκάλυψη. Η Εκκλησία καταδίκασε την Φιλοσοφία σε θέματα μελέτης του ανθρώπου, ουσιαστικά, με την καταδίκη του Ωριγενισμού, όπως αναφέρει πολύ όμορφα ο μακαριστός πια π. Μυτηλιναίος (Στομίου Λαρίσης).

Σε τελική ανάλυση δεν είμαι ειδικός και δεν κατακρίνω την Ψυχιατρική αν και έχω προσωπική πείρα από πολλούς γνωστούς για τα οικτρά αποτελέσματα της Ψυχολογίας στον άνθρωπο. Παρ' ὀλα αυτἀ η βαθύτερη προσευχή ενός πνευματικού κα η χρήση του λίγου χρόνου που έχει και αυτός σε αυτό τον κόσμο για σωστή πνευματική του κατατόπιση μέσω του Ορθοδόξου τρόπου ζωής βέβαια, και όχι θεωριών, όπως κάνει η εκκοσμικευμένη Δύση, μπορει να βοηθήσει πραγματικά έναν άνθρωπο και όχι η Ψυχολογία που γνωρίζει τις μεθόδους Ψυχολόγων που ούτε είναι γενικώς αποδεκτές ούτε είναι σταθερές, ούτε είναι αποτέλεσμα επιστημονικών πειραμάτων αλλά συνεχώς καινούργιων ''φρούτων'' αποτέλεσμα εκκοσμικευμένης θεώρησης του κόσμου και του ανθρώπου.

Άλλο ο ιατρός που κάνει σωματική διάγνωση ασθένειας η οποία είναι εκεί είτε αυτός πιστεύει είτε όχι (αν και βέβαια πολύ βοηθάει να πιστεύει ο ιατρός) και άλλο ο ιατρός που προσπαθεί να τακτοποιήσει τα προβλήματα της ψυχής με μεθόδους που (είτε αρέσει σε κάποιους είτε όχι) δεν είναι κοινώς παραδεκτές και που ούτε ο ίδιος μπορεί να γνωρίσει έξω από την αποκεκαλλυμένη Αλήθεια του εν Χριστώ βίου. Και να βοηθήσει κάπως, είναι δυνατόν να μην κάνει πιο πολύ καλό εάν προσπαθἠσει να ξοδέψει το χρόνο του στην προσπάθεια προς Αγιότητα, εφόσον τον εξέλεξε ο Θεός να γίνει πνευματικός?

Βέβαια θα συμφωνήσω με τη θέση του πατρός Θ ότι '''Αν είχαμε τέτοια αγιότητα και τέτοια δύναμη [σαν ιερωμένοι να βοηθήσουμε πνευματικά πιο πολύ, όπως οι άγοι, θα ήταν καλά] ... Αν δεν την έχουμε, καταφεύγουμε στην ανθρώπινη προσπάθεια, αλλά σεμνά, ταπεινωμένοι, σαν κάνοντας το εξ ημων, το καθήκον, που απόκειται εμπρός μας. Χωρίς να "αποθεώνουμε" τις ικανότητές μας, όπως κάνει η δυτική ψυχανάλυση και ψυχιατρική και ιατρική και τεχνολογία κοκ..'

Πάλι όμως μέχρι ενός σημείου, διότι εάν δεν έχουμε την αγιότητα τότε πρέπει να στρέψουμε την προσοχή μας πρώτιστα στο να την αποκτήσουμε το δυνατόν, εφόσον και για αυτό φέρουμε το όνομα Άγιοι και Εκλεκτοί στον Ευαγγέλιο, και έπειτα σε μη πατερικές ανθρώπινες και δυστυχώς συχνά δαιμονικές ιδεολογίες (π.χ. του Φρόυντ που αν και δεν ακολουθείται πια κατέστρεψε γενεές γενεών με τις ιδέες του).

Επειδή όμως και εγώ δεν έχω καμμία κατάσταση αγιότητος αναφέρομαι στους άνω αγιασμένους γέροντες οι οποίοι δεν βλἐπουν αυτά τα θέματα με καθόλου καλό μάτι. Άγιοι είναι, κάτι παραπάνω θα ξέρουν από μένα.

Εν Χριστώ

Π.

[Misha]

Όποιος έχει διαβάσει εκκλησιαστική ιστορία γνωρίζει ποια ήταν η γενική αντιμετώπιση των ψυχασθενών .Αλυσοδεμένοι στα πρόθυρα των ναών,περίμεναν νηστεύοντες και προσευχόμενοι από τους ιερείς να τους "διαβάσουν" για να ξορκιστεί το κακό.

Οποιος έχει επισκεφθεί την Σιμωνόπετρα (αλλά και άλλα μοναστηρια) έχει δει το ανήλιο κελλί στο οποίο αλυσοδένονταν οι ψυχικά πάσχοντες που τους έστελναν οι δικοί τους για να "θεραπευθούν".


Μέχρι πριν μερικά χρόνια οι επιληπτικοί θεωρούντο δαιμονισμένοι !!!Ποιός πολυπράγμων θεολόγος ή θεολογών τόλμησε να πει πως δεν είναι έτσι αλλά πρόκειται περι ασθενείας του ΚΝΣ?

Δεν είναι κακό να παραδεχθούμε πως δεν γνωρίζουμε τα πάντα για τον ανθρωπο και πως έχουμε πολλά να μάθουμε ακόμα για την ψυχική,νοητική και σωματική λειτουργία του.


Σ αυτό η προσφορά της ψυχιατρικης και αργότερα της ψυχολογίας είναι τεράστια.


Αλήθεια που ήμασταν όλοι εμείς οι πιστοί, ιερείς και λαικοί, να διαμαρτυρηθούμε για το κολαστήριο της Λέρου ??Αν δεν ήταν μερικοί (μετρημένοι στα δάχτυλα του ενός χεριού) ευαίσθητοι ψυχίατροι να προχωρήσουν την αποασυλοπίηση οι ανθρωποι θα ζούσαν σαν ζώα σε στάβλο μέχρι και σήμερα.


Στις μέρες μας αρκεί απλώς να επισκεφθεί κάποιος μια παιδιατρική πτέρυγα νοσοκομείου για να διαπιστώσει ποσο βελτιωμένη είναι η νοσηλεία και η εν γένει φροντίδα των ασθενών παιδιών υπό το πρίσμα των γνώσεων της παιδοψυχιατρικής/παιδοψυχολογίας και με την βοηθεια της.

[Misha]

Ωστόσο το τι εστί άνθρωπος το γνωρίζει η Ορθοδοξία.

η απλοποιητική αυτή τοποθέτηση μας βολεύει ως ορθοδόξους.Αφού λοιπόν γνωρίζει πλήρως η ορθοδοξία τι εστί άνθρωπος ας απαντηθεί πχ επιτέλους το βασανιστικό ερώτημα περί εγκεφαλικού θανάτου και μεταμοσχεύσεως των ζωτικών οργάνων.


Αν ήξερε όντως τι εστί ανθρωπος στην πληρότητα του δε θα χρειάζονταν συνέδρια επί συνεδρίων,ημερίδες επί ημερίδων για το θέμα επί 15ετία χωρίς ακόμα να έχει δοθεί ικανοποιητική και υπ-εύθυνη απάντηση.

και ξέρετε γιατί δεν απαντά κανείς με βεβαιότητα;Γιατί απλώς δεν γνωρίζει με βεβαιότητα και η ευθύνη που αναλαμβάνει ,όποια απάντηση και αν δώσει,είναι ασήκωτη εφόσον θα επηρεάσει τη ζωή και τον θάνατο εκατομμυρίων συνανθρώπων.

το θέμα αυτό είναι ένα από δεκάδες που θα μπορούσα να αναφέρω και για τα οποία ο ορθόδοξος κόσμος .πράττοντας συνετά , αναμένει τις επιστημονικες εξελίξεις ώστε να καταληξει σε, όσο το δυνατόν, ασφαλή συμπεράσματα και τοποθετήσεις.

[Ermite]

Τα όσα αναγράφηκαν πιό πάνω γιά τις απόψεις του π.Παϊσίου, νομίζω πρέπει να τοποθετηθούν στη σωστή τους βάση.

Δηλαδή, ο π.Παϊσιος δε μιλάει -νομίζω- γιά ασθενείς, αλλά γιά υγιείς οι οποίοι από καθαρά πνευματικούς λόγους παρουσιάζουν νοσηρή συμπεριφορά και νοσηρές καταστάσεις.

Έτσι μπορεί γιά έναν ψυχιατρικά ασθενή το άγχος να είναι νόσημα και να χρήζει ιατρικής αντιμετώπισης και περίθαλψης, αλλά γιά πολλούς, παραπολλούς άλλους, να είναι θέμα ολιγοπιστίας ή απληστίας ή επίμονου ιδίου θελήματος. Γι' αυτές τις δεύτερες περιπτώσεις, νομίζω, μιλούσε ο π.Παϊσιος.

Και φέρνω επικουρικά και το επιχείρημα ότι οι άλλοι γνωστοί πατέρες των τελευταίων χρόνων π.Πορφύριος και π.Ιάκωβος Τσαλίκης αντιμετώπιζαν με διάκριση κάθε περίπτωση. Σε κάποιον έλεγαν να πετάξει τα φάρμακα, διότι τα οδυνηρά συμπτώματα, από τα οποία υπέφερε, ήταν πνευματικής τάξεως ή και δαιμονικής επήρειας, και σε άλλους έλεγαν να αφήσουν τους εξορκισμούς και να πάνε στον αρμόδιο γιατρό.